Yevropa valyuta tizimi rivojlanish istiqbollari - Экономика - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	444.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	13 Сентябрь 2023
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Экономика

Yevropa valyuta tizimi rivojlanish istiqbollari

Купить

Yevropa valyuta tizimi rivojlanish istiqbollari Reja: Kirish. 1. Yevropa valyuta tizimi rivojlanish istiqbollari. 2. Jahon valyuta tizimining rivojlanish bosqichlari va istiqbollari Xulosa. Adabiyotlar ro’yxati.

Kirish Bozor iqtisodiyotini asoslarini yaratish va rivojlantirish borasida amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlar tobora rivojlanish va byudjet munosabatlariga ta’sir etishining muhim omili bo`lgan byudjet va moliya tizimi ham shu tarzda isloh etishni, uning barqarorligi va samaradorligini oshirishni talab qiladi. Davlatimiz rahbari valyuta siyosatining naqadar muhim ahamiyatga ega ekanligini inobatga olgan holda o’zining 2021-yil Oliy Majlisga Murojaatnomasida bunga alohida to’xtalib “valyutani erkinlashtirish siyosatini izchil davom ettirib, barqaror monetar siyosatni amalga oshirishimiz shart..” 1 deb takidlagandi. D unyo miqyosida xalqaro valyuta-kredit munosabatlari sohasida jiddiy, olamshumul oʼzgarishlar yuz bermoqdaki, mazkur holat xalqaro valyuta-kredit munosabatlariga bagʼish

Yevropa O’zbekiston uchun muhim savdo sherigi hisoblanadi. Yevropa valyuta tizimi bilan tanishish valyuta kurslari, savdo siyosati va moliyaviy qoidalar haqida ma’lumot beradi, bu esa korxonalarga Yevropa davlatlari bilan xalqaro savdo va investitsiya faoliyati bilan shug’ullanishda asosli qarorlar qabul qilish imkonini beradi. Kurs ishining maqsadi: Yevropa valyuta tizimining shakllanish xususiyatlarni o’rganish hamda mavjud ma’lumotlarni tahlil qilish asosida milliy valyuta tizim barqarorligini ta’minlashga qaratilgan nazariy hamda amaliy xulosa takliflar ishlab chiqish. Kurs ishining obyekti: Yevropa valyuta tizimi tarkibiga kiruvchi valyuta tizimlari va ularning joriy holati. Yevropa valyuta tizimini o'rganish akademik va tadqiqot nuqtai nazaridan qimmatli bo'lishi mumkin. Bu p

1. Jahon valyuta tizimining rivojlanish bosqichlari va istiqbollari Valyuta munosabatlari - tashqi savdo, iqtisodiy va ilmiy-texnik hamkorlik, xorijga kredit hamda qarzlarni berish va olish, valyuta va valyuta aktivlarini sotib olish bilan bog`liq bitimlarni amalga oshirishda ishtirok etadigan, valyuta bilan bog`liq munosabatlardir. Valyuta munosabatining ayrim elementlari - antik davrda - Qadimgi Gretsiya va Qadimgi Rimda - qarzga pul to`lashga berilgan tilxat va pul almashtirish shaklida paydo bo`lgan. Keyingi bosqich bo`lib, Yapon, Antverpen va G`arbiy Yevropani boshqa savdo markazlarida “veksel yarmarkalari” rivojlanishi bilan yuzaga chiqqan. Bu davrda hisob-kitoblarni amalga oshirish, valyuta yordamida amalga oshirilgan. Feodalizm davrida va kapitalistik ishlab chiqarish rivojlanishid

milliy organlarining umumiy yig`indisi tushuniladi. Milliy valyuta tizimi nisbatan mustaqil va faoliyat doirasi milliy chegaralardan chiqsada, u mamlakat pul-kredit tizimining tarkibiy qismi hisoblanadi. Milliy va jahon valyutalar tizimlari aloqasi va rivojlanishi, ularning elementlarida namoyon bo`ladi (1-jadval). Hududiy valyuta tizimi - milliy va jahon valyuta tizimlarining oraliq elementi hisoblanib, u mamlakatlar hududiy guruhi integratsiyasiga xizmat qiladi. Bunga misol qilib, Yevropa valyuta-iqtisodiy ittifoqini keltirish mumkin. Jahon valyuta tizimi - bu, alohida olingan milliy iqtisodiyotni jahon xo`jaligi bilan bog`lovchi mexanizmdir. 1- jadval Milliy va jahon valyuta tizimining asosiy elementlari 2 Milliy valyuta tizimi Jahon valyuta tizimi Milliy valyuta Milliy valyutani konver

Valyuta paritetini birxillashtirish tartibi Valyuta kursining tarribining reglamentatsiyasi Valyutaviy chegaralarning davlatlararo tartibga solish Xalqaro valyuta likvidligini davlatlararo tartibga solish Xalqaro kredit ayriboshlash vositalaridan foydalanish qoidalarini yaxlitlashtirish Xalqaro hisob-kitoblarning asosiy shakllarini yaxlitlashtirish Jahon valyuta bozori va oltin bozorining tartibi Davlatlararo valyutaviy tartibga solishni amalga oshiruvchi xalqaro tashkilotlar Xalqaro kelishuvlar, ikkiyoqlama va ko`pyoqlama shartnoma va aktlar, jahon valyuta tizimining huquqiy asosini tashkil etadi. Jahon valyuta tizimining asosiy maqsadi - eksport va import uchun to`lovlarni, tovar, kapital, xizmatlar va boshqa faoliyat turlarini amalga oshirishda xalqaro hisob-kitoblarni tashkil etish orq

2) Tijorat banklari va birjalarda valyuta oldi-sotdi operatsiyalari. Bu valyuta dilingi deyiladi. Hozirgi kunda, operatsiyalarning asosiy qismi naqd pulsiz holda amalga oshiriladi. Bir bankdan boshqasiga pul o`tkazish vakillik hisobvaraqlar orqali amalga oshiriladi. Banklararo amaliyotda LORO (Siz bizda) va NOSTRO (biz Siznikida) hisobvaraqlari mavjud. 3) Tijorat banklarining depozit-kredit deb nomlanuvchi, valyuta mablag`larini jalb qilish va joylashtirish bilan bog`liq operatsiyalari. Bu operatsiyalar - o`zaro kreditlash, o`z va jalb qilingan mablag`larni joylashtirish, kreditlarni taqdim etish, rasmiylashtirish va monitoring bilan bog`liq banklararo operatsiyalardir. 4) Tashqi savdo operatsiyalarida, xalqaro amaliyotda qabul qilingan turli shakldagi hisob- kitoblarda bank xizmati ko`rsa

o`zgarishi bilan tavsiflanadigan bozor mexanizmi; • bir tomondan, oldindan kutilmagan voqealarga (neft falajlari yoki Germaniyaning birlashuvi kabi) tezda moslashishga zarurat, boshqa tomondan, mamlakatlar hukumatlarining inflyatsion siyosat yuritishi va davlat qarzdorligi o`sishi siyosatidan kafolatlovchi ma`lum xalqaro tartibga solish instrumentlarini yaratish. Jahon valyuta tizimining eng asosiy xususiyati shundaki, u har doim o`zgarib, rivojlanib turadi. Bu o`zgarishlarning eng umumiy sabablari - jahon xo`jaligini rivojlantirishdagi xalqaro hamkorlikning kuchayishi, tovar ishlab chiqarish va bozorlarning baynalminallashuvidir. Bugungi kunda uni tartibga solish mexanizmlarining doimiy o`zgarishi va valyuta tizimining barqarorligi, valyuta tizimining evolyutsiyasi bilan qanchalik mos tus

Jahon valyuta tizimining rivojlanish bosqichlari Parij jahon valyuta tizimi (1867-1914y.) Pulning xalqaro almashuvi, xuddi pulning o`zi singari qadimiy bo`lsada, hozirgi shaklda valyuta bitimlarining paydo bo`lishi XIX asr oxiriga borib taqaladi. Birinchi jahon valyuta tizimi - 1865 yilda to`rtta G`arbiy Yevropa mamlakatlari tomonidan tashkil etilgan va «Oltin andozasi» asosida faoliyat yuritgan - Lotin tanga ittifoqi hisoblanadi. Mazkur valyuta tizimi, rasmiy ravishda 1867 yilda Parij konferentsiyasida tan olindi va dunyoning 30 dan ortiq mamlakati tomonidan maxsus xalqaro shartnomaga imzo chekildi. Bu valyuta tizimi Oltin andozasi»ga ya`ni, oltinni etalon (mezon) metall sifatida qabul qilishga asoslangan milliy pul tizimlarini birlashtirdi. Shuning uchun ham Parij valyuta tizimi «Oltin t

xususiyati, paritetlari oltinga nisbatan o`rnatiladigan, belgilangan valyuta stavkalarida edi. Bu davlat tomonidan kafolatlangan bo`lib, «valyutaning oltin pariteti» yoki «valyutaning oltin tarkibi» deb nom oldi. Oltin tanga andozasi davrida, oltin hisobiga ikkiyoqlama funktsiya amalga oshirilgan. Mazkur funktsiyalar: xalqaro hisob-kitoblarda tan olingan to`lov vositasi sifatida hamda bir vaqtning o`zida, ichki bozorda yagona qabul qilingan almashuv va to`lov vositasi edi. Oltin ushbu funktsiyalarni ta`minlashi uchun, quyidagi shartlar bajarilishi shart bo`lgan: 1) Markaziy bank oltinni, belgilangan kurs bo`yicha, chegaralangan miqdorda sotishni va sotib olishni kafolatlashi. 2) Oltin egasiga, davlat zarbxonasida tayyorlangan oltinni tanga va quyma shaklida har qanday miqdorda saqlashi. Ol

importni qisqartirish orqali, bunday mamlakat to`lov balansini yaxshilagan. Shuningdek, tartibga solish jarayonida pul (oltin) taqchil bo`lgan mamlakatda hisob stavkalarini oshirish va aksincha, pul (oltin) ortiqcha bo`lgan mamlakatda hisob stavkasini tushirish qo`llanilgan. Yuqoridagilar natijasida yuzaga keladigan kapital ko`chishi, ikki mamlakat o`rtasi dagi to`lov holati balanslanishiga yordam bergan. 2- jadval Yevropa Ittifoqi inlatsiya ko ’ rsatkichlari 4 Ko’rsatkichlar J oriy O’ tga n Birlik Sana Inflatsiya darajasi 7.00 6.90 percent Apr 2023 Inflatsiya darajasi (oy) 0.60 0.90 percent Apr 2023 Iste’mol chi narx indeksi CPI 123.10 122.34 points Apr 2023 Core Inflation Rate 5.60 5.70 percent Apr 2023 Core Consumer Prices 115.87 114.74 points Apr 2023 YaIM Deflator 117.32 114.84 points

tebranishi mumkin edi. Bu holat yuqori va quyi «oltin nuqtalari», deb nom oldi. Rasmiy paritetdan bunday og`ishishni, oltin oldi-sotdisi paytida fraxt va sug`urta bilan bog`liq xarajatlarning kelib chiqish i, tashiladigan oltin qiymatining +l%ini tashkil etganligi bilan tushuntirish mumkin. Agar, ma`lum valyutaning almashuv kursi, o`z paritetidan yuqori bo`lsa, xorijiy valyutani sotib olishdan, oltinni tashib keltirish arzon hisoblangan. Debitor o`z pulini oltinga almashtirib, qarz to`lagan. Boshqa tomondan, agar valyuta kursi tushsa, kreditor qarzni oltin bilan to`lanishini talab qilgan. Bu tizimda valyuta munosabatlari davlatning aralashuvidan xolis tarzda amalga oshirilganligidan hamda almashuv kursining tebranishi sezilarsiz bo`lganligidan, valyuta riski past edi. Mazkur tizim 1914 yil

valyuta pariteti norealligining o`sib borishi bo`ldi. Aksariyat mamlakatlarda inflyatsiya sur`atlarining turli darajada bo`lishi, xalqaro narxlarga bog`liqlikda nomutanosiblikning kuchayishiga olib keldi. Masalan, 1925 yilda funt sterling dollarga nisbatan 44 foizdan past bo`lmagan baholanishga ega bo`lgan. Ko`pgina mamlakatlarda, iqtisodiyotning ichki va tashqi sohalarida dollar orqali muvofiqlashtirish sezilarli darajadagi inflyatsiyani keltirib chiqardi. Bitta valyutaning almashinuv kursining pasayishi, boshqalarining ham qayta baholanishiga olib keldi. Oldingi paritetni tiklash maqsadida, almashuv kursi ko`tarilgan mamlakatlarda ham inflyatsiya yuz berdi. Natijada, yuzaga kelgan devalvatsiya barcha asosiy valyutalarga ta`sir etdi. Ikki jahon urushi oralig`ida xalqaro pul tizimi barqaro

frantsuz tilida so`zlashuvchi mamlakatlarida evro muomalaga chiqqunga qadar faoliyat yuritdi. Brettonvud jahon valyuta tizimi (1944-1972 yy.). 1943 yilga kelib, AQSH hamda Buyuk Britaniya erkin va barqaror valyuta tizimini barpo qilish uchun dastlabki qadamlarni qo`ydi. 1944 yilning iyul oyida Bretton-Vuds shaxrida bo`lib o`tgan konferentsiyada, AQSH oltin andozasiga asoslangan kontseptsiyaga o`tish tashabbusi bilan chiqdi. Shu vaqtning o`zida, yangi xalqaro valyutani tartibga solish tizimi faoliyatini nazorat qilish uchun, Xalqaro valyuta fondi (XVF)ni tashkil etish to`g`risida qaror qabul qilindi. 3-rasm. 26 may 2023 yil holatiga ko’ra yevroning so’mga nisbatan kursi 6 Yangi tartibning asosiy maqsadlari quyidagilardan iborat edi: • barqaror almashuv kurslariga ega bo`lgan, xalqaro valyut

• Amerika dollari zahira valyuta sifatida qabul qilindi. U oltinga tenglashtirilib, boshqa mamlakatlarning valyuta qiymatini o`lchash hamda xalqaro kredit to`lovi vositasi sifatida qabul qilindi; • boshqa mamlakatlarning Markaziy banklari va hukumatlari dollarni, AQSH xazinachiligidan 1 troya untsiyasi (31,1 g.) uchun 35 doll, kurs bo`yicha almashishi mumkin edi. Bundan tashqari, hukumat organlari va xususiy shaxslar oltinni xususiy bozorlardan xarid qilishlari mumkin edi. Oltinning valyuta bahosi rasmiy kurs asosida belgilanib, u 1968 yilgacha sezilarli darajada tebranmagan; • valyutalarning bir-biriga tenglashtirilishi va ularni o`zaro almashtirish, oltin va dollarda ifodalanadigan rasmiy valyuta paritetlarida amalga oshirilgan; • barcha mamlakatlar har qanday olingan boshqa mamlakat val

dollar zahiralari yirik evrodollar bozorini tashkil qildi. To`lov balansidagi yirik taqchillik, 1 untsiya uchun dollar narxini 35 dollarga oshishiga olib keldi. Valyuta tizimining larzaga kelishiga, shuningdek, turli mamlakatlarda turlicha iqtisodiy o`sish yuz berganligi ham o`z ta`sirini o`tkazdi. 1961 yil martida yuzaga kelgan sezilarli darajadagi ijobiy to`lov balansi natijasida, nemis markasi va golland guldenining revalvatsiyasi yuz berdi. Bir paytning o`zida, 1963 yildan boshlab, funt sterling qattiq bosim ostida qoldi. Ko`rsatilgan barcha yordamlarga qaramasdan, uch yillik inqiroz davrida, 1967 yilga kelib, funt sterling pariteti 2,80 dan 2,40 dollargacha devalvatsiya qilindi. Buning natijasida oltinga bo`lgan talab ortdi. Bularning barchasi oltinning kamayishiga olib keldi. Markazi

1. EKYuning emissiyasi, SDRnikidan farqli ravishda, Yevropa valyuta ittifoqiga a`zo mamlakatlar oltin va dollardagi rasmiy zahiralarining 20 foizini birlashtirish orqali ta`minlangan edi; 2. EKYuni emissiyasi SDRnikiga qaraganda egiluvchan edi. EKYuni chiqarish summasi oldindan rasmiy belgilan-magan edi va u Yevropa valyuta ittifoqiga a`zo mamlakatlar oltin-dollar zahiralarining o`zgarishiga qarab tartibga solingan; 3. EKYuni emissiya hajmi SDRnikidan ancha yuqori edi; 4. Valyuta savati nafaqat EKYuning kursini aniqlashga xizmat qilgan, balki u birorta xam xalqaro valyuta birligi bajarmagan hisob-kitoblarda valyutaning paritet setkasi vazifasini bajargan; 5. EKYuning kurs tartibi, o`zaro tebranishlar doirasida («evropa valyuta iloni») birgalikda suzishga asoslangan edi. Bu EKYu va boshqa e

bosqich shakllantirishni ko`zda to`tuvchi, Yevropa ittifoqi to`g`risidagi Maastrixt shartnomasi ishlab chiqildi. 1992 yilning fevralida Maastrixtda (Niderlandiya) 12 ta mamlakat tomonidan Yevropa ittifoqi shartnomasi ro`yxatdan o`tkazildi va 1993 yilning 1 noyabridan ishga tushdi. Keyinchalik EIiga Avstriya, Finlandiya, Shvetsiya kushildi. Maastrixt shartnomasiga asosan, iqtisodiy va valyuta ittifoqi uchta bosqichda amalga oshiriladi. Birinchi bosqich (1990 yil 1 iyul - 1993 yil 31 dekabr) - EI iqtisodiy va valyuta ittifoqining tashkil topishi. EIni tashkil etish bo`yicha barcha tayyorgarlik ishlari ishlab chiqildi. Shuningdek, bu davrda EI ichida va EI bilan boshqa uchinchi mamlakatlar o`rtasida kapitalning harakatlanishi bo`yicha barcha to`siqlar olib tashlandi. EIga a`zo mamlakatlar iqt

(davlat byudjeti taqchilligi YAIMga nisbatan 3 foiz, davlat qarzlari YAIMga nisbatan 60 foizdan) oshirmasligi talabi qo`yildi; • zarur bo`lganda, markaziy banklarga xuddi EMB kabi maqom va mustaqillik berish qabul qilindi. 1998 yil 2 mayda Yevropa Ittifoqi EVIining uchinchi bosqichida qaysi mamlakatlarga evroga utishga ruxsat berish haqidagi qarorni qabul qildi. Uchinchi bosqichda (1999-2002yy.)1999 yilning 1 yanvaridan boshlab, evro hududiga kiruvchi ishtirokchi mamlakatlarning milliy valyutalari evro kursiga nisbatan belgilandi, evro ularning umumiy valyutasi bo`ldi. U EKYuni ham 1:1 nisbatda almashtirdi. Ishtirokchi- mamlakatlar uchun yagona pul-kredit siyosatini yurituvchi EMB o`z faoliyatini boshladi. Yagona pul-kredit siyosatining instrumentlari orqali, tijorat banklari va yirik komp

aktiv va passivlari evroda nominatsiya qilina boshladi. Evro ittifoqni yagona pul- kredit va valyuta siyosati yuritila boshlandi hamda EIning umummilliy bank institutlarining faoliyati boshlandi. 2002 yilning 1 yanvarida muomalaga evro banknoti va tangalari chiqarildi, u milliy pul birliklari bilan parallel ravishda faoliyat yuritdi va milliy pullarni evroga almashtirish amalga oshirila boshlandi. 2002 yilning 1 iyulidan milliy valyutalar muomaladan chiqarilib, ishtirokchi mamlaqatlaming xo`jalik aylanmasi butunlay evroga utdi. Lekin, evro hududiga Buyuk Britaniya, Shveytsariya va Daniya mamlakatlari kirishni hohlamadilar. EIning yagona valyuta va kredit bozorida qator moliya operatsiyalarining davlat tomonidan tartibga solinishini birxillashtirish va erkinlashtirish kutilmoqda, xususan: •

oldingi hajmda saqlashga ehtiyoj bo`lmaganligidan, valyuta zahiralari hajmini qisqartirish amalga oshirilmoqda. Bu holat, mazkur bozorlarni yanada erkin va dinamik bo`lishiga olib keladi, unda asosiy hal qiluvchilik roli davlatdan, xususiy qarz beruvchilarga o`tadi. Investitsiyalarning asosiy oqimi esa, davlat majburiyatlariga emas, balki korxonalar qimmatbaho qog`ozlarini sotib olishga yo`naltiriladi. Bu, fond bozori bilan ishlab chiqarishni bog`lab, kapital aylanmasini tezlashtiradi. Evroni kiritilishi banklar uchun EIda yagona bank xizmati bozorini, shuningdek, yagona davlat va korporativ qimmatbaho qog`ozlar bozorini vujudga kelishini bildiradi. Sanoat korxonalari uchun, evroning kiritilishi, undan baho va to`lov vositasi sifatida foydalanish, shuningdek, hisob-kitoblar hamda valyuta r

Xulosa Xulosa qilib aytganda, hozirgi kunda jadal iqtisodiy rivojlanishlar davrida Yevropa valyuta tizimining tog’ri ishlashi muhim ahamiyat kasb etadigan masalalardan biri bo’lib kelmoqda. Yevroni kiritilishi banklar uchun bank xizmatlari va davlat hamda korporativ qimmatli qog’ozlarning YEI da yagona bozorini qaror topishi va yaratilishini bildiradi. Alohida mamlakatlarning mustaqil kredit reytingi asta- sekin individual milliy qarz oluvchilarning taqqoslama imtiyozlari foydasiga o'zining avvalgi ahamiyatini yo'qotadi. Sanoat korporatsiyalari uchun Yevroning kiritilishi Yevrodan baho va to'lov valyutasi sifatida foydalanish, hisob-kitoblar, valyuta tavakkalchiligini sug’urtalash bilan bog’liq xarajatlarning kamaytirilishini bildiradi. Ushbu moliyaviy korxonalarni sog'loml

mavqeyi Londondan Frankfurt-Mayn va Parijga o`tishi kutilmoqda. YYEIining valyuta va iqtisodiy birlashuvi, kelgusida jahon xo`jaligida kuchlar nisbatini «yangi Yevropa» foydasiga qarab o`zgarishiga hamda AQSH va Yaponiyaning jahondagi mavqeining kuchsizlanishiga olib kelishi mumkin. Biz yevropa valyuta tizimini o’rganish orqali quyidagi taklif va xulosalarni berishimiz mumkin: - valyuta kurslarini aniqlash metodikalarini o ‘rgatish va unga ta’sir etuvchi omillarning ta’sir mexanizmini asoslab berish: - jahon valyuta tizimining evolyutsiyasi va elementlarini o’rganish; - milliy valyuta tizimining elementlariga baho berish; - to’lov balansini tuzish metodologiyasi, defitsiti va profitsitini aniqlash tartibini o’rganish; - xalqaro hisob-kitoblar balansining tarkibiy tuzilishiga baho berish; -

Adabiyotlar ro’yxati 1. O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. 2021-yil. 2. «O’zbekiston Respublikasi Markaziy banki to’g’risida»giQonun. – T.: «O’zbekiston». 1995-yil. 3. O’zbekiston Respublikasining «Banklar va bank faoliyatito’g’risida»gi Qonuni. 1996-yil 25-aprel. 4. O’zbekiston Respublikasining «Tashqi iqtisodiy faoliyatto’g’risida»gi Qonuni. 2010-yil. 5. O’zbekiston Respublikasining bank tizimida valutanitartibga solishga oid qonunchilik hujjatlari to’plami. – T.: «O’zbekiston», 2014. 6. O’zbekiston bank tizimini isloh qilish va erkinlashtirishbo’yicha qonunchilik hujjatlari to’plami. – T.: «O’zbekiston», 2013-yil. 7. Abdullayeva Sh.Z. Bank ishi. O’quv qo’llanma. – T.«Moliya». 2017-yil Internet saytlari http://cbu.st.uz/uz/press http://uba.uz/news.aspx?nidq584 http://www.bfa.re.u

Купить