Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning ijtimoiy psixologik xususiyatlari - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	40000UZS
Размер	426.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Апрель 2026
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Продавец

Rajabov Yorbek

Дата регистрации 19 Март 2026

0 Продаж

Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning ijtimoiy psixologik xususiyatlari

Купить

Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida“ Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida“
tarbiyalashning ijtimoiy psixologik xususiyatlari
”tarbiyalashning ijtimoiy psixologik xususiyatlari”
mavzusida yozganmavzusida yozgan
11

MUNDARIJAMUNDARIJA
KIRISH …………………………………………………………………………KIRISH …………………………………………………………………………
…3…3
I BOB. I BOB.
Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning
mazmun mazmun
va mohiyativa mohiyati

……
…
……………………………………………………………………………………………………………………………
. …….……
77
1.1.1.1.

Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalash Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalash
ijtimoiy-psixologik ijtimoiy-psixologik
muammo sifatida .. .
…………………………………………………………… ……muammo sifatida .. .…………………………………………………………… ……
77
1.2.1.2.
Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning o ziga xos
‘ Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning o ziga xos ‘
xususiyatlari xususiyatlari
… .
………………………………………………………………… .………………………………………………………………
..
….….
2020
II
bob bo yicha xulosalar
’ bob bo yicha xulosalar’
……………………………………………………………………………………………………………………
3333
II BOB. II BOB.
YOSHLARNI HARBIY VATANPARVARLIK RUHIDA YOSHLARNI HARBIY VATANPARVARLIK RUHIDA
TARBIYALASHTARBIYALASH

USUL VA VOSITALARIUSUL VA VOSITALARI

……………………………………………………………………
3434
2.1. 2.1.
Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashYoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalash
ga ta sir qiladigan
’ga ta sir qiladigan ’
omillar
……………omillar ……………
.. ……………………………………………..……………………………………………
……………………
……
………………
..…..…
3434
2.2. 2.2.
Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashYoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalash
da qo llaniladigan usul
‘da qo llaniladigan usul ‘
va vositalari
……………va vositalari ……………
.. ……………………………………………..……………………………………………
……………………
...…...…
4242
IIII
bob bo yicha xulosalar
’ bob bo yicha xulosalar’
…………………………………………………………………………………………………………
..
……
5555
XULOSAXULOSA
……………………………………………………………………………………………………………………………………………………
5656
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
RO YXATI
‘RO YXATI‘
………………………….………………………….
5858
ILOVALARILOVALAR
………………………………………………………………………………………………………………………………………………
6161
22

K I R I SH K I R I SH
Bitiruv mаlаkа ishining dоlzаrbligi.Bitiruv mаlаkа ishining dоlzаrbligi.
Mamlakatimizda Qurolli Kuchlarimiz Mamlakatimizda Qurolli Kuchlarimiz
tizimini takomillashtirish, uning saflarini vatanparvarlik ruhida tarbiyallangan,tizimini takomillashtirish, uning saflarini vatanparvarlik ruhida tarbiyallangan,
puxta harbiy tayyorgarlik va jangovar shaylik darajasi yuqori bo lgan yosh‘puxta harbiy tayyorgarlik va jangovar shaylik darajasi yuqori bo lgan yosh‘
mutaxassislar bilan to ldirish yo lida bugungi kunda keng ko lamli islohotlarni
‘ ‘ ‘mutaxassislar bilan to ldirish yo lida bugungi kunda keng ko lamli islohotlarni‘ ‘ ‘
amalga oshirishga alohida e tibor qaratilmoqda. Respublikamiz Qurolli Kuchlari
’amalga oshirishga alohida e tibor qaratilmoqda. Respublikamiz Qurolli Kuchlari’
tizimini yuqorida darajada jangovar tayyorgarlikka ega yosh malakalitizimini yuqorida darajada jangovar tayyorgarlikka ega yosh malakali
mutaxassislar bilan ta minlash harbiy islohotlarning muhim yo nalishlaridan
’ ‘mutaxassislar bilan ta minlash harbiy islohotlarning muhim yo nalishlaridan’ ‘
biridir. Zero, puxta nazariy bilim va amaliy tayyorgarlikka ega yoshbiridir. Zero, puxta nazariy bilim va amaliy tayyorgarlikka ega yosh
mutaxassislarning salohiyati mamlakatimizning mustaqil davlat sifatida harmutaxassislarning salohiyati mamlakatimizning mustaqil davlat sifatida har
jihatdan taraqqiy etishi, mudofaa qudratini oshirishda hal qiluvchi omil sanaladi.jihatdan taraqqiy etishi, mudofaa qudratini oshirishda hal qiluvchi omil sanaladi.
O zbekiston Respublikasining «Umumiy harbiy majburiyat va harbiy
‘O zbekiston Respublikasining «Umumiy harbiy majburiyat va harbiy‘
xizmat to g risida»gi Qonuni asosida yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida
‘ ‘xizmat to g risida»gi Qonuni asosida yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida‘ ‘
tarbiyalash O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari safida xizmat qilishga
‘tarbiyalash O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari safida xizmat qilishga‘
tayyorlashning tarkibiy qismi bo lib, bunda oila, o quv muassasalari va mahalla
‘ ’tayyorlashning tarkibiy qismi bo lib, bunda oila, o quv muassasalari va mahalla‘ ’
hamkorligining o rni muhim ahamiyatga egadir
’hamkorligining o rni muhim ahamiyatga egadir’ 11
..
Vatanparvarlik kishilarning ona yurtiga, o z vataniga muhabbati va
– ’Vatanparvarlik kishilarning ona yurtiga, o z vataniga muhabbati va– ’
sadoqatini ifodalaydigan tushuncha. Vatanparvarlik barcha kishilar, xalq, millatlarsadoqatini ifodalaydigan tushuncha. Vatanparvarlik barcha kishilar, xalq, millatlar
uchun umumiy bo lgan, asrlar davomida sayqallanib kelgan umuminsoniy
’uchun umumiy bo lgan, asrlar davomida sayqallanib kelgan umuminsoniy’
tuyg u, ma naviy qadriyatlardan biridir, deb ta rif berilgan O zbekiston Milliy
’ ’ ’ ’tuyg u, ma naviy qadriyatlardan biridir, deb ta rif berilgan O zbekiston Milliy’ ’ ’ ’
ensiklopediyasida ensiklopediyasida
Vatanparvarlik umuminsoniy qadriyatlarga sodiqlikning asosiy
–Vatanparvarlik umuminsoniy qadriyatlarga sodiqlikning asosiy–
tamoyillaridan biridir. «Vatan» arabcha so z bo lib, o zbek tilida «ona-yurt»
’ ’ ’tamoyillaridan biridir. «Vatan» arabcha so z bo lib, o zbek tilida «ona-yurt»’ ’ ’
degan ma noni anglatadi. Vatanga muhabbat, yurtga muhabbat har bir millat
’degan ma noni anglatadi. Vatanga muhabbat, yurtga muhabbat har bir millat’
kishisiga xos bo lgan muqaddas va ulug qadriyatdir.
‘ ‘kishisiga xos bo lgan muqaddas va ulug qadriyatdir. ‘ ‘
Inson uchun na Inson uchun na
boylikboylik
, na toju taxt, hech bir narsa Vatanga, el-yurt mehriga, na toju taxt, hech bir narsa Vatanga, el-yurt mehriga
teng kelolmaydi. Vatandan judolik-inson uchun katta baxtsizlikdir. teng kelolmaydi. Vatandan judolik-inson uchun katta baxtsizlikdir.
Vatanparvarlik har bir kishida o z uyiga, tug ilib o sgan yeriga, ota-ona,
’ ’ ’Vatanparvarlik har bir kishida o z uyiga, tug ilib o sgan yeriga, ota-ona,’ ’ ’
aka-uka, opa-singillariga bo lgan munosabatida aks etadi. Vatanparvarlik - bu
’aka-uka, opa-singillariga bo lgan munosabatida aks etadi. Vatanparvarlik - bu’
11

O zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat to g risida 2006 y.,
‘ “ ‘ ‘ ”O zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat to g risida 2006 y., ‘ “ ‘ ‘ ”
6-son, 262-modda6-son, 262-modda
33

umuminsoniy qadriyat bo lib, har bir kishining Vatanga bo lgan sodiqligini,’ ’umuminsoniy qadriyat bo lib, har bir kishining Vatanga bo lgan sodiqligini,’ ’
sadoqatini ifodalaydi.sadoqatini ifodalaydi.
Yoshlardagi harbiy vatanparvarlikni eng oliy tuyg u sifatida o tmishdagi
‘ ‘Yoshlardagi harbiy vatanparvarlikni eng oliy tuyg u sifatida o tmishdagi‘ ‘
buyuk ajdodlarimiz alohida qayd etganlar va o zlari ham unga sodiq qolganlar.
‘buyuk ajdodlarimiz alohida qayd etganlar va o zlari ham unga sodiq qolganlar.‘
Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda buyuk sarkardalarYoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda buyuk sarkardalar
Amir Temur, Zahiriddin Muhammad Bobur va lashkarboshilar Temur Malik,Amir Temur, Zahiriddin Muhammad Bobur va lashkarboshilar Temur Malik,
Jaloliddin Manguberdilar hayoti va faoliyatini o rganish hozirgi davrda ham o z
’ ’Jaloliddin Manguberdilar hayoti va faoliyatini o rganish hozirgi davrda ham o z’ ’
ahamiyatini yo qotmay kelmoqda.
’ahamiyatini yo qotmay kelmoqda.’
Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda aql-zakovatli davlatYoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda aql-zakovatli davlat
rahbari, ona-yurtning buyuk sarkardasi, yirik markazlashgan davlat hamda o z
‘rahbari, ona-yurtning buyuk sarkardasi, yirik markazlashgan davlat hamda o z‘
davridagi jangovar va ilg or armiyaning yaratuvchisi Sohibqiron Amir Temur
‘davridagi jangovar va ilg or armiyaning yaratuvchisi Sohibqiron Amir Temur‘
bobokolonimiz qoldirgan buyuk merosidan nafaqat biz, balki butun dunyo kattabobokolonimiz qoldirgan buyuk merosidan nafaqat biz, balki butun dunyo katta
hayrat ila qiziqish bilan o rganib, ta lim va tarbiya jarayonida qo llab
’ ’ ’hayrat ila qiziqish bilan o rganib, ta lim va tarbiya jarayonida qo llab’ ’ ’
kelmoqdalar. Amir Temur buyuk va qudratli davlat qurdi. U xalq manfaatlariningkelmoqdalar. Amir Temur buyuk va qudratli davlat qurdi. U xalq manfaatlarining
huquqiy asoslarini aks ettiruvchi, ishonchli iqtisodiy va ijtimoiy-siyosiy jihatdanhuquqiy asoslarini aks ettiruvchi, ishonchli iqtisodiy va ijtimoiy-siyosiy jihatdan
kuchli davlat barpo etishda yosh avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalashga kattakuchli davlat barpo etishda yosh avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalashga katta
e tibor qaratganligi tarix solnomalaridan ayondir. «Kuch
’e tibor qaratganligi tarix solnomalaridan ayondir. «Kuch’
– –
adolatda» shioriadolatda» shiori
Sohibqironning davlat arbobi, sarkarda, daho inson ekanligini ko rsatadi.
‘Sohibqironning davlat arbobi, sarkarda, daho inson ekanligini ko rsatadi.‘
Mustaqillik – xalqimizda ayniqsa o sib kelayotgan yosh barkamol
‘Mustaqillik – xalqimizda ayniqsa o sib kelayotgan yosh barkamol‘
avlodimizni harbiy vatanparvarlik tuyg ularining tiklanishida muhim ahamiyat
‘avlodimizni harbiy vatanparvarlik tuyg ularining tiklanishida muhim ahamiyat‘
kasb etdi.kasb etdi.
Ota-bobolarimiz yaratuvchanlik ishiga sadoqatli farzand bo lish, o z
‘ ’Ota-bobolarimiz yaratuvchanlik ishiga sadoqatli farzand bo lish, o z‘ ’
taqdirini xalqi bilan chambarchas bog laydigan, aqli shuri teran, bobolarimizdan
‘taqdirini xalqi bilan chambarchas bog laydigan, aqli shuri teran, bobolarimizdan‘
qolgan buyuk merosni, uning yeri, suvini ardoqlash ham vatanparvarlikning birqolgan buyuk merosni, uning yeri, suvini ardoqlash ham vatanparvarlikning bir
ko rinishi, qirrasi bo lib hisoblanadi.
‘ ’ko rinishi, qirrasi bo lib hisoblanadi.‘ ’
Yuqoridagi fikrlarga asoslanib ushbu bitiruv malakaviy ishimiz mavzusiniYuqoridagi fikrlarga asoslanib ushbu bitiruv malakaviy ishimiz mavzusini
Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning ijtimoiy psixologik
“Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning ijtimoiy psixologik“
xususiyatlari deb belgiladik.
”xususiyatlari deb belgiladik.”
44

Bitiruv malakaviy ishining maqsadi.Bitiruv malakaviy ishining maqsadi.

YoshlarniYoshlarni

harbiyharbiy

vatanparvarlikvatanparvarlik
ruhidaruhida

tarbiyalashningtarbiyalashning

ijtimoiyijtimoiy

psixologikpsixologik

xususiyatlarinixususiyatlarini

ilmiyilmiy
--
nazariynazariy

tahliltahlil

etibetib
xulosalashxulosalash

vava

tavsiyalartavsiyalar

ishlabishlab

chiqishchiqish
..
Bitiruv malakaviy ishining vazifalari:Bitiruv malakaviy ishining vazifalari:
––

Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalash ijtimoiy-psixologik muammoYoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalash ijtimoiy-psixologik muammo
sifatida tahlil etish;sifatida tahlil etish;
– Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning o ziga xos‘– Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning o ziga xos‘
xususiyatlarini nazariy o rganish;
’xususiyatlarini nazariy o rganish;’
– Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashga ta sir qiladigan omillarini
’– Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashga ta sir qiladigan omillarini’
tahlil etish;tahlil etish;
– Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda qo llaniladigan usul va
‘– Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda qo llaniladigan usul va‘
vositalarini o rganish hamda xulosa, tavsiyalar ishlab chiqish.
’vositalarini o rganish hamda xulosa, tavsiyalar ishlab chiqish.’
Bitiruv malakaviy ishining obyekti. Bitiruv malakaviy ishining obyekti.
Yoshlarni harbiy vatanparvarlikYoshlarni harbiy vatanparvarlik
ruhida tarbiyalashning ijtimoiy psixologik xususiyatlarini tahlil etish jarayoni.ruhida tarbiyalashning ijtimoiy psixologik xususiyatlarini tahlil etish jarayoni.
Bitiruv malakaviy ishining predmeti.Bitiruv malakaviy ishining predmeti.

Yoshlarni harbiy vatanparvarlikYoshlarni harbiy vatanparvarlik
ruhida tarbiyalashning ijtimoiy psixologik xususiyatlarini shakllantirishningruhida tarbiyalashning ijtimoiy psixologik xususiyatlarini shakllantirishning
mazmuni, shakl, usul va vositalari.mazmuni, shakl, usul va vositalari.
Bitiruv malakaviy ishining yangiligiBitiruv malakaviy ishining yangiligi
..

Yoshlarni harbiy vatanparvarlikYoshlarni harbiy vatanparvarlik
tuyg usining shakllanishi va rivojlanishining psixologik xususiyatlari
’tuyg usining shakllanishi va rivojlanishining psixologik xususiyatlari’
nini
milliy va milliy va
ma naviy qadriyatlar ruhida tarbiyalashning hozirgi holati, uning maqsadi,
’ma naviy qadriyatlar ruhida tarbiyalashning hozirgi holati, uning maqsadi,’
vazifalari, mohiyati va mazmuni, bajariladigan ishlarning ketma-ketligini bilim -vazifalari, mohiyati va mazmuni, bajariladigan ishlarning ketma-ketligini bilim -
e tiqod-faoliyat tizimi nuqtai nazaridan ochib berish.
’e tiqod-faoliyat tizimi nuqtai nazaridan ochib berish.’
Bitiruv mаlаkа ishining Bitiruv mаlаkа ishining
nazariynazariy

vava

аmаliy аhаmiyati: аmаliy аhаmiyati:
yoshlardayoshlarda
vatanparvarlik tuyg’usining shakllanishi va rivojlanishining psixologikvatanparvarlik tuyg’usining shakllanishi va rivojlanishining psixologik
xususiyatlari ochib berilishi ta’lim muassasalarida bolalarning kasbiyxususiyatlari ochib berilishi ta’lim muassasalarida bolalarning kasbiy
yo‘nalganligini to‘g‘ri tashkil etish uchun beriladigan tavsiyalarga asos bo ladi.
‘yo‘nalganligini to‘g‘ri tashkil etish uchun beriladigan tavsiyalarga asos bo ladi. ‘
1. Turli manbalardan olingan fikrlar bir tizimga keltirilgan. 1. Turli manbalardan olingan fikrlar bir tizimga keltirilgan.
2. Psixologiya fanini o`tishda foydalanish mumkin. 2. Psixologiya fanini o`tishda foydalanish mumkin.
3.Ta`lim dargohlarida kasbiy bilimlarni targ`ibot qilish tadbirlarida foydalanish3.Ta`lim dargohlarida kasbiy bilimlarni targ`ibot qilish tadbirlarida foydalanish
mumkinmumkin
55

Bitiruv malakaviy ishining tuzilishi. Bitiruv malakaviy ishining tuzilishi.
Bitiruv malakaviy ishi 2 bob, 4Bitiruv malakaviy ishi 2 bob, 4
paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro`yxatidan iborat bo`lib umumiyparagraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro`yxatidan iborat bo`lib umumiy
hajmi 61 betni tashkil etadi.hajmi 61 betni tashkil etadi.
66

I BOB. I BOB.
Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashningYoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning
mazmun va mohiyatimazmun va mohiyati

1.1. Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalash 1.1. Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalash
ijtimoiy-ijtimoiy-
psixologik muammo sifatidapsixologik muammo sifatida
VatanVatan

bu– bu–

inson va uning avlod ajdodlari kindik qoni to qilgan muqaddas ‘inson va uning avlod ajdodlari kindik qoni to qilgan muqaddas‘
dargohdir. Vatan-bu ajdodlar maskani el yurt, xalq voyaga yetgan, uning tili, tarixi,dargohdir. Vatan-bu ajdodlar maskani el yurt, xalq voyaga yetgan, uning tili, tarixi,
madaniyati, urf odatlari, qadriyatlari chinakamiga ishlanib, kamol topib boradiganmadaniyati, urf odatlari, qadriyatlari chinakamiga ishlanib, kamol topib boradigan
zamindir. zamindir.
Vatan deganda hamisha o zimiz tug ilib o sgan, ko z ochib ko rgan,
‘ ‘ ‘ ‘ ‘Vatan deganda hamisha o zimiz tug ilib o sgan, ko z ochib ko rgan,‘ ‘ ‘ ‘ ‘
ta lim tarbiya olib voyaga yetgan, necha-necha ajdodlarimiz yashab o tgan,
’ ‘ta lim tarbiya olib voyaga yetgan, necha-necha ajdodlarimiz yashab o tgan,’ ‘
ularning aql- idroki, mehnati sarf qilingan yurt ko z oldimizga keladi.
‘ularning aql- idroki, mehnati sarf qilingan yurt ko z oldimizga keladi.‘
Vatan ona kabi aziz va muqaddasdir. Vatan insonga baxt iqbol beradiganVatan ona kabi aziz va muqaddasdir. Vatan insonga baxt iqbol beradigan
zamindir. A.Avloniy aytganidek: Har bir kishining tug ilib o sgan shahar va
“ ‘ ‘zamindir. A.Avloniy aytganidek: Har bir kishining tug ilib o sgan shahar va“ ‘ ‘
mammam
ll
akatini shul kishining Vatani deyilur. Har kim tug ilgan, o sgan joyini
‘ ‘akatini shul kishining Vatani deyilur. Har kim tug ilgan, o sgan joyini‘ ‘
jonidan ortiq suyar... Biz Turkistonliklar o z Vatanimizni jonimizdan ortiq
‘jonidan ortiq suyar... Biz Turkistonliklar o z Vatanimizni jonimizdan ortiq‘
suyganimiz kabi arablar Arabistonlarini, qumlik issiq cho llarini, eskimoslar
‘suyganimiz kabi arablar Arabistonlarini, qumlik issiq cho llarini, eskimoslar‘
Shimol taraflar, eng sovuq qor va muzlik yerlarni va boshqa yerlarni ziyodaShimol taraflar, eng sovuq qor va muzlik yerlarni va boshqa yerlarni ziyoda
suyarlar. Agar suymaslar edi, havosi yaxshi Turonlik oson yerlarga o z vatanlarini
‘suyarlar. Agar suymaslar edi, havosi yaxshi Turonlik oson yerlarga o z vatanlarini‘
tashlab hijrat qilurlar edi
”tashlab hijrat qilurlar edi” 22
. .
VatanVatan

bu
– bu–

xalqning o tmishi, buguni va kelajagidir. Vatan ‘xalqning o tmishi, buguni va kelajagidir. Vatan‘

muqaddas – muqaddas–
qadriyat. Taraqqiyot Vatandan boshlanadi. U insonning kindik qoni to kilgan joy,
‘qadriyat. Taraqqiyot Vatandan boshlanadi. U insonning kindik qoni to kilgan joy,‘
insonni ijtimoiy yetimlikdan asrovchi manzil, ma naviy kamolot va fuqorolik
’insonni ijtimoiy yetimlikdan asrovchi manzil, ma naviy kamolot va fuqorolik’
maydoni, hayot maktabi, farovonlik va baxt-saodat o chog idir.
‘ ‘maydoni, hayot maktabi, farovonlik va baxt-saodat o chog idir.‘ ‘
Vatan tuyg usi bo lgan kishidagina vatanparvarlik jo sh uradi.
‘ ‘ ‘Vatan tuyg usi bo lgan kishidagina vatanparvarlik jo sh uradi.‘ ‘ ‘
O zbekistonning Birinchi
’O zbekistonning Birinchi ’
Prezidenti I A Karimov aytganidek: Vatanga “Prezidenti I A Karimov aytganidek: Vatanga“
muhabbat hissi odamning qalbida tabiiy ravishda tug iladi. Ya ni, inson
‘ ’muhabbat hissi odamning qalbida tabiiy ravishda tug iladi. Ya ni, inson‘ ’
o zligini anglagan, nasl-nasabini bilgani sari yuragida vatanga bo lgan muhabbat
‘ ‘o zligini anglagan, nasl-nasabini bilgani sari yuragida vatanga bo lgan muhabbat‘ ‘
tuyg usi ildiz otib, yuksala boradi. Bu ildiz qanchalik chuqur bo lsa, tug ilib
‘ ‘ ‘tuyg usi ildiz otib, yuksala boradi. Bu ildiz qanchalik chuqur bo lsa, tug ilib‘ ‘ ‘
o sgan Vatanga muhabbat ham shu qadar cheksiz bo ladi
‘ ‘ ”o sgan Vatanga muhabbat ham shu qadar cheksiz bo ladi‘ ‘ ” 33
. .
22

Avloniy Abdulla. Turkiy guliston yoxud axloq. Toshkent: O qituvchi 199
– ‘Avloniy Abdulla. Turkiy guliston yoxud axloq. Toshkent: O qituvchi 199– ‘
22
..
33

Karimov I.A. Yukasak ma naviyat-yengilmas kuch Ma naviyat T 2008 176-bet
“ ’ ” “ ’ ”Karimov I.A. Yukasak ma naviyat-yengilmas kuch Ma naviyat T 2008 176-bet“ ’ ” “ ’ ”
77

Vatan tuyg usini o zida mujassam etgan kishigina jamiyat va xalq’ ’Vatan tuyg usini o zida mujassam etgan kishigina jamiyat va xalq’ ’
manfaati, uning baxt-saodati uchun kurashadi. Shunday ekan, O zbekistonda
’manfaati, uning baxt-saodati uchun kurashadi. Shunday ekan, O zbekistonda’
yashovchi har bir yosh avlod kelajagi buyuk bo lgan davlatimizni dunyoga
’yashovchi har bir yosh avlod kelajagi buyuk bo lgan davlatimizni dunyoga’
tanishtirishda yagona maqsad sari birlashishi kerak. Maktab, akademik litsey vatanishtirishda yagona maqsad sari birlashishi kerak. Maktab, akademik litsey va
kasb-hunar kolleji oquvchilarida vatanparvarlik tuyg usini shakllantirish muhim
’kasb-hunar kolleji oquvchilarida vatanparvarlik tuyg usini shakllantirish muhim’
ahamiyat kasb etadi. Chunki mazkur o quv muassasalarida tahsil olayotgan
’ahamiyat kasb etadi. Chunki mazkur o quv muassasalarida tahsil olayotgan’
o quvchilar jamiyatning ijtimoiy-siyosiy hayotida o zlarining munosib
’ ’o quvchilar jamiyatning ijtimoiy-siyosiy hayotida o zlarining munosib’ ’
o rinlarini topishlari, jamiyat va Vatan ravnaqi uchun sidqidildan xizmat
’o rinlarini topishlari, jamiyat va Vatan ravnaqi uchun sidqidildan xizmat’
qilishlari, fidoyilik ko rsatishlari, safarbarlik xislatlarini namoyon qila olishlari
’qilishlari, fidoyilik ko rsatishlari, safarbarlik xislatlarini namoyon qila olishlari’
uchun ularda harbiy vatanparvarlik tuyg usini shakllantirish nihoyatda zarur.
’uchun ularda harbiy vatanparvarlik tuyg usini shakllantirish nihoyatda zarur. ’
Ona yerimiz, Vatanga bo lgan muhabbat, olijanob tuyg ular xalqimiz
– ’ ’Ona yerimiz, Vatanga bo lgan muhabbat, olijanob tuyg ular xalqimiz– ’ ’
qon qoniga singib ketgan milliy harakterining azaliy fazilatlaridandir. Bu qadrliqon qoniga singib ketgan milliy harakterining azaliy fazilatlaridandir. Bu qadrli
insoniy fazilatlarni asrab-avaylash va takomillashtirish, yoshlarni mustaqilinsoniy fazilatlarni asrab-avaylash va takomillashtirish, yoshlarni mustaqil
O zbekistonning munosib o g il-qizlari qilib tarbiyalashimizning asosiy
’ ’ ’O zbekistonning munosib o g il-qizlari qilib tarbiyalashimizning asosiy’ ’ ’
yo nalishlari bo lib qolishi kerak.
’ ’yo nalishlari bo lib qolishi kerak.’ ’
Ko p asrlik tariximiz davomida yuzaga
’Ko p asrlik tariximiz davomida yuzaga ’
kelgan, eng Yaxshi jangovar vakelgan, eng Yaxshi jangovar va
mehnat an analarimiz o zining boy ma naviy kuchini yo qotgani yo q. Uning
’ ’ ’ ’ ’mehnat an analarimiz o zining boy ma naviy kuchini yo qotgani yo q. Uning’ ’ ’ ’ ’
chuqur manbalarga ega ma naviy imkoniyatlari juda ham yuqoridir, hamda
’chuqur manbalarga ega ma naviy imkoniyatlari juda ham yuqoridir, hamda’
hozirgacha qadrlanib kelinmoqda. hozirgacha qadrlanib kelinmoqda.
Yurtimiz mustaqilligidan keyingi yillarda yosh avlodni vatanparvar, milliyYurtimiz mustaqilligidan keyingi yillarda yosh avlodni vatanparvar, milliy
g'ururli, ma'naviyati yuksak insonlar etib tarbiyalash yanada dolzab muammo kasbg'ururli, ma'naviyati yuksak insonlar etib tarbiyalash yanada dolzab muammo kasb
etmoqda. Chunki, milliy mustaqilligimizni aynan vatanparvar, har tomonlamaetmoqda. Chunki, milliy mustaqilligimizni aynan vatanparvar, har tomonlama
barkamol yoshlar mustahkamlaydi, rivojlantiradi, uni dunyodagi rivojlanganbarkamol yoshlar mustahkamlaydi, rivojlantiradi, uni dunyodagi rivojlangan
mamlakatlar qatoriga olib chiqadi. Bunday yosh avlodni shakllantirish borasidamamlakatlar qatoriga olib chiqadi. Bunday yosh avlodni shakllantirish borasida
yurtimizda bugungi kunga qadar tahsinga loyiq ishlar amalga oshirilmoqda.yurtimizda bugungi kunga qadar tahsinga loyiq ishlar amalga oshirilmoqda.
Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyevning ham birinchi e'tibori yoshlarga qaratilgan.Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyevning ham birinchi e'tibori yoshlarga qaratilgan.
Yoshlarga jahon standartlari darajasidagi sharoitlarni yaratish, ta'lim-tarbiyaYoshlarga jahon standartlari darajasidagi sharoitlarni yaratish, ta'lim-tarbiya
berish, har tomonlama qo'llab-quvvatlash yurtimizda Prezidentimizberish, har tomonlama qo'llab-quvvatlash yurtimizda Prezidentimiz
Sh.M.Mirziyoyev tomonidan amalga oshirilayotgan islohotlarning mazmuniniSh.M.Mirziyoyev tomonidan amalga oshirilayotgan islohotlarning mazmunini
tashkil etmoqda.tashkil etmoqda.
88

Milliy mustaqillik - xalqimizda ayniqsa o'sib kelayotgan yosh barkamolMilliy mustaqillik - xalqimizda ayniqsa o'sib kelayotgan yosh barkamol
avlodimizni vatanparvarlik tuyg'ularining tiklanishida muhim ahamiyat kasb etdi.avlodimizni vatanparvarlik tuyg'ularining tiklanishida muhim ahamiyat kasb etdi.
Avvalo, hozirAvvalo, hozir
da yoshlarning harbiyda yoshlarning harbiy
vatanparvarligi ota-bobolarimiz yaratuvchanlik vatanparvarligi ota-bobolarimiz yaratuvchanlik
ishining bevosita davomidir. Saodatli, baxtli, kelajagi buyuk O'zbekistonga hozirishining bevosita davomidir. Saodatli, baxtli, kelajagi buyuk O'zbekistonga hozir
har daqiqada ulush qo'shmoq, vatanga muhabbat, vatanparvarlikning aslhar daqiqada ulush qo'shmoq, vatanga muhabbat, vatanparvarlikning asl
ko'rinishidir. Vatanga munosib farzand bo'lish, uning eri, suvi, elko'rinishidir. Vatanga munosib farzand bo'lish, uning eri, suvi, el
u-yurtu-yurt
bilan bilan
chambarchas bog'liq ekanligimizni teran anglash, uni ardoqlash hamchambarchas bog'liq ekanligimizni teran anglash, uni ardoqlash ham
vatanparvarlikning bir ko'rinishivatanparvarlikning bir ko'rinishi
dirdir
. .
Vatanparvarlikning eng oliy tuyg'u sifatida o'tmish mutafakkirlari alohidaVatanparvarlikning eng oliy tuyg'u sifatida o'tmish mutafakkirlari alohida
qayd etganlar va o'zlari ham unga sodiq qolganlar. Endi ana shu qaydlardanqayd etganlar va o'zlari ham unga sodiq qolganlar. Endi ana shu qaydlardan
ba'zilarini eslab o'tamiz.ba'zilarini eslab o'tamiz.
Siseron (Rumo notig'i va faylasufi). Bizga ota-onalar, bolalar, yaqin xesh-Siseron (Rumo notig'i va faylasufi). Bizga ota-onalar, bolalar, yaqin xesh-
aqrobalar qimmatlidir, lekin muhabbat bobidagi barcha tasavvurlarimiz birginaaqrobalar qimmatlidir, lekin muhabbat bobidagi barcha tasavvurlarimiz birgina
Vatan degan so'zda mujasamlashgan. Vatanga nafi tekgudek bo'lsa, qaysi“ ”Vatan degan so'zda mujasamlashgan. Vatanga nafi tekgudek bo'lsa, qaysi“ ”
vijdonli odam u uchun jonini berishga ikkilanar ekan!vijdonli odam u uchun jonini berishga ikkilanar ekan!
Gegel (nemis faylasuf). Ma'rifatli xalqlarning haqiqiy jasorati Vatan yo'lidaGegel (nemis faylasuf). Ma'rifatli xalqlarning haqiqiy jasorati Vatan yo'lida
qurbon bo'lishga hozir ekanliklarida aks etadi.qurbon bo'lishga hozir ekanliklarida aks etadi.
Bayron (ingliz shoiri). Kimki o'z yurtini sevmasa, u hech nimani sevaBayron (ingliz shoiri). Kimki o'z yurtini sevmasa, u hech nimani seva
olmaydi.olmaydi.
Belinskiy (rus tanqidchisi). Kimki o'z Vataniga dahldor bo'lmasa, uBelinskiy (rus tanqidchisi). Kimki o'z Vataniga dahldor bo'lmasa, u
insoniyatga ham dahldor emas.insoniyatga ham dahldor emas.
Gyugo (franso'zGyugo (franso'z

adibi). O'z Vataniga dog'- tushurish uni sotish degan so'z. adibi). O'z Vataniga dog'- tushurish uni sotish degan so'z.
Vatan tuyg'usi bo'lgan kishidagina vatanparvarlik jo'sh uradi. VatangaVatan tuyg'usi bo'lgan kishidagina vatanparvarlik jo'sh uradi. Vatanga
muhabbat hissi odamning qalbida tabiiy ravishda tug'iladi. Ya'ni, inson o'zliginimuhabbat hissi odamning qalbida tabiiy ravishda tug'iladi. Ya'ni, inson o'zligini
anglagan, nasl-nasabini bilgani sari yuragida vatanga bo'lgan muhabbat tuyg'usianglagan, nasl-nasabini bilgani sari yuragida vatanga bo'lgan muhabbat tuyg'usi
ildiz otib, yuksala boradi. Bu ildiz qanchalik chuqur bo'lsa, tug'ilib o'sgan Vatangaildiz otib, yuksala boradi. Bu ildiz qanchalik chuqur bo'lsa, tug'ilib o'sgan Vatanga
muhabbat ham shu qadar cheksiz bo'ladi. muhabbat ham shu qadar cheksiz bo'ladi.
Vatanparvarlik deganda esa yana quyidagilarni anglash joiz: Vatanparvarlik deganda esa yana quyidagilarni anglash joiz:
-o'z xalqini, tarixini yaxshi bilish va u bilan fahrlanish:-o'z xalqini, tarixini yaxshi bilish va u bilan fahrlanish:
99

-qadimiy obidalar, mislsiz imoratlar, ajdodlar yaratgan moddiy va ma'naviy-qadimiy obidalar, mislsiz imoratlar, ajdodlar yaratgan moddiy va ma'naviy
me'roslarni ko'z qorachig'iday asrash va avlodlarga taqdim etish:me'roslarni ko'z qorachig'iday asrash va avlodlarga taqdim etish:
-xalqimizning, ajdodlarimizning go'zal va ma'noli urf-odatlar, rasm-rusm va-xalqimizning, ajdodlarimizning go'zal va ma'noli urf-odatlar, rasm-rusm va
udumlarni qadrlay bilish, ularni davom ettirish:udumlarni qadrlay bilish, ularni davom ettirish:
-ajoyib vatandoshlar - ajdodlar nomi bilan, ularni ulug' ishlari, ijodlari bilan-ajoyib vatandoshlar - ajdodlar nomi bilan, ularni ulug' ishlari, ijodlari bilan
fahrlanish, ularni ishlarini davom ettirish, ularga munosib voris bo'lish:fahrlanish, ularni ishlarini davom ettirish, ularga munosib voris bo'lish:
-shunday ajoyib xalqqa, yurtga, uning boy tili va madaniyatiga mansubligi-shunday ajoyib xalqqa, yurtga, uning boy tili va madaniyatiga mansubligi
bilan fahrlanish:bilan fahrlanish:
-turon zaminni himoya qilib, tomirdan ohirgi qoni qolguncha dushmanga-turon zaminni himoya qilib, tomirdan ohirgi qoni qolguncha dushmanga
qarshi kurashgan bahodirlarni, ayovsiz janglarda halok bo'lgan qahramonlarni yodqarshi kurashgan bahodirlarni, ayovsiz janglarda halok bo'lgan qahramonlarni yod
etish:etish:
-asrimizning 20-50 yillari va nihoyat 80- yillarida xalqimiz, millatimizga-asrimizning 20-50 yillari va nihoyat 80- yillarida xalqimiz, millatimizga
qarshi uyushtirilgan qatag'onlarda qamoq va surgin a'zoblarni boshdan kechirganqarshi uyushtirilgan qatag'onlarda qamoq va surgin a'zoblarni boshdan kechirgan
va halok bo'lgan minglab millatmiz gullarini unutmaslik:va halok bo'lgan minglab millatmiz gullarini unutmaslik:
-bu aziz va go'zal vatanimizda yuksak e'tiqod bilan yashash unga hamisha-bu aziz va go'zal vatanimizda yuksak e'tiqod bilan yashash unga hamisha
sadoqatli bo'lishdir.sadoqatli bo'lishdir.
Harbiy vatanparvarlik hammamizning o'z ishimizga mas'uliyat bilan qarash,Harbiy vatanparvarlik hammamizning o'z ishimizga mas'uliyat bilan qarash,
vatanning boyliklarini ko'z qorachig'iday asrash, boyliklariga boylik qo'shishga o'zvatanning boyliklarini ko'z qorachig'iday asrash, boyliklariga boylik qo'shishga o'z
ulushimizni qo'shish uni fan cho'qqilari sari intilish va boshqalardir.ulushimizni qo'shish uni fan cho'qqilari sari intilish va boshqalardir.
Vatanparvarlik bir so'z bilan aytganda o'z ijobiy ishlarimiz, bunyodkorlikVatanparvarlik bir so'z bilan aytganda o'z ijobiy ishlarimiz, bunyodkorlik
harakatlarimiz bilan uning kuch-qudratiga, gullab yashnashiga imkon darajasidaharakatlarimiz bilan uning kuch-qudratiga, gullab yashnashiga imkon darajasida
hissa qo'shish:hissa qo'shish:
--

ona yurtimizda tinchlik, barqarorlikni va osoyishtalikni saqlashga intilishona yurtimizda tinchlik, barqarorlikni va osoyishtalikni saqlashga intilish
vatanparvarlikning belgisidirvatanparvarlikning belgisidir
;;
--

vatanparvarlik-xalqaro munosabatlarvatanparvarlik-xalqaro munosabatlar
dada
vatan, millat manfaatlarini birinchi vatan, millat manfaatlarini birinchi
o'ringa qo'yishdir. o'ringa qo'yishdir.
O zbekiston Konstitutsiyasining 49-moddasida «Fuqarolar O zbekiston‘ ‘O zbekiston Konstitutsiyasining 49-moddasida «Fuqarolar O zbekiston‘ ‘
xalqining tarixiy, ma naviy va madaniy merosini avaylab-asrashga majburdirlar»
’xalqining tarixiy, ma naviy va madaniy merosini avaylab-asrashga majburdirlar»’ 44
deb ta kidlangan. Bu har bir sog lom avlodda o z xalqining a nalariga, tili va
’ ‘ ‘ ’deb ta kidlangan. Bu har bir sog lom avlodda o z xalqining a nalariga, tili va’ ‘ ‘ ’
44

O zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Toshkent, O zbekiston nashriyoti, 2017 yil
‘ “ ‘ ”O zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Toshkent, O zbekiston nashriyoti, 2017 yil‘ “ ‘ ”
1010

madaniyatiga muhabbat va hurmatni tarbiyalash bilan birga, o z Vatani,‘madaniyatiga muhabbat va hurmatni tarbiyalash bilan birga, o z Vatani,‘
millatining butun jahon hamjamiyatida teng huquqli mustaqil davlat sifatidamillatining butun jahon hamjamiyatida teng huquqli mustaqil davlat sifatida
namoyon bo lishiga hissa qo shuvchi haqiqiy insonni shakllantirishni taqozo
‘ ‘namoyon bo lishiga hissa qo shuvchi haqiqiy insonni shakllantirishni taqozo‘ ‘
qiladi. qiladi.
Vatanparvarlik tushunchasi insonparvarlik tushunchasi bilan uyg'undir.Vatanparvarlik tushunchasi insonparvarlik tushunchasi bilan uyg'undir.
Vatanparvarlik uchun intilish, vatanpavrvarlik uchun kurashning zaminidaVatanparvarlik uchun intilish, vatanpavrvarlik uchun kurashning zaminida
insonparvarlik yotadi.insonparvarlik yotadi.
Insonparvarlik bu o'zbek xalqi milliy ruhiyatning ajralmas fazilatidir. UInsonparvarlik bu o'zbek xalqi milliy ruhiyatning ajralmas fazilatidir. U
purma'no va sermazmun tushunchadir. Insonparvarlik inson, xalqning ajralmaspurma'no va sermazmun tushunchadir. Insonparvarlik inson, xalqning ajralmas
hislati tarzida ko'zga tashlanadi. Qur'oni Karim insonparvarlik g'oyalari asosigahislati tarzida ko'zga tashlanadi. Qur'oni Karim insonparvarlik g'oyalari asosiga
qurilgan Muhammad alayhissalom hadislari g'oyalarga boy hikmatlar majmuasidir.qurilgan Muhammad alayhissalom hadislari g'oyalarga boy hikmatlar majmuasidir.
Insonparvarlik kishilarning bir-biriga hurmatida, qadr-qimmatida, mehr shafqatida,Insonparvarlik kishilarning bir-biriga hurmatida, qadr-qimmatida, mehr shafqatida,
diyonatda, o'zaro ko'maklashuvida hamdardlikda, boshqalar qayg'usiga sherikdiyonatda, o'zaro ko'maklashuvida hamdardlikda, boshqalar qayg'usiga sherik
bo'lib, quvonchidan va baxtidan sevinishda, xalq baxti va yutuqlaridanbo'lib, quvonchidan va baxtidan sevinishda, xalq baxti va yutuqlaridan
fahrlanishda ko'rinadi. O'zbek xalqi doimo u insoniyat dardini kuylab kelgan. Al-fahrlanishda ko'rinadi. O'zbek xalqi doimo u insoniyat dardini kuylab kelgan. Al-
Xorazmiy, Al-Beruni, Ibn Sino, az-Zamahshariy, Pahlavon Mahmud, A. Navoiy,Xorazmiy, Al-Beruni, Ibn Sino, az-Zamahshariy, Pahlavon Mahmud, A. Navoiy,
Ogahiy, asarlardagi g'oyalar -insonparvarlik ruhi bilan ajarlib turadi. Xususan,Ogahiy, asarlardagi g'oyalar -insonparvarlik ruhi bilan ajarlib turadi. Xususan,
Navoiy ijodida insonparvarlik alohida ahamiyat kasb etadi. Uningcha, vatanga,Navoiy ijodida insonparvarlik alohida ahamiyat kasb etadi. Uningcha, vatanga,
xalqqa sadoqat eng avval uning taqdiri ustida g'amxo'rlikdan iboratdir. Insongaxalqqa sadoqat eng avval uning taqdiri ustida g'amxo'rlikdan iboratdir. Insonga
nisbatan beparvolik, uning taqdiri va baxtu saodati ustida g'am emaslik sharaflinisbatan beparvolik, uning taqdiri va baxtu saodati ustida g'am emaslik sharafli
inson uchun tamomila yotdir. inson uchun tamomila yotdir.
Bo yin egmas So g diyona va Baqtriya, Maroqanda va Xorazmshox, xalq
’ ’ ’Bo yin egmas So g diyona va Baqtriya, Maroqanda va Xorazmshox, xalq’ ’ ’
ozodligi uchun cho ldagi Shiroqning jasorati (eramizdan avvalgi I asr, Doro I) va
’ozodligi uchun cho ldagi Shiroqning jasorati (eramizdan avvalgi I asr, Doro I) va’
Spitamen qo zg oloni (324 327 eramizdan avvalgi yillar), Muqanna (VIII asr
’ ’ –Spitamen qo zg oloni (324 327 eramizdan avvalgi yillar), Muqanna (VIII asr’ ’ –
70 yil arablarga qarshi) larning unutilmas jasorati yoshlarimiz uchun ibrat70 yil arablarga qarshi) larning unutilmas jasorati yoshlarimiz uchun ibrat
namunalaridir.namunalaridir.
O zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 19 sentabr kuni
‘O zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 19 sentabr kuni‘
Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 72-sessiyasida so zlagan
‘Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 72-sessiyasida so zlagan‘
nutqida Biz ajdodlarimizning donishmandlik an analariga amal qilib, teran
“ ’nutqida Biz ajdodlarimizning donishmandlik an analariga amal qilib, teran“ ’
1111

anglagan holda, qat iy islohotlarni amalga oshirmoqdamiz, mamlakatimizning’anglagan holda, qat iy islohotlarni amalga oshirmoqdamiz, mamlakatimizning’
yangi qiyofasini shakllantirish yo lidan bormoqdamiz
‘ ”yangi qiyofasini shakllantirish yo lidan bormoqdamiz‘ ” 55
deb aytib o tdilar ‘ deb aytib o tdilar‘
Ulug sarkardalar Amir Temur (1336 - 1405) va uning avlodlari Bobur
’Ulug sarkardalar Amir Temur (1336 - 1405) va uning avlodlari Bobur’
(buyuk mo g illar sulolasining asoschisi XV XVI asr) larning tarixdan
’ ’ –(buyuk mo g illar sulolasining asoschisi XV XVI asr) larning tarixdan’ ’ –
bizgacha yetib kelgan ma naviy merosi milliy qadriyatlarimiz, ya ni ma naviy-
’ ’ ’bizgacha yetib kelgan ma naviy merosi milliy qadriyatlarimiz, ya ni ma naviy-’ ’ ’
ma rifiy boyligimizdir. Ulug ajdodlarimiz Beruniy (olim 973 1050y), al
’ ’ –ma rifiy boyligimizdir. Ulug ajdodlarimiz Beruniy (olim 973 1050y), al’ ’ –
Xorazmiy (matematik, geograf, tarixchi 780 - 847 y), ibn Sino (Aviasenna,Xorazmiy (matematik, geograf, tarixchi 780 - 847 y), ibn Sino (Aviasenna,
medisina, asgronomiya, geologiya 980 - 1037 y), Imom Buxoriy, Ahmadmedisina, asgronomiya, geologiya 980 - 1037 y), Imom Buxoriy, Ahmad
Yassaviy, Ulug’bek (astronomiya maktabi asoschisi, davlat arbobi 1394 - 1449 y)Yassaviy, Ulug’bek (astronomiya maktabi asoschisi, davlat arbobi 1394 - 1449 y)
kabi olimlarimizning xotirasi bir umr mangu bo lib, insonlar qalbidan ijobiy
’kabi olimlarimizning xotirasi bir umr mangu bo lib, insonlar qalbidan ijobiy’
o rinlarni egallab qolgandir.
’o rinlarni egallab qolgandir.’
Ikkinchi Jahon urushi frontlarida O zbekistonlik jangchilar ulug
’ ’Ikkinchi Jahon urushi frontlarida O zbekistonlik jangchilar ulug’ ’
ajdodlarimiz an analariga munosib tarzda mardlik ko rsatdilar.
’ ’ajdodlarimiz an analariga munosib tarzda mardlik ko rsatdilar.’ ’
Masalan bulardan Sobir Raximov, Ahmadjon Qurbonov, ToshtemirMasalan bulardan Sobir Raximov, Ahmadjon Qurbonov, Toshtemir
Rustamov, Qudrat Suyunov va boshqa ko pgina jangchilarimiz ona Vatanimizni
’Rustamov, Qudrat Suyunov va boshqa ko pgina jangchilarimiz ona Vatanimizni’
himoya qilib qahramonlik ko rsatdilar.
’himoya qilib qahramonlik ko rsatdilar.’
Ikkinchi Jahon urushiIkkinchi Jahon urushi
dada
120 mingdan ko proq yurtdoshlarimiz orden va
’ 120 mingdan ko proq yurtdoshlarimiz orden va’
medallar bilan mukofotlanganlar. Ulardan 300 dan ko progi Qahramon degan
’medallar bilan mukofotlanganlar. Ulardan 300 dan ko progi Qahramon degan’
nomga, 58 jangchi esa 3 - darajali Shuhrat ordeniga sazovor bo lganlar.
’nomga, 58 jangchi esa 3 - darajali Shuhrat ordeniga sazovor bo lganlar.’
Jang maydonlarida o z Vatani uchun jon berib, qahramonlarcha himoya
’Jang maydonlarida o z Vatani uchun jon berib, qahramonlarcha himoya’
qilgan, mamlakat ichkarisida vatan himoyasiga o z mehnati bilan hissa
’qilgan, mamlakat ichkarisida vatan himoyasiga o z mehnati bilan hissa’
qo shganliklarini har doim xotiramizda saqlaymiz. "Yer yuzida hayot ekanmiz
’qo shganliklarini har doim xotiramizda saqlaymiz. "Yer yuzida hayot ekanmiz’
qahramonlarimiz mardliklari, ularning xotarasi oldida bosh egamiz" I.A.Karimovqahramonlarimiz mardliklari, ularning xotarasi oldida bosh egamiz" I.A.Karimov 66
..
Yoshlarni xalqimizning jangovar va mehnat an analariga tayangan holda
’Yoshlarni xalqimizning jangovar va mehnat an analariga tayangan holda’
tarbiyalash - olib borayotgan ta lim-tarbiyaviy ishlarimizning bir yo nalishidir.
’ ’tarbiyalash - olib borayotgan ta lim-tarbiyaviy ishlarimizning bir yo nalishidir.’ ’
An ana - bu avloddan-avlodga o tib kelayotgan e tiborga loyiq, mavjud
’ ’ ’An ana - bu avloddan-avlodga o tib kelayotgan e tiborga loyiq, mavjud’ ’ ’
ijgimoiy, iqtisodiy munosabat, jamiyatning ijtimoiy-siyosiy tizimi bilan bog lik.
’ijgimoiy, iqtisodiy munosabat, jamiyatning ijtimoiy-siyosiy tizimi bilan bog lik.’
Insonlar ongida ma lum bir davr ichida singib ketgan va ularning hayotda doim
’Insonlar ongida ma lum bir davr ichida singib ketgan va ularning hayotda doim’
55

O zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 19 sentabr kuni Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 72-
‘O zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 19 sentabr kuni Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 72-‘
sessiyasida so zlagan nutqi ’sessiyasida so zlagan nutqi’
66

Birinchi Prezidentimiz I.A.Karimovning Birinchi Prezidentimiz I.A.Karimovning
Oliy Majlis 2 sessiya
–Oliy Majlis 2 sessiya–
sida so zlagan nutqidan ’sida so zlagan nutqidan’
3 may 1998 y 3 may 1998 y
1212

uchrab turadigan ishlab chiqarish usul va uslublari hamda ustun turuvchi siyosiyuchrab turadigan ishlab chiqarish usul va uslublari hamda ustun turuvchi siyosiy
onglari kundan kunga rivojlanib bormoqda. Qisqa qilib aytganda an ana - bu bir’onglari kundan kunga rivojlanib bormoqda. Qisqa qilib aytganda an ana - bu bir’
avloddan ikkinchi avlodga o tgan avvalgi avloddan meros bo lib qolgan milliy
’ ’avloddan ikkinchi avlodga o tgan avvalgi avloddan meros bo lib qolgan milliy’ ’
va umuminsoniy qadriyatlarimizdan biridir. O zbek xalqining an analariga
’ ’va umuminsoniy qadriyatlarimizdan biridir. O zbek xalqining an analariga’ ’
O zbekistonga, uning yeriga, tabiati, insonlariga bo lgan muhabbat, Vatanimiz
’ ’O zbekistonga, uning yeriga, tabiati, insonlariga bo lgan muhabbat, Vatanimiz’ ’
an analari, madaniyati, tarixini bilishga intilish, Respublikamiz erishgan yutuqlari
’an analari, madaniyati, tarixini bilishga intilish, Respublikamiz erishgan yutuqlari’
va qudratidan faxrlanish va boshqalar kiradi. Yoshlarga harbiy vatanparvarlikva qudratidan faxrlanish va boshqalar kiradi. Yoshlarga harbiy vatanparvarlik
tarbiyasini berishda avlod - ajdodlarimiz to plagan tajribalarga asoslangan holda
’tarbiyasini berishda avlod - ajdodlarimiz to plagan tajribalarga asoslangan holda’
ish olib borish bugungi kunda ham dolzarb masalalardan biri bolib qolmoqda.ish olib borish bugungi kunda ham dolzarb masalalardan biri bolib qolmoqda.
An analar xalqning aniq tarixiy asosi bilan belgilanadi, ularni o z-o zidan
’ ’ ’An analar xalqning aniq tarixiy asosi bilan belgilanadi, ularni o z-o zidan’ ’ ’
bir xalqdan olib ikkinchi xalqqa singdirib bo lmaydi. Har bir xalqning,
’bir xalqdan olib ikkinchi xalqqa singdirib bo lmaydi. Har bir xalqning, ’
har har
birbir
millatning o z an analari mavjuddir. Ularning ba zilarida umumiylik ham
’ ’ ’millatning o z an analari mavjuddir. Ularning ba zilarida umumiylik ham’ ’ ’
bo lishi mumkin. Masalan: Jangovar an analar ko p davlatlar armiyalarida
’ ’ ’bo lishi mumkin. Masalan: Jangovar an analar ko p davlatlar armiyalarida’ ’ ’
harbiy bilimni egallash, o z kasbini sevish kabi mehnat an analaridan iboratdir.
’ ’harbiy bilimni egallash, o z kasbini sevish kabi mehnat an analaridan iboratdir.’ ’
Ikkinchi Jaxon urushi davrida dushman bosib olgan yerlardan ko chirib
’Ikkinchi Jaxon urushi davrida dushman bosib olgan yerlardan ko chirib’
keltirilgan oilalarga ko rsatilgan yordamni misol qilib ko rsatish mumkin.
’ ’keltirilgan oilalarga ko rsatilgan yordamni misol qilib ko rsatish mumkin.’ ’
Minglab insonlar bu yerda o z tinchligini topdi, ko pchilik uchun O zbekiston
’ ’ ’Minglab insonlar bu yerda o z tinchligini topdi, ko pchilik uchun O zbekiston’ ’ ’
ularga Vatan bo lib qoldi. O zbek oilalarida ota-onalarini yo qotgan bolalar
’ ’ ’ularga Vatan bo lib qoldi. O zbek oilalarida ota-onalarini yo qotgan bolalar’ ’ ’
tarbiyalana boshladilar. Poytaxtimizning xalqlar do stligi maydonida temirchi
’tarbiyalana boshladilar. Poytaxtimizning xalqlar do stligi maydonida temirchi’
Shomaxmud ota va uning xotini Baxri ayaga yodgorlik haykali Shomaxmud ota va uning xotini Baxri ayaga yodgorlik haykali
PrezidentimizPrezidentimiz
Sh.M.Mirziyoyev tomonidan Sh.M.Mirziyoyev tomonidan
qayta o rnatildi.
’qayta o rnatildi.’
Ushbu vatanparvar insonlar 14 turli millat bolalarini farzand qilib olib, o z
’Ushbu vatanparvar insonlar 14 turli millat bolalarini farzand qilib olib, o z’
bag rilarida tarbiyaladilar.
’bag rilarida tarbiyaladilar.’
O zbekiston yurti ya ni xalqi nonni juda ham e zozlaydi va qadrlaydi.
’ ’ ’O zbekiston yurti ya ni xalqi nonni juda ham e zozlaydi va qadrlaydi.’ ’ ’
Yoshu qari yerga non tushsa darhol olib, uni ko ziga surtadi.
’Yoshu qari yerga non tushsa darhol olib, uni ko ziga surtadi.’
Vatan ham non kabi Vatan ham non kabi
bizning millatimiz uchun muqaddasdir.bizning millatimiz uchun muqaddasdir.
Vatanparvarlik deganda esa yana quyidagilarni anglash joiz: Vatanparvarlik deganda esa yana quyidagilarni anglash joiz:
-o z xalqini, tarixini yaxshi bilish va u bilan fahrlanish:
‘-o z xalqini, tarixini yaxshi bilish va u bilan fahrlanish:‘
-qadimiy obidalar, mislsiz imoratlar, ajdodlar yaratgan moddiy va ma naviy
’-qadimiy obidalar, mislsiz imoratlar, ajdodlar yaratgan moddiy va ma naviy’
me roslarni ko z qorachig iday asrash va avlodlarga taqdim etish:
’ ‘ ‘me roslarni ko z qorachig iday asrash va avlodlarga taqdim etish:’ ‘ ‘
1313

-xalqimizning, ajdodlarimizning go zal va ma noli urf-odatlar, rasm-rusm‘ ’-xalqimizning, ajdodlarimizning go zal va ma noli urf-odatlar, rasm-rusm‘ ’
va udumlarni qadrlay bilish, ularni davom ettirish:va udumlarni qadrlay bilish, ularni davom ettirish:
-ajoyib vatandoshlar - ajdodlar nomi bilan, ularni ulug ishlari, ijodlari bilan
‘-ajoyib vatandoshlar - ajdodlar nomi bilan, ularni ulug ishlari, ijodlari bilan‘
fahrlanish, ularni ishlarini davom ettirish, ularga munosib voris bo lish:
‘fahrlanish, ularni ishlarini davom ettirish, ularga munosib voris bo lish:‘
-shunday ajoyib xalqqa, yurtga, uning boy tili va madaniyatiga mansubligi-shunday ajoyib xalqqa, yurtga, uning boy tili va madaniyatiga mansubligi
bilan fahrlanish:bilan fahrlanish:
-turon zaminni himoya qilib, tomirdan ohirgi qoni qolguncha dushmanga-turon zaminni himoya qilib, tomirdan ohirgi qoni qolguncha dushmanga
qarshi kurashgan bahodirlarni, ayovsiz janglarda halok bo lgan qahramonlarni
‘qarshi kurashgan bahodirlarni, ayovsiz janglarda halok bo lgan qahramonlarni‘
yod etish:yod etish:
-asrimizning 20-50 yillari va nihoyat 80- yillarida xalqimiz, millatimizga-asrimizning 20-50 yillari va nihoyat 80- yillarida xalqimiz, millatimizga
qarshi uyushtirilgan qatag onlarda qamoq va surgin a zoblarni boshdan
‘ ’qarshi uyushtirilgan qatag onlarda qamoq va surgin a zoblarni boshdan‘ ’
kechirgan va halok bo lgan minglab millatimiz o glonlarini unutmaslik;
‘ ’kechirgan va halok bo lgan minglab millatimiz o glonlarini unutmaslik;‘ ’
-bu aziz va go zal vatanimizda yuksak e tiqod bilan yashash unga hamisha
‘ ’-bu aziz va go zal vatanimizda yuksak e tiqod bilan yashash unga hamisha‘ ’
sadoqatli bo lishdir
‘sadoqatli bo lishdir‘
..
Vatanparvarlik hammamizning o z ishimizga mas uliyat bilan qarash,
‘ ’Vatanparvarlik hammamizning o z ishimizga mas uliyat bilan qarash,‘ ’
vatanning boyliklarini ko z qorachig iday asrash, boyliklariga boylik
‘ ‘vatanning boyliklarini ko z qorachig iday asrash, boyliklariga boylik‘ ‘
qo shishga o z ulushimizni qo shish uni fan cho qqilari sari intilish va
‘ ‘ ‘ ‘qo shishga o z ulushimizni qo shish uni fan cho qqilari sari intilish va‘ ‘ ‘ ‘
boshqalardir.boshqalardir.
Harbiy vatanparvarlik bir so z bilan aytganda o z ijobiy ishlarimiz,
‘ ‘Harbiy vatanparvarlik bir so z bilan aytganda o z ijobiy ishlarimiz,‘ ‘
bunyodkorlik harakatlarimiz bilan uning kuch-qudratiga, gullab yashnashigabunyodkorlik harakatlarimiz bilan uning kuch-qudratiga, gullab yashnashiga
imkon darajasida hissa qo shish:
‘imkon darajasida hissa qo shish:‘
-ona yurtimizda tinchlik, barqarorlikni va osoyishtalikni saqlashga intilish-ona yurtimizda tinchlik, barqarorlikni va osoyishtalikni saqlashga intilish
harbiy vatanparvarlikning belgisidir.harbiy vatanparvarlikning belgisidir.
--
harbiy harbiy
vatanparvarlik-xalqaro munosabatlari vatan, millat manfaatlarinivatanparvarlik-xalqaro munosabatlari vatan, millat manfaatlarini
birinchi o ringa qo yishdir
‘ ‘birinchi o ringa qo yishdir‘ ‘ 77
. .
Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyev va O zbekiston davlatining eng ulug vor
‘ ‘Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyev va O zbekiston davlatining eng ulug vor‘ ‘
hamda insonparvar g oyalaridan biri – ichki va tashqi tinchlik siyosatidir. Inson
‘hamda insonparvar g oyalaridan biri – ichki va tashqi tinchlik siyosatidir. Inson‘
tug ilgan ekan, u yashashi kerak. Yashash uchun tinchlik zarur, demak,
‘tug ilgan ekan, u yashashi kerak. Yashash uchun tinchlik zarur, demak,‘
77

Nasriddinov Ch.R. Harbiy psixologiya. Toshkent. «Fan» nashriyoti 2004.Nasriddinov Ch.R. Harbiy psixologiya. Toshkent. «Fan» nashriyoti 2004.
1414

davlatimizning tinchlik siyosati insonparvarlik siyosati mazmuni bilandavlatimizning tinchlik siyosati insonparvarlik siyosati mazmuni bilan
yo g rilgan.‘ ‘yo g rilgan.‘ ‘
Hozirgi paytda harbiy vatanparvarlik tarbiyasining mazmuni va jarayoniHozirgi paytda harbiy vatanparvarlik tarbiyasining mazmuni va jarayoni
Respublikamizning o quv muassasa ta lim tizimi yangilanishi bilan mamlakat
’ ’Respublikamizning o quv muassasa ta lim tizimi yangilanishi bilan mamlakat’ ’
ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi jadallashuvi, Vatan himoyasidagi insoniy omillarijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi jadallashuvi, Vatan himoyasidagi insoniy omillar
o rnining o sib borishi va jangovar mehnat tashkilidagi keskin o zgarishlari
’ ’ ’o rnining o sib borishi va jangovar mehnat tashkilidagi keskin o zgarishlari’ ’ ’
bilan yuzaga kelgan an analar bilan boyib bormoqda.
’bilan yuzaga kelgan an analar bilan boyib bormoqda.’
Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining eng asosiy vazifalari: Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining eng asosiy vazifalari:
--
Yoshlarda Vatanga muhabbat; Yoshlarda Vatanga muhabbat;
--
O zbekiston Qurolli Kuchlariga xurmat va sadoqat;
‘O zbekiston Qurolli Kuchlariga xurmat va sadoqat; ‘
--
Ajdodlarimizning mehnat va an analariga sodiqlik;
’Ajdodlarimizning mehnat va an analariga sodiqlik; ’
--
Vatan mustaqilligini Vatan mustaqilligini
qo
’qo’
lda Qurol bilan himoya lda Qurol bilan himoya
qq
ilishga doimiy shaylik; ilishga doimiy shaylik;
--
Yoshlarda harbiy kasblarga, Qurolli Kuchlar safida xizmat qilishdek sharafliYoshlarda harbiy kasblarga, Qurolli Kuchlar safida xizmat qilishdek sharafli
burchga qiziqish uygotish kabi vazifalardan iborat.burchga qiziqish uygotish kabi vazifalardan iborat.
Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining bosh vazifasi mustaqil, o z yo lidan
’ ’Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining bosh vazifasi mustaqil, o z yo lidan’ ’
rivojlanayotgan Vatanimiz uchun, g urur, Qurolli Kuchlarga nisbatan muhabbat,
’rivojlanayotgan Vatanimiz uchun, g urur, Qurolli Kuchlarga nisbatan muhabbat,’
jangovar va mehnat urf-odatlarimizga sadoqat, harbiy mehnatga hurmat hissini harjangovar va mehnat urf-odatlarimizga sadoqat, harbiy mehnatga hurmat hissini har
taraflama rivojlantirish, ozodlik va mustaqilligimizni, qo limizdagi qurol bilan
’taraflama rivojlantirish, ozodlik va mustaqilligimizni, qo limizdagi qurol bilan’
muhofaza qilishga doimiy tayyorlikni shakllantirish, o z fuqarolik burchini ado
’muhofaza qilishga doimiy tayyorlikni shakllantirish, o z fuqarolik burchini ado’
etishdir.etishdir.
Harbiy vatanparvarlik tarbiyasi yoshlarda harbiy xizmatga qiziqishniHarbiy vatanparvarlik tarbiyasi yoshlarda harbiy xizmatga qiziqishni
rivojlantirish, harbiy kasblarni egalash, yoshlarni O zbekiston Respublikasi
’rivojlantirish, harbiy kasblarni egalash, yoshlarni O zbekiston Respublikasi’
Qurolli Kuchlari safida xizmatga tayyorlashga yordam berishni ko zda tutadi.
’Qurolli Kuchlari safida xizmatga tayyorlashga yordam berishni ko zda tutadi.’
Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining maqsadi Vatanni himoya qilish uchunHarbiy vatanparvarlik tarbiyasining maqsadi Vatanni himoya qilish uchun
tayyorlikni ta minlaydigan fikr, ishonchini, dunyoqarashni shakllantirish, unga
’tayyorlikni ta minlaydigan fikr, ishonchini, dunyoqarashni shakllantirish, unga’
bor kuchni, kerak bo lsa hayotini ham berish. Bo lajak jangchilarning
’ ’bor kuchni, kerak bo lsa hayotini ham berish. Bo lajak jangchilarning’ ’
ma naviy-ruhiy, axloqiy-intizomiy, jangovar xislatlarini tarbiyalashdan iborat.
’ma naviy-ruhiy, axloqiy-intizomiy, jangovar xislatlarini tarbiyalashdan iborat.’
Yoshlarning harbiy vatanparvarlik tarbiyasi natijasida quyidagi jangovarYoshlarning harbiy vatanparvarlik tarbiyasi natijasida quyidagi jangovar
xislatlar shakllanadi: harbiy bilim, jangovar mahorat, intizomlilik vaxislatlar shakllanadi: harbiy bilim, jangovar mahorat, intizomlilik va
tashkilotchilik, jangovar birodarlik, harbiy qasamyod va nizomlar talablarini,tashkilotchilik, jangovar birodarlik, harbiy qasamyod va nizomlar talablarini,
1515

komandir va boshliqlar buyruq va ko rsatmalarini so zsiz bajarish. Bu jarayonda’ ’komandir va boshliqlar buyruq va ko rsatmalarini so zsiz bajarish. Bu jarayonda’ ’
boshlang ich harbiy tayyorgarlik, mudofaa ommaviy ishlari katta o rin tutadi.
’ – ’boshlang ich harbiy tayyorgarlik, mudofaa ommaviy ishlari katta o rin tutadi.’ – ’
Afsuski, bugungi kunda yoshlarning jismoniy tayyorgarligi zamonaviy ishlabAfsuski, bugungi kunda yoshlarning jismoniy tayyorgarligi zamonaviy ishlab
chiqarish hamda Qurolli Kuchlar safida xizmatga bo lgan talablarga to laqonli
’ ’chiqarish hamda Qurolli Kuchlar safida xizmatga bo lgan talablarga to laqonli’ ’
javob bermaydi. Bu o z o rnida yoshlarning aqliy, jismoniy, ahloqiy
’ ’ –javob bermaydi. Bu o z o rnida yoshlarning aqliy, jismoniy, ahloqiy ’ ’ –
ma naviy va ruhiy holatlari bilan bog liq bo lgan kasalligidan xalq xo jalik
’ ’ ’ ’ma naviy va ruhiy holatlari bilan bog liq bo lgan kasalligidan xalq xo jalik’ ’ ’ ’
sohalari ham katta zarar ko rmoqda.
’sohalari ham katta zarar ko rmoqda.’
Statistika ko rsatadiki, yoshlar ichida ortiqcha og irlikka ega, kasalliklarga
’ ’Statistika ko rsatadiki, yoshlar ichida ortiqcha og irlikka ega, kasalliklarga’ ’
moyil bo lgan gavda va tayanch harakatlantiruvchi apparatda nuqsonlari
’ –moyil bo lgan gavda va tayanch harakatlantiruvchi apparatda nuqsonlari’ –
bo lgan yoshlar foizi katta, mutaxasislar fikricha, qoloq o quvchilar ichidagi
’ ’bo lgan yoshlar foizi katta, mutaxasislar fikricha, qoloq o quvchilar ichidagi’ ’
58% dangasalik yoki yaxshi rivojlanmaganlik sabablariga ko ra emas, balki
’58% dangasalik yoki yaxshi rivojlanmaganlik sabablariga ko ra emas, balki’
jismoniy nuqson va kamchiliklar deb o z tengdoshlaridan orqada qoladi.
’jismoniy nuqson va kamchiliklar deb o z tengdoshlaridan orqada qoladi.’
Tuman, shahar madaniy-oqartuv va sport muassasalaridan yaxshi foydalanish,Tuman, shahar madaniy-oqartuv va sport muassasalaridan yaxshi foydalanish,
turli sport to garak va seksiyalari faoliyatini oshirish jismoniy tarbiya
’turli sport to garak va seksiyalari faoliyatini oshirish jismoniy tarbiya’
mashg ulotlari sifatliroq o tkazish maqsadaga muvofiq.
’ ’mashg ulotlari sifatliroq o tkazish maqsadaga muvofiq.’ ’
Yoshlarning harbiy vatanparvarlik tarbiyasi - davlatimiz faoliyatining muhimYoshlarning harbiy vatanparvarlik tarbiyasi - davlatimiz faoliyatining muhim
sohalaridan biridir.sohalaridan biridir.
Yoshlarni vatan himoyasiga tayyorlashning qayta ko rilishi harbiy
’Yoshlarni vatan himoyasiga tayyorlashning qayta ko rilishi harbiy’
vatanparvarlik tarbiyasining mazmuniy va tashkiliy-uslubiy tomonlaridan to laroq
’vatanparvarlik tarbiyasining mazmuniy va tashkiliy-uslubiy tomonlaridan to laroq’
foydalanishni talab qiladi. Tarbiyaviy tadbirlar samaradorligi tahlili, harbiyfoydalanishni talab qiladi. Tarbiyaviy tadbirlar samaradorligi tahlili, harbiy
vatanparvarlik tarbiyasining amaliyoti bilan berilgan va tekshirilgan an anaviy
’vatanparvarlik tarbiyasining amaliyoti bilan berilgan va tekshirilgan an anaviy’
shakllarni tanlash va mustahkamlash, yoshlarni vatan himoyasiga tayyorlashshakllarni tanlash va mustahkamlash, yoshlarni vatan himoyasiga tayyorlash
vazifalarini zamonaviy sharoitlarda yanada to la tadbiq qiladigan yangi
’vazifalarini zamonaviy sharoitlarda yanada to la tadbiq qiladigan yangi’
shakllarini qidirish zarur.shakllarini qidirish zarur.
Vatan himoyasiga tayyorlikni maxsus ommaviy mudofaa ish, harbiy sportVatan himoyasiga tayyorlikni maxsus ommaviy mudofaa ish, harbiy sport
o yinlari va boshqa harbiy vatanparvarlik tarbiyasining muhim shakllari natijasi
’o yinlari va boshqa harbiy vatanparvarlik tarbiyasining muhim shakllari natijasi’
sifatida ko rishimiz mumkin.
’sifatida ko rishimiz mumkin.’
Ta lim muassasalarida harbiy vatanparvarlik tarbiyasi quyidagi maqsadlarda
’Ta lim muassasalarida harbiy vatanparvarlik tarbiyasi quyidagi maqsadlarda’
o tkaziladi:
’o tkaziladi:’
1616

- Halqiga sadoqat, Vatan tarixiga va an analariga chuqur hurmatda’- Halqiga sadoqat, Vatan tarixiga va an analariga chuqur hurmatda’
bo lishni shakllantirish;
’bo lishni shakllantirish;’
- Prezident Farmonlari, Oliy Majlis va O zbekiston Respublikasi hukumati
’- Prezident Farmonlari, Oliy Majlis va O zbekiston Respublikasi hukumati’
qonun va qarorlarini so zsiz bajarish lozimligi ruhida tarbiyalash;
’qonun va qarorlarini so zsiz bajarish lozimligi ruhida tarbiyalash;’
-O zbekiston xalqlari jangovar vatanparvarlik an analarini targ ibot qilish,
’ ’ ’-O zbekiston xalqlari jangovar vatanparvarlik an analarini targ ibot qilish,’ ’ ’
Yoshlarda harbiy xizmatga va armiyaga muhabbat, yuksak ma naviy - jangovar
’Yoshlarda harbiy xizmatga va armiyaga muhabbat, yuksak ma naviy - jangovar’
xislatlar, harbiy Qasamyod va harbiy Nizomlarni bajarishda shaxsiy javobgarlikxislatlar, harbiy Qasamyod va harbiy Nizomlarni bajarishda shaxsiy javobgarlik
hamda jasurlik, intizomlilik, zukkolik, o z Vatani himoyasiga doimo tayyor
’hamda jasurlik, intizomlilik, zukkolik, o z Vatani himoyasiga doimo tayyor’
bo lishni tarbiyalash.
’bo lishni tarbiyalash. ’
Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining asosiy mazmuni:Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining asosiy mazmuni:
--

Vatanini himoya qilishda O zbekiston Respublikasi fuqarolarining
’Vatanini himoya qilishda O zbekiston Respublikasi fuqarolarining’
Konstitusion burchini tushuntirish; Konstitusion burchini tushuntirish;
- O zbekiston Respublika mudofaasini kelgusida kuchaytirish masalalari
’- O zbekiston Respublika mudofaasini kelgusida kuchaytirish masalalari’
bo yicha
’bo yicha ’
hh
ukumat qarorlari bilan tanishish; ukumat qarorlari bilan tanishish;
--

O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari bilan hal qilinadigan masalalar
’O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari bilan hal qilinadigan masalalar’
va ularning vazifasi va xususiyatlarini tushuntirish;va ularning vazifasi va xususiyatlarini tushuntirish;
- O zbekiston Respublikasi "Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat
’- O zbekiston Respublikasi "Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat’
to g risi"gi qonuni, harbiy Qasamyod va harbiy Nizomlarning asosiy talablarini
’ ’to g risi"gi qonuni, harbiy Qasamyod va harbiy Nizomlarning asosiy talablarini’ ’
o rganish va o zlashtirish;
’ ’o rganish va o zlashtirish;’ ’
--

Yoshlarni harbiy xizmatga tayyorlashning maqsad va vazifalariniYoshlarni harbiy xizmatga tayyorlashning maqsad va vazifalarini
tushuntirish; tushuntirish;
--

ajdodlar merosi, buyuk va jasur ota-bobolarimizning jangovar an ana
’ajdodlar merosi, buyuk va jasur ota-bobolarimizning jangovar an ana’
udumlarini targ ibot qilish.
’udumlarini targ ibot qilish.’
O rta maxsus ta lim yurtlaridagi vatanparvarlik tarbiyasi jarayoni –
’ ’O rta maxsus ta lim yurtlaridagi vatanparvarlik tarbiyasi jarayoni –’ ’
yetakchi vazifani bajaradi, bo lajak Vatan himoyachisining shakllanishiga katta
’yetakchi vazifani bajaradi, bo lajak Vatan himoyachisining shakllanishiga katta’
ta sir ko rsatadi, chunki o quv fanlarining mazmunida xalqimizning muhim
’ ’ ’ta sir ko rsatadi, chunki o quv fanlarining mazmunida xalqimizning muhim’ ’ ’
ma naviy, axloqiy, madaniy an analari ifodalangan. Lekin bu jarayonga
’ ’ma naviy, axloqiy, madaniy an analari ifodalangan. Lekin bu jarayonga’ ’
vatanparvarlik tarbiyasining alohida tarkibiy qismlari bilan chegaralanish yetarlivatanparvarlik tarbiyasining alohida tarkibiy qismlari bilan chegaralanish yetarli
emas. U Vatan himoyasiga tayyor bo lish, barcha tarkibiy qismlari holatiga har
’emas. U Vatan himoyasiga tayyor bo lish, barcha tarkibiy qismlari holatiga har’
1717

taraflama faol amaliy ta sir ko rsatishi va bu tayyorlikni o smir hayotining eng’ ’ ’taraflama faol amaliy ta sir ko rsatishi va bu tayyorlikni o smir hayotining eng’ ’ ’
muhim tomoni sifatida anglab tushunishiga ko maklashishi darkor.
’muhim tomoni sifatida anglab tushunishiga ko maklashishi darkor.’
Vatan himoyasini, el-yurt tinchligi va farovonligini asramoq har bir yoshningVatan himoyasini, el-yurt tinchligi va farovonligini asramoq har bir yoshning
muqaddas burchi bo lib qolishga da vat etishini ham talab qiladi. Albatta, bu
‘ ’muqaddas burchi bo lib qolishga da vat etishini ham talab qiladi. Albatta, bu‘ ’
ulug vor vazifalarni amalga oshirish uchun faqatgina eng o tkir qurol bo lgan
‘ ‘ ‘ulug vor vazifalarni amalga oshirish uchun faqatgina eng o tkir qurol bo lgan‘ ‘ ‘
badiiy adabiyotning tarbiyalovchilik imkoniyatlaridan keng foydalanish, buningbadiiy adabiyotning tarbiyalovchilik imkoniyatlaridan keng foydalanish, buning
uchun dars jarayonidagina emas, balki auditoriyadan tashqari mashg ulotlarda
‘uchun dars jarayonidagina emas, balki auditoriyadan tashqari mashg ulotlarda‘
ham ertangi kun egalari, chinakam vatanparvarlarni mustaqillikka sadoqat ruhidaham ertangi kun egalari, chinakam vatanparvarlarni mustaqillikka sadoqat ruhida
tarbiyalash lozim. Yoshlarda vatanparvarlik tuyg usini shakllantirish, avvalo, ona-
‘tarbiyalash lozim. Yoshlarda vatanparvarlik tuyg usini shakllantirish, avvalo, ona-‘
Vatanga bo lgan muhabbat, uni sevish, e zozlash, uning ravnaqi uchun har bir
‘ ’Vatanga bo lgan muhabbat, uni sevish, e zozlash, uning ravnaqi uchun har bir‘ ’
inson hissa qo shishini o rgatishda adabiy asar qahramonlari, tarixiy shaxslar,
‘ ‘inson hissa qo shishini o rgatishda adabiy asar qahramonlari, tarixiy shaxslar,‘ ‘
vatan fidoyilari eng yorqin namuna bo la oladi.
‘vatan fidoyilari eng yorqin namuna bo la oladi.‘
Shuningdek, o zbek xalqining madaniy merosi hisoblangan san at, tarixiy
‘ ’Shuningdek, o zbek xalqining madaniy merosi hisoblangan san at, tarixiy‘ ’
va me morchilik yodgorliklarini asrab-avaylash, ularning tarixi hamda bugungi
’va me morchilik yodgorliklarini asrab-avaylash, ularning tarixi hamda bugungi’
kundagi ahamiyatini bilish talab etiladi. Zero, bir necha asrlar davomida yaratilgankundagi ahamiyatini bilish talab etiladi. Zero, bir necha asrlar davomida yaratilgan
obidalarimiz - machit, madrasa, saroy, abservatoriya, qasrlar, osmono par
‘obidalarimiz - machit, madrasa, saroy, abservatoriya, qasrlar, osmono par‘
minoralar, maqbaralar, boy, qo hna va navqiron tariximiz, Samarqand, Buxoro,
‘minoralar, maqbaralar, boy, qo hna va navqiron tariximiz, Samarqand, Buxoro,‘
Xiva, Toshkent, Turkiston yodgorliklari kimlarni hayratga solmagan deysiz. UlarXiva, Toshkent, Turkiston yodgorliklari kimlarni hayratga solmagan deysiz. Ular
yoshlar qalbida ham o tmish tariximizga, ajdodlarimizning yuksak ilm va kasb
‘yoshlar qalbida ham o tmish tariximizga, ajdodlarimizning yuksak ilm va kasb‘
mahoratiga cheksiz hurmat, ular bilan faxrlanish tuyg usini uyg otadi.
‘ ‘mahoratiga cheksiz hurmat, ular bilan faxrlanish tuyg usini uyg otadi.‘ ‘
O qituvchi yoshlarni o z millatiga, ona-Vataniga, imoniga sodiq bo lishni
‘ ‘ ‘O qituvchi yoshlarni o z millatiga, ona-Vataniga, imoniga sodiq bo lishni‘ ‘ ‘
o rgatishi, ularda sog lom kuch, tafakkur, imon va pok vijdonni shakllantirish,
‘ ‘o rgatishi, ularda sog lom kuch, tafakkur, imon va pok vijdonni shakllantirish,‘ ‘
Vatan oldidagi mas uliyat, millat manfaati bilan yashash, Vatan taraqqiyoti, millat
’Vatan oldidagi mas uliyat, millat manfaati bilan yashash, Vatan taraqqiyoti, millat’
obro siga hissa ko shish, foyda keltirish, fidoyilik va halollik bilan sidqidildan
‘ ‘obro siga hissa ko shish, foyda keltirish, fidoyilik va halollik bilan sidqidildan‘ ‘
mehnat qilish, xalqning shon-shuhratini, manfaatini o ylash, insonparvar
‘mehnat qilish, xalqning shon-shuhratini, manfaatini o ylash, insonparvar‘
bo lishiga da vat etishning turli usul va vositalarini ham topishga harakat
‘ ’bo lishiga da vat etishning turli usul va vositalarini ham topishga harakat‘ ’
qilgandagina yoshlarda vatanparvarlik tuyg usini shakllantirishga keng
‘qilgandagina yoshlarda vatanparvarlik tuyg usini shakllantirishga keng‘
imkoniyatlarga ega bo ladi. Yoshlarda vatanparvarlik tuyg usini shakllantirish
‘ ‘imkoniyatlarga ega bo ladi. Yoshlarda vatanparvarlik tuyg usini shakllantirish‘ ‘
uchun yangi pedagogik texnologiyaning barcha ko rinishlaridan foydalanish,
‘uchun yangi pedagogik texnologiyaning barcha ko rinishlaridan foydalanish,‘
uning yangi-yangi shakllarini izlab topish va yaratish, eng avvalo, yoshlarniuning yangi-yangi shakllarini izlab topish va yaratish, eng avvalo, yoshlarni
1818

mustaqil fikrlashga, ijodkorlikka o rgatish, ularning tashabbuslarini qo llab-‘ ‘mustaqil fikrlashga, ijodkorlikka o rgatish, ularning tashabbuslarini qo llab-‘ ‘
quvvatlash, rag batlantirish va yanada rivojlantirish yo llarini izlash kerak.
‘ ‘quvvatlash, rag batlantirish va yanada rivojlantirish yo llarini izlash kerak.‘ ‘
1919

1.2.1.2.
Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning o ziga‘ Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning o ziga‘
xos xos
xususiyatlari xususiyatlari
Yoshlarni vatan himoyasiga tayyorlash inson butun hayoti davomida
–Yoshlarni vatan himoyasiga tayyorlash inson butun hayoti davomida–
amalga oshiriladigan o zoq jarayondir. Vatanparvarlik tarbiyasi oiladan
’amalga oshiriladigan o zoq jarayondir. Vatanparvarlik tarbiyasi oiladan’
boshlanadi va boshlang ich sinflardan boshlab o quv yurtida davom
’ ’boshlanadi va boshlang ich sinflardan boshlab o quv yurtida davom’ ’
ettirilishi lozim. ettirilishi lozim.
Kichik yoshdagi I-IV sinf o quvchilarida Vatan himoyasiga tayyorlikni
’Kichik yoshdagi I-IV sinf o quvchilarida Vatan himoyasiga tayyorlikni’
shakllantirish jarayoni, ularda mavjud cheklangan hayot tajribasi, olinganshakllantirish jarayoni, ularda mavjud cheklangan hayot tajribasi, olingan
bilimlar xususiyati va hajmi, ta lim tarbiyaning umumiy vazifalarini
’ –bilimlar xususiyati va hajmi, ta lim tarbiyaning umumiy vazifalarini’ –
hisobga olgan holda quriladi. Bu davrda uning samardorligi avvalam borhisobga olgan holda quriladi. Bu davrda uning samardorligi avvalam bor
o quv, umum
’o quv, umum’
tt
a lim vazifalarni bajarish bilan chambarchas bog lik. ’ ’a lim vazifalarni bajarish bilan chambarchas bog lik.’ ’
Masalan, askarga bo lgan hurmat va muhabbat bu yoshda armiya, askarlar
’Masalan, askarga bo lgan hurmat va muhabbat bu yoshda armiya, askarlar’
jasorati, O zekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari haqidagi bilimlar asosida
’jasorati, O zekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari haqidagi bilimlar asosida’
shakllanadi.shakllanadi.
Kichik yoshdagi o quvchilar turli qo shinlar, harbiy texnika, o q otish
’ ’ ’Kichik yoshdagi o quvchilar turli qo shinlar, harbiy texnika, o q otish’ ’ ’
qurolining turlariga qiziqadi. Bunda tarbiyachilar zamonaviy jangovarqurolining turlariga qiziqadi. Bunda tarbiyachilar zamonaviy jangovar
harakatlarda g alabaga erishish uchun qo shin turlari orasidagi bog liklikni
’ ’ ’harakatlarda g alabaga erishish uchun qo shin turlari orasidagi bog liklikni’ ’ ’
o quvchilarga ko rsatib berishi lozim. Bu ishni amalga oshirishda
’ ’o quvchilarga ko rsatib berishi lozim. Bu ishni amalga oshirishda’ ’
o quvchilarning samolyot, vertolyot, kema va suv osti kemalari, askarlar,
’o quvchilarning samolyot, vertolyot, kema va suv osti kemalari, askarlar,’
zambaraklar tasvirlangan rasmlari juda katta yordam beradi.zambaraklar tasvirlangan rasmlari juda katta yordam beradi.
Kichik maktab yoshida vatanparvarlik xususiyatiga ega bo lgan o yinlar
’ ’Kichik maktab yoshida vatanparvarlik xususiyatiga ega bo lgan o yinlar’ ’
faoliyati katta ahamiyatga ega. Bola o yin qoidalarini egallagan holda sardor,
’faoliyati katta ahamiyatga ega. Bola o yin qoidalarini egallagan holda sardor,’
starshina, razvedkachi, aloqachi, signal beruvchilar rolini bajarishni yaxshistarshina, razvedkachi, aloqachi, signal beruvchilar rolini bajarishni yaxshi
ko radi. Bunday, tashkil qilingan va o z-o zidan yuzaga keladigan,
’ ’ ’ko radi. Bunday, tashkil qilingan va o z-o zidan yuzaga keladigan,’ ’ ’
o yinlar katta ahamiyatga ega. O qituvchi bunda nafaqat o yindagi, balki
’ ’ ’o yinlar katta ahamiyatga ega. O qituvchi bunda nafaqat o yindagi, balki’ ’ ’
bo lajak jangchi majburiyatlarini bajarish uchun muhimligini ta kidlagan
’ ’bo lajak jangchi majburiyatlarini bajarish uchun muhimligini ta kidlagan’ ’
holda kundalik hayotdagi intizom, tartib va tarbiya haqida ham qayg urishi
’holda kundalik hayotdagi intizom, tartib va tarbiya haqida ham qayg urishi’
kerak.kerak.
O smirlar V-VIII sinf o quvchilarining psixologik rivojlanish
’ ’O smirlar V-VIII sinf o quvchilarining psixologik rivojlanish’ ’
xususiyatlari harbiy vatanparvarlik tarbiyasi uchun yaxshi zamin yaratadi.xususiyatlari harbiy vatanparvarlik tarbiyasi uchun yaxshi zamin yaratadi.
2020

Ularda dalil, hozirgi sharoit hodisalarini tahlil qilish va umumlashtirish, atrof-Ularda dalil, hozirgi sharoit hodisalarini tahlil qilish va umumlashtirish, atrof-
muhit, axloqiy talablar va baholanishga mustaqil qarashlarni ishlab chiqishmuhit, axloqiy talablar va baholanishga mustaqil qarashlarni ishlab chiqish
ehtiyoji yuzaga keladi.ehtiyoji yuzaga keladi.
O smirlarning vatan himoyasiga tayyorligini shakllantirish bir qator’O smirlarning vatan himoyasiga tayyorligini shakllantirish bir qator’
ob’yektiv va subyektiv sabablarga bog liq. Ob’yektiv shartlar ichida eng
’ob’yektiv va subyektiv sabablarga bog liq. Ob’yektiv shartlar ichida eng’
e tiborga sazovor jarayon o quvchilarning o quv muassasa va undan
’ ’ ’e tiborga sazovor jarayon o quvchilarning o quv muassasa va undan’ ’ ’
tashqarida tashkil qilinadigan harbiy vatanparvarlik tarbiyasi faoliyatining hartashqarida tashkil qilinadigan harbiy vatanparvarlik tarbiyasi faoliyatining har
xil turlarida ishtiroki hisoblanadi. xil turlarida ishtiroki hisoblanadi.
Bo lajak vatan himoyachisi shaxsini shakllantirish hozirgi ijtimoiy ahvol
’Bo lajak vatan himoyachisi shaxsini shakllantirish hozirgi ijtimoiy ahvol’
hodisalariga shaxsiy munosabatni ifodalashda, yangi tushunchalar bilan fiklashhodisalariga shaxsiy munosabatni ifodalashda, yangi tushunchalar bilan fiklash
qobiliyatiga ega bo lishga yordam beradigan turli fanlarning maqsad
’qobiliyatiga ega bo lishga yordam beradigan turli fanlarning maqsad’
mohiyatini o rganishni boshlaydilar.
’mohiyatini o rganishni boshlaydilar. ’
Bu yosh uchun eng kerakli fanlar – gumanitar, tabiiy, matematika fanlari,Bu yosh uchun eng kerakli fanlar – gumanitar, tabiiy, matematika fanlari,
jismoniy tarbiya. O quvchilar bu davrda "harbiy" tushunchalar ma nosini
’ ’jismoniy tarbiya. O quvchilar bu davrda "harbiy" tushunchalar ma nosini’ ’
yanada chuqur anglab yetadi. "Vatan himoyasi", "Harbiy nizomlar" vayanada chuqur anglab yetadi. "Vatan himoyasi", "Harbiy nizomlar" va
boshqalar davlatimiz iqtisodiy qudrati va uning Qurolli Kuchlar qudrati tinchboshqalar davlatimiz iqtisodiy qudrati va uning Qurolli Kuchlar qudrati tinch
va osoyishta hayotimizning mustahkam kafolati ekanligini tushuna boshlaydi.va osoyishta hayotimizning mustahkam kafolati ekanligini tushuna boshlaydi.
Vatanparvarlik hissiyotlari o smirlarda qahramonlikka intilish, jasorat
’Vatanparvarlik hissiyotlari o smirlarda qahramonlikka intilish, jasorat’
ko rsatish istagi, tengdoshlari jamoasida o z o rniga ega bo lish, ular
’ ’ ’ ’ko rsatish istagi, tengdoshlari jamoasida o z o rniga ega bo lish, ular’ ’ ’ ’
hurmatiga sazovar bo lishi, o ziga yuqori e tibor va talabchanlik, katta
’ ’ ’hurmatiga sazovar bo lishi, o ziga yuqori e tibor va talabchanlik, katta’ ’ ’
ijtimoiy faollik kabi yangi his tuyg ularni shakllanishiga ko ra rivojlanadi.
– ’ ’ijtimoiy faollik kabi yangi his tuyg ularni shakllanishiga ko ra rivojlanadi.– ’ ’
Aynan shu yoshda maktab o quvchilari ayniqsa botirlik, kuch, iroda,
’Aynan shu yoshda maktab o quvchilari ayniqsa botirlik, kuch, iroda,’
mardlik, do stlikka va o rtoqlarga sadoqatni qadrlaydi. Bu ularga Vatan
’ ’mardlik, do stlikka va o rtoqlarga sadoqatni qadrlaydi. Bu ularga Vatan’ ’
himoyasi muqaddas burch, ahamiyatga molik xususiyatini anglab yetishgahimoyasi muqaddas burch, ahamiyatga molik xususiyatini anglab yetishga
imkon beradi.imkon beradi.
Harbiy vatanparvarlik ongi nafaqat darslar yoki ijtimoiy topshiriqlarniHarbiy vatanparvarlik ongi nafaqat darslar yoki ijtimoiy topshiriqlarni
bajarishda, balki real ijtimoiy ahvol ta sirida ham shakllanadi.
’bajarishda, balki real ijtimoiy ahvol ta sirida ham shakllanadi.’
Katta yoshdagi (X-XI sinf) o quvchilarning ilmiy dunyoqarashi,
’Katta yoshdagi (X-XI sinf) o quvchilarning ilmiy dunyoqarashi,’
intellektual va jismoniy rivojlantirishi, uning kasb tanlashda o z o rnini
’ ’intellektual va jismoniy rivojlantirishi, uning kasb tanlashda o z o rnini’ ’
topish jarayonlarining shakllanish davri. Bu yoshdagi o quvchilarning
’topish jarayonlarining shakllanish davri. Bu yoshdagi o quvchilarning’
2121

fikrlashi yanada yetuklashadi, chuqur umumlashtirishlarga, tartib vafikrlashi yanada yetuklashadi, chuqur umumlashtirishlarga, tartib va
qobiliyatga ega bo ladi.’qobiliyatga ega bo ladi.’
Vatan himoyasiga tayyorlash, shuningdek o z
’Vatan himoyasiga tayyorlash, shuningdek o z’
--
o zini anglash, o zini ’ ’o zini anglash, o zini’ ’
tarbiyalash ham sodir bo ladi. Ular Vatan himoyachisi haqida to la
’ ’tarbiyalash ham sodir bo ladi. Ular Vatan himoyachisi haqida to la’ ’
tasavvurga ega bo ladilar. Bu nafaqat Ikkinchi Jahon urushi qahramoni yoki
’tasavvurga ega bo ladilar. Bu nafaqat Ikkinchi Jahon urushi qahramoni yoki’
faxriysi, baynalminalchi, balki mustaqil O zbekiston himoyachisining eng
’faxriysi, baynalminalchi, balki mustaqil O zbekiston himoyachisining eng’
yaxshi hislatlari xos bo lgan zamondoshlarimiz haqidagi qahramonliklar,
’yaxshi hislatlari xos bo lgan zamondoshlarimiz haqidagi qahramonliklar,’
ularning yuksak marralarni zabt etishlari va xalqimiz mehnatini ishonchliularning yuksak marralarni zabt etishlari va xalqimiz mehnatini ishonchli
himoya qilish kabi tushunchalar chuqur tasavvurli iz qoldiradi. Biroq hisobgahimoya qilish kabi tushunchalar chuqur tasavvurli iz qoldiradi. Biroq hisobga
olish kerakki, bu yuksak namunalar faqat o quvchilarning ishlari va
’olish kerakki, bu yuksak namunalar faqat o quvchilarning ishlari va’
harakatlarida o rnini topsagina, e tiborga sazovar bo ladi. Shuning uchun
’ ’ ’harakatlarida o rnini topsagina, e tiborga sazovar bo ladi. Shuning uchun’ ’ ’
o quv-tarbiyaviy jarayonda o quvchilarga nafaqat o tgan urush voqealari,
’ ’ ’o quv-tarbiyaviy jarayonda o quvchilarga nafaqat o tgan urush voqealari,’ ’ ’
xalqning front va front ortidagi ommaviy mehnat jasorati haqida bilimlarxalqning front va front ortidagi ommaviy mehnat jasorati haqida bilimlar
berish, balki ularda Vatan himoyasiga tayyorlash ijtimoiy dunyoqarashlarniberish, balki ularda Vatan himoyasiga tayyorlash ijtimoiy dunyoqarashlarni
shakllantirish lozim.shakllantirish lozim.
O quv muassasani tugatgach ko pgina o smir yigitlar harbiy kiyim
’ ’ ’O quv muassasani tugatgach ko pgina o smir yigitlar harbiy kiyim’ ’ ’
kiyishini bila turib, bu davrda ularda jangchiga muhabbat va hurmatnikiyishini bila turib, bu davrda ularda jangchiga muhabbat va hurmatni
tarbiyalash, harbiy mehnatning asl chiroyini ochib berish muhim.tarbiyalash, harbiy mehnatning asl chiroyini ochib berish muhim.
Vatanparvar yoshlarni vatan himoyasi asoslarini ta minlaydigan bilimlar
’Vatanparvar yoshlarni vatan himoyasi asoslarini ta minlaydigan bilimlar’
tizimi bilan qurollantirish zarur, chunki vatan himoyasining matonatli va jasurtizimi bilan qurollantirish zarur, chunki vatan himoyasining matonatli va jasur
himoyachi sifatida shakllanishidagi ta lim jarayoni muhim vazifalaridan biri
’himoyachi sifatida shakllanishidagi ta lim jarayoni muhim vazifalaridan biri’
hisoblanadi. O quvchilar nafaqat harbiy bilimlar, balki birinchi qaraganda
’hisoblanadi. O quvchilar nafaqat harbiy bilimlar, balki birinchi qaraganda’
armiya, harbiy qurilish, urush va tinchlik muammolariga bevosigaarmiya, harbiy qurilish, urush va tinchlik muammolariga bevosiga
munosabatda bo ladigan mezonlar bilan tanishadilar. Turli fanlar (tarix,
’munosabatda bo ladigan mezonlar bilan tanishadilar. Turli fanlar (tarix,’
adabiyot, matematika, fizika, kimyo, biologiya, geografiya, fizik-geografik vaadabiyot, matematika, fizika, kimyo, biologiya, geografiya, fizik-geografik va
b.) yig indisidan kelib chiqib, ular vatan himochisiga zaruriy bilim va
’b.) yig indisidan kelib chiqib, ular vatan himochisiga zaruriy bilim va’
ko nikmalar haqidagi poydevoriy tushunchalar hosil qiladilar.
’ko nikmalar haqidagi poydevoriy tushunchalar hosil qiladilar.’
Aytib o tilganlarni e tiborga olib, o quv muassasalarida harbiy
’ ’ ’Aytib o tilganlarni e tiborga olib, o quv muassasalarida harbiy’ ’ ’
vatanparvarlik tarbiyasini amalga oshirish uchun o quv fanlari
’vatanparvarlik tarbiyasini amalga oshirish uchun o quv fanlari’
imkoniyatlarini tahlil qilish maqsadga muvofiq:imkoniyatlarini tahlil qilish maqsadga muvofiq:
2222

Tarix. O quvchilarda tarix fanini o rganish jarayonida ijtimoiy’ ’Tarix. O quvchilarda tarix fanini o rganish jarayonida ijtimoiy’ ’
rivojlanish qonuniyatlarining boshlang ich tushuncha va dunyoqarishi
’rivojlanish qonuniyatlarining boshlang ich tushuncha va dunyoqarishi’
shakllanadi, o quvchilar ijtimoiy rivojlanishning shart sharoitlari, iqtisodiy
’shakllanadi, o quvchilar ijtimoiy rivojlanishning shart sharoitlari, iqtisodiy’
to zumning rivojlanishi, jang xususiyatlari va harbiy xizmatning rivojlanishi
’to zumning rivojlanishi, jang xususiyatlari va harbiy xizmatning rivojlanishi’
hamda ushbu faoliyat bilan bog liqligi haqida dastlabki bilimlarni oladi.
’hamda ushbu faoliyat bilan bog liqligi haqida dastlabki bilimlarni oladi.’
Tarix fan dasturi o quvchilarni harbiy xavf-xatar davrimiz haqiqati
’Tarix fan dasturi o quvchilarni harbiy xavf-xatar davrimiz haqiqati’
ekanligi haqidagi ilk bilimlar bilan qurollantiradi.ekanligi haqidagi ilk bilimlar bilan qurollantiradi.
"Bizni o rab turgan notinch dunyoda do stlar hamda O zbekistonni
’ ’ ’"Bizni o rab turgan notinch dunyoda do stlar hamda O zbekistonni’ ’ ’
o z ta siri sohasiga jalb qilmoqchi bo lganlar yetarli. Bunda ular barcha
’ ’ ’o z ta siri sohasiga jalb qilmoqchi bo lganlar yetarli. Bunda ular barcha’ ’ ’
ommabop, Shu qatorda harbiy bo lgan uslublarni qo llashi mumkin, Shuning
’ ’ommabop, Shu qatorda harbiy bo lgan uslublarni qo llashi mumkin, Shuning’ ’
uchun biz harakatchan, Yaxshi o rganilgan va jihozlangan, chegaramiz,
’uchun biz harakatchan, Yaxshi o rganilgan va jihozlangan, chegaramiz,’
mustaqilligimiz himoyasini ta min qila oladigan armiyaga ega bo lishimiz
’ ’mustaqilligimiz himoyasini ta min qila oladigan armiyaga ega bo lishimiz’ ’
kerak deb ta kidlagan edi O zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti
” ’ ’kerak deb ta kidlagan edi O zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti ” ’ ’
I.A.Karimov. Tarix darslarida butun dunyoda tinchlikni saqlash, barchaI.A.Karimov. Tarix darslarida butun dunyoda tinchlikni saqlash, barcha
mamlakatlar bilan do stona munosabatlar o rnatish, davlatimiz tashqi
’ ’mamlakatlar bilan do stona munosabatlar o rnatish, davlatimiz tashqi’ ’
siyosati mohiyati va xususiyatini ochib berishdagi O zbekiston Respublikasi
’siyosati mohiyati va xususiyatini ochib berishdagi O zbekiston Respublikasi’
Birinchi Prezidenti I.A.Karimovning o rni kattaligini ko rsatib o tish
’ ’ ’Birinchi Prezidenti I.A.Karimovning o rni kattaligini ko rsatib o tish’ ’ ’
maqsadga muvofiq.maqsadga muvofiq.
O quvchilar tarixiy materialni tahlil qilish va umumlashtirishga
’O quvchilar tarixiy materialni tahlil qilish va umumlashtirishga’
o rganishlari, alohida voqea va dalillar mohiyati va ahamiyatini aniqlashlari,
’o rganishlari, alohida voqea va dalillar mohiyati va ahamiyatini aniqlashlari,’
o tish va hozirgi ijtimoiy holatlarni taqqoslash va baholash uchun nazariy
’o tish va hozirgi ijtimoiy holatlarni taqqoslash va baholash uchun nazariy’
bilimlarni tadbiq qilishlari kerak.bilimlarni tadbiq qilishlari kerak.
O quvchilarda tarixiy jarayonga aloqadorlik hissiyotini uyg otish,
’ ’O quvchilarda tarixiy jarayonga aloqadorlik hissiyotini uyg otish,’ ’
atrofda sodir bo layotgan voqealarga mas uliyat sezish katta o rin tutadi.
’ ’ ’atrofda sodir bo layotgan voqealarga mas uliyat sezish katta o rin tutadi.’ ’ ’
Buning uchun esa ta lim jarayonida nafaqat o tmishdagi buyuk kishilar,
’ ’Buning uchun esa ta lim jarayonida nafaqat o tmishdagi buyuk kishilar,’ ’
balki vatanimiz oddiy mehnatkashlari hamda uning himoyachilari hayoti vabalki vatanimiz oddiy mehnatkashlari hamda uning himoyachilari hayoti va
faoliyatini ochib berish zurur. O quvchilarni shunday vaziyatlarga qo yish
’ ’faoliyatini ochib berish zurur. O quvchilarni shunday vaziyatlarga qo yish’ ’
kerakki, bunda ular o rganilayotgan tarixiy voqealarni hayolan o z ishtiroki
’ ’kerakki, bunda ular o rganilayotgan tarixiy voqealarni hayolan o z ishtiroki’ ’
bilan solishtira olsin, shu yo l bilan o zini, vatan himoyasiga tayyorligini
’ ’bilan solishtira olsin, shu yo l bilan o zini, vatan himoyasiga tayyorligini’ ’
baholasin.baholasin.
2323

Yoshlarda vatanparvarlik tuyg usini shakllantirishda Amir Temur‘Yoshlarda vatanparvarlik tuyg usini shakllantirishda Amir Temur‘
o gitlari alohida qimmatga ega. Sohibqiron Amir Temur mamlakatda adolatni
‘o gitlari alohida qimmatga ega. Sohibqiron Amir Temur mamlakatda adolatni‘
tiklash, tartib intizom o rnatishga katta e tibor bergan va o zi alohida
– ‘ ’ ‘tiklash, tartib intizom o rnatishga katta e tibor bergan va o zi alohida– ‘ ’ ‘
jonbozlik ko rsatgan. Ishonchli chora tadbirlar qo llaydi. Amir Temur
‘ – ‘jonbozlik ko rsatgan. Ishonchli chora tadbirlar qo llaydi. Amir Temur‘ – ‘
davlatni adolat va tadbirkorlik bilan boshqarishda boshqa hukmdorlardan ustundavlatni adolat va tadbirkorlik bilan boshqarishda boshqa hukmdorlardan ustun
turadi. Sohibqiron ezgu insoniy fazilatlar shavkatida bir yo ldosh bo lgan
‘ ‘turadi. Sohibqiron ezgu insoniy fazilatlar shavkatida bir yo ldosh bo lgan‘ ‘
holda uning tole yulduzi yuksak porlab, raqiblarga qarshi kurashda yo lini
‘holda uning tole yulduzi yuksak porlab, raqiblarga qarshi kurashda yo lini‘
yoritib, ilhom baxsh etib turadi.yoritib, ilhom baxsh etib turadi.
Amir Temur hazratlarining ko rkam xulqlaridan biri shuki, Osiyoning
‘Amir Temur hazratlarining ko rkam xulqlaridan biri shuki, Osiyoning‘
yarmini surib turgan bo lishiga qaramay siyosiy nutqlarini quyidagicha, juda
‘yarmini surib turgan bo lishiga qaramay siyosiy nutqlarini quyidagicha, juda‘
sodda iboralar bilan boshlar edilar: «Men, Tangrining quli-Temur shunisodda iboralar bilan boshlar edilar: «Men, Tangrining quli-Temur shuni
aytamanki..». Ko rinadiki, Amir Temur, vazifasi, dovrug i tufayligina emas,
‘ ‘aytamanki..». Ko rinadiki, Amir Temur, vazifasi, dovrug i tufayligina emas,‘ ‘
balki havas qilsa arziydigan darajada vatanparvar, adolatli hukmdorligi bilanbalki havas qilsa arziydigan darajada vatanparvar, adolatli hukmdorligi bilan
ham boshqalardan ajralib turgan .ham boshqalardan ajralib turgan .
Alisher Navoiy Amir Temurning shaxsiy qobiliyati haqida bunday debAlisher Navoiy Amir Temurning shaxsiy qobiliyati haqida bunday deb
yozgan edi: «Amir Temur Ko rogon... agarchi nazm aytmoqqa iltifot
‘yozgan edi: «Amir Temur Ko rogon... agarchi nazm aytmoqqa iltifot‘
qilmaydurlar, ammo nazm va nasrni andoq xo p mahal va mavqeda
‘qilmaydurlar, ammo nazm va nasrni andoq xo p mahal va mavqeda‘
uqubdurlarkim, aningdek bir bayt o qurg oni ming yaxshi bayt aytqonicha
‘ ‘uqubdurlarkim, aningdek bir bayt o qurg oni ming yaxshi bayt aytqonicha‘ ‘
bor. Tabarruk xaysiyatidankim, ul hazratning muborak ismi bu muxtasardabor. Tabarruk xaysiyatidankim, ul hazratning muborak ismi bu muxtasarda
bo lg ay va ul latoyifdan biri bila ixtisor qililur».
‘ ‘bo lg ay va ul latoyifdan biri bila ixtisor qililur».‘ ‘
Bu jumlalarda Sohibqironning jasoratli, mard, odil, vatanparvar, elsevarBu jumlalarda Sohibqironning jasoratli, mard, odil, vatanparvar, elsevar
va tadbirkor, shu bilan birgalikda shariat ixlosmandi, adolatparvar, mulohazaliva tadbirkor, shu bilan birgalikda shariat ixlosmandi, adolatparvar, mulohazali
inson sifatlariga ega bo lganligi ifodalangan. Bu Yoshlarda vatanparvarlik
‘inson sifatlariga ega bo lganligi ifodalangan. Bu Yoshlarda vatanparvarlik‘
tuyg usini shakllantirishda eng yaxshi ibrat sifatida namoyon bo ladi.
‘ ‘tuyg usini shakllantirishda eng yaxshi ibrat sifatida namoyon bo ladi.‘ ‘
Amir Temurning kasb-hunarli va ma rifatli, vatan, el-yurt obodligi,
’Amir Temurning kasb-hunarli va ma rifatli, vatan, el-yurt obodligi,’
farovonligi uchun jon kuydiradigan fuqarolarga g amxo rligi, ularni kasb-
‘ ‘farovonligi uchun jon kuydiradigan fuqarolarga g amxo rligi, ularni kasb-‘ ‘
kori bo yicha yumush bilan ta min etishni o z zimmasiga olganligi g oyat
‘ ’ ‘ ‘kori bo yicha yumush bilan ta min etishni o z zimmasiga olganligi g oyat‘ ’ ‘ ‘
ibratlidir. Sohibqiron o z tuzuklarida: «...har qaysilarining, sultonlarning
‘ibratlidir. Sohibqiron o z tuzuklarida: «...har qaysilarining, sultonlarning‘
yo l-yo riqlari, turish-turmushlari, qilish-qilmishlari, aytgan gaplarini
‘ ‘yo l-yo riqlari, turish-turmushlari, qilish-qilmishlari, aytgan gaplarini‘ ‘
xotiramda saqladim va yaxshi axloqlari, ma qul sifatlaridan namuna olib,
’xotiramda saqladim va yaxshi axloqlari, ma qul sifatlaridan namuna olib,’
2424

unga amal qildim»,-deb yozadi [...]. Shuningdek, ulug bobomizning‘unga amal qildim»,-deb yozadi [...]. Shuningdek, ulug bobomizning‘
«Tarjimai hol»ida keltirilgan o n ikki fazilat bugungi kunda ham yoshlarning
‘«Tarjimai hol»ida keltirilgan o n ikki fazilat bugungi kunda ham yoshlarning‘
vatanparvarlik tuyg usini shakllantirishda g oyat muhimdir:
‘ ‘vatanparvarlik tuyg usini shakllantirishda g oyat muhimdir:‘ ‘
1.Beg arazlik. 2.O zaro hurmat. 3.Adolatparvarlik. 4.Umum manfaatni
‘ ‘1.Beg arazlik. 2.O zaro hurmat. 3.Adolatparvarlik. 4.Umum manfaatni‘ ‘
hurmatlash. 5.Dinni e zozlash. 6.Haqgo ylik. 7.Va daga sodiqlik. 8.Hasad
’ ‘ ’hurmatlash. 5.Dinni e zozlash. 6.Haqgo ylik. 7.Va daga sodiqlik. 8.Hasad’ ‘ ’
va ochko zlikni qoralash. 9.Ma naviy va jismoniy poklik. 10.Imon. 11.Ilm
‘ ’va ochko zlikni qoralash. 9.Ma naviy va jismoniy poklik. 10.Imon. 11.Ilm‘ ’
fan homiylarini e zozlash. 12.Ikromiyat, rahmdillik.
’fan homiylarini e zozlash. 12.Ikromiyat, rahmdillik.’
Amur Temur xalq va vatan ozodligi xavf ostida turgan mahalda xiyonatAmur Temur xalq va vatan ozodligi xavf ostida turgan mahalda xiyonat
qilmaslikka chaqiradi. Unda hamiyat nihoyat darajada kuchli bo lgan.
‘qilmaslikka chaqiradi. Unda hamiyat nihoyat darajada kuchli bo lgan.‘
«Agar bizning «Agar bizning
qq
udratimizni bilmoqchi bo lsangiz qurgan binolarimizga
‘udratimizni bilmoqchi bo lsangiz qurgan binolarimizga‘
boqing», degan edi Amir Temur. Bu bilan u vatanni obod qilish g oyasini
‘boqing», degan edi Amir Temur. Bu bilan u vatanni obod qilish g oyasini‘
targ ib qilgan. Har bir xalqning nechog li vatanparvar ekanligini bilish
‘ ‘targ ib qilgan. Har bir xalqning nechog li vatanparvar ekanligini bilish‘ ‘
uchun shu yurtning obodligini his etish kifoyadir. Chunki o z yurti,
‘uchun shu yurtning obodligini his etish kifoyadir. Chunki o z yurti,‘
yashaydigan manzilini sevadigan odamgina uning gullab-yashnashi uchunyashaydigan manzilini sevadigan odamgina uning gullab-yashnashi uchun
tinmay harakat qiladi. Boshqalar uning xarob, oyoqosti qilishlariga yo l
‘tinmay harakat qiladi. Boshqalar uning xarob, oyoqosti qilishlariga yo l‘
qo ymaydi.
‘qo ymaydi.‘
Insoniyat yangi asrga qadam qo yayotgan bugungi kunda ham Amir
‘Insoniyat yangi asrga qadam qo yayotgan bugungi kunda ham Amir‘
Temur ma naviyati va shijoati, adolatparvarlik, yurtsevarlik siyosati yuksak
’Temur ma naviyati va shijoati, adolatparvarlik, yurtsevarlik siyosati yuksak’
ibrat namunasi bo lib qoladi.
‘ibrat namunasi bo lib qoladi. ‘
Amir Temur xalqaro maydonda ham o z beqiyos salohiyatini yorqin
‘Amir Temur xalqaro maydonda ham o z beqiyos salohiyatini yorqin‘
namoyish qila olgan buyuk shaxsdir. Turli millatlar, turli irqu dindaginamoyish qila olgan buyuk shaxsdir. Turli millatlar, turli irqu dindagi
odamlarni birlashtirib, markazlashgan qudratli davlat tuzishga erishgan.odamlarni birlashtirib, markazlashgan qudratli davlat tuzishga erishgan.
Yurtdoshlarini hamjihatlik va taraqqiyot, bunyodkorlik sari boshlagan ulug
‘Yurtdoshlarini hamjihatlik va taraqqiyot, bunyodkorlik sari boshlagan ulug‘
ajdodimizning bu boradagi sa yi xarakatlari bugungi kun yoshlari uchun ham
’ajdodimizning bu boradagi sa yi xarakatlari bugungi kun yoshlari uchun ham’
ibratlidir. U savdo-sotiq va iqtisodiy munosabatlar orqali xalqlar, mamlakatlaribratlidir. U savdo-sotiq va iqtisodiy munosabatlar orqali xalqlar, mamlakatlar
o rtasida yagona makon barpo etish g oyasini ilgari surdi.
‘ ‘o rtasida yagona makon barpo etish g oyasini ilgari surdi.‘ ‘
Adabiyotni o rganish o quvchilarni vatan himoyasining ming yillik
’ ’Adabiyotni o rganish o quvchilarni vatan himoyasining ming yillik’ ’
an analari haqidagi fikrlarga ega bo lib, uning mustaqilligi uchun kurashgan
’ ’an analari haqidagi fikrlarga ega bo lib, uning mustaqilligi uchun kurashgan’ ’
tarixiy ajdodlarimiz qahramonlari bilan faxrlanish hissiyotini uyg otadi,
’tarixiy ajdodlarimiz qahramonlari bilan faxrlanish hissiyotini uyg otadi,’
mustaqillikni himoya qilishga chaqiradi, dushmanga bo lgan nafrat hissiyotini
’mustaqillikni himoya qilishga chaqiradi, dushmanga bo lgan nafrat hissiyotini’
2525

uyg alishiga tarbiyalaydi. Adabiyot kursi Amir Temur, Mirzo Ulug bek,’ ’uyg alishiga tarbiyalaydi. Adabiyot kursi Amir Temur, Mirzo Ulug bek,’ ’
Muhammad Zahiriddin Bobur, Imom Al Buxoriy, Bohovuddin Naqshband,Muhammad Zahiriddin Bobur, Imom Al Buxoriy, Bohovuddin Naqshband,
Hoji Ahmad Yassaviy va boshqa o zbek xalqining buyuk va mashhur
’Hoji Ahmad Yassaviy va boshqa o zbek xalqining buyuk va mashhur’
ajdodlari ijodiy merosi va hayotiy jasoratlarini bilib olishga muvaffaq bo ladi.
’ajdodlari ijodiy merosi va hayotiy jasoratlarini bilib olishga muvaffaq bo ladi.’
Buyuk Turon zamini xalqlarining o z mustaqilligi uchun olib borgan
’Buyuk Turon zamini xalqlarining o z mustaqilligi uchun olib borgan’
qahramonona kurashiga bag ishlangan adabiy asarlar o quvchilarga
’ ’qahramonona kurashiga bag ishlangan adabiy asarlar o quvchilarga’ ’
janglarning yuzaga kelishi, Vatan uchun ajdodlarimiz ko rsatgan
’janglarning yuzaga kelishi, Vatan uchun ajdodlarimiz ko rsatgan’
qahramonana jasoratlari borasidagi g oyat ulkan, bebaho ma naviy, madaniy
’ ’qahramonana jasoratlari borasidagi g oyat ulkan, bebaho ma naviy, madaniy’ ’
meros va qadriyatlarning mohiyatini tushunishiga yordam beradi.meros va qadriyatlarning mohiyatini tushunishiga yordam beradi.
Adabiyot o qituvchisi yoshlarga haqiqatguy, yomonlik va zo rlikka
’ ’Adabiyot o qituvchisi yoshlarga haqiqatguy, yomonlik va zo rlikka’ ’
qarshi kurashish xislatlarini rivojlantirish, qahramonona o tmish voqealari
’qarshi kurashish xislatlarini rivojlantirish, qahramonona o tmish voqealari’
bilan yaqinlashishga yordam berish, hayotan o zini adabiy qahramonlar
’bilan yaqinlashishga yordam berish, hayotan o zini adabiy qahramonlar’
o rniga qo yish, hayotiy tajriba kamchiligini to ldirish, hayotiy faoliyat
’ ’ ’o rniga qo yish, hayotiy tajriba kamchiligini to ldirish, hayotiy faoliyat’ ’ ’
yo nalishi, ko rsatma va dalillarini, mamlakat gullab yashnashi va uni
’ ’yo nalishi, ko rsatma va dalillarini, mamlakat gullab yashnashi va uni’ ’
tajovo zkorlikdan himoya qilishga tayyorlashdek muhim ruhiy-ma naviy
’ ’tajovo zkorlikdan himoya qilishga tayyorlashdek muhim ruhiy-ma naviy’ ’
ongini shakllantirishi lozim.ongini shakllantirishi lozim.
Matematika o qituvchisi jangni olib borish, jangovar mahorat zamonaviy
’Matematika o qituvchisi jangni olib borish, jangovar mahorat zamonaviy’
vositalarini egallash uchun matematik bilimlarning zarurligi va bo lajak vatan
’vositalarini egallash uchun matematik bilimlarning zarurligi va bo lajak vatan’
himoyachisi uchun ayniqsa muhimligini uqtirish. Matematikani o rganishda
’himoyachisi uchun ayniqsa muhimligini uqtirish. Matematikani o rganishda’
harbiy faoliyat uchun muhim bo lgan jangovar mas uliyat, ichki intizom va
’ ’harbiy faoliyat uchun muhim bo lgan jangovar mas uliyat, ichki intizom va’ ’
tashkiliylikni shakllantirishga yordam beradi.tashkiliylikni shakllantirishga yordam beradi.
Fizikani o rganish jarayonida o quvchilar harbiy texnikaning fizik
’ ’Fizikani o rganish jarayonida o quvchilar harbiy texnikaning fizik’ ’
asoslarini (balistika, lokasiya, optika, o q otish quroli mexanikasi)
’asoslarini (balistika, lokasiya, optika, o q otish quroli mexanikasi)’
o zlashtiradi. U yoki bu harbiy texnik qurilma (raketa uchishi, samolyot
’o zlashtiradi. U yoki bu harbiy texnik qurilma (raketa uchishi, samolyot’
yunalishi) samaradorligi hisobi, tahlili, bahosini talab qiladigan harbiy texnikyunalishi) samaradorligi hisobi, tahlili, bahosini talab qiladigan harbiy texnik
mazmunli masalalarni yechish qabiliyatiga ega bo ladi, harbiy kasbiy
’mazmunli masalalarni yechish qabiliyatiga ega bo ladi, harbiy kasbiy’
harakatlarga yaqinlashtirilgan vaziyatda nazariy bilimlarni tadbiq etishgaharakatlarga yaqinlashtirilgan vaziyatda nazariy bilimlarni tadbiq etishga
o rganadilar.
’o rganadilar.’
Ximiya darsida o smir va qizlar kimyoviy quroldan himoyalanish
’Ximiya darsida o smir va qizlar kimyoviy quroldan himoyalanish’
asoslari, bu yo nalishdagi fan yutuqlari bilan tanishadi, hamda odam, oziq-
’asoslari, bu yo nalishdagi fan yutuqlari bilan tanishadi, hamda odam, oziq-’
2626

ovqat mahsulotlari, ichimlik suv, uy va boshqa narsalarni zaharli kimyoviyovqat mahsulotlari, ichimlik suv, uy va boshqa narsalarni zaharli kimyoviy
moddalardan himoya qilish maqsadida ko nikmalar oladilar.’moddalardan himoya qilish maqsadida ko nikmalar oladilar.’
Biologik fanlarni o rganib, o quvchilar O zbekiston florasi bir qator
’ ’ ’Biologik fanlarni o rganib, o quvchilar O zbekiston florasi bir qator’ ’ ’
o simliklarning dorivorlik xususiyatlari, ulardan kasallar va yaradorlarni
’o simliklarning dorivorlik xususiyatlari, ulardan kasallar va yaradorlarni’
qutqarishda, xalq tibbiyotida foydalanilishini bilib oladilar.qutqarishda, xalq tibbiyotida foydalanilishini bilib oladilar.
Geografiya o quvchilarni Vatan hududi va tabiat biyliklari, mamlakatda
’Geografiya o quvchilarni Vatan hududi va tabiat biyliklari, mamlakatda’
amalga oshirilayotgan tabiat yangilanishlari haqidagi bilimlar bilanamalga oshirilayotgan tabiat yangilanishlari haqidagi bilimlar bilan
qurollantiradi. O quvchilar tabiiy muhitdagi asl holiga kelmaydigan
’qurollantiradi. O quvchilar tabiiy muhitdagi asl holiga kelmaydigan’
o zgarishlarni (ulardan biri harbiy harakatlar) yuzaga keltirish omillari,
’o zgarishlarni (ulardan biri harbiy harakatlar) yuzaga keltirish omillari,’
vositalari bilan tanishadilar.vositalari bilan tanishadilar.
Fizik - geografik fanlar yadro, kimyoviy va bakteriologik qurolni tadbiqFizik - geografik fanlar yadro, kimyoviy va bakteriologik qurolni tadbiq
qilish butun tirik mavjudot o limiga olib kelishi, landshaftni o zgartirishi
’ ’qilish butun tirik mavjudot o limiga olib kelishi, landshaftni o zgartirishi’ ’
mumkin. Fizik geografiya o quvchilarga muayyan bir hudud hajmi va tabiiy
’mumkin. Fizik geografiya o quvchilarga muayyan bir hudud hajmi va tabiiy’
sharoitlari haqida ma mumotlar beradi. Mavjud ma lumotlardan kelib chiqib,
’ ’sharoitlari haqida ma mumotlar beradi. Mavjud ma lumotlardan kelib chiqib,’ ’
o quvchilar himoya va niqoblovchi xususiyatlar haqida xulosa qilishlari
’o quvchilar himoya va niqoblovchi xususiyatlar haqida xulosa qilishlari’
mumkin.mumkin.
Fizik - geografik fanlar o quvchilarda ko z bilan chamalash, aniqlik,
’ ’Fizik - geografik fanlar o quvchilarda ko z bilan chamalash, aniqlik,’ ’
ko rish xotirasi qabi xislatlarni rivojlantirishga yordam beradi. Ta lim
’ ’ko rish xotirasi qabi xislatlarni rivojlantirishga yordam beradi. Ta lim’ ’
jarayonida o quvchilar joyni aniqlash, yo nalishlarni topish, azimut
’ ’jarayonida o quvchilar joyni aniqlash, yo nalishlarni topish, azimut’ ’
bo yicha harakatlanish va nishongacha bo lgan masafani aniqlash,
’ ’bo yicha harakatlanish va nishongacha bo lgan masafani aniqlash,’ ’
topografik haritani o qish va unga obyektlarni kiritishga o rganadi.
’ ’topografik haritani o qish va unga obyektlarni kiritishga o rganadi.’ ’
Bugungi kunda o rta maxsus ta lim muassalarida “Yoshlarni
’ ’Bugungi kunda o rta maxsus ta lim muassalarida “Yoshlarni’ ’
chaqiriqqaqa qadar boshlang ich tayyorlash o quv fanlariga katta e tibor
’ ” ’ ’chaqiriqqaqa qadar boshlang ich tayyorlash o quv fanlariga katta e tibor’ ” ’ ’
berilmoqda, bunda “Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik fanlari
’ ”berilmoqda, bunda “Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik fanlari’ ”
orqali o quvchilar O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlar tuzilishi,
’ ’orqali o quvchilar O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlar tuzilishi,’ ’
maqsadi va vazifasi hamda taktik, o q ochish, saf tayyorgarligi, harbiy
’maqsadi va vazifasi hamda taktik, o q ochish, saf tayyorgarligi, harbiy’
topografiya va fuqarolik himoya bo yicha bilimlarga ega bo lmoqdalar.
’ ’topografiya va fuqarolik himoya bo yicha bilimlarga ega bo lmoqdalar.’ ’
Bo lajak vatan himoyachilari harbiy qasamyod, O zbekiston
’ ’Bo lajak vatan himoyachilari harbiy qasamyod, O zbekiston’ ’
Respublikasi Qurolli Kuchlar nizomlari talablarini tushunib oladilar, harbiyRespublikasi Qurolli Kuchlar nizomlari talablarini tushunib oladilar, harbiy
qism qurollanishi va harbiy texnikasi, shaxsiy tarkib joylashuvi va hayoti bilanqism qurollanishi va harbiy texnikasi, shaxsiy tarkib joylashuvi va hayoti bilan
2727

tanishadilar; yosh askarlar tayyorlash doirasidagi kerakli amaliytanishadilar; yosh askarlar tayyorlash doirasidagi kerakli amaliy
ko nikmalarni egallaydi.’ko nikmalarni egallaydi.’
Harbiy xizmatga o smir-yoshlarni ma naviy-axloqiy, ijtimoiy-siyosiy
’ ’Harbiy xizmatga o smir-yoshlarni ma naviy-axloqiy, ijtimoiy-siyosiy’ ’
tayyorlash borasidagi vazifalarni hal etishda asosan, xalqimiz mustaqilligi,tayyorlash borasidagi vazifalarni hal etishda asosan, xalqimiz mustaqilligi,
milliy ozodligi kurashi, qahramonlik yilnomasi, xalq va uning Qurolli Kuchlarmilliy ozodligi kurashi, qahramonlik yilnomasi, xalq va uning Qurolli Kuchlar
shuhratiga sazovar bo lgan jangovar va mehnat an analari bilan
’ ’shuhratiga sazovar bo lgan jangovar va mehnat an analari bilan’ ’
tanishtirishni ko zda tutadi.
’tanishtirishni ko zda tutadi.’
Tajriba ko rsatadiki, bunday yutuqlar, Vatanning qahramonona o tmishi
’ ’Tajriba ko rsatadiki, bunday yutuqlar, Vatanning qahramonona o tmishi’ ’
haqidagi hikoyalar o quvchilarda vatanparvarlik hissiyotlarini rivojlantirish,
’haqidagi hikoyalar o quvchilarda vatanparvarlik hissiyotlarini rivojlantirish,’
ularning fikrlari, qilgan ishlari va harakatlariga faol ta sir qiladi. Har bir
’ularning fikrlari, qilgan ishlari va harakatlariga faol ta sir qiladi. Har bir’
“Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisi
’ ” ’“Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisi’ ” ’
vatanparvarlikning yangi idrok manbaalari dunyosiga yoshlarni olib ketadiganvatanparvarlikning yangi idrok manbaalari dunyosiga yoshlarni olib ketadigan
shunday muhitni darsda yaratish kerak.shunday muhitni darsda yaratish kerak.
Mashg ulotlarning qat iy va aniq tashkil etilishi o quvchilarni tartib va
’ ’ ’Mashg ulotlarning qat iy va aniq tashkil etilishi o quvchilarni tartib va’ ’ ’
intizomiga o rgatadi, ijrochilik va tashkilotchilik tomonlarini ishlab chiqadi.
’intizomiga o rgatadi, ijrochilik va tashkilotchilik tomonlarini ishlab chiqadi.’
Yoshlarni Qurolli Kuchlar xizmatiga tayyorlash tizimida jismoniy tarbiyaYoshlarni Qurolli Kuchlar xizmatiga tayyorlash tizimida jismoniy tarbiya
muhim o rin egallaydi. Bu tushunarli, zero jangovar hayot qiyinchiliklaridan
’muhim o rin egallaydi. Bu tushunarli, zero jangovar hayot qiyinchiliklaridan’
o tish, jismonan juda yaxshi rivojlangan, matonatli, mustahkam asabga ega
’o tish, jismonan juda yaxshi rivojlangan, matonatli, mustahkam asabga ega’
bo lgan odamning turli sharoitlarda harakat qilishi lozimdir.
’bo lgan odamning turli sharoitlarda harakat qilishi lozimdir.’
Shu bilan birga O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari uchun
’Shu bilan birga O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari uchun’
sog lom, jismonan chiniqqan yigitlar kerak, ongli, ma naviy-siyosiy
’ ’sog lom, jismonan chiniqqan yigitlar kerak, ongli, ma naviy-siyosiy’ ’
ma noda mustahkam jangchilar darkor.
’ma noda mustahkam jangchilar darkor.’
Harbiy vatanpavarlik tarbiyasi o z o rnida albatta jismoniy tarbiyaga
’ ’Harbiy vatanpavarlik tarbiyasi o z o rnida albatta jismoniy tarbiyaga’ ’
katta ta sir ko rsatadi. Jismoniy tarbiya yetarli darajada yoshlar ma naviy
’ ’ ’katta ta sir ko rsatadi. Jismoniy tarbiya yetarli darajada yoshlar ma naviy’ ’ ’
rivojlanishi, unda yuqori ma naviy xislatlarning shakllanishiga yordam
’rivojlanishi, unda yuqori ma naviy xislatlarning shakllanishiga yordam’
beradi. Jismoniy chiniqish jarayonida yigitlar amalda qiyinchiliklarniberadi. Jismoniy chiniqish jarayonida yigitlar amalda qiyinchiliklarni
yengishga, chidamli, botir va qat iy bo lishga o rganadi. Sport bilan
’ ’ ’yengishga, chidamli, botir va qat iy bo lishga o rganadi. Sport bilan’ ’ ’
shug ullanib, yigitlar o zida mardlik, botirlik, iroda, qat iylik, o z kuchiga
’ ’ ’ ’shug ullanib, yigitlar o zida mardlik, botirlik, iroda, qat iylik, o z kuchiga’ ’ ’ ’
ishonchni ishlab chiqadi bu xislatlar vatanning mohir himoyachisi uchun
–ishonchni ishlab chiqadi bu xislatlar vatanning mohir himoyachisi uchun–
juda zarur. O quv jarayoni bo lajak vatan himoyachisi uchun zarur bo lgan
’ ’ ’juda zarur. O quv jarayoni bo lajak vatan himoyachisi uchun zarur bo lgan’ ’ ’
2828

xislatlarni shakllantirishda katta o rin tutadi.’xislatlarni shakllantirishda katta o rin tutadi.’
Muayyan tarixiy yondoshish prinsipi barcha hozirgi ahvol, hodisalariniMuayyan tarixiy yondoshish prinsipi barcha hozirgi ahvol, hodisalarini
vaqtida rivojlanuvchi va o zgaruvchi hodisalar sifatida ko rib chiqishni
’ ’vaqtida rivojlanuvchi va o zgaruvchi hodisalar sifatida ko rib chiqishni’ ’
ko zda tutadi. Bu prinsip avvalom bor muayyan bir tarixiy vaziyatda harbiy
’ko zda tutadi. Bu prinsip avvalom bor muayyan bir tarixiy vaziyatda harbiy’
vatanparvarlik tarbiyasi shakl va uslublari mazmuni to g ri kelishni nazarda
’ ’vatanparvarlik tarbiyasi shakl va uslublari mazmuni to g ri kelishni nazarda’ ’
tutadi. harbiy vatanparvarlik tarbiyasi o quvchilarni xalq va Qurolli
’tutadi. harbiy vatanparvarlik tarbiyasi o quvchilarni xalq va Qurolli’
Kuchlarning qahramonana tarixi, ajoyib an analarida tarbiyalash bilan
’Kuchlarning qahramonana tarixi, ajoyib an analarida tarbiyalash bilan’
chambarchas bog liq. Shunga ko ra haqiqat bo zilishiga yo l
’ ’ ’ ’chambarchas bog liq. Shunga ko ra haqiqat bo zilishiga yo l’ ’ ’ ’
qo ymaydigan tarixiy voqealarni obyektiv o zlashtirish katta ahamiyatga ega
’ ’qo ymaydigan tarixiy voqealarni obyektiv o zlashtirish katta ahamiyatga ega’ ’
bo ladi.
’bo ladi.’
Mustaqil davlat qurilishi amaliyoti, xalqaro vaziyat, davlat tashqi siyosiyMustaqil davlat qurilishi amaliyoti, xalqaro vaziyat, davlat tashqi siyosiy
faoliyati bilan bog liq bo lgan prinsip.
’ ’faoliyati bilan bog liq bo lgan prinsip.’ ’
Bu prinsip jamiyatimiz yangilanishi uchun mehnatkashlarimiz kurashi,Bu prinsip jamiyatimiz yangilanishi uchun mehnatkashlarimiz kurashi,
xalqimiz har bir tarixiy bosqichda hal qilayotgan masalalariga bo ysunishini
’xalqimiz har bir tarixiy bosqichda hal qilayotgan masalalariga bo ysunishini’
bildiradi. Shuning uchun doimiy ravishda yoshlarga jamiyatimizbildiradi. Shuning uchun doimiy ravishda yoshlarga jamiyatimiz
takomillashuvi vazifalarini tushuntirish, iqtisod, madaniyat, xalq farovonliginitakomillashuvi vazifalarini tushuntirish, iqtisod, madaniyat, xalq farovonligini
oshirishdagi yutuq va kamchiliklarini ko rsatish, jamiyatimiz hayoti barcha
’oshirishdagi yutuq va kamchiliklarini ko rsatish, jamiyatimiz hayoti barcha’
tomonlari katta qurilishi yo llarini ko rib chiqish juda muhim.
’ ’tomonlari katta qurilishi yo llarini ko rib chiqish juda muhim.’ ’
Vatanparvarlik tarbiyasi prinsipi. Bu prinsip ko p millatli davlatimiz,
’Vatanparvarlik tarbiyasi prinsipi. Bu prinsip ko p millatli davlatimiz,’
qurollangan himoyachilari, ularning g oyaviy yetukligi, ma naviy ruhini
’ ’qurollangan himoyachilari, ularning g oyaviy yetukligi, ma naviy ruhini’ ’
mustahkamlanishi uchun katta ahamiyatga ega.mustahkamlanishi uchun katta ahamiyatga ega.
“Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisi, barcha
’ ” ’“Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisi, barcha’ ” ’
tarbiyachilar faoliyatidagi vatanparvarlik vazifalarining jangchi shaxsiyotinitarbiyachilar faoliyatidagi vatanparvarlik vazifalarining jangchi shaxsiyotini
shakllantiruvchi, nima uchun qo liga qurol olib, himoya qilayotganini
’shakllantiruvchi, nima uchun qo liga qurol olib, himoya qilayotganini’
muntazam eslatib turuvchi qudratli omil bo lib xizmat qiladi. Ikkinchi jahon
’muntazam eslatib turuvchi qudratli omil bo lib xizmat qiladi. Ikkinchi jahon’
urushi, Afg oniston urushi, qardosh Tojikistonga tinchlik o rnatish bilan
’ ’urushi, Afg oniston urushi, qardosh Tojikistonga tinchlik o rnatish bilan’ ’
bog liq bo lgan yordamni ko rsatish xalqimizning bu prinsipga rioya qilishi
’ ’ ’bog liq bo lgan yordamni ko rsatish xalqimizning bu prinsipga rioya qilishi’ ’ ’
yaqqol misollar bo la oladi.
’yaqqol misollar bo la oladi. ’
Yoshlar turli guruhlariga farqiy yondanish prinsipi.Yoshlar turli guruhlariga farqiy yondanish prinsipi.
Bu prinsip ko p tilli xalqimiz turli millat va xalqlari o ziga xos
’ ’Bu prinsip ko p tilli xalqimiz turli millat va xalqlari o ziga xos’ ’
2929

xususiyatlarining manfaatlarini hisobga olgan holda harbiy vatanparvarlikxususiyatlarining manfaatlarini hisobga olgan holda harbiy vatanparvarlik
ishini qurishni talab qiladi. Mana shuning uchun yoshlar turli guruhiningishini qurishni talab qiladi. Mana shuning uchun yoshlar turli guruhining
milliy, yosh, ijtimoiy va texnik, kasbiy xususiyatlari, ularning umumta lim va’milliy, yosh, ijtimoiy va texnik, kasbiy xususiyatlari, ularning umumta lim va’
madaniy darajasi, talablari va kayfiyatini o rganish juda muhim. Bunda
’madaniy darajasi, talablari va kayfiyatini o rganish juda muhim. Bunda’
harbiy vatanparvarlik ishi muvaffaqiyatining muhim shartlaridan biriharbiy vatanparvarlik ishi muvaffaqiyatining muhim shartlaridan biri
mujassamlashgan. Ba zi bir yoshlarga fikrlaridagi qarama-qarshilik, tez
’mujassamlashgan. Ba zi bir yoshlarga fikrlaridagi qarama-qarshilik, tez’
xulosa chiqarishlik, o z kuchini baholab yuborishga moyillik, manmanlik,
’xulosa chiqarishlik, o z kuchini baholab yuborishga moyillik, manmanlik,’
o rinsiz hatti-harakatlarga xos jangchini e tiborga olish zarur.
’ ’o rinsiz hatti-harakatlarga xos jangchini e tiborga olish zarur.’ ’
Zamonaviy yoshlar oldingi avloddan vatani ozodligi va mustaqilligiZamonaviy yoshlar oldingi avloddan vatani ozodligi va mustaqilligi
uchun kurash olib bormagani bilan farq qilishini e tiborga olmaslik mumkin
’uchun kurash olib bormagani bilan farq qilishini e tiborga olmaslik mumkin’
emas. Yoshlarimiz ma naviy qiyofasidagi kamchiliklari bilan qat iy va
’ ’emas. Yoshlarimiz ma naviy qiyofasidagi kamchiliklari bilan qat iy va’ ’
serdiqqat tarbiyaviy ishlarni olib borish zarur. “Biz yoshlarimizni hech kimgaserdiqqat tarbiyaviy ishlarni olib borish zarur. “Biz yoshlarimizni hech kimga
berib qo ymaymiz, biz ularni o zimiz tarbiya qilamiz. Chunki u mustaqil
’ ’berib qo ymaymiz, biz ularni o zimiz tarbiya qilamiz. Chunki u mustaqil’ ’
Vatanimiz, xalqimiz kelajagi uchun mehnat qiladi”, deb ta kidlagan edi
’Vatanimiz, xalqimiz kelajagi uchun mehnat qiladi”, deb ta kidlagan edi’
O zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti I.A.Karimov.
’O zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti I.A.Karimov.’
Ajdodlarimiz jangovar an analari, buyuk sohibqiron Amir Temur
’Ajdodlarimiz jangovar an analari, buyuk sohibqiron Amir Temur’
jangovar merosi, O zbekistonlik jangchilar jangovar va ijtimoiy siyosiy
’jangovar merosi, O zbekistonlik jangchilar jangovar va ijtimoiy siyosiy’
yutuqlari, harbiy qasamyod va harbiy burch, harbiy kasb haqidagiyutuqlari, harbiy qasamyod va harbiy burch, harbiy kasb haqidagi
ma ruzalarni “Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisi
’ ’ ” ’ma ruzalarni “Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisi’ ’ ” ’
o zi o qishi yoki buning uchun harbiy qism ofiserlari, zahira va rezervdagi
’ ’o zi o qishi yoki buning uchun harbiy qism ofiserlari, zahira va rezervdagi’ ’
ofiserlar, shuningdek, tarixchi o qituvchilarni va ota-onalarni, sobiq harbiy
’ofiserlar, shuningdek, tarixchi o qituvchilarni va ota-onalarni, sobiq harbiy’
xizmatchilarni taklif etishi mumkin.xizmatchilarni taklif etishi mumkin.
Darsdan tashqari ishlarning samarali o tkazilish bo yicha oyda bir
’ ’Darsdan tashqari ishlarning samarali o tkazilish bo yicha oyda bir’ ’
marta e tiborga sazovar sanalar, mamlakat armiyasi hayotidagi buyuk
’marta e tiborga sazovar sanalar, mamlakat armiyasi hayotidagi buyuk’
hodisalarga bag ishlangan harbiy o quv va harbiy vatanparvarlik
’ ’hodisalarga bag ishlangan harbiy o quv va harbiy vatanparvarlik’ ’
kinofilmlarni ko rsatishda namoyon etish kerak bo ladi. Bunda har bir filmni
’ ’kinofilmlarni ko rsatishda namoyon etish kerak bo ladi. Bunda har bir filmni’ ’
kirish so zi bilan boshlash maqsadga muvofiq, bu o quvchilarga g oya va
’ ’ ’kirish so zi bilan boshlash maqsadga muvofiq, bu o quvchilarga g oya va’ ’ ’
obrazlarni znada yorqinroq tushunib olishga yordam beradi. Filmlarobrazlarni znada yorqinroq tushunib olishga yordam beradi. Filmlar
boshlanishdan oldin kirish so zlari uchun o qituvchi va o quvchilarni jalb
’ ’ ’boshlanishdan oldin kirish so zlari uchun o qituvchi va o quvchilarni jalb’ ’ ’
qilish maqsadga muvofiqdir.qilish maqsadga muvofiqdir.
3030

O quv yurtida harbiy ish asoslari bo yicha to garaklarni tashkil qilish’ ’ ’O quv yurtida harbiy ish asoslari bo yicha to garaklarni tashkil qilish’ ’ ’
o quvchilarni harbiy ish asoslarini o rganishga jalb qilish maqsadini
’ ’o quvchilarni harbiy ish asoslarini o rganishga jalb qilish maqsadini’ ’
qo yyadi. To garak yo nalishini tanlaganda moddiy baza va mutaxassislar
’ ’ ’qo yyadi. To garak yo nalishini tanlaganda moddiy baza va mutaxassislar’ ’ ’
hamda o quvchilar qiziqishlari va talablaridan kelib chiqish kerak.
’hamda o quvchilar qiziqishlari va talablaridan kelib chiqish kerak.’
Yoshlarni harbiy hizmatga tayyorlashda harbiy amaliy sport turlariYoshlarni harbiy hizmatga tayyorlashda harbiy amaliy sport turlari
bo yicha musobaqalar muhim o rin tutadi. Ularni «Chaqiruvga qadar
’ ’bo yicha musobaqalar muhim o rin tutadi. Ularni «Chaqiruvga qadar’ ’
boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisi va jismoniy tarbiya o qituvchisi
’ ” ’ ’boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisi va jismoniy tarbiya o qituvchisi’ ” ’ ’
tashkil qiladi, ularga quyidagi turlar kiradi: o q otish, harbiylashtirilgan kross,
’tashkil qiladi, ularga quyidagi turlar kiradi: o q otish, harbiylashtirilgan kross,’
granata otish, to siqlardan o tish, suv to sig idan o tish, o zoqlik va
’ ’ ’ ’ ’ ’granata otish, to siqlardan o tish, suv to sig idan o tish, o zoqlik va’ ’ ’ ’ ’ ’
aniqlikka granata otish, og ir tosh ko tarish va hokazo. Bu va boshqa
’ ’aniqlikka granata otish, og ir tosh ko tarish va hokazo. Bu va boshqa’ ’
musobaqalar turli birikmalarda ishlatilishi mumkin.musobaqalar turli birikmalarda ishlatilishi mumkin.
“Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik fanini o tishda, odatda
’ ” ’“Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik fanini o tishda, odatda’ ” ’
may oyida, o quv yurti rahbarlari harbiy sport bayrami o tkziadi. Bayram
’ ’may oyida, o quv yurti rahbarlari harbiy sport bayrami o tkziadi. Bayram’ ’
rejasi bir oy oldin tuziladi. Bayramda to garaklarga rahbarlik qilish uchun
’rejasi bir oy oldin tuziladi. Bayramda to garaklarga rahbarlik qilish uchun’
“Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisi, otaliqqa olgan
’ ” ’“Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisi, otaliqqa olgan’ ” ’
harbiy qism ofiser va serjantlari, zahiradagi ofiserlar taklif qilinadi.harbiy qism ofiser va serjantlari, zahiradagi ofiserlar taklif qilinadi.
Tajriba ko rsatadiki, o quv yurtlarida, odatda, o q otish, harbiy texnik,
’ ’ ’Tajriba ko rsatadiki, o quv yurtlarida, odatda, o q otish, harbiy texnik,’ ’ ’
harbiy tarixiy, topografik, umumharbiy tayyorgarlik bo yicha to garak
’ ’harbiy tarixiy, topografik, umumharbiy tayyorgarlik bo yicha to garak’ ’
tashkil etish maqsadga muvofiq.tashkil etish maqsadga muvofiq.
Bayramga qatnashish uchun o quv yurtining barcha o quvchilari,
’ ’Bayramga qatnashish uchun o quv yurtining barcha o quvchilari,’ ’
o qituvchilari, urush faxriylari, harbiy qism va harbiy o quv yurtlari
’ ’o qituvchilari, urush faxriylari, harbiy qism va harbiy o quv yurtlari’ ’
vakillarini jalb etish maqsadga muvofiq.vakillarini jalb etish maqsadga muvofiq.
Bayram tantanali ravishda ochilib, harbiy ish bo yicha o quvchilar
’ ’Bayram tantanali ravishda ochilib, harbiy ish bo yicha o quvchilar’ ’
ta limi natijalari haqidagi o quv yurti direktori buyrug i o qiladi, so ng
’ ’ ’ ’ ’ta limi natijalari haqidagi o quv yurti direktori buyrug i o qiladi, so ng’ ’ ’ ’ ’
“Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik dasturi mashqlari, usullari va
’ ”“Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik dasturi mashqlari, usullari va’ ”
harakatlari bo yicha musabaqalar o tkaziladi. Bayram musobaqa
’ ’harakatlari bo yicha musabaqalar o tkaziladi. Bayram musobaqa’ ’
g oliblarini taqdirlash bilan yakunlanadi, Salomatlik JSK norma va
’ “ ”g oliblarini taqdirlash bilan yakunlanadi, Salomatlik JSK norma va’ “ ”
talablarini topshirishga o quvchilarni tayyorlash ishi “Chaqiruvga qadar
’talablarini topshirishga o quvchilarni tayyorlash ishi “Chaqiruvga qadar’
boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisi va jismoniy tarbiya o qituvchisi
’ ” ’ ’boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisi va jismoniy tarbiya o qituvchisi’ ” ’ ’
bilan amalga oshiriladi. “Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik
’ ”bilan amalga oshiriladi. “Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik’ ”
3131

o qituvchisi shaxsan o zi mashq qilishlarni tashkil qiladi va garanatalarni’ ’o qituvchisi shaxsan o zi mashq qilishlarni tashkil qiladi va garanatalarni’ ’
o zoqlikka va aniqlikka otish va o q otish normativlarini mashq qildirtiradi
’ ’o zoqlikka va aniqlikka otish va o q otish normativlarini mashq qildirtiradi’ ’
va qabul qiladi.va qabul qiladi.
Harbiy o yinlar o quvchilar uchun harbiy vatanparvarlik tarbiyasi
’ ’Harbiy o yinlar o quvchilar uchun harbiy vatanparvarlik tarbiyasi’ ’
shakllaridan biri hisoblanadi. Yaxshi tashkil qilingan o yin jarayonida
’shakllaridan biri hisoblanadi. Yaxshi tashkil qilingan o yin jarayonida’
o quvchilar niqoblanish uslublari, signalizasiya, aloqa vositalari, maxsus
’o quvchilar niqoblanish uslublari, signalizasiya, aloqa vositalari, maxsus’
harbiy atamalar bilan tanishadi, masofalar aniqlaydi, azimut bo yicha yuradi,
’harbiy atamalar bilan tanishadi, masofalar aniqlaydi, azimut bo yicha yuradi,’
grafik hujjatlar to zadi, kompasdan foydalanishga o rganadi, birinchi tibbiy
’ ’grafik hujjatlar to zadi, kompasdan foydalanishga o rganadi, birinchi tibbiy’ ’
yordam ko rsatish ko nikmalarini ishlab chiqadi.
’ ’yordam ko rsatish ko nikmalarini ishlab chiqadi.’ ’
Harbiy vatanparvarlik tarbiyasida oilaning o rni katta. O quvchilarning
’ ’Harbiy vatanparvarlik tarbiyasida oilaning o rni katta. O quvchilarning’ ’
qarindoshlari bo lgan urush qatnashchilari, armiya va flot faxriylari tarjimai
’qarindoshlari bo lgan urush qatnashchilari, armiya va flot faxriylari tarjimai’
hollari bilan tanishtirish, davlat mukofotlariga to g ri munosabatini
’ ’hollari bilan tanishtirish, davlat mukofotlariga to g ri munosabatini’ ’
shakllantirish kerak. O quv muassasa psixologik jamoasi o quvchilarning
’ ’shakllantirish kerak. O quv muassasa psixologik jamoasi o quvchilarning’ ’
o yin tarzidagi harbiy faoliyatni tashkil qilishda hamda o zoq masofalarga
’ ’o yin tarzidagi harbiy faoliyatni tashkil qilishda hamda o zoq masofalarga’ ’
bolalar bilan piyoda o tishlar (masalan, qo ziqorin terish uchun), o rim
’ ’ ’bolalar bilan piyoda o tishlar (masalan, qo ziqorin terish uchun), o rim’ ’ ’
paytida yoki baliq ovlashga borganda ota onalarni jalb qilish kerak. Bundapaytida yoki baliq ovlashga borganda ota onalarni jalb qilish kerak. Bunda
bolalarni joyni aniqlash, to siqlardan o tish va boshqaga o rgatish lozim.
’ ’ ’bolalarni joyni aniqlash, to siqlardan o tish va boshqaga o rgatish lozim.’ ’ ’
O qituvchilar barcha yuzaga keladigan savollar bo yicha ota onalarga
’ ’O qituvchilar barcha yuzaga keladigan savollar bo yicha ota onalarga’ ’
maslahat berishi mumkin.maslahat berishi mumkin.
Oilaviy tarbiya o sib kelayotgan avlodda vatanga muhabbat hissini
’Oilaviy tarbiya o sib kelayotgan avlodda vatanga muhabbat hissini’
rivojlantirish, uning himoya, harbiy jasorat, harbiy kasbga muhabbat ahamiyatirivojlantirish, uning himoya, harbiy jasorat, harbiy kasbga muhabbat ahamiyati
haqida to g ri tushuncha shakllanishiga katta ta sir ko rsatadi.
’ ’ ’ ’haqida to g ri tushuncha shakllanishiga katta ta sir ko rsatadi.’ ’ ’ ’
Oiladagi vatan uchun kurashlarda halok bo lgan qarindoshlar xotirasiga
’Oiladagi vatan uchun kurashlarda halok bo lgan qarindoshlar xotirasiga’
bo lgan an analarga hurmat, ularning jangovar mukofotlari, surat va
’ ’bo lgan an analarga hurmat, ularning jangovar mukofotlari, surat va’ ’
esdaliklarini avaylab asrashning ahamiyati katta.esdaliklarini avaylab asrashning ahamiyati katta.
Vatanimiz qahramonona tarixi, O zbekiston Respublikasi Qurolli
’Vatanimiz qahramonona tarixi, O zbekiston Respublikasi Qurolli’
Kuchlar jangovar yo li, armiya va flotdagi xizmati, jangovar harakatlardagi
’Kuchlar jangovar yo li, armiya va flotdagi xizmati, jangovar harakatlardagi’
shaxsiy qatnashuvi haqidagi ota bobolar hikoyalari bolalarga katta tarbiyaviyshaxsiy qatnashuvi haqidagi ota bobolar hikoyalari bolalarga katta tarbiyaviy
ta sir ko rsatadi, ota bobolari qaysi yillarda, frontda va qaysi mamlakat va
’ ’ta sir ko rsatadi, ota bobolari qaysi yillarda, frontda va qaysi mamlakat va’ ’
shaharlarning ozodligi uchun kurashgan, baynalminal burchini bajarib, ota vashaharlarning ozodligi uchun kurashgan, baynalminal burchini bajarib, ota va
3232

katta akalarning Afg onistonda qanday jang qilgani, qanday orden va’katta akalarning Afg onistonda qanday jang qilgani, qanday orden va’
medallar bilan taqdirlangani haqida bolalarning bilishi juda muhim.medallar bilan taqdirlangani haqida bolalarning bilishi juda muhim.
Bolalarda vatanparvarlik adabiyoti va yodnomalar, Qurolli KuchlarimizBolalarda vatanparvarlik adabiyoti va yodnomalar, Qurolli Kuchlarimiz
jangovar yo li, xalqimiz qahramonlik jasoratlari, qahramon himoyachilarning
’jangovar yo li, xalqimiz qahramonlik jasoratlari, qahramon himoyachilarning’
bugunchi jangovar va ijtimoiy siyosiy tayyorgarligi haqidagi kinofilm,bugunchi jangovar va ijtimoiy siyosiy tayyorgarligi haqidagi kinofilm,
ko rsatuvlarga qiziqishni rivojlantiradigan oilalar to g ri yo ldan boradi.
’ ’ ’ ’ko rsatuvlarga qiziqishni rivojlantiradigan oilalar to g ri yo ldan boradi.’ ’ ’ ’
3333

II
bob bo yicha xulosalar’ bob bo yicha xulosalar’
Hozirgi sharoitda harbiy xizmatning murakkablashib borishi, bugungi kunHozirgi sharoitda harbiy xizmatning murakkablashib borishi, bugungi kun
jangchisiga qo yilayotgan talablarning o sishi, o quvchi yoshlarning
’ ’ ’jangchisiga qo yilayotgan talablarning o sishi, o quvchi yoshlarning’ ’ ’
harbiy-vatanparvarlik tarbiyasiga yangicha nazar bilan qarash va yondoshishniharbiy-vatanparvarlik tarbiyasiga yangicha nazar bilan qarash va yondoshishni
taqozo etayotir. Harbiy vatanparvarlik tarbiyasidagi qadriyatlar va sifatlarnitaqozo etayotir. Harbiy vatanparvarlik tarbiyasidagi qadriyatlar va sifatlarni
shakllantirishda asosiy yetakchi rol ta limga, yaxni o qitishga tegishlidir.
– ’ ’shakllantirishda asosiy yetakchi rol ta limga, yaxni o qitishga tegishlidir.– ’ ’
Lekin, bu inkor etilmaydigan nazariy xulosa, fan asoslarini o qitayotgan
’Lekin, bu inkor etilmaydigan nazariy xulosa, fan asoslarini o qitayotgan’
o qituvchilarning uslubiy materiallari va amaliy ishlarida to la amalga
’ ’o qituvchilarning uslubiy materiallari va amaliy ishlarida to la amalga’ ’
oshirilmayapdi. Umumta lim fanlari o qituvchilarining aksariyat qismi
’ ’oshirilmayapdi. Umumta lim fanlari o qituvchilarining aksariyat qismi’ ’
harbiy vatanparvarlik tarbiyasi vazifalariga yuzaki yondoshadilar va ko p
’harbiy vatanparvarlik tarbiyasi vazifalariga yuzaki yondoshadilar va ko p’
hollarda o zlari o qitayotgan fanlarning bu vazifalarini yechishdagi
’ ’hollarda o zlari o qitayotgan fanlarning bu vazifalarini yechishdagi’ ’
imkoniyatlarini tasavvur ham qilmaydilar. Vatan himoyachilarini tarbiyalashimkoniyatlarini tasavvur ham qilmaydilar. Vatan himoyachilarini tarbiyalash
ishlariga pedagogik jamoalar tomonidan CHYOT rahbari, Vatanparvar
“ ”ishlariga pedagogik jamoalar tomonidan CHYOT rahbari, Vatanparvar“ ”
tashkiloti, Mudofaa ishlari bo limlari va yoshlar tashkilotlarining tor
’tashkiloti, Mudofaa ishlari bo limlari va yoshlar tashkilotlarining tor’
doiradagi faoliyatlari deb qaraladi. Lekin shu narsa aniqki, agardoiradagi faoliyatlari deb qaraladi. Lekin shu narsa aniqki, agar
o quvchilarning muhim hayot faoliyatlarining biri o quv faoliyati
’ – ’o quvchilarning muhim hayot faoliyatlarining biri o quv faoliyati’ – ’
tinchlikni saqlash, mamlakat mudofaasini mustahkamlash va uningtinchlikni saqlash, mamlakat mudofaasini mustahkamlash va uning
himoyasiga shay bo lish kabi yuksak g oyalar bilan boyitilmasa, u holda
’ ’himoyasiga shay bo lish kabi yuksak g oyalar bilan boyitilmasa, u holda’ ’
ularni vaqtinchalik tadbirlar vositasida o rnini to ldirish samarasiz bo lib
’ ’ ’ularni vaqtinchalik tadbirlar vositasida o rnini to ldirish samarasiz bo lib’ ’ ’
chiqishi mumkin. chiqishi mumkin.
Bugungi kunda keng fikrlovchi, chuqur e tiqodli insonlargina
’Bugungi kunda keng fikrlovchi, chuqur e tiqodli insonlargina’
vatanparvar fuqaro vatan himoyachisi bo lishi mumkin.
’vatanparvar fuqaro vatan himoyachisi bo lishi mumkin. ’
Bo lajak vatan himoyachisini tarbiyalash, eng avvalo vatanpavarlik
’Bo lajak vatan himoyachisini tarbiyalash, eng avvalo vatanpavarlik’
tuyg usidagi intilishlar bilan to ldirilgan yoshlar turmush tarzini tashkillash
’ ’tuyg usidagi intilishlar bilan to ldirilgan yoshlar turmush tarzini tashkillash’ ’
demakdir. Bunga esa tarbiya muassasalarining o zaro hamkorlikdagi
’demakdir. Bunga esa tarbiya muassasalarining o zaro hamkorlikdagi’
harakatlari bilan erishish mumkin. harakatlari bilan erishish mumkin.
3434

II BOB. II BOB.
YOSHLARNI HARBIY VATANPARVARLIK RUHIDAYOSHLARNI HARBIY VATANPARVARLIK RUHIDA
TARBIYALASHTARBIYALASH

USUL VA VOSITALARIUSUL VA VOSITALARI

2.1. Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashga ta sir’2.1. Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashga ta sir’
qiladigan omillar qiladigan omillar
Hozirgi vaqtda harbiy-vatanparvarlik tarbiyasining mazmuni va jarayoni,Hozirgi vaqtda harbiy-vatanparvarlik tarbiyasining mazmuni va jarayoni,
mamlakatimizda amalga oshirilayotgan ijtimoiy va iqtisodiy islohotlarga bog’liqmamlakatimizda amalga oshirilayotgan ijtimoiy va iqtisodiy islohotlarga bog’liq
bo lgan bir qator omillar bilan boyitilishi lozim. Bu omillar quyidagilardir:
’bo lgan bir qator omillar bilan boyitilishi lozim. Bu omillar quyidagilardir:’
- mamlakatda amalga oshirilayotgan islohatlar jarayonidagi inson, ya’ni shaxs- mamlakatda amalga oshirilayotgan islohatlar jarayonidagi inson, ya’ni shaxs
rolining o sishi;
’rolining o sishi; ’
- uning mamlakat mudofaasidagi ahamiyati; - uning mamlakat mudofaasidagi ahamiyati;
- harbiy xizmatni tashkillashdagi tub o zgarishlar;
’- harbiy xizmatni tashkillashdagi tub o zgarishlar; ’
- zamonaviy - zamonaviy
qq
urolli kurashlarning shakl va usullari takomillashuvi vaurolli kurashlarning shakl va usullari takomillashuvi va
boshbosh
qq
alardir. alardir.
Yoshlarni vatan himoyasiga tayyorlash ishlarining tubdan o zgarishi harbiy
’Yoshlarni vatan himoyasiga tayyorlash ishlarining tubdan o zgarishi harbiy’
vatanparvarlik tarbiyasining mazmuni, shuningdek, tashkiliy-uslubiy jihatlardanvatanparvarlik tarbiyasining mazmuni, shuningdek, tashkiliy-uslubiy jihatlardan
to liq foydalanishni taqozo etadi. Buning uchun, tarbiyaviy tadbirlarning
’to liq foydalanishni taqozo etadi. Buning uchun, tarbiyaviy tadbirlarning’
samaradorligini tahlil qilish, an’anaviy tarbiya shakllarini tanlash vasamaradorligini tahlil qilish, an’anaviy tarbiya shakllarini tanlash va
mustahkamlash, hozirgi sharoitda harbiy vatanparvarlik tarbiyasi vazifalarini to la
’mustahkamlash, hozirgi sharoitda harbiy vatanparvarlik tarbiyasi vazifalarini to la’
amalga oshira oladigan yangi shakl va uslublarni izlash va ularni hayotga tadbiqamalga oshira oladigan yangi shakl va uslublarni izlash va ularni hayotga tadbiq
etish lozim. Bunda asosiy e’tiborni harbiy vatanparvarlik tarbiyasining shakl vaetish lozim. Bunda asosiy e’tiborni harbiy vatanparvarlik tarbiyasining shakl va
uslublarini tashkiliy jihatdan ta’sirchanligiga va ularni Vatan himoyachisi shaxsiniuslublarini tashkiliy jihatdan ta’sirchanligiga va ularni Vatan himoyachisi shaxsini
rivojlantirishga yunaltirilganligiga qaratish zarur.rivojlantirishga yunaltirilganligiga qaratish zarur.
Ko rsatib o tilgan barcha tadbirlarni amalga oshirishda “Chaqiruvga qadar
’ ’Ko rsatib o tilgan barcha tadbirlarni amalga oshirishda “Chaqiruvga qadar’ ’
boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisiga katta o rin ajratiladi. Harbiy
’ ” ’ ’boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisiga katta o rin ajratiladi. Harbiy’ ” ’ ’
vatanparvarlik tadbirlarini o tkazish uning ishtirokisiz o tmaydi.
’ ’vatanparvarlik tadbirlarini o tkazish uning ishtirokisiz o tmaydi.’ ’
Harbiy vatanparvarlik tarbiyasi va ommaviy - mudofaa ishlari kompleksHarbiy vatanparvarlik tarbiyasi va ommaviy - mudofaa ishlari kompleks
rejasiga muvofiq ta lim muassasasi "Vatanparvar MKJ boshlang ich tashkiloti
’ ” ’rejasiga muvofiq ta lim muassasasi "Vatanparvar MKJ boshlang ich tashkiloti’ ” ’
ish rejalari tuziladi. Umumiy reja tadbirlari sinf rahbarlari tarbiyaviy ish rejalaridaish rejalari tuziladi. Umumiy reja tadbirlari sinf rahbarlari tarbiyaviy ish rejalarida
ham o z aksini topadi. Harbiy vatanparvarlik ishlari va yoshlarni harbiy xizmatga
’ham o z aksini topadi. Harbiy vatanparvarlik ishlari va yoshlarni harbiy xizmatga’
3535

tayyorlash bilan bog liq masalalar ko p holda pedagogik kengashda ko rib’ ’ ’tayyorlash bilan bog liq masalalar ko p holda pedagogik kengashda ko rib’ ’ ’
chiqiladi.chiqiladi.
Harbiy vatanparvarlik va ommaviy mudofaa ishlari rejasini amalga oshirish
–Harbiy vatanparvarlik va ommaviy mudofaa ishlari rejasini amalga oshirish–
bo yicha o quv yurti pedagogik jamoasi va “Chaqiruvga qadar boshlang ich
’ ’ ’bo yicha o quv yurti pedagogik jamoasi va “Chaqiruvga qadar boshlang ich’ ’ ’
tayyorgarlik o qituvchisi vazifalaridan biri hisoblanadi.
” ’tayyorgarlik o qituvchisi vazifalaridan biri hisoblanadi. ” ’
Misol tariqasida birinchi sinfdan boshlab harbiy vatanparvarlik va ommaviy -Misol tariqasida birinchi sinfdan boshlab harbiy vatanparvarlik va ommaviy -
mudofaa ishlari umumiy reja asosida qanday olib borilishi ko rib chiqamiz, I-IV
’mudofaa ishlari umumiy reja asosida qanday olib borilishi ko rib chiqamiz, I-IV’
sinf o quvchilari uchun rejada tanishuv mazmunidagi tadbirlar ko zda tutilgan,
’ ’sinf o quvchilari uchun rejada tanishuv mazmunidagi tadbirlar ko zda tutilgan,’ ’
bular “Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari , “Baynalminalchi jangchilar, ular
”bular “Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari , “Baynalminalchi jangchilar, ular”
kim? degan mavzuda suhbatlar o tkazish, badiiy adabiyotlar o qish.
” ’ ’kim? degan mavzuda suhbatlar o tkazish, badiiy adabiyotlar o qish. ” ’ ’
Qurolli Kuchlar, buyuk tarixiy shaxslarga bag ishlangan spektakl, kinofilm,
’Qurolli Kuchlar, buyuk tarixiy shaxslarga bag ishlangan spektakl, kinofilm,’
teleko rsatuv, videofilmlar tomosha qilib, muhokama qilish.
’teleko rsatuv, videofilmlar tomosha qilib, muhokama qilish.’
O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlariga bag ishlangan ko rgazma,
’ ’ ’O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlariga bag ishlangan ko rgazma,’ ’ ’
viktorinalar, kolleksiyalar to plash.
’viktorinalar, kolleksiyalar to plash.’
Qurolli Kuchlar jangchilariga bag ishlangan eng yaxshi rasm va eng yaxshi
’Qurolli Kuchlar jangchilariga bag ishlangan eng yaxshi rasm va eng yaxshi’
she r o qish konkurslarini o tkazish.
’ ’ ’she r o qish konkurslarini o tkazish.’ ’ ’
Qahramonlar nomi berilgan ko chalarga sayohatlar, yodgorliklarga gullar
’Qahramonlar nomi berilgan ko chalarga sayohatlar, yodgorliklarga gullar’
qo yish, faxriylarni tabriklash.
’qo yish, faxriylarni tabriklash.’
Ommaviy mudofaa oyligi kunlarida Fuqaro himoyasi bo yicha
– ’Ommaviy mudofaa oyligi kunlarida Fuqaro himoyasi bo yicha– ’
viktorinalar, "Havo trevogasi signallari bo yicha mashg ulotlar o tkazish.
” ’ ’ ’viktorinalar, "Havo trevogasi signallari bo yicha mashg ulotlar o tkazish. ” ’ ’ ’
Ko rinib turibdiki, I-IV sinf o quvchilari bilan o tkaziladigan tadbirlar
’ ’ ’Ko rinib turibdiki, I-IV sinf o quvchilari bilan o tkaziladigan tadbirlar’ ’ ’
o quvchilarga O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari haqida boshlang ich
’ ’ ’o quvchilarga O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari haqida boshlang ich’ ’ ’
bilimlar berishga, bolalarga oddiy harbiy ko nikmalar singdirishga imkon beradi.
’bilimlar berishga, bolalarga oddiy harbiy ko nikmalar singdirishga imkon beradi.’
V-VI sinf uquvchilari bilan o tkaziladigan tadbirlar ancha murakkabroq
’V-VI sinf uquvchilari bilan o tkaziladigan tadbirlar ancha murakkabroq’
xususiyatga ega, ularga quyidagilar kiradi:xususiyatga ega, ularga quyidagilar kiradi:
--
Urush va mehnat qahramonlari haqida materiallar izlash bo yicha
’Urush va mehnat qahramonlari haqida materiallar izlash bo yicha’
topshiriqlarni bajarish uchun izquvarlik harakatida ishtirok etish;topshiriqlarni bajarish uchun izquvarlik harakatida ishtirok etish;
--
Nogironlar, faxriylar, harbiy xizmatchilar oilalariga yordam berish;Nogironlar, faxriylar, harbiy xizmatchilar oilalariga yordam berish;
--
I-IV sinf o quvchilariga harbiy vatanparvarlik tadbirlarini o tkazishda
’ ’I-IV sinf o quvchilariga harbiy vatanparvarlik tadbirlarini o tkazishda’ ’
yordam ko rsatish;
’yordam ko rsatish;’
3636

--
Davlatimiz va Qurolli Kuchlar tarixiy sanalariga bag ishlangan tantanali saf’Davlatimiz va Qurolli Kuchlar tarixiy sanalariga bag ishlangan tantanali saf’
tortish;tortish;
--
Qahramonlik darslari;Qahramonlik darslari;
--
Nogironlar, faxriylar, harbiy xizmatchilar oilalariga yordam ko rsatish
’Nogironlar, faxriylar, harbiy xizmatchilar oilalariga yordam ko rsatish’
buyicha faxriylar oldida axborot (hisobot) berish;buyicha faxriylar oldida axborot (hisobot) berish;
--
"O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari - vatan himoyasida
’ ”"O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari - vatan himoyasida’ ”
mavzusida gazeta, jangavor varaqa, fotogazetalar chiqarish;mavzusida gazeta, jangavor varaqa, fotogazetalar chiqarish;
--
Vatan va Qurolli Kuchlar haqida eng yaxshi qo shiq ko rik tanlovi;
’ ’Vatan va Qurolli Kuchlar haqida eng yaxshi qo shiq ko rik tanlovi;’ ’
--
Harbiylashtirilgan o yinlar;
’Harbiylashtirilgan o yinlar;’
--
Ommaviy - mudofaa ishlari oyligi kunlarida saf tortish va qo shiq ko rigi;
’ ’Ommaviy - mudofaa ishlari oyligi kunlarida saf tortish va qo shiq ko rigi;’ ’
--
Harbiy - texnik to garaklar ishlarida ishtirok etish;
’Harbiy - texnik to garaklar ishlarida ishtirok etish;’
Shunday qilib, V-VI sinf o quvchilari kichik o rtoqlariga otaliq qila
’ ’Shunday qilib, V-VI sinf o quvchilari kichik o rtoqlariga otaliq qila’ ’
boshlaydilar, natijada ularning mas uliyatliligi ortadi.
’boshlaydilar, natijada ularning mas uliyatliligi ortadi.’
VII-IX sinf o quvchilari rejasiga quyidagi tadbirlar kiritiladi:
’VII-IX sinf o quvchilari rejasiga quyidagi tadbirlar kiritiladi:’
--
“Vatanparvar tashkilotiga a zo bo lish, ommaviy-mudofaa ishlarida faol
” ’ ’“Vatanparvar tashkilotiga a zo bo lish, ommaviy-mudofaa ishlarida faol ” ’ ’
ishtirok etish;ishtirok etish;
--
O zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi - Vatan himoyasi to g’risida
’ ’O zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi - Vatan himoyasi to g’risida’ ’
mavzusidagi tadbirlarda ishtirok etish;mavzusidagi tadbirlarda ishtirok etish;
--
“O zbekiston - Vatan mustaqilligi va ozodligi uchun kurashlarda ijodiy
’ ”“O zbekiston - Vatan mustaqilligi va ozodligi uchun kurashlarda ijodiy’ ”
ishlar ko rgazmalarida ishtirok etish;
’ishlar ko rgazmalarida ishtirok etish;’
--
Harbiy - vatanparvarlik mavzusida ijtimoiy - siyosiy ma ruzalar o tkazish;
’ ’Harbiy - vatanparvarlik mavzusida ijtimoiy - siyosiy ma ruzalar o tkazish;’ ’
--
““
Yosh o qchi to garagida ishtirok etish;
’ ” ’Yosh o qchi to garagida ishtirok etish;’ ” ’
--
“Salomatlik kompleksi normalarini topshirish;
”“Salomatlik kompleksi normalarini topshirish;”
--
“Vatanparvar maktabi sport seksiyalari, ommaviy-mudofaa to garaklarida
” ’“Vatanparvar maktabi sport seksiyalari, ommaviy-mudofaa to garaklarida ” ’
ishtirok etish;ishtirok etish;
--
Sportning harbiy sport turlari musobaqlarda ishtirok etish;Sportning harbiy sport turlari musobaqlarda ishtirok etish;
IX-XI sinf o quvchilari bilan o tkaziladigan tadbirlarga quyidagilar kiradi
’ ’IX-XI sinf o quvchilari bilan o tkaziladigan tadbirlarga quyidagilar kiradi’ ’
::
--
O zbekiston xalqi va Quroli Kuchlar jangovar an analarini chuqur
’ ’O zbekiston xalqi va Quroli Kuchlar jangovar an analarini chuqur’ ’
o rganish;
’o rganish;’
--
Bo lajak jangchi klubida ishtirok etish;
’Bo lajak jangchi klubida ishtirok etish;’
3737

--
Ma ruzachilar guruhlari ishlarida ishtirok etish;’Ma ruzachilar guruhlari ishlarida ishtirok etish;’
--
““
Vatanparvar boshlang ich tashkiloti ishlarida faol ishtirok etish;
” ’Vatanparvar boshlang ich tashkiloti ishlarida faol ishtirok etish; ” ’
--
Vatanparvarlik qushiqlari ko rik tanlovi o tkazish;
’ – ’Vatanparvarlik qushiqlari ko rik tanlovi o tkazish;’ – ’
--
““
Shunqorlar harbiy-sport o yinlarida ishtirok etish;
” ’Shunqorlar harbiy-sport o yinlarida ishtirok etish; ” ’
--
Harbiy qismlarda bo lish harbiy xizmatchilar hayoti va turmush sharoiti va
’Harbiy qismlarda bo lish harbiy xizmatchilar hayoti va turmush sharoiti va’
harbiy texnika bilan tanishish;harbiy texnika bilan tanishish;
--
Yoshlarni harbiy xizmatga tayyorlash bo yicha olimpiyadalarda ishtirok
’Yoshlarni harbiy xizmatga tayyorlash bo yicha olimpiyadalarda ishtirok’
etish;etish;
--
Harbiy o quv yurti qursantlari bilan o quvchilar uchrashuvini o tkazish;
’ ’ ’Harbiy o quv yurti qursantlari bilan o quvchilar uchrashuvini o tkazish;’ ’ ’
--
Halok bo lgan qahramonlar yodgorliklariga gulchambarlar qo yish;
’ ’Halok bo lgan qahramonlar yodgorliklariga gulchambarlar qo yish;’ ’
--
“Mohir o qchi va o qchi darajasiga tayyorlovchi to garaklrida ishtirok
’ ” ’ ’“Mohir o qchi va o qchi darajasiga tayyorlovchi to garaklrida ishtirok’ ” ’ ’
etish;etish;
--
Harbiy amaliy sport turlari bo yicha tuman, shahar musobaqlarida ishtirok
’Harbiy amaliy sport turlari bo yicha tuman, shahar musobaqlarida ishtirok’
etish;etish;
--
““
Vatanparvar kompleksi normativlari bo yicha sinflar o rtasida musobaqa
” ’ ’Vatanparvar kompleksi normativlari bo yicha sinflar o rtasida musobaqa ” ’ ’
o tkazish;
’o tkazish;’
--
Ommaviy mudofaa ishlari oyligida ishtiroq etish;Ommaviy mudofaa ishlari oyligida ishtiroq etish;
--
“Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik bo yicha tuman ko rik
’ ” ’ ’“Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik bo yicha tuman ko rik’ ” ’ ’
tanlovida ishtirok etish;tanlovida ishtirok etish;
Bu asosiy tadbirlar ro yxati orqali o quvchilar bosqichma-bosqich harbiy
’ ’Bu asosiy tadbirlar ro yxati orqali o quvchilar bosqichma-bosqich harbiy’ ’
mahorat sirlarini egallayotganlarini kuzatish mumkin.mahorat sirlarini egallayotganlarini kuzatish mumkin.
Yoshlarga ularning bolalik yillardan boshlab, O zbekiston xalqining boy
’Yoshlarga ularning bolalik yillardan boshlab, O zbekiston xalqining boy’
an’analari va milliy qadriyatlari, xalqimizning buyuk o tmishi haqidagi bilimlarni,
’an’analari va milliy qadriyatlari, xalqimizning buyuk o tmishi haqidagi bilimlarni,’
shuningdek, o z Ona-Vatani O zbektistonning sadoqatli himoyachilari
’ ’shuningdek, o z Ona-Vatani O zbektistonning sadoqatli himoyachilari’ ’
bo lishini ongli ravishda his qilishlarini singdirib borish kerak.
’bo lishini ongli ravishda his qilishlarini singdirib borish kerak. ’
Yoshlarni harbiy xizmatga tayyorlash masalalari borasida butun o quv
’Yoshlarni harbiy xizmatga tayyorlash masalalari borasida butun o quv’
muassasa jamoasi urinishlarninig yakuniy maqsadi hammadan ham “Chaqiruvgamuassasa jamoasi urinishlarninig yakuniy maqsadi hammadan ham “Chaqiruvga
qadar boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisiga yaxshi tushunarli. “Chaqiruvga
’ ” ’qadar boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisiga yaxshi tushunarli. “Chaqiruvga’ ” ’
qadar boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisining san ati ham bo lajak vatan
’ ” ’ ’ ’qadar boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisining san ati ham bo lajak vatan’ ” ’ ’ ’
3838

himoyachilarini tayyorlash uchun o quv yurtida mavjud imkoniyatlardan samarali’himoyachilarini tayyorlash uchun o quv yurtida mavjud imkoniyatlardan samarali’
foydalanishdan iboratdir.foydalanishdan iboratdir.
“Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisi harbiy
’ ” ’“Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik o qituvchisi harbiy’ ” ’
vatanparvarlik va ommaviy - mudofaa ishlarini olib borishda o quv yurti sinf
’vatanparvarlik va ommaviy - mudofaa ishlarini olib borishda o quv yurti sinf’
rahbarlari va jamoa tashkilotlarga metodik va amaliy yordam ko rsatadi, katta sinf
’rahbarlari va jamoa tashkilotlarga metodik va amaliy yordam ko rsatadi, katta sinf’
o quvchilaridan ommaviy - mudofaa va harbiy vatanparvarlik ishlari faollarini
’o quvchilaridan ommaviy - mudofaa va harbiy vatanparvarlik ishlari faollarini’
tayyorlash, o q otish va texnik to garaklar ishiga rahbarlik qiladi, mudofaa
’ ’tayyorlash, o q otish va texnik to garaklar ishiga rahbarlik qiladi, mudofaa’ ’
ishlari bo limi, “Vatanparvar tashkiloti qo mitasi, otaliqqa olgan harbiy qism
’ ” ’ishlari bo limi, “Vatanparvar tashkiloti qo mitasi, otaliqqa olgan harbiy qism’ ” ’
bilan doimiy va ishga oid aloqalarni ushlab turadi.bilan doimiy va ishga oid aloqalarni ushlab turadi.
Mudofaa sport sog lomlashtirish lagerlarida harbiy vatarparvarlik va
’Mudofaa sport sog lomlashtirish lagerlarida harbiy vatarparvarlik va’
ommaviy mudofaa ishlari bo yicha o tkaziladigan tadbirlar mazmuni va
’ ’ommaviy mudofaa ishlari bo yicha o tkaziladigan tadbirlar mazmuni va’ ’
yo nalishi. “Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik bo yicha
’ ’ ” ’yo nalishi. “Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik bo yicha’ ’ ” ’
mashg ulotlarni sifatli o tkazishda lager boshlig i, uning tarbiyaviy ishlar
’ ’ ’mashg ulotlarni sifatli o tkazishda lager boshlig i, uning tarbiyaviy ishlar’ ’ ’
bo yicha muovini, vzvod, guruh va “Vatanparvar” boshlang ich ko mitasi
’ ’ ’bo yicha muovini, vzvod, guruh va “Vatanparvar” boshlang ich ko mitasi’ ’ ’
sardorlarining majburiyati.sardorlarining majburiyati.
Mudofaa sport sog lomlashtirish lagerlarida harbiy vatanparvarlik ishlarini
’Mudofaa sport sog lomlashtirish lagerlarida harbiy vatanparvarlik ishlarini’
olib borishdan maqsad o quvchilarda vatanga sadoqat, O zbekiston Respublikasi
’ ’olib borishdan maqsad o quvchilarda vatanga sadoqat, O zbekiston Respublikasi’ ’
mustaqilligi va suvereniteti bilan fahrlanish, uni himoya qilishga doim tayyormustaqilligi va suvereniteti bilan fahrlanish, uni himoya qilishga doim tayyor
turishni tarbiyalash. Lagerda o quvchilar bilan harbiy vatanparvarlik ishlarida
’turishni tarbiyalash. Lagerda o quvchilar bilan harbiy vatanparvarlik ishlarida’
asosiy e tibor harbiy vatanparvarlik mavzusida ijtimoiy iqtisodiy informasion
’ –asosiy e tibor harbiy vatanparvarlik mavzusida ijtimoiy iqtisodiy informasion’ –
suhbatlar, urush faxriylari bilan uchrashuv, otaliq harbiy qismi jangchilari bilansuhbatlar, urush faxriylari bilan uchrashuv, otaliq harbiy qismi jangchilari bilan
tanishuv, O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari va O zbekiston xalqi
’ ’tanishuv, O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari va O zbekiston xalqi’ ’
jangovar va mehnat an analarini tashviqot qiluvchi tematik uchrashuvlar, savol-
’jangovar va mehnat an analarini tashviqot qiluvchi tematik uchrashuvlar, savol-’
javob kechalariga qaratiladi.javob kechalariga qaratiladi.
Yodgorliklar, birodarlik qabristoni va vatan ozodligi uchun kurashda halokYodgorliklar, birodarlik qabristoni va vatan ozodligi uchun kurashda halok
bo lganlar xotirasi uchun o rnatilgan haykallar, yoniga borib xotiraga olish,
’ ’bo lganlar xotirasi uchun o rnatilgan haykallar, yoniga borib xotiraga olish,’ ’
muzey, harbiy qismlarga borishni tashkil etish.muzey, harbiy qismlarga borishni tashkil etish.
Mudofaa-sport sog lomlashtirish lagerlari quyidagi maqsadlarni ham o z
’ ’Mudofaa-sport sog lomlashtirish lagerlari quyidagi maqsadlarni ham o z’ ’
ichigi oladi: ichigi oladi:
3939

--
sog liqni mustahkamlash, yoshlar harbiy-vatanparvarlik tarbiyasini’sog liqni mustahkamlash, yoshlar harbiy-vatanparvarlik tarbiyasini’
yaxshilash, O zbekiston Respublikasi mehnati va mudofaasiga har taraflama
’yaxshilash, O zbekiston Respublikasi mehnati va mudofaasiga har taraflama’
tayyorlash;tayyorlash;
--
Yoshlar jismoniy tarbiyasini yaxshilash, “Salomatlik va “Vatanparvar
” ”Yoshlar jismoniy tarbiyasini yaxshilash, “Salomatlik va “Vatanparvar” ”
kompleksi normativlari hamda jismoniy tayyorgarlik nazorat normativlarini yaxshikompleksi normativlari hamda jismoniy tayyorgarlik nazorat normativlarini yaxshi
tayyorlash va topshirish.tayyorlash va topshirish.
Har qanday xalqning kuch-quvvati uning soni bilan emas, balki siyosiyHar qanday xalqning kuch-quvvati uning soni bilan emas, balki siyosiy
yetukligi, milliy ongining o sganligi, o zini-o zi anglab yetganligi bilan
‘ ‘ ‘yetukligi, milliy ongining o sganligi, o zini-o zi anglab yetganligi bilan‘ ‘ ‘
belgilanadi. Milliy jihatdan o zini anglagan insonda milliy g urur, vatanparvarlik
‘ ‘belgilanadi. Milliy jihatdan o zini anglagan insonda milliy g urur, vatanparvarlik‘ ‘
tuyg usi ham paydo bo ladi. Milliy g urur vatanparvarlikning milliy va
‘ ‘ ‘tuyg usi ham paydo bo ladi. Milliy g urur vatanparvarlikning milliy va‘ ‘ ‘
umuminsoniy jihati hisoblanadi.umuminsoniy jihati hisoblanadi.
O z Vatani, o z xalqi tarixi, madaniy merosi, milliy urf-odatlari,
‘ ‘O z Vatani, o z xalqi tarixi, madaniy merosi, milliy urf-odatlari,‘ ‘
an analari, udumlaridan haqli ravishda faxrlanish har bir milatga xos xislatdir.
’an analari, udumlaridan haqli ravishda faxrlanish har bir milatga xos xislatdir.’
Professor E.G oziyev ta kidlab o tganidek, o zbek millatining g ururi, milliy
‘ ’ ‘ ‘ ‘Professor E.G oziyev ta kidlab o tganidek, o zbek millatining g ururi, milliy‘ ’ ‘ ‘ ‘
iftixori quyidagilarda yaqqol namoyon bo lishi mumkin:
’iftixori quyidagilarda yaqqol namoyon bo lishi mumkin: ’
-ona diyorimizning ko p ming yillik buyuk tarixiy o tmishida uning Sharq
‘ ‘-ona diyorimizning ko p ming yillik buyuk tarixiy o tmishida uning Sharq‘ ‘
ma rifatparvarligi, jahon sivilizatsiyasiga qo shgan beqiyos hissasida egallagan
’ ‘ma rifatparvarligi, jahon sivilizatsiyasiga qo shgan beqiyos hissasida egallagan’ ‘
mavqeidir;mavqeidir;
-jahon tan olgan fan, din, adabiyot, san at daholarida, davlat va jamiyat
’-jahon tan olgan fan, din, adabiyot, san at daholarida, davlat va jamiyat’
arboblarida;arboblarida;
-bebaho madaniyat, san at, me morchilik yodgorliklarida;
’ ’-bebaho madaniyat, san at, me morchilik yodgorliklarida;’ ’
-o zbek xalqining ona tiliga, milliy urf-odatlariga, an analariga, rasm-
‘ ’-o zbek xalqining ona tiliga, milliy urf-odatlariga, an analariga, rasm-‘ ’
rusumlariga sodiqligida;rusumlariga sodiqligida;
-o zbeklarning islom madaniyatiga mansubligida;
‘-o zbeklarning islom madaniyatiga mansubligida;‘
-mamlakatning tabiatida, iqtisodiy qudratida;-mamlakatning tabiatida, iqtisodiy qudratida;
-ko p millatli xalqning istiqloliga, buyuk kelajakka ishonch tuyg usida;
‘ ‘-ko p millatli xalqning istiqloliga, buyuk kelajakka ishonch tuyg usida;‘ ‘
-fuqarolarning fan va texnika, madaniyat taraqqiyotiga ishtiyoqida, intilishida;-fuqarolarning fan va texnika, madaniyat taraqqiyotiga ishtiyoqida, intilishida;
-xalqaro hamjamiyatda tan olishda va nufuzi ortib borishida; -xalqaro hamjamiyatda tan olishda va nufuzi ortib borishida;
4040

-tinchlik va barqarorligida, o z istiqlol va taraqqiyot yo lini sobitqadamlik‘ ‘-tinchlik va barqarorligida, o z istiqlol va taraqqiyot yo lini sobitqadamlik‘ ‘
bilan olib borayotganligida va hokazo.bilan olib borayotganligida va hokazo. 88
Ta lim-tarbiya jarayonida boshqa xalqlar pedagogik merosining ijobiy
’Ta lim-tarbiya jarayonida boshqa xalqlar pedagogik merosining ijobiy’
tomonlaridan qanchalik foydalanmaylik baribir o zbek milliy qadriyatlari
‘tomonlaridan qanchalik foydalanmaylik baribir o zbek milliy qadriyatlari‘
ma naviy kamolatimizning asosi bo lib qolaveradi.
’ ‘ma naviy kamolatimizning asosi bo lib qolaveradi.’ ‘
«Ma naviyat milliy urf-odatlar, tarbiya an analari, axloq-odob aqidalari,
’ ’«Ma naviyat milliy urf-odatlar, tarbiya an analari, axloq-odob aqidalari,’ ’
qadriyatlari, din, e tiqod, madaniy-ma rifiy, ijtimoiy-didaktik, falsafiy-
’ ’qadriyatlari, din, e tiqod, madaniy-ma rifiy, ijtimoiy-didaktik, falsafiy-’ ’
pedagogik qarashlar, ruhiy-psixologik jarayonlar majmuasidir. Yoshlarni milliy vapedagogik qarashlar, ruhiy-psixologik jarayonlar majmuasidir. Yoshlarni milliy va
umuminsoniy qadriyatlar asosida komil insonlar qilib tarbiyalashda xususan:umuminsoniy qadriyatlar asosida komil insonlar qilib tarbiyalashda xususan:

madaniy-ma rifiy yuksaklik; ’madaniy-ma rifiy yuksaklik;’

ijtimoiy-didaktik taraqqiyot;ijtimoiy-didaktik taraqqiyot;

falsafiy-pedagogik o sish; ‘falsafiy-pedagogik o sish;‘

iymon-e tiqodning butligi; ’iymon-e tiqodning butligi;’

milliy axloq-odob normalariga to la rioya qilish; ‘milliy axloq-odob normalariga to la rioya qilish;‘

ilm-ma rifatli bo lish; ’ ‘ilm-ma rifatli bo lish;’ ‘

insonparvarlik, vatanparvarlik, xalqparvarlik, adolatparvarlik;insonparvarlik, vatanparvarlik, xalqparvarlik, adolatparvarlik;

milliy qadriyatlarga muhabbat;milliy qadriyatlarga muhabbat;

fidoyilik, mardlik, jasurlik, tashabbuskorlik;fidoyilik, mardlik, jasurlik, tashabbuskorlik;

poklanish;poklanish;

islom diniga e tiqodlilik; ’islom diniga e tiqodlilik;’

Vatan va xalq mustaqilligini doimiy ravishda himoya qilish va unga xizmatVatan va xalq mustaqilligini doimiy ravishda himoya qilish va unga xizmat
etish;etish;

ajdodlar va ularning merosiga chuqur hurmatni tarbiyalashga e tiborni ’ajdodlar va ularning merosiga chuqur hurmatni tarbiyalashga e tiborni’
qaratish, ta lim-tarbiya jarayonida ko zlangan maqsadlarga erishishda muhim
’ ‘qaratish, ta lim-tarbiya jarayonida ko zlangan maqsadlarga erishishda muhim’ ‘
omil bo lib xizmat qiladi.
‘omil bo lib xizmat qiladi.‘
Yoshlarda vatanparlik tuyg usining hosil bo lishi ta lim-tarbiya
‘ ‘ ’Yoshlarda vatanparlik tuyg usining hosil bo lishi ta lim-tarbiya‘ ‘ ’
jarayonining mazmuniga, ular o sgan muhitga, tarbiyalangan oilalarga
‘jarayonining mazmuniga, ular o sgan muhitga, tarbiyalangan oilalarga‘
bog liqdir.
‘bog liqdir. ‘
88

G oziyev E. «Umumiy psixologiya» O zbekiston faylasuflar milliy jamiyati T. 2010 y
‘ ‘G oziyev E. «Umumiy psixologiya» O zbekiston faylasuflar milliy jamiyati T. 2010 y‘ ‘
4141

Vatan ostonadan, oiladan boshlanadi. O sib kelayotgan barkamol avlodni‘Vatan ostonadan, oiladan boshlanadi. O sib kelayotgan barkamol avlodni‘
harbiy vatanparvarharbiy vatanparvar
lik ruhida tarbiyalash ham oila tarbiyasi bilan bevositalik ruhida tarbiyalash ham oila tarbiyasi bilan bevosita
chambarchas bog liqdir. Axir xalqimiz “qush uyasida ko rganini qiladi” deb
‘ ‘chambarchas bog liqdir. Axir xalqimiz “qush uyasida ko rganini qiladi” deb‘ ‘
bejiz aytmagan. O zbek xalqi qadim-qadimdan ota-onani eng ulug , mo tabar,
‘ ‘ ‘bejiz aytmagan. O zbek xalqi qadim-qadimdan ota-onani eng ulug , mo tabar,‘ ‘ ‘
muqaddas zot deb biladi va doimo dunyoqarashini, kundalik gap-so zi hamda
‘muqaddas zot deb biladi va doimo dunyoqarashini, kundalik gap-so zi hamda‘
muomalasida ota-onalarning qanchalar qadr-qimmatli, mehribon, g amxo r
‘ ‘muomalasida ota-onalarning qanchalar qadr-qimmatli, mehribon, g amxo r‘ ‘
ekanligini qayd etadi.ekanligini qayd etadi.
Insoniyat jamiyat paydo bo lganidan boshlab, ming yillar davomida har
‘Insoniyat jamiyat paydo bo lganidan boshlab, ming yillar davomida har‘
qanday mamlakat, millat, ota-ona bo lish nasib etgan har qanday insonning ezgu
‘qanday mamlakat, millat, ota-ona bo lish nasib etgan har qanday insonning ezgu‘
orzusi, astoydil intilgan asosiy maqsadi-sog lom, barkamol avlodni voyaga
‘orzusi, astoydil intilgan asosiy maqsadi-sog lom, barkamol avlodni voyaga‘
yetkazishdan iborat bo lib, farzandining kelajakda o ziga munosib voris
‘ ‘yetkazishdan iborat bo lib, farzandining kelajakda o ziga munosib voris‘ ‘
bo lishiga intilishdan iborat bo lgan. Bunda shubhasiz, oilaning tutgan o rni
‘ ‘ ‘bo lishiga intilishdan iborat bo lgan. Bunda shubhasiz, oilaning tutgan o rni‘ ‘ ‘
beqiyosdir. Chunki oilada farzand tug iladi, voyaga yetadi va jamiyatga o zining
‘ ‘beqiyosdir. Chunki oilada farzand tug iladi, voyaga yetadi va jamiyatga o zining‘ ‘
munosib ulushini qo shadi.
‘munosib ulushini qo shadi.‘
O zbek oilasi o zining bolajonligi, er-xotin va farzandlar o rtasidagi
‘ ‘ ‘O zbek oilasi o zining bolajonligi, er-xotin va farzandlar o rtasidagi‘ ‘ ‘
munosabatlarning samimiyligi, or-nomus kuchliligi, yoshlarni hurmat, keksalarnimunosabatlarning samimiyligi, or-nomus kuchliligi, yoshlarni hurmat, keksalarni
izzat qilish kabi fazilatlari bilan alohida ajralib turadi. Sharqda oila boshlig i –
‘izzat qilish kabi fazilatlari bilan alohida ajralib turadi. Sharqda oila boshlig i –‘
uning posboni, ta minotchisi, ayol esa oilaning ko rki, fayzi, asosiy
’ – ‘uning posboni, ta minotchisi, ayol esa oilaning ko rki, fayzi, asosiy’ – ‘
tarbiyachidir. Bundan tashqari qariyalar oila vijdonidir. tarbiyachidir. Bundan tashqari qariyalar oila vijdonidir.
4242

2.2. Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda2.2. Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda
qo llaniladigan usul va vositalari ‘qo llaniladigan usul va vositalari ‘
Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning nazariyasi vaYoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning nazariyasi va
amaliyotini o zlashtirish, yoshlarni harbiy xizmatga, o z vatani – O zbekiston
’ ’ ’amaliyotini o zlashtirish, yoshlarni harbiy xizmatga, o z vatani – O zbekiston’ ’ ’
Respublikasini himoya qilishdagi vatan oldidagi burchlarini bajarishga harRespublikasini himoya qilishdagi vatan oldidagi burchlarini bajarishga har
tomonlama tayyorlash ta lim muassasalari pedagogik jamoalarining muhim
– ’tomonlama tayyorlash ta lim muassasalari pedagogik jamoalarining muhim– ’
vazifalaridan biridir. vazifalaridan biridir.
Tarbiya turlari orasida Tarbiya turlari orasida
hh
arbiy vatanparvarlik tarbiyasi muhim o rin egallaydi.
’arbiy vatanparvarlik tarbiyasi muhim o rin egallaydi.’
Harbiy vatanparvarlik tarbiyasi yoshlarni ona-vatanga, uning shonli tarixiga,Harbiy vatanparvarlik tarbiyasi yoshlarni ona-vatanga, uning shonli tarixiga,
tinchlikparvar va bunyodkor xalqiga sadoqat va muhabbat ruhida tarbiyalashtinchlikparvar va bunyodkor xalqiga sadoqat va muhabbat ruhida tarbiyalash
kerak. kerak.
Harbiy vatanparvarlik tarbiyasini tashkil etishning asosiy yunalishlari sifatidaHarbiy vatanparvarlik tarbiyasini tashkil etishning asosiy yunalishlari sifatida
quyidagilarni ko rishimiz mumkin:
’quyidagilarni ko rishimiz mumkin: ’
Barcha ijtimoiy-siyosiy faoliyat singari, harbiy vatanparvarlik ishida hamBarcha ijtimoiy-siyosiy faoliyat singari, harbiy vatanparvarlik ishida ham
ma’lum bir sistema-tizim, shakliy uslub mavjuddir. ma’lum bir sistema-tizim, shakliy uslub mavjuddir.
U aniq bir vazifalarni, shakl va uslublar mazmunini, vositalarni, shuningdek,U aniq bir vazifalarni, shakl va uslublar mazmunini, vositalarni, shuningdek,
o ziga xos vazifalarni bajaruvchi davlat va jamoat korxona, tashkilot va
’o ziga xos vazifalarni bajaruvchi davlat va jamoat korxona, tashkilot va’
muassasalarini o z ichiga oladi.
’muassasalarini o z ichiga oladi. ’
Bu sistema, shakl, birinchidan, kompleks xususiyatga ega, ya’niBu sistema, shakl, birinchidan, kompleks xususiyatga ega, ya’ni
vatanparvarlik tuyg’usini shakllantirish barcha o quv-tarbiya muassasalarining
’vatanparvarlik tuyg’usini shakllantirish barcha o quv-tarbiya muassasalarining’
vazifasidir. vazifasidir.
Ikkinchidan, u uzluksizdir, chunki inson xayotining barcha davrlarida o z
’Ikkinchidan, u uzluksizdir, chunki inson xayotining barcha davrlarida o z’
ta’sir kuchida bo ladi.
’ta’sir kuchida bo ladi. ’
Uchinchidan, u to liq bir shakldir, chunki u tarbiyaning barcha turlariga
’Uchinchidan, u to liq bir shakldir, chunki u tarbiyaning barcha turlariga’
hamda armiya va xalqining birligiga tayanadi. hamda armiya va xalqining birligiga tayanadi.
Yuqorida sanab o tilgan uch yunalish harbiy vatanparvarlik tarbiyasi
’Yuqorida sanab o tilgan uch yunalish harbiy vatanparvarlik tarbiyasi’
sistemasining o zagini tashkil etadi.
’sistemasining o zagini tashkil etadi.’
Buni Buni
qq
uyidagi sharxlar bilan yoritib berish mumkin:uyidagi sharxlar bilan yoritib berish mumkin:
Qachonki, qaysi bir davlat yoki armiya tarkibida sidqi dildan xizmatQachonki, qaysi bir davlat yoki armiya tarkibida sidqi dildan xizmat
qilayotgan yoshlari axloqiy-siyosiy va psixologik jihatdan turg’un bo lsa, ular
’qilayotgan yoshlari axloqiy-siyosiy va psixologik jihatdan turg’un bo lsa, ular’
4343

o z vatanlariga cheksiz muhabbat va qo shinga sadoqatda bo lsa, ular o z’ ’ ’ ’o z vatanlariga cheksiz muhabbat va qo shinga sadoqatda bo lsa, ular o z’ ’ ’ ’
ishlarining haq ekanliklariga chuqur ishonishsa, bu haq ish uchun, jonlarini hamishlarining haq ekanliklariga chuqur ishonishsa, bu haq ish uchun, jonlarini ham
fido etishga tayyor bo lsalar, bunday xalq yoki qo shin hech qachon
’ ’fido etishga tayyor bo lsalar, bunday xalq yoki qo shin hech qachon’ ’
yengilmasligiga tarix shohid. Chunki, ular siyosiy jihatdan yetuk, psixologikyengilmasligiga tarix shohid. Chunki, ular siyosiy jihatdan yetuk, psixologik
jihatdan esa turg un insonlar
’jihatdan esa turg un insonlar’
hisoblanadilar hisoblanadilar
. Bunday insonlar mashaqqatlar,. Bunday insonlar mashaqqatlar,
qiyinchiliklar oldida esankiramaydi, ikkilanmaydi, aksincha, ular bor shijoatlari ilaqiyinchiliklar oldida esankiramaydi, ikkilanmaydi, aksincha, ular bor shijoatlari ila
va barcha vositalar bilan faqat g’alaba uchun kurashadilar. va barcha vositalar bilan faqat g’alaba uchun kurashadilar.
Tarixdan bizga ma’lumki, ko p urushlar natijasi oxir-oqibatda jang
’Tarixdan bizga ma’lumki, ko p urushlar natijasi oxir-oqibatda jang’
qilayotgan tomon qo shinlarining ruhiy holatida bog’liq bo lgan.
’ ’qilayotgan tomon qo shinlarining ruhiy holatida bog’liq bo lgan.’ ’
Demak, shunday ekan, bizning vazifamiz o z vataniga cheksiz sadoqatda
’Demak, shunday ekan, bizning vazifamiz o z vataniga cheksiz sadoqatda’
bo lgan, ruhiy jihatdan yetuk, turg un yosh avlodni tarbiyalash, ulardan Vatan
’ ’bo lgan, ruhiy jihatdan yetuk, turg un yosh avlodni tarbiyalash, ulardan Vatan’ ’
ravnaqi uchun, mustaqilligi uchun, zarur bo lsa jonini fido etishga tayyor
’ravnaqi uchun, mustaqilligi uchun, zarur bo lsa jonini fido etishga tayyor’
bo’lishdek xislatlarni shakllantirishdir.bo’lishdek xislatlarni shakllantirishdir.
Harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalanayotgan yoshlarimiz nafaqat siyosiyHarbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalanayotgan yoshlarimiz nafaqat siyosiy
va ruhiy jihatdan, balki harbiy-texnik tayyorgarligi jihatidan ham yuqori saviyadava ruhiy jihatdan, balki harbiy-texnik tayyorgarligi jihatidan ham yuqori saviyada
tayyorlangan bo lmog’i kerak. Bu vatanparvar yoshlarimiz harbiy bilimlar,
’tayyorlangan bo lmog’i kerak. Bu vatanparvar yoshlarimiz harbiy bilimlar,’
malakalarni egallamog’i, ular intizomli va tartibli bo lishlari, ayniqsa
’malakalarni egallamog’i, ular intizomli va tartibli bo lishlari, ayniqsa’
vatanparvarlik yaqqol namoyon boladigan armiya safarbarligida harbiy qasamyodvatanparvarlik yaqqol namoyon boladigan armiya safarbarligida harbiy qasamyod
va nizom talablarini so zsiz bajarishlari, qo l ostidagi jangovar texnika va
’ ’va nizom talablarini so zsiz bajarishlari, qo l ostidagi jangovar texnika va’ ’
qurollardan mohirona foydalana olishlari kerak deganidir. qurollardan mohirona foydalana olishlari kerak deganidir.
Albatta, yuqorida aytilib o tilgan barcha jangovar xislatlar, yoshlarda harbiy
’Albatta, yuqorida aytilib o tilgan barcha jangovar xislatlar, yoshlarda harbiy’
vatanparvarlik tarbiyasining asosiy yunalishlaridan biri bo lgan harbiy-texnik
’vatanparvarlik tarbiyasining asosiy yunalishlaridan biri bo lgan harbiy-texnik’
tayyorgarlikda shakllantiriladi. tayyorgarlikda shakllantiriladi.
Bu ishlarni amalga oshirishda harbiy-texnik jihatdan yuqori darajadaBu ishlarni amalga oshirishda harbiy-texnik jihatdan yuqori darajada
tayyorlangan chaqiriluvchi yoshlarni tarbiyalashda chaqiriqqacha yoshlartayyorlangan chaqiriluvchi yoshlarni tarbiyalashda chaqiriqqacha yoshlar
tayyorgarlig mashg’ulotlari, «Vatanparvar» tashkiloti qoshidagi to garaklar
’tayyorgarlig mashg’ulotlari, «Vatanparvar» tashkiloti qoshidagi to garaklar’
o zlarini ulkan hissalarini qo shishlari kerak.
’ ’o zlarini ulkan hissalarini qo shishlari kerak. ’ ’
Harbiy vatanparvarlik tarbiyasini asosiy yunalishlaridan yana biri,Harbiy vatanparvarlik tarbiyasini asosiy yunalishlaridan yana biri,
yoshlarning jismoniy tarbiyasi hisoblanadi. Bu yunalish yoshlarda jismoniyyoshlarning jismoniy tarbiyasi hisoblanadi. Bu yunalish yoshlarda jismoniy
chiniqishni, ya’ni ularni harbiy xizmat davrida ham, tinchlik vaqtida ham kattachiniqishni, ya’ni ularni harbiy xizmat davrida ham, tinchlik vaqtida ham katta
4444

jismoniy yuklarni (nagruzkalarni) sabot bilan yengish qobiliyati, ya ni irodaviy’jismoniy yuklarni (nagruzkalarni) sabot bilan yengish qobiliyati, ya ni irodaviy’
sifatlarni tarbiyalaydi. sifatlarni tarbiyalaydi.
Jismoniy jihatdan chiniqqanlik – bu nafaqat sog’lom tanaga ega bo lish,
’Jismoniy jihatdan chiniqqanlik – bu nafaqat sog’lom tanaga ega bo lish,’
balki, bu vatan himoyasiga va mehnatga tayyorgarlik hamdir. Hozirgi statistikbalki, bu vatan himoyasiga va mehnatga tayyorgarlik hamdir. Hozirgi statistik
ma’lumotlarga qaraganda, yoshlarning 50 foizining salomatligi va jismoniyma’lumotlarga qaraganda, yoshlarning 50 foizining salomatligi va jismoniy
tayyorgarligi qo yilayotgan talablarga javob bermaydi. Bu kamchiliklar umumiy
’tayyorgarligi qo yilayotgan talablarga javob bermaydi. Bu kamchiliklar umumiy’
o rta ta’lim maktablarida, yoshlar tashkilotlarida, jismoniy tarbiyani talab
’o rta ta’lim maktablarida, yoshlar tashkilotlarida, jismoniy tarbiyani talab’
darajasida olib borilmaganligi, bu muhim ishga, aytish mumkinki, davlatdarajasida olib borilmaganligi, bu muhim ishga, aytish mumkinki, davlat
ahamiyatiga molik bo lgan ishga ko p hollarda yuzaki yondoshilayotganlikdan
’ ’ahamiyatiga molik bo lgan ishga ko p hollarda yuzaki yondoshilayotganlikdan’ ’
dalolat beradi. dalolat beradi.
Hozirgi vaqtda, O zbekistonda Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyev tomonidan
’Hozirgi vaqtda, O zbekistonda Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyev tomonidan’
qabul qilingan bir necha qonun va qarorlar ana shu muammolarni bartaraf etish,qabul qilingan bir necha qonun va qarorlar ana shu muammolarni bartaraf etish,
yoshlarning jismoniy tarbiyasini yaxshilash maqsadidadir va bu borada sezilarliyoshlarning jismoniy tarbiyasini yaxshilash maqsadidadir va bu borada sezilarli
amaliy ishlar ham amalga oshirilmoqda. amaliy ishlar ham amalga oshirilmoqda.
Bugungi kunda yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashdaBugungi kunda yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda
Respublikamizda bir qator ishlar olib borilmoqda. Jumladan, 2018-yilning 23Respublikamizda bir qator ishlar olib borilmoqda. Jumladan, 2018-yilning 23
fevral kuni Vazirlar Mahkamasining 140-sonli qarori bilan Yoshlarni harbiy-fevral kuni Vazirlar Mahkamasining 140-sonli qarori bilan Yoshlarni harbiy-
vatanparvarlik ruhida tarbiyalash konsepsiyasi kuchga kirdi. Bu Konsepsiya
–vatanparvarlik ruhida tarbiyalash konsepsiyasi kuchga kirdi. Bu Konsepsiya –
mamlakatda amalga oshirilayotgan yoshlarga oid davlat siyosatining asosiymamlakatda amalga oshirilayotgan yoshlarga oid davlat siyosatining asosiy
tamoyil va ustuvor yo nalishlari asosida ishlab chiqilgan bo lib, hozirgi
‘ ‘tamoyil va ustuvor yo nalishlari asosida ishlab chiqilgan bo lib, hozirgi‘ ‘
murakkab globallashuv davrida, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari shiddatmurakkab globallashuv davrida, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari shiddat
bilan rivojlanib borayotgan bir sharoitda yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhidabilan rivojlanib borayotgan bir sharoitda yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida
tarbiyalash bilan bog liq dolzarb vazifalar va ularni hal etish yo llari, davlat va
‘ ‘tarbiyalash bilan bog liq dolzarb vazifalar va ularni hal etish yo llari, davlat va‘ ‘
nodavlat tashkilotlar, oila, mahalla, ta lim-tarbiya institutlarining bu boradagi roli
’nodavlat tashkilotlar, oila, mahalla, ta lim-tarbiya institutlarining bu boradagi roli’
va ahamiyatini, o zaro hamkorligini milliy va xalqaro huquqiy normalarni
‘va ahamiyatini, o zaro hamkorligini milliy va xalqaro huquqiy normalarni‘
hisobga olgan holda belgilab beradi.hisobga olgan holda belgilab beradi.
Mazkur Konsepsiyada yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashMazkur Konsepsiyada yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash
masalasiga jismonan va ma nan sog lom avlodni tarbiyalashga oid yaxlit
’ ‘masalasiga jismonan va ma nan sog lom avlodni tarbiyalashga oid yaxlit’ ‘
ta lim-tarbiya tizimining uzviy va ajralmas bir qismi sifatida qaralib, 2017-2021
’ta lim-tarbiya tizimining uzviy va ajralmas bir qismi sifatida qaralib, 2017-2021’
yillarda O zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo nalishi
‘ ‘yillarda O zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo nalishi‘ ‘
4545

bo yicha Harakatlar strategiyasi talablari asosida milliy va jahondagi ilg or‘ ‘bo yicha Harakatlar strategiyasi talablari asosida milliy va jahondagi ilg or‘ ‘
tajribalar, bugungi O zbekiston hayotidagi real ijtimoiy-siyosiy o zgarishlar
‘ ‘tajribalar, bugungi O zbekiston hayotidagi real ijtimoiy-siyosiy o zgarishlar‘ ‘
bilan uyg un ravishda takomillashtirish masalasiga alohida e tibor qaratildi.
‘ ’bilan uyg un ravishda takomillashtirish masalasiga alohida e tibor qaratildi.‘ ’
Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash ishlari asosan to rt
ʻYoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash ishlari asosan to rtʻ
bosqichda amalga oshiriladi. 1-bosqich 3-7 yoshdagilar, 2-bosqich 7-16bosqichda amalga oshiriladi. 1-bosqich 3-7 yoshdagilar, 2-bosqich 7-16
yoshdagilar, 3-bosqich 16-18 yoshdagilar, 4-bosqich 18-30 yoshdagilar kiradi.yoshdagilar, 3-bosqich 16-18 yoshdagilar, 4-bosqich 18-30 yoshdagilar kiradi.
Birinchi bosqich (3-7 yoshdagilar) atrofdagi olam, vatan haqida dastlabkiBirinchi bosqich (3-7 yoshdagilar) atrofdagi olam, vatan haqida dastlabki
tasavvurlar paydo bo ladigan bosqich hisoblanib, unda oila va maktabgacha
‘tasavvurlar paydo bo ladigan bosqich hisoblanib, unda oila va maktabgacha‘
ta lim muassasalarida bolalarga turli she rlar, kuy va qo shiqlar o rgatish,
’ ’ ‘ ‘ta lim muassasalarida bolalarga turli she rlar, kuy va qo shiqlar o rgatish,’ ’ ‘ ‘
multfilm va turli o yinlar namoyish etish, rasmlar chizish orqali dunyoni anglash,
‘multfilm va turli o yinlar namoyish etish, rasmlar chizish orqali dunyoni anglash,‘
davlat ramzlari (bayroq, gerb, madhiya) bilan tanishish asosida ularda ona yurtgadavlat ramzlari (bayroq, gerb, madhiya) bilan tanishish asosida ularda ona yurtga
muhabbatni shakllantirishni o z ichiga oladi.
‘muhabbatni shakllantirishni o z ichiga oladi.‘
Ikkinchi bosqichda (7-16 yoshdagi bolalar) o quvchilarning vatanga
‘Ikkinchi bosqichda (7-16 yoshdagi bolalar) o quvchilarning vatanga‘
muhabbati va sadoqatini mustahkamlash, harbiy xizmatga va ona yurt oldidagimuhabbati va sadoqatini mustahkamlash, harbiy xizmatga va ona yurt oldidagi
farzandlik burchini yuksak mas uliyat bilan bajarishga bo lgan havasini oshirish,
’ ‘farzandlik burchini yuksak mas uliyat bilan bajarishga bo lgan havasini oshirish,’ ‘
ularda Qurolli Kuchlarimizga bo lgan ijobiy fikrlarni yanada kuchaytirish,
‘ularda Qurolli Kuchlarimizga bo lgan ijobiy fikrlarni yanada kuchaytirish,‘
yoshlarning jismonan sog lom, kuchli va irodali ma naviy yetuk, keng
‘ ’yoshlarning jismonan sog lom, kuchli va irodali ma naviy yetuk, keng‘ ’
dunyoqarashli, mustaqil fikr yuritadigan barkamol inson sifatida shakllantirish kabidunyoqarashli, mustaqil fikr yuritadigan barkamol inson sifatida shakllantirish kabi
ezgu ishlarga da vat etiladi.
’ezgu ishlarga da vat etiladi.’
Uchinchi bosqich (16-18 yoshdagi o smirlar) yoshlarda vatanga va uning
‘Uchinchi bosqich (16-18 yoshdagi o smirlar) yoshlarda vatanga va uning‘
himoyasi uchun munosib xizmat qilishga ruhan va jismonan tayyorliknihimoyasi uchun munosib xizmat qilishga ruhan va jismonan tayyorlikni
ta minlashga yo naltiriladi.
’ ‘ta minlashga yo naltiriladi.’ ‘
To rtinchi bosqich (18-30 yoshdagilar) yoshlarning jismoniy va ma naviy
‘ ’To rtinchi bosqich (18-30 yoshdagilar) yoshlarning jismoniy va ma naviy‘ ’
qobiliyati, yetakchilik ko nikmalari va intellektual salohiyati, umumiy va
‘qobiliyati, yetakchilik ko nikmalari va intellektual salohiyati, umumiy va‘
professional malakasini oshirish, ularni o z ustida muntazam ishlash, sog lom
‘ ‘professional malakasini oshirish, ularni o z ustida muntazam ishlash, sog lom‘ ‘
hayot kechirishga undash va shunga erishishni nazarda tutadihayot kechirishga undash va shunga erishishni nazarda tutadi 99
..
Mazkur Konsepsiya yoshlar o rtasida harbiy-vatanparvarlik tarbiyasining
‘Mazkur Konsepsiya yoshlar o rtasida harbiy-vatanparvarlik tarbiyasining‘
samaradorligini oshirish, ularda yuksak ma naviy-axloqiy fazilatlar, fuqarolik
’samaradorligini oshirish, ularda yuksak ma naviy-axloqiy fazilatlar, fuqarolik’
99

O zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 140-sonli qarori Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash konsepsiyasi 2018 y.
‘O zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 140-sonli qarori Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash konsepsiyasi 2018 y. ‘
23 fevral23 fevral
4646

pozitsiyasi, vatanni sevish va uni ko z qorachig idek asrashga qaratilgan bilim‘ ‘pozitsiyasi, vatanni sevish va uni ko z qorachig idek asrashga qaratilgan bilim‘ ‘
va ko nikmalarni oshirish uchun uslubiy asos bo lib xizmat qiladi.
‘ ‘va ko nikmalarni oshirish uchun uslubiy asos bo lib xizmat qiladi.‘ ‘
Konsepsiyaning amalga oshirilishi O zbekiston Respublikasi fuqarolarining
‘Konsepsiyaning amalga oshirilishi O zbekiston Respublikasi fuqarolarining‘
vatanparvarlik tuyg usini yuksaltirish, vatanga fidoyilik va sodiqlik bilan xizmat
‘vatanparvarlik tuyg usini yuksaltirish, vatanga fidoyilik va sodiqlik bilan xizmat‘
qilishga bo lgan mas uliyatini oshirish, milliy armiya saflarini zamonaviy bilim
‘ ’qilishga bo lgan mas uliyatini oshirish, milliy armiya saflarini zamonaviy bilim‘ ’
va professional malakaga, mustahkam iroda, faol fuqarolik pozitsiyasiga egava professional malakaga, mustahkam iroda, faol fuqarolik pozitsiyasiga ega
bo lgan yoshlar bilan to ldirib borish imkonini beradi.
‘ ‘bo lgan yoshlar bilan to ldirib borish imkonini beradi.‘ ‘
Inson tarbiyasi oiladan boshlanadi, so ng maktabgacha ta lim muassasasi,
‘ ’Inson tarbiyasi oiladan boshlanadi, so ng maktabgacha ta lim muassasasi,‘ ’
maktab, kollej yoki institut, armiyada davom etadi. Har bir bosqichda yoshlarningmaktab, kollej yoki institut, armiyada davom etadi. Har bir bosqichda yoshlarning
kamol topayotgan ongini yot g oyalardan ehtiyot qilish kerak. Konsepsiya shu
‘kamol topayotgan ongini yot g oyalardan ehtiyot qilish kerak. Konsepsiya shu‘
muhim masalani hal etishga ham xizmat qiladi.muhim masalani hal etishga ham xizmat qiladi.
Mamlakat mudofaasiga yoshlarni tayyorlash bilan shug ullanadigan
’Mamlakat mudofaasiga yoshlarni tayyorlash bilan shug ullanadigan’
barcha muassasa, tashkilotlar faoliyatining doimiy o zaro muvofiqligi
’barcha muassasa, tashkilotlar faoliyatining doimiy o zaro muvofiqligi’
prinsipi. O quv yurti “Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik
’ ’ ”prinsipi. O quv yurti “Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik’ ’ ”
o qituvchisi hokimiyat, mudofaa ishlari bo limlari, favqulotda vaziyatlar
’ ’o qituvchisi hokimiyat, mudofaa ishlari bo limlari, favqulotda vaziyatlar’ ’
boshqarmasi va tuman shtabi, “Vatanparvar tuman qo mitasi, harbiy qism va
” ’boshqarmasi va tuman shtabi, “Vatanparvar tuman qo mitasi, harbiy qism va ” ’
bo linmalar, mahalla qo mitalari bilan doimiy aloqada bo lishi shart.
’ ’ ’bo linmalar, mahalla qo mitalari bilan doimiy aloqada bo lishi shart.’ ’ ’
Mashg ulot va darsdan tashqari vaqtda o quvchilar harbiy
’ ’Mashg ulot va darsdan tashqari vaqtda o quvchilar harbiy’ ’
vatanparvarlik tarbiyasining shakl va uslublarini ko rib chiqamiz.
’vatanparvarlik tarbiyasining shakl va uslublarini ko rib chiqamiz.’
Mustaqil O zbekiston Qurolli Kuchlari, buyuk Amir Temur va boshqa
’Mustaqil O zbekiston Qurolli Kuchlari, buyuk Amir Temur va boshqa’
sarkardalar jangovar merosi yutuqlari haqidagi ma ruza, suhbatlar tayyorlash
’sarkardalar jangovar merosi yutuqlari haqidagi ma ruza, suhbatlar tayyorlash’
va o tkazish.
’va o tkazish.’
1. Urush va mehnat faxriylari bilan uchrashuvlar.1. Urush va mehnat faxriylari bilan uchrashuvlar.
2. O zbekistonlik jangchilar, maktab bitiruvchilari bo lgan jangovar va
’ ’2. O zbekistonlik jangchilar, maktab bitiruvchilari bo lgan jangovar va’ ’
siyosiy tayyorgarlik a lochilari bilan uchraShuvlar.
’siyosiy tayyorgarlik a lochilari bilan uchraShuvlar.’
3. E tiborga sazovor sanalarga bag ishlangan kechalar.
’ ’3. E tiborga sazovor sanalarga bag ishlangan kechalar.’ ’
4. Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining mavzu bo yicha konferensiyalar
’4. Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining mavzu bo yicha konferensiyalar’
o tkazish.
’o tkazish.’
5. Harbiy qism va harbiy o quv yurtlariga ekskursiyalar.
’5. Harbiy qism va harbiy o quv yurtlariga ekskursiyalar.’
6. Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining mavzusiga oid kinofilm,6. Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining mavzusiga oid kinofilm,
4747

teleko rsatuvlar ko rish va ularni jamoada muhokama qilish.’ ’teleko rsatuvlar ko rish va ularni jamoada muhokama qilish.’ ’
7. Kitobxonlikni jamoada muhokama qilish, qahramonlari, yozuvchilar va7. Kitobxonlikni jamoada muhokama qilish, qahramonlari, yozuvchilar va
olimlar bilan uchrashish.olimlar bilan uchrashish.
8. Muzey, memorial komplekslarga borish, urushda halok bo lgan
’8. Muzey, memorial komplekslarga borish, urushda halok bo lgan’
jangchilar birodarlik qabrini ziyorat qilish.jangchilar birodarlik qabrini ziyorat qilish.
9. Xalq jangovar va mehnat shon Shuhrati joylariga safarlar
–9. Xalq jangovar va mehnat shon Shuhrati joylariga safarlar–
uyushtirish.uyushtirish.
10. Turli harbiy sport musobaqalari va o yinlarida qatnashish
’10. Turli harbiy sport musobaqalari va o yinlarida qatnashish’
11. Harbiy texnik to garaklar ishida qatnashish.
’11. Harbiy texnik to garaklar ishida qatnashish.’
12. Harbiy vatanparvarlik mavzusiga bag ishlangan eng Yaxshi insho,
’12. Harbiy vatanparvarlik mavzusiga bag ishlangan eng Yaxshi insho,’
hikoya, rasmlar ko rgazmasi, ko riklarini tashkil qilish.
’ ’hikoya, rasmlar ko rgazmasi, ko riklarini tashkil qilish.’ ’
Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining qaysi bir shakli o tkazilmasin, uning
’Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining qaysi bir shakli o tkazilmasin, uning’
mazmundorligi, tarbiyaviy maqsadiga eriShuvchanlik muhim.mazmundorligi, tarbiyaviy maqsadiga eriShuvchanlik muhim.
Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda spektakl, badiiy filmYoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda spektakl, badiiy film
va kliplardan foydalanish ham katta ahamiyatga ega.va kliplardan foydalanish ham katta ahamiyatga ega.
Yoshlarni harbiy va mehnat an analari asosida to g ri tarbiyalashning
’ ’ ’Yoshlarni harbiy va mehnat an analari asosida to g ri tarbiyalashning’ ’ ’
shakli va usullari turlicha bo lishi mumkin. Shakl va usulning turlicha
’shakli va usullari turlicha bo lishi mumkin. Shakl va usulning turlicha’
bo lishi bilan birga umumiylik ham bor. Ular ichida eng ko p ya ni keng
’ ’ ’bo lishi bilan birga umumiylik ham bor. Ular ichida eng ko p ya ni keng’ ’ ’
tarqalganlari quyidagilardan iboratdir:tarqalganlari quyidagilardan iboratdir:
1). Armiyaga bag ishlangan shonli sanalarga taalluqli turli kechalarni
’1). Armiyaga bag ishlangan shonli sanalarga taalluqli turli kechalarni’
o tkazish;
’o tkazish;’
2). Harbiy va mehnat shon – shuxratiga2). Harbiy va mehnat shon – shuxratiga

sazovor bo lgan joylarga sayohatlar
’sazovor bo lgan joylarga sayohatlar’
uyushtirish;uyushtirish;
3). Harbiy qism, memoriallar hamda birodarlik qabrlarini ziyorat qilish;3). Harbiy qism, memoriallar hamda birodarlik qabrlarini ziyorat qilish;
4). Kinofilmlar namoyish etish va ularni taxlil qilish;4). Kinofilmlar namoyish etish va ularni taxlil qilish;
5). Jamoatchilik tarzida badiiy kitoblarni taxlil qilish;5). Jamoatchilik tarzida badiiy kitoblarni taxlil qilish;
6). Harbiy sport o yinlarini tashkil etish va o tkazish;
’ ’6). Harbiy sport o yinlarini tashkil etish va o tkazish;’ ’
7). Urush va mehnat faxriylari, ishlab chiqarish ilg orlari bilan turli
’7). Urush va mehnat faxriylari, ishlab chiqarish ilg orlari bilan turli’
uchraShuvlar o tkazish;
’uchraShuvlar o tkazish;’
8). Muzey, teatr va kinoga madaniy sayohat qilish;8). Muzey, teatr va kinoga madaniy sayohat qilish;
4848

9), O zbekiston Qurolli kuchlarining tarixini o rganish;’ ’9), O zbekiston Qurolli kuchlarining tarixini o rganish;’ ’
10). Urush va mehnat faxriylarini otaliqqa olish hamda nogiron insonlarga10). Urush va mehnat faxriylarini otaliqqa olish hamda nogiron insonlarga
yordam ko rsatish.
’yordam ko rsatish.’
Kechalar odatda O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlariga yoki Qurolli
’Kechalar odatda O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlariga yoki Qurolli’
Kuchlarni vatanni himoya qilish kuniga bag ishlangan holda oylik, xaftaliklar
’Kuchlarni vatanni himoya qilish kuniga bag ishlangan holda oylik, xaftaliklar’
harbiy ommaviy tarzda to ziladi. Shuningdek, yoshlarni armiya xizmatiga
’harbiy ommaviy tarzda to ziladi. Shuningdek, yoshlarni armiya xizmatiga’
jo natishda, harbiy o quv yurtini tugatishda, harbiy sport o yinlarining
’ ’ ’jo natishda, harbiy o quv yurtini tugatishda, harbiy sport o yinlarining’ ’ ’
chempionlari sharafiga bag ishlangan kechalar o tkaziladi.
’ ’chempionlari sharafiga bag ishlangan kechalar o tkaziladi.’ ’
“Tarixiy – xotirasiz kelajak yo q” - degan edi Birinchi Prezidentimiz
’“Tarixiy – xotirasiz kelajak yo q” - degan edi Birinchi Prezidentimiz’
I.A.Karimov, “Kim o zining avlod ajdodlarini xotiralamas ekan, u inson deb
’I.A.Karimov, “Kim o zining avlod ajdodlarini xotiralamas ekan, u inson deb’
atalishi mukin emas”, - degan fikrlarini bildirib o tgan edilar.
’atalishi mukin emas”, - degan fikrlarini bildirib o tgan edilar.’
Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash shaklining eng samaraliYoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash shaklining eng samarali
usullari, jangovar an analar haqidagi, harbiy vatanparvarlik mavzusidaga
’usullari, jangovar an analar haqidagi, harbiy vatanparvarlik mavzusidaga’
filmlarni ko rish yaxshi natija beradi. Hozirpi davrda o quvchilar orasida
’ ’filmlarni ko rish yaxshi natija beradi. Hozirpi davrda o quvchilar orasida’ ’
“Shunqorlar” harbiy vatanparvarlik o yini – Mudofaa vazirligi, “Kamolot”,
’“Shunqorlar” harbiy vatanparvarlik o yini – Mudofaa vazirligi, “Kamolot”,’
“Nuroniy” jamg armalari bilan birgalikda o tkazilmoqda.
’ ’“Nuroniy” jamg armalari bilan birgalikda o tkazilmoqda. ’ ’
““
Amir TemurAmir Temur
avlodlariavlodlari
””
harbiy sport o yinlari turli harbiy litseylar o rtasida keng tarqalgan.
’ ’ harbiy sport o yinlari turli harbiy litseylar o rtasida keng tarqalgan.’ ’
Tarixni chuqur o rganish maqsadida muzey va har xil yodgorliklarni ziyorat qilish
’Tarixni chuqur o rganish maqsadida muzey va har xil yodgorliklarni ziyorat qilish’
ham katta ahamiyatga ega. Har bir yosh avlod faxr bilan Amir Temur ham katta ahamiyatga ega. Har bir yosh avlod faxr bilan Amir Temur
hh
aykaliniaykalini
tomosha qilar ekan uning tomosha qilar ekan uning
““
Kuch adolatdadirKuch adolatdadir
””
degan shiorini yod oladilar. degan shiorini yod oladilar.
Shunday an analarimizning o tkazilishi yoshlarimizni bizning milliy hamda
’ ’Shunday an analarimizning o tkazilishi yoshlarimizni bizning milliy hamda’ ’
umuminsoniy qadriyatlarimizga bo lgan qiziqishini tobora ortirib boradi.
’umuminsoniy qadriyatlarimizga bo lgan qiziqishini tobora ortirib boradi.’
Kelajak buyuk davlatni qurishda ulug allomalarimiz abu Rayhon Beruniy,
’Kelajak buyuk davlatni qurishda ulug allomalarimiz abu Rayhon Beruniy,’
Ibn Sino, al Xorazmiy, Ahmad al Farg oniy, Amir Temur, Naqshband, Alisher
’Ibn Sino, al Xorazmiy, Ahmad al Farg oniy, Amir Temur, Naqshband, Alisher’
Navoiy, Zahriddin Muhammad Bobur va boshqalarning qoldirilgan boy meroslariNavoiy, Zahriddin Muhammad Bobur va boshqalarning qoldirilgan boy meroslari
yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda o zining samarali ta sirini
’ ’yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda o zining samarali ta sirini’ ’
ko rsatadi.
’ko rsatadi.’
Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning shakl va usullari rangYoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashning shakl va usullari rang
– barangdir. Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda o tkazilgan
’– barangdir. Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda o tkazilgan’
barcha tadbirlar ham ijobiy natijalar beradi.barcha tadbirlar ham ijobiy natijalar beradi.
4949

Vatan himoyasiga shaylikning tuzilishida, odatda axloqiy, siyosiy, ruhiy,Vatan himoyasiga shaylikning tuzilishida, odatda axloqiy, siyosiy, ruhiy,
harbiy-texnik va jismoniy tayyorgarlik kabi sifatlar ajratib ko rsatiladi. ’harbiy-texnik va jismoniy tayyorgarlik kabi sifatlar ajratib ko rsatiladi. ’
Shunday bo lsada, vatan himoyasiga shaylik tug’risidagi tasavvurlar bu
’Shunday bo lsada, vatan himoyasiga shaylik tug’risidagi tasavvurlar bu’
sifatni barcha murakkab tomonlarini, uning butun xususiyatini ochib bermaydi. Busifatni barcha murakkab tomonlarini, uning butun xususiyatini ochib bermaydi. Bu
shuni anglatadi-ki, vatanni o z hayotini xavf ostiga qo yib, himoya qilishga
’ ’shuni anglatadi-ki, vatanni o z hayotini xavf ostiga qo yib, himoya qilishga’ ’
shaylikni rivojlantirishni, inson xarakterida alohida ijobiy sifatlarni shakllantirishshaylikni rivojlantirishni, inson xarakterida alohida ijobiy sifatlarni shakllantirish
bilan almashtirib bo lmaydi. Shuning uchun ham vatan himoyasiga shaylikni
’bilan almashtirib bo lmaydi. Shuning uchun ham vatan himoyasiga shaylikni’
ta’minlovchi butun o quv tarbiya jarayonini yaratish uchun u to g risida yaxlit
’ ’ ’ta’minlovchi butun o quv tarbiya jarayonini yaratish uchun u to g risida yaxlit’ ’ ’
bir tasavvurga ega bo lish kerak.
’bir tasavvurga ega bo lish kerak. ’
Mana shu munosabat bilan harbiy- vatanparvarlik tarbiyasi tashkilotchilariMana shu munosabat bilan harbiy- vatanparvarlik tarbiyasi tashkilotchilari
umumiy pedagogika va psixologiya, shuningdek harbiy pedagogika va psixologiyaumumiy pedagogika va psixologiya, shuningdek harbiy pedagogika va psixologiya
buyicha chuqur bilimlarga ega bo lishi zarur. Chunki, bu fanlarning
’buyicha chuqur bilimlarga ega bo lishi zarur. Chunki, bu fanlarning’
taxkidlashicha, vatan himoyasiga shaylik, e tiqod, tuyg’u, qat’iyatlilik,
’taxkidlashicha, vatan himoyasiga shaylik, e tiqod, tuyg’u, qat’iyatlilik,’
mustahkam iroda, jismoniy chiniqqanlik va harbiy o quv singari shaxsni butun bir
’mustahkam iroda, jismoniy chiniqqanlik va harbiy o quv singari shaxsni butun bir’
sifatlari majmuasini namoyon qiladi. Bu sifatlarning barchasi bir-biri bilan uzviysifatlari majmuasini namoyon qiladi. Bu sifatlarning barchasi bir-biri bilan uzviy
bog’langan bo lib, ular birgalikda vatan himoyasiga shaylikning yaxlit bir
’bog’langan bo lib, ular birgalikda vatan himoyasiga shaylikning yaxlit bir’
tuzilishini hosil qiladi, va bu insonning asosiy sifatlaridan biri bo lib hisoblanadi.
’tuzilishini hosil qiladi, va bu insonning asosiy sifatlaridan biri bo lib hisoblanadi. ’
Harbiy – vatanparvarlik tarbiyasining ilmiy asoslari, uning birlamchiHarbiy – vatanparvarlik tarbiyasining ilmiy asoslari, uning birlamchi
mazmunini tashkil etuvchi tamoyillarida yoritib berilgan. Bu tamoyillarda harbiy-mazmunini tashkil etuvchi tamoyillarida yoritib berilgan. Bu tamoyillarda harbiy-
vatanparvarlik tarbiyasining asosiy qoidalari, talablar, yoshlarni vatan himoyasigavatanparvarlik tarbiyasining asosiy qoidalari, talablar, yoshlarni vatan himoyasiga
axloqiy-siyosiy, harbiy-texnik va jismoniy jihatdan tayyorlashning amaliyaxloqiy-siyosiy, harbiy-texnik va jismoniy jihatdan tayyorlashning amaliy
faoliyatining mazmuni, shakl va uslublari o z aksini topgan.
’faoliyatining mazmuni, shakl va uslublari o z aksini topgan. ’
Harbiy-vatanparvarlik tarbiyasining asosiy tamoyillari Harbiy-vatanparvarlik tarbiyasining asosiy tamoyillari
qq
uyidagilardir:uyidagilardir:
Harbiy-vatanparvarlik tarbiyasining ilmiy asoslanganligi;Harbiy-vatanparvarlik tarbiyasining ilmiy asoslanganligi;
Harbiy- vatanparvarlik tarbiyasiga tarixiy yondoshish;Harbiy- vatanparvarlik tarbiyasiga tarixiy yondoshish;
Harbiy-vatanparvarlik tarbiyasi nazariyasining amaliyot bilan uzviyHarbiy-vatanparvarlik tarbiyasi nazariyasining amaliyot bilan uzviy
bog liqligi;
’bog liqligi;’
Vatanparvarlik va baynalminal tarbiyaning birligi tamoyili;Vatanparvarlik va baynalminal tarbiyaning birligi tamoyili;
Jamoada va jamoa yordamida tarbiyalash tamoyili;Jamoada va jamoa yordamida tarbiyalash tamoyili;
HH
ar xil yoshlar guruar xil yoshlar guru
hh
lariga muvofiq yondoshish tamoyili;lariga muvofiq yondoshish tamoyili;
5050

Tarbiyaning shaxs xususiyatlariga muvofiqligi tamoyili;Tarbiyaning shaxs xususiyatlariga muvofiqligi tamoyili;
Harbiy-vatanparvarlik tarbiyasining haqiqiy xizmat sharoitlariga muvofiqligiHarbiy-vatanparvarlik tarbiyasining haqiqiy xizmat sharoitlariga muvofiqligi
tamoyili.tamoyili.
O quvchilarning harbiy-vatanparvarlik tarbiyasi ishlarida tarbiya, ommaviy’O quvchilarning harbiy-vatanparvarlik tarbiyasi ishlarida tarbiya, ommaviy’
tashviqot ishlarining keng shakl va uslublari qo llaniladi.
’tashviqot ishlarining keng shakl va uslublari qo llaniladi. ’
Bunday shakllarga Bunday shakllarga
qq
uyidagilar kiradi: uyidagilar kiradi:
MaMa
’’
ruzalar; ruzalar;
dokladlar; dokladlar;
susu
hh
batlar; batlar;
hh
ikoyalar; ikoyalar;
tematik kechalar; tematik kechalar;
yigyig
’’
ilishlar; ilishlar;
majlislar; majlislar;
sayosayo
hh
at va ekskursiyalar uyushtirish; at va ekskursiyalar uyushtirish;
jasorat darslari; jasorat darslari;
harbiy-sport bayramlari; harbiy-sport bayramlari;
“Shunkorlar” harbiy- sport o yinlari.
’“Shunkorlar” harbiy- sport o yinlari. ’
Harbiy-vatanparvarlik tarbiyasida tarbiyaning umumiy uslublari kengHarbiy-vatanparvarlik tarbiyasida tarbiyaning umumiy uslublari keng
qo llaniladi. O quvchilarning harbiy- vatanparvarlik tarbiyasida o rnak,
’ ’ ’qo llaniladi. O quvchilarning harbiy- vatanparvarlik tarbiyasida o rnak,’ ’ ’
ishontirish, mashq, rag’batlantirish, taqdirlash va majburlash kabi uslublarishontirish, mashq, rag’batlantirish, taqdirlash va majburlash kabi uslublar
foydalaniladi. foydalaniladi.
Tarbiya uslublari o z xususiyatlari bo yicha o rgatish, rivojlantirish,
’ ’ ’Tarbiya uslublari o z xususiyatlari bo yicha o rgatish, rivojlantirish,’ ’ ’
shuningdek, tarbiyalash vazifalarini ham bajaradi. shuningdek, tarbiyalash vazifalarini ham bajaradi.
CHYOT rahbari dastur bo yicha mashg’ulotlar uchun zarur bo lgan
’ ’CHYOT rahbari dastur bo yicha mashg’ulotlar uchun zarur bo lgan’ ’
uslublarni tanlaydi, bu uslublar ko zlangan tarbiya va o quv maqsadlariga
’ ’uslublarni tanlaydi, bu uslublar ko zlangan tarbiya va o quv maqsadlariga’ ’
erishishni ta’minlashi lozim. erishishni ta’minlashi lozim.
Quyida, biz harbiy-vatanparvarlik tarbiyasining asosiy uslublarini ko rib
’Quyida, biz harbiy-vatanparvarlik tarbiyasining asosiy uslublarini ko rib’
chiqamiz: chiqamiz:
Ishontirish uslubi -o quvchilarda keng dunyo qarashni, vatanparvarlik
’Ishontirish uslubi -o quvchilarda keng dunyo qarashni, vatanparvarlik’
tuyg’ularini, asosiy sifatlarii shakllantiruvchi va ularni rivojlantiruvchi asosiytuyg’ularini, asosiy sifatlarii shakllantiruvchi va ularni rivojlantiruvchi asosiy
5151

uslubdir. CHYOT rahbari bu uslub yordamida o quvchilarning ongi, tuyg’ulari va’uslubdir. CHYOT rahbari bu uslub yordamida o quvchilarning ongi, tuyg’ulari va’
irodalariga bevosita ta’sir etib, ularni aniq maqsadlar sari yunaltiradi. irodalariga bevosita ta’sir etib, ularni aniq maqsadlar sari yunaltiradi.
O rnak uslubi -bu uslub asosida, avvalo insonlarning ijobiy obrazlariga
’O rnak uslubi -bu uslub asosida, avvalo insonlarning ijobiy obrazlariga’
taqlid qilish, ularga ergashish kabi ongli intilishlari yotadi. O quvchilarga
’taqlid qilish, ularga ergashish kabi ongli intilishlari yotadi. O quvchilarga’
ajdodlarimizning qahramonona o tmishlari, ularni jasurliklari va bugungi kundagi
’ajdodlarimizning qahramonona o tmishlari, ularni jasurliklari va bugungi kundagi’
Qurolli Kuchlarimiz safidagi fidoiy ofitser va askarlarning jasoratlari haqidagiQurolli Kuchlarimiz safidagi fidoiy ofitser va askarlarning jasoratlari haqidagi
hikoyalar chuqur ta’sir etadi. Ular bu qa’ramonlar hayotidan faxrlanadilar, ulardanhikoyalar chuqur ta’sir etadi. Ular bu qa’ramonlar hayotidan faxrlanadilar, ulardan
o rnak olishga intiladilar, ularning hayot yo llarini o rganib, ularga
’ ’ ’o rnak olishga intiladilar, ularning hayot yo llarini o rganib, ularga’ ’ ’
o xshashga harakat qiladilar.
’o xshashga harakat qiladilar. ’
O quvchilarning
’O quvchilarning ’
hh
arakatlari va yurish turishlarini faollashtirish uchunarakatlari va yurish turishlarini faollashtirish uchun
ragrag
’’
batlantirish uslublari batlantirish uslublari
qo
’qo’
llaniladi. Bularga llaniladi. Bularga
qo ’qo’
yidagilar kiradi:yidagilar kiradi:
ragrag
’’
batlantirish uslubi;batlantirish uslubi;
majburlash uslubi;majburlash uslubi;
Rag’batlantirish uslubi – o quvchilardagi ijobiy qiziqish va intilishlarni,
’Rag’batlantirish uslubi – o quvchilardagi ijobiy qiziqish va intilishlarni,’
ularda o ziga bo lgan ishonch tuyg’ularini rivojlantirish va erishilgan natijalariga
’ ’ularda o ziga bo lgan ishonch tuyg’ularini rivojlantirish va erishilgan natijalariga’ ’
ma’suliyat hissi, yangi muvafaqqiyatlarga intilishlar kabi xislatlarni shakllantirishma’suliyat hissi, yangi muvafaqqiyatlarga intilishlar kabi xislatlarni shakllantirish
uchun qo llaniladi. Rag’batlantirish shakllari bo lib, bu yerda maqtov,
’ ’uchun qo llaniladi. Rag’batlantirish shakllari bo lib, bu yerda maqtov,’ ’
minnatdorchilik, mukofot, faxriy taxtachaga o quvchining suratini joylashtirish va
’minnatdorchilik, mukofot, faxriy taxtachaga o quvchining suratini joylashtirish va’
boshqalar bo lishi mumkin.
’boshqalar bo lishi mumkin.’
Majburlash uslubi – tarbiyaviy maqsadlarda, agar o quvchining harakati va
’Majburlash uslubi – tarbiyaviy maqsadlarda, agar o quvchining harakati va’
yurish turishlari jamiyatda qabul qilingan umumiy axloq normalariga zid kelsa,yurish turishlari jamiyatda qabul qilingan umumiy axloq normalariga zid kelsa,
shuningdek, unga qo yilayotgan talablarni bajarmasa, ularni bajarish unda xohish
’shuningdek, unga qo yilayotgan talablarni bajarmasa, ularni bajarish unda xohish’
istaklarni hosil qilish uchun qo llaniladi. O quvchiga mo ljallanayotgan har bir
’ ’ ’istaklarni hosil qilish uchun qo llaniladi. O quvchiga mo ljallanayotgan har bir’ ’ ’
jazo yoki majburlash, ishontirish uslubi bilan birgalikda bo lishi va uning asosida
’jazo yoki majburlash, ishontirish uslubi bilan birgalikda bo lishi va uning asosida’
qo llanilishi kerak.
’qo llanilishi kerak. ’
Majburlash uslubi – bu uslub qachonki, barcha uslublar va choralarMajburlash uslubi – bu uslub qachonki, barcha uslublar va choralar
qo llanilib, ular kutilgan natijalarni bermagan vaziyatlardagina qo llanilishi
’ ’qo llanilib, ular kutilgan natijalarni bermagan vaziyatlardagina qo llanilishi’ ’
mumkin. mumkin.
Harbiy-vatanparvarlik tarbiyasining shakl va uslublarini, ulardan foydalanishHarbiy-vatanparvarlik tarbiyasining shakl va uslublarini, ulardan foydalanish
tartib qoidalarini chuqur bilish, CHYOT rahbariga harbiy-vatanparvarlik tarbiyasitartib qoidalarini chuqur bilish, CHYOT rahbariga harbiy-vatanparvarlik tarbiyasi
5252

va ommaviy-mudofaa ishlarini puxta rejalashtirish va tashkillashga imkonva ommaviy-mudofaa ishlarini puxta rejalashtirish va tashkillashga imkon
yaratadi. yaratadi.
Harbiy faoliyatga shaylik ko rsatkichlarini 2 guruhga bo lish maqsadga’ ’Harbiy faoliyatga shaylik ko rsatkichlarini 2 guruhga bo lish maqsadga’ ’
muvofiqdir. Bu umumiy va maxsus talablardir. muvofiqdir. Bu umumiy va maxsus talablardir.
Umumiy talablar bu integrativ belgilar bo lib, ular vatan himoyasiga
– ’Umumiy talablar bu integrativ belgilar bo lib, ular vatan himoyasiga– ’
shaylikning shakllanganligini ifodalab beradi. Ular quyidagilardir:shaylikning shakllanganligini ifodalab beradi. Ular quyidagilardir:
O zbekiston Respublikasini himoya kilishga turgun ishonch o quvchilar
’ ’O zbekiston Respublikasini himoya kilishga turgun ishonch o quvchilar’ ’
tomonidan uz vatanparvarlik burchlarini chuqur anglash; tomonidan uz vatanparvarlik burchlarini chuqur anglash;
O zbekiston Respublikasi Prezidenti va hukumatining tashqi va ichki
’O zbekiston Respublikasi Prezidenti va hukumatining tashqi va ichki’
siyosatiga, mamlakat mudofaasini va Qurolli Kuchlarini mustahkamlash bo yicha
’siyosatiga, mamlakat mudofaasini va Qurolli Kuchlarini mustahkamlash bo yicha’
olib borayotgan tadbirlarga ishonch; olib borayotgan tadbirlarga ishonch;
O quvchilarning yetakchi faoliyatlari o qish, mehnat va sport bilan
’ – ’O quvchilarning yetakchi faoliyatlari o qish, mehnat va sport bilan’ – ’
shugullanishlarining vatanparvarlik yunalishida bo lishi;
’shugullanishlarining vatanparvarlik yunalishida bo lishi; ’
O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari safidagi ruhiy va jismoniy
’O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari safidagi ruhiy va jismoniy’
qiyinchiliklarni yengib o tishga o z-o zini ongli ravishda tayyorlash;
’ ’ ’qiyinchiliklarni yengib o tishga o z-o zini ongli ravishda tayyorlash; ’ ’ ’
Harbiy Nizom talablari va komandirlarning buyruqlarini so zsiz bajarishdagi
’Harbiy Nizom talablari va komandirlarning buyruqlarini so zsiz bajarishdagi’
qobiliyati, ularning vatan topshirigi deb qabul qilish, yurish-turishini boshqarish; qobiliyati, ularning vatan topshirigi deb qabul qilish, yurish-turishini boshqarish;
Harbiy intizom meyorlari va talablarini har qanday sharoitda ham bajarishgaHarbiy intizom meyorlari va talablarini har qanday sharoitda ham bajarishga
shaylik; shaylik;
Hayot uchun xavf bo lgan sharoitlarda ham qahramonlik namunalarini
’Hayot uchun xavf bo lgan sharoitlarda ham qahramonlik namunalarini’
ko rsata olishga shaylik.
’ko rsata olishga shaylik.’
Maxsus talablar vatan himoyasiga shaylikning alohida tomonlari yokiMaxsus talablar vatan himoyasiga shaylikning alohida tomonlari yoki
jihatlariga bog liq bo lib, bir necha guruhlarga bo linadi.
’ ’ ’jihatlariga bog liq bo lib, bir necha guruhlarga bo linadi. ’ ’ ’
Axloqiy-siyosiy tayyorgarlikka bo lgan maxsus talablar:
’Axloqiy-siyosiy tayyorgarlikka bo lgan maxsus talablar: ’
Vatanimiz mustaqilligining garovi bo lgan Qurolli Kuchlarimiz harbiy
’Vatanimiz mustaqilligining garovi bo lgan Qurolli Kuchlarimiz harbiy’
qudrati har bir kishining mehnati bilan yaratilishi va uning yanada mustahkamlashqudrati har bir kishining mehnati bilan yaratilishi va uning yanada mustahkamlash
uchun chuqur bilim, ko nikma va malakalar, ijodiy faoliyat, intizomiylik va
’uchun chuqur bilim, ko nikma va malakalar, ijodiy faoliyat, intizomiylik va’
yuksak ish qobiliyati zarurligiga o quvchilarning ishonchi;
’yuksak ish qobiliyati zarurligiga o quvchilarning ishonchi; ’
O zbek xalqining jangovar va mehnat an anlarini ruhan qabul qilish, vatan
’ ’O zbek xalqining jangovar va mehnat an anlarini ruhan qabul qilish, vatan’ ’
himoyachisi bo lgan ideallarning ularda bo lishi;
’ ’himoyachisi bo lgan ideallarning ularda bo lishi; ’ ’
5353

O quvchilarda ijtimoiy tuyg ular bo lishi (burch, mas uliyat,’ ’ ’ ’O quvchilarda ijtimoiy tuyg ular bo lishi (burch, mas uliyat,’ ’ ’ ’
vatanparvarlik, dushmanga nafrat, yuksak sezgirlik va boshqalar); vatanparvarlik, dushmanga nafrat, yuksak sezgirlik va boshqalar);
Vatanparvarlik , Vatan , Ona yurt , Harbiy burch , Jasorat ,
“ ” “ ” “ ” “ ” “ ”Vatanparvarlik , Vatan , Ona yurt , Harbiy burch , Jasorat ,“ ” “ ” “ ” “ ” “ ”
Qahramonlik , Jasurlik , Fidoiylik kabi va boshqa tayanch
“ ” “ ” “ ”Qahramonlik , Jasurlik , Fidoiylik kabi va boshqa tayanch“ ” “ ” “ ”
tushunchalarning mazmunini chuqur anglashlari va boshqalardir. tushunchalarning mazmunini chuqur anglashlari va boshqalardir.
Ruhiy tayyorgarlikka bo lgan maxsus talablar:
’Ruhiy tayyorgarlikka bo lgan maxsus talablar: ’
Ruhiy bilish jarayonlarini (xotira, fikrlashning tezkorligi, tasavvur, harRuhiy bilish jarayonlarini (xotira, fikrlashning tezkorligi, tasavvur, har
tomonlama qabul qilish), iroda sifatlarini (qati yatlik, jasurlik, ruhiy turg unlik,
’ ’tomonlama qabul qilish), iroda sifatlarini (qati yatlik, jasurlik, ruhiy turg unlik,’ ’
maqsadga intilganlik, bajaruvchanlik, intizom, qo rqmaslik, vatan uchun o zini
’ ’maqsadga intilganlik, bajaruvchanlik, intizom, qo rqmaslik, vatan uchun o zini’ ’
ham fido etishga shaylik), ruhiy sifatlarni (vatanga muhabbat, dushmanlarga nafratham fido etishga shaylik), ruhiy sifatlarni (vatanga muhabbat, dushmanlarga nafrat
va boshqalar), ijtimoiy ruhiy sifatlarni (jamoaga suyanish, o rtoqlik, o zaro
’ ’va boshqalar), ijtimoiy ruhiy sifatlarni (jamoaga suyanish, o rtoqlik, o zaro’ ’
hamkorlik, bir-biriga yordam), yuksak darajada rivojlanganligi; hamkorlik, bir-biriga yordam), yuksak darajada rivojlanganligi;
Hozirgi zamon urushi xususiyatlarini, yangi qurollarni bilish, ulardanHozirgi zamon urushi xususiyatlarini, yangi qurollarni bilish, ulardan
saqlanish malakalariga ega bo lishi;
’saqlanish malakalariga ega bo lishi; ’
Haqiqiy jangovar vaziyatda uchrashi mumkin bo lgan qiyinchilik va
’Haqiqiy jangovar vaziyatda uchrashi mumkin bo lgan qiyinchilik va’
mashaqqatlarni ongli ravishda chuqur anglash; mashaqqatlarni ongli ravishda chuqur anglash;
Harbiy faoliyat va jangovar jamoa sharoitlariga ko nikish malakalariga ega
’Harbiy faoliyat va jangovar jamoa sharoitlariga ko nikish malakalariga ega’
bo lish;
’bo lish; ’
O z yurish-turishini boshqara olish, ba zi bir tuyg ularni (qo rquv,
’ ’ ’ ’O z yurish-turishini boshqara olish, ba zi bir tuyg ularni (qo rquv,’ ’ ’ ’
sarosima, o zini yuqotib qo yish) so ndira olish, boshqa bir tuyg ularni esa
’ ’ ’ ’sarosima, o zini yuqotib qo yish) so ndira olish, boshqa bir tuyg ularni esa’ ’ ’ ’
(vatanga muhabbat, burch, dushmanga nafrat) kuchaytira olish qobiliyatlarining(vatanga muhabbat, burch, dushmanga nafrat) kuchaytira olish qobiliyatlarining
bo lishi;
’bo lishi; ’
Ruhiy va jismoniy qiyinchiliklarni yengib o tish tajribasining borligi;
’Ruhiy va jismoniy qiyinchiliklarni yengib o tish tajribasining borligi; ’
Ruhiy sifatlarni bir faoliyat turidan ikkinchi bir faoliyat turiga o tkaza olish
’Ruhiy sifatlarni bir faoliyat turidan ikkinchi bir faoliyat turiga o tkaza olish’
imkoniyati va boshqalardir. imkoniyati va boshqalardir.
Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda harbiy-texnikYoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda harbiy-texnik
tayyorgarlikka bo lgan maxsus talablar quyidagilar:
’tayyorgarlikka bo lgan maxsus talablar quyidagilar:’
Ilmiy-texnik taraqqiyot ahamiyati va uning harbiy ishga ta sirini,
’Ilmiy-texnik taraqqiyot ahamiyati va uning harbiy ishga ta sirini,’
O zbekiston Respublikasi Harbiy Doktrinasining mudofaa xususiyatini,
’O zbekiston Respublikasi Harbiy Doktrinasining mudofaa xususiyatini,’
5454

zamonaviy jangovar texnika va qurollar tomonidan askarlarga qo yilgan yuksak’zamonaviy jangovar texnika va qurollar tomonidan askarlarga qo yilgan yuksak’
talablarni bilishlari; talablarni bilishlari;
Chaqiriqqacha harbiy ta lim asoslaridan bilim, ko nikma va malakalarning
’ ’Chaqiriqqacha harbiy ta lim asoslaridan bilim, ko nikma va malakalarning’ ’
bo lishi;
’bo lishi; ’
O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining tuzilishi, qo shin turlari
’ ’O zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlarining tuzilishi, qo shin turlari’ ’
haqidagi bilimlarga ega bo lishi, texnika va qurollarga qiziqishi, biror bir harbiy
’haqidagi bilimlarga ega bo lishi, texnika va qurollarga qiziqishi, biror bir harbiy’
mutaxassislikni egallash uchun zarur bilim va malakalarning borligi va bumutaxassislikni egallash uchun zarur bilim va malakalarning borligi va bu
bilimlarni boshqa bir harbiy mutaxassislikka o tkaza olish imkoniyati;
’bilimlarni boshqa bir harbiy mutaxassislikka o tkaza olish imkoniyati; ’
Aniq bir harbiy amaliy faoliyat tajribasini borligi (avtomobil, mototsikl,Aniq bir harbiy amaliy faoliyat tajribasini borligi (avtomobil, mototsikl,
traktorlarni boshqara olishi, o q otar qurollardan foydalana olishi, parashyutdan
’traktorlarni boshqara olishi, o q otar qurollardan foydalana olishi, parashyutdan’
sakrashi), harbiy qurollardan jangovar vaziyatda foydalanishda va vazifalarnisakrashi), harbiy qurollardan jangovar vaziyatda foydalanishda va vazifalarni
bajarishda aniq xarakat qilish malakalariga ega bo lish;
’bajarishda aniq xarakat qilish malakalariga ega bo lish; ’
Umumtexnik ko nikma va malakalarni harbiy texnik faoliyat vaziyatlariga
’Umumtexnik ko nikma va malakalarni harbiy texnik faoliyat vaziyatlariga’
o tkaza olish qobiliyatining bo lishi;
’ ’o tkaza olish qobiliyatining bo lishi; ’ ’
Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda jismoniy tayyorgarlikkaYoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda jismoniy tayyorgarlikka
bo lgan maxsus talablar:
’bo lgan maxsus talablar: ’
Vatanni himoya qilish vazifasini bajarish bilan bog liq umumiy jismoniy
’Vatanni himoya qilish vazifasini bajarish bilan bog liq umumiy jismoniy’
sifatlar-kuch, tezlik, chaqqonlik va chidamlilikning rivojlanganligi; sifatlar-kuch, tezlik, chaqqonlik va chidamlilikning rivojlanganligi;
Maxsus jismoniy sifatlarga ega bo lish: bosh aylanishiga, tog
’ ’Maxsus jismoniy sifatlarga ega bo lish: bosh aylanishiga, tog’ ’
kasalliklariga, issiq mintaqalardagi harakatlarga, chegaralangan suv iste moliga,
’kasalliklariga, issiq mintaqalardagi harakatlarga, chegaralangan suv iste moliga,’
maxsus jihozlar va asbob-anjomlar bilan harakat qilishda turg un qobiliyatining
’maxsus jihozlar va asbob-anjomlar bilan harakat qilishda turg un qobiliyatining’
bo lishi;
’bo lishi; ’
Katta jismoniy yuk va zo riqishlarni yenga olish imkoniyati va boshqalar.
’Katta jismoniy yuk va zo riqishlarni yenga olish imkoniyati va boshqalar. ’
5555

II bob bo yicha xulosalar’II bob bo yicha xulosalar’
Harbiy-vatanparvarlik tarbiyasida tarbiyaning umumiy uslublari kengHarbiy-vatanparvarlik tarbiyasida tarbiyaning umumiy uslublari keng
qo llaniladi. O quvchilarning harbiy- vatanparvarlik tarbiyasida o rnak,
’ ’ ’qo llaniladi. O quvchilarning harbiy- vatanparvarlik tarbiyasida o rnak,’ ’ ’
ishontirish, mashq, rag’batlantirish, taqdirlash va majburlash kabi uslublarishontirish, mashq, rag’batlantirish, taqdirlash va majburlash kabi uslublar
foydalaniladi. foydalaniladi.
Tarbiya uslublari o z xususiyatlari bo yicha o rgatish, rivojlantirish,
’ ’ ’Tarbiya uslublari o z xususiyatlari bo yicha o rgatish, rivojlantirish,’ ’ ’
shuningdek, tarbiyalash vazifalarini ham bajaradi. shuningdek, tarbiyalash vazifalarini ham bajaradi.
CHYOT rahbari dastur bo yicha mashg’ulotlar uchun zarur bo lgan
’ ’CHYOT rahbari dastur bo yicha mashg’ulotlar uchun zarur bo lgan’ ’
uslublarni tanlaydi, bu uslublar ko zlangan tarbiya va o quv maqsadlariga
’ ’uslublarni tanlaydi, bu uslublar ko zlangan tarbiya va o quv maqsadlariga’ ’
erishishni ta’minlashi lozim. erishishni ta’minlashi lozim.
Demak, Vatanni himoya qilishga shaylik ko rsatkichlari o quvchilarni
’ ’Demak, Vatanni himoya qilishga shaylik ko rsatkichlari o quvchilarni’ ’
shakllantirish, harbiy vatanparvarlik tarbiyasida vazifalar qo yish uchun va ularni
’shakllantirish, harbiy vatanparvarlik tarbiyasida vazifalar qo yish uchun va ularni’
amalga oshirish uchun vositalar izlashda ilmiy asos bo lib xizmat qiladi.
’amalga oshirish uchun vositalar izlashda ilmiy asos bo lib xizmat qiladi. ’
Yuqorida aytib o tilganlardan shuni xulosa qilish mumkinki, harbiy-
’Yuqorida aytib o tilganlardan shuni xulosa qilish mumkinki, harbiy-’
vatanparvarlik tarbiyasining maqsadini biror-bir jumla bilan ifodalab bo lmaydi.
’vatanparvarlik tarbiyasining maqsadini biror-bir jumla bilan ifodalab bo lmaydi.’
Bu tarbiya ishlarining ushbu yunalishini ko p qirraligi va murakkabligidan
’Bu tarbiya ishlarining ushbu yunalishini ko p qirraligi va murakkabligidan’
dalolat beradi. Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining maqsad va vazifalari,dalolat beradi. Harbiy vatanparvarlik tarbiyasining maqsad va vazifalari,
tarbiyaviy jarayonning asosiy yunalishlarini o zida mujassamlashtiradi.
’tarbiyaviy jarayonning asosiy yunalishlarini o zida mujassamlashtiradi. ’
5656

XULOSAXULOSA
Mazkur bitiruv malakaviy ishimizdan quyidagicha xulosaga keldik: Mazkur bitiruv malakaviy ishimizdan quyidagicha xulosaga keldik:
- Mehnatsevar, tinchlikparvar, taraqqiyoti yuksak darajada bo lgan,’- Mehnatsevar, tinchlikparvar, taraqqiyoti yuksak darajada bo lgan,’
madaniyati, ilm-fani rivojlangan huquqiy jamiyat poydevorini yaratish jarayonidamadaniyati, ilm-fani rivojlangan huquqiy jamiyat poydevorini yaratish jarayonida
yosh avlodning ham, albatta o z o rni bo lishi kerak.
’ ’ ’yosh avlodning ham, albatta o z o rni bo lishi kerak. ’ ’ ’
- Yosh avlodni buyuk kelajak quruvchilar sifatida tarbiyalash, ularni- Yosh avlodni buyuk kelajak quruvchilar sifatida tarbiyalash, ularni
xalqimizning bugungi kundagi ulkan yaratuvchanlik ishlarining munosibxalqimizning bugungi kundagi ulkan yaratuvchanlik ishlarining munosib
davomchilari sifatida voyaga yetkazish uchun Prezidentimiz, hukumatimiz barchadavomchilari sifatida voyaga yetkazish uchun Prezidentimiz, hukumatimiz barcha
ishlarni amalga oshirmoqdalar. Xalqimizning mana shu ezgu niyatlarini ro’yobgaishlarni amalga oshirmoqdalar. Xalqimizning mana shu ezgu niyatlarini ro’yobga
chiqarish uchun hukumatimiz tomonidan bir qator qonunlar, qarorlar,chiqarish uchun hukumatimiz tomonidan bir qator qonunlar, qarorlar,
Prezidentimiz tomonidan farmonlar qabul qilindi. Bular jumlasiga, Ta lim
“ ’Prezidentimiz tomonidan farmonlar qabul qilindi. Bular jumlasiga, Ta lim “ ’
to g risidagi qonun , Kadrlar tayyorlashning milliy dasturlari , Sog’lom
’ ’ ” “ ” “to g risidagi qonun , Kadrlar tayyorlashning milliy dasturlari , Sog’lom’ ’ ” “ ” “
avlod uchun , O zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo yicha
” ‘ ‘avlod uchun , O zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo yicha ” ‘ ‘
Harakatlar strategiyasi to g risida va boshqalar kiradi. Bu qonunlar bizlarga
‘ ‘Harakatlar strategiyasi to g risida va boshqalar kiradi. Bu qonunlar bizlarga‘ ‘
ta lim va tarbiyaning barcha turlari bilan bir qatorda yoshlarning harbiy
’ta lim va tarbiyaning barcha turlari bilan bir qatorda yoshlarning harbiy’
vatanparvarlik tarbiyasini ham mazmunan sifat jihatdan yanada yuqori darajalardavatanparvarlik tarbiyasini ham mazmunan sifat jihatdan yanada yuqori darajalarda
tashkil etish va amalga oshirish imkonini beradi. tashkil etish va amalga oshirish imkonini beradi.
- O zbekiston xalqi buyuk davlat, jamiyat qurilishi yo lida mardonavor
’ ’- O zbekiston xalqi buyuk davlat, jamiyat qurilishi yo lida mardonavor’ ’
mehnat qilmoqda. Bizning kundalik vazifamiz, yoshlarni ana shu qurilishlarmehnat qilmoqda. Bizning kundalik vazifamiz, yoshlarni ana shu qurilishlar
jarayoniga jalb qilish, ular ongiga O zbekistonning buyuk kelajagi aynan, yoshlar
’jarayoniga jalb qilish, ular ongiga O zbekistonning buyuk kelajagi aynan, yoshlar’
qo lida ekanligini singdirish, kundalik mashg’ulotlar, turli tadbirlar davomida
’qo lida ekanligini singdirish, kundalik mashg’ulotlar, turli tadbirlar davomida’
ularda vatanparvarlik, millatparvarlik tuyg ularini uyg’otish va bu tuyg ularni
’ ’ularda vatanparvarlik, millatparvarlik tuyg ularini uyg’otish va bu tuyg ularni’ ’
asrab-avaylab tarbiyalashdir.asrab-avaylab tarbiyalashdir.
- Hozirgi kunlarda bizning mintaqamizda, xususan, Markaziy Osiyoda- Hozirgi kunlarda bizning mintaqamizda, xususan, Markaziy Osiyoda
ijtimoiy-siyosiy ahvol keskin bo lib qolmoqda. Turli diniy ekstremistik,
’ijtimoiy-siyosiy ahvol keskin bo lib qolmoqda. Turli diniy ekstremistik,’
aqidaparast guruhlarning hokimiyat uchun kurashishi, ularni bizning jamiyat uchunaqidaparast guruhlarning hokimiyat uchun kurashishi, ularni bizning jamiyat uchun
umuman yot bo lgan dunyoqarashlarini targ’ib qilishi Vatanimiz mustaqilligiga,
’umuman yot bo lgan dunyoqarashlarini targ’ib qilishi Vatanimiz mustaqilligiga,’
uning tinchliksevar ko pmillatli xalqiga xavf tug’dirishi mumkin. Bu
’uning tinchliksevar ko pmillatli xalqiga xavf tug’dirishi mumkin. Bu’
guruhlarning yoshlar o rtasida olib borayotgan buzg’unchilik targ ibotlari hech
’ ’guruhlarning yoshlar o rtasida olib borayotgan buzg’unchilik targ ibotlari hech’ ’
kimni befarq qoldirmasligi kerak.kimni befarq qoldirmasligi kerak.
5757

- Vatan himoyasiga shaylik, o quvchilar shaxsini har tomonlama’- Vatan himoyasiga shaylik, o quvchilar shaxsini har tomonlama’
rivojlantirish, ular tomonidan jamiyat madaniyati boyliklarini avaylab asrash,rivojlantirish, ular tomonidan jamiyat madaniyati boyliklarini avaylab asrash,
ko z qorachig iday saqlay olishlik bu – yoshlarni
’ ’ko z qorachig iday saqlay olishlik bu – yoshlarni’ ’

harbiy vatanparvarlikharbiy vatanparvarlik
tarbiyasini samarali o zlashtirish natijalaridan kelib chiqadi.
’tarbiyasini samarali o zlashtirish natijalaridan kelib chiqadi.’
- Bugungi kunda keng fikrlovchi, chuqur e tiqodli insonlargina vatanparvar
’- Bugungi kunda keng fikrlovchi, chuqur e tiqodli insonlargina vatanparvar’
fuqaro-vatan himoyachisi bo lishi mumkin. Bo lajak vatan himoyachisini
‘ ‘fuqaro-vatan himoyachisi bo lishi mumkin. Bo lajak vatan himoyachisini‘ ‘
tarbiyalash, eng avvalo vatanpavarlik tuyg usidagi intilishlar bilan to ldirilgan
‘ ’tarbiyalash, eng avvalo vatanpavarlik tuyg usidagi intilishlar bilan to ldirilgan‘ ’
yoshlar turmush tarzini tashkillash demakdir. Bunga esa tarbiya muassasalariningyoshlar turmush tarzini tashkillash demakdir. Bunga esa tarbiya muassasalarining
o zaro hamkorlikdagi harakatlari bilan erishish mumkin.
‘o zaro hamkorlikdagi harakatlari bilan erishish mumkin.‘
Yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda har bir pedagog vaYoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda har bir pedagog va
ma sul shaxslar (ta lim muassasa rahbarlari, ota-onalar, mahalla faollari)
’ ’ma sul shaxslar (ta lim muassasa rahbarlari, ota-onalar, mahalla faollari)’ ’
quyidagi asosiy vazifalarni yaxshi bilishlari to g risida tavsiyalar ishlab chiqildi:
’ ’quyidagi asosiy vazifalarni yaxshi bilishlari to g risida tavsiyalar ishlab chiqildi:’ ’
birinchidan, ta lim muassasalarida o qitilayotgan fanlarni uzviy birlikda
’ ’birinchidan, ta lim muassasalarida o qitilayotgan fanlarni uzviy birlikda’ ’
olib borib, o quvchi Yoshlarni milliy va baynalminal ruhida tarbiyalash, ularni
’olib borib, o quvchi Yoshlarni milliy va baynalminal ruhida tarbiyalash, ularni’
vatan himoyasiga doimo har tomonlama shay bo lishlarini ta minlash;
’ ’vatan himoyasiga doimo har tomonlama shay bo lishlarini ta minlash;’ ’
ikkinchidan, o quvchi yoshlarni faol ongli, mehnatsevar, vatan uchun jasorat
’ikkinchidan, o quvchi yoshlarni faol ongli, mehnatsevar, vatan uchun jasorat’
va qahramonlik ko rsatishlikka tayyor yosh avlodni har tomonlama
’va qahramonlik ko rsatishlikka tayyor yosh avlodni har tomonlama’
tarbiyalanganlik xislatlarini rivojlantirish;tarbiyalanganlik xislatlarini rivojlantirish;
uchinchidan, o quvchi yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda
’uchinchidan, o quvchi yoshlarni harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalashda’
nazariy-amaliy bilimlar bilan qurollantirish, ularda umumiy o rta ta lim
’ ’nazariy-amaliy bilimlar bilan qurollantirish, ularda umumiy o rta ta lim’ ’
maktablarida chaqiriqqacha harbiy ta lim darslarida o quv va tarbiyaviy ishlarni
’ ’maktablarida chaqiriqqacha harbiy ta lim darslarida o quv va tarbiyaviy ishlarni’ ’
tizimli tashkillashtirish va o tkazish, ularda dars va darsdan tashqari
’tizimli tashkillashtirish va o tkazish, ularda dars va darsdan tashqari’
mashg ulotlarida bilim, ko nikma va malakalarini shakllantirish maqsadga
’ ’mashg ulotlarida bilim, ko nikma va malakalarini shakllantirish maqsadga’ ’
muvofiqdir. muvofiqdir.
5858

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO YXATI‘FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO YXATI‘
1.1.
O zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Toshkent, O zbekiston ‘ “ ‘ ”O zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Toshkent, O zbekiston‘ “ ‘ ”
nashriyoti, 2017 yilnashriyoti, 2017 yil
2.2.
O zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 07 fevraldagi ‘O zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 07 fevraldagi‘
O zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo yicha Harakatlar
“ ‘ ‘O zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo yicha Harakatlar “ ‘ ‘
strategiyasi to g risida PF-4947-sonli farmoni
‘ ‘ ”strategiyasi to g risida PF-4947-sonli farmoni‘ ‘ ”
3.3.
O zbekiston Respublikasining Ta lim to g risida gi Qonuni. T ‘ “ ’ ‘ ‘ ”O zbekiston Respublikasining Ta lim to g risida gi Qonuni. T‘ “ ’ ‘ ‘ ”
O zbekiston 1997 106-bet
“ ” ‘O zbekiston 1997 106-bet “ ” ‘
4.4.
O zbekiston Respublikasining Kadrlar tayyorlash milliy dasturi T ‘ “ ”O zbekiston Respublikasining Kadrlar tayyorlash milliy dasturi T‘ “ ”
O zbekiston 1997 106-bet
“ ” ‘O zbekiston 1997 106-bet “ ” ‘
5.5.
2017-2021-yillarda O zbekiston Respublikasining beshta ustivor “ ‘2017-2021-yillarda O zbekiston Respublikasining beshta ustivor “ ‘
yo‘nalishlari bo‘yicha harakatlar strategiyasini kelgusida amalga oshirish chorayo‘nalishlari bo‘yicha harakatlar strategiyasini kelgusida amalga oshirish chora
tadbirlari to‘g‘risida” PF 2017-yil 15-avgusttadbirlari to‘g‘risida” PF 2017-yil 15-avgust
6.6.
“O‘zbekiston Respublikasining yoshlarga oid davlat siyosati to‘g‘risida”gi“O‘zbekiston Respublikasining yoshlarga oid davlat siyosati to‘g‘risida”gi
qonuni. 2016-y Xalq so‘zi gazetasi №6617qonuni. 2016-y Xalq so‘zi gazetasi №6617
7.7.
O zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, ‘O zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi,‘
Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat to g risida 2006 y., 6-son, 262-
“ ” ‘ ‘Umumiy harbiy majburiyat va harbiy xizmat to g risida 2006 y., 6-son, 262- “ ” ‘ ‘
moddamodda
8.8.
O zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 140-sonli qarori ‘O zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 140-sonli qarori‘
Yoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash konsepsiyasi 2018 y. 23 fevralYoshlarni harbiy-vatanparvarlik ruhida tarbiyalash konsepsiyasi 2018 y. 23 fevral
9.9.
Karimov I.A. O zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida “ ” ‘Karimov I.A. O zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida “ ” ‘
O zbekiston T 2011 440-bet
“ ” ‘O zbekiston T 2011 440-bet “ ” ‘
10.10.
Karimov I.A. Yukasak ma naviyat-yengilmas kuch Ma naviyat T “ ” “ ” ’ ’Karimov I.A. Yukasak ma naviyat-yengilmas kuch Ma naviyat T “ ” “ ” ’ ’
2008 176-bet2008 176-bet
11.11.
Mirziyoyev Sh.M. - Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatiniMirziyoyev Sh.M. - Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini
mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz mavzusidagi O‘zbekiston
‖mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz mavzusidagi O‘zbekiston‖
Respublikasi Prezidenti lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag‘ishlanganRespublikasi Prezidenti lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag‘ishlangan
Oliy Majlis palatalarining qo‘shma majlisidagi nutqi. – T.: - O‘zbekiston, 2016. –Oliy Majlis palatalarining qo‘shma majlisidagi nutqi. – T.: - O‘zbekiston, 2016. –
56 b. 56 b.
5959

12.12.Mirziyoyev Sh.M. - Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlashMirziyoyev Sh.M. - Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash
– yurt taraqqiyoti va xalq farovonligi garovi mavzusidagi O‘zbekiston– yurt taraqqiyoti va xalq farovonligi garovi mavzusidagi O‘zbekiston
Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag‘ishlanganRespublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag‘ishlangan
tantanali marosimdagi ma’ruzasi. T.: - O zbekiston, 2016. 48 b.
– ‘ –tantanali marosimdagi ma’ruzasi. T.: - O zbekiston, 2016. 48 b. – ‘ –
13.13.
Mirziyoyev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat iy tartib-intizom va shaxsiy ’Mirziyoyev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat iy tartib-intizom va shaxsiy’
javobgarlik har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo lishi kerak. T.: -
– ‘ –javobgarlik har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo lishi kerak. T.: -– ‘ –
O zbekiston. 2017. 102b.
‘ – –O zbekiston. 2017. 102b. ‘ – –
14.14.
Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob halqimiz bilanMirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob halqimiz bilan
birga quramiz. – T.: -O‘zbekiston , 2017. – 488 b.
‖birga quramiz. – T.: -O‘zbekiston , 2017. – 488 b. ‖
15.15.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Oliy Majlisga qilganO‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Oliy Majlisga qilgan
murojaatnomasi Xalq so‘zi, 2017 yil 23 dekabr.murojaatnomasi Xalq so‘zi, 2017 yil 23 dekabr.
16.16.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoyevning 2017-yil 15-O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoyevning 2017-yil 15-
iyundagi “Ijtimoiy barqarorlikni ta’minlash, muqaddas dinimiz sofligini asrashiyundagi “Ijtimoiy barqarorlikni ta’minlash, muqaddas dinimiz sofligini asrash
davr talabi” mavzusidagi ma’ruzasi. Xalq so‘zi gazetasi 2017-yil 16- iyun №119.davr talabi” mavzusidagi ma’ruzasi. Xalq so‘zi gazetasi 2017-yil 16- iyun №119.
17.17.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoyevning BirlashganO‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoyevning Birlashgan
Millatlar Tashkilotining 72-sessiyasida so‘zlagan nutqi Millatlar Tashkilotining 72-sessiyasida so‘zlagan nutqi
18.18.
Amir Temur jahon tarixida /Mas ul muhar. H.Karamatov. Mualliflar ’Amir Temur jahon tarixida /Mas ul muhar. H.Karamatov. Mualliflar’
jamoasi. S.Saidqosimov (rahbar). T.: Sharq nashriyot-matbaa kontserni, 2001.
– –jamoasi. S.Saidqosimov (rahbar). T.: Sharq nashriyot-matbaa kontserni, 2001. – –
304 b.304 b.
19.19.
Avloniy Abdulla. Turkiy guliston yoxud axloq. Toshkent: O qituvchi – ‘Avloniy Abdulla. Turkiy guliston yoxud axloq. Toshkent: O qituvchi– ‘
1992. -1601992. -160
20.20.
Do stmuxamedova Sh.A., Nishonova Z.T., Jalilova S.X., Karimova ‘Do stmuxamedova Sh.A., Nishonova Z.T., Jalilova S.X., Karimova‘
Sh.K., Alimbayeva Sh.T. "Yosh davrlar va pedagogik psixologiya" Toshkent:
–Sh.K., Alimbayeva Sh.T. "Yosh davrlar va pedagogik psixologiya" Toshkent:–
TDPU, 2013.TDPU, 2013.
21.21.
Inoyatov I.Y., Abilov M.X. «Vatan himoyasi muqaddas burch» Toshkent.Inoyatov I.Y., Abilov M.X. «Vatan himoyasi muqaddas burch» Toshkent.
O zbekiston . 2001y.
“ ” ’O zbekiston . 2001y. “ ” ’
22.22.
Nasriddinov Ch.R. Harbiy psixologiya. Toshkent. «Fan» nashriyoti 2004.Nasriddinov Ch.R. Harbiy psixologiya. Toshkent. «Fan» nashriyoti 2004.
23.23.
Ortiqov O.Ortiqov O.

va boshqalar. Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik ‘va boshqalar. Chaqiruvga qadar boshlang ich tayyorgarlik‘
Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun o quv qo llanma «ILM ZIYO»
‘ ‘Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun o quv qo llanma «ILM ZIYO»‘ ‘
nashriyot uyi, 2013-ynashriyot uyi, 2013-y
6060

24.24.G oziyev E. «Umumiy psixologiya» O zbekiston faylasuflar milliy ‘ ‘G oziyev E. «Umumiy psixologiya» O zbekiston faylasuflar milliy‘ ‘
jamiyati T. 2010 y.jamiyati T. 2010 y.
25.25.
G oziyev E.G . Ontogenez psixologiyasi. Toshkent: Noshr. 2010.
‘ ‘ –G oziyev E.G . Ontogenez psixologiyasi. Toshkent: Noshr. 2010.‘ ‘ –
INTERNET SAYTLARIINTERNET SAYTLARI
26.26.
http://uza.uz/http://uza.uz/

27.27.
..
http://www.pedagog.uzhttp://www.pedagog.uz
28.28.
http://www.ziyonet.uzhttp://www.ziyonet.uz

29.29.

http://www.http://www.

ee

du.uzdu.uz

6161

Купить