Zamonaviy ekologik muammolar. Ekologiya va huquq - Экология - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	2.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Октябрь 2025
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Экология

Zamonaviy ekologik muammolar. Ekologiya va huquq

Купить

ZAMONAVIY EKOLOGIK MUAMMOLAR. EKOLOGIYA VA HUQUQ

Jamiyat butun tarixi davomida tabiiy muhit bilan chambarchas bog‘liq ravishda rivojlanib borgan. Tabiiy resurslardan foydalanish, ularni muhofaza qilish va qayta tiklash bilan bog‘liq faoliyat sohasi tabiatdan foydalanish deb ataladi. Tabiatdan foydalanish oqilona va nooqilona tarzda amalga oshirilishi mumkin.

 Tabiatdan oqilona foydalanilganda , tabiiy boyliklar me’yorida iste’mol qilinib, ularni muhofazalash va qayta tiklashga, atrof tabiiy muhitning sog‘lom holatini saqlashga kerakli darajada e’tibor beriladi.

Ekologik muammo tabiatdan nooqilona foydalanish natijasida tabiiy muhit sifatining yomonlashishidir. Ekologik muammolar hududiy ko‘lami jihatidan 3 pog‘onaga bo‘linadi: – global (sayyoraviy); – regional (mintaqaviy); – lokal (mahalliy).

Global ekologik muammolar butun geografik qobiqning holatiga ta’sir ko‘rsatadi va ularni yechish borasida jahondagi barcha davlatlarning harakatlarini birlashtirish lozim. Regional ekologik muammolarning oqibatlari bitta yoki bir nechta qo‘shni davlatlar hududida seziladi. Lokal ekologik muammolar esa kichik ko‘lamdagi hududlar doirasida ro‘y beradi. Global ekologik muammolar butun geografik qobiqning holatiga ta’sir ko‘rsatadi va ularni yechish borasida jahondagi barcha davlatlarning harakatlarini birlashtirish lozim. Regional ekologik muammolarning oqibatlari bitta yoki bir nechta qo‘shni davlatlar hududida seziladi. Lokal ekologik muammolar esa kichik ko‘lamdagi hududlar doirasida ro‘y beradi.

«Issiqxona samarasi» muammosi. Atmosfera elektr energetika, metallurgiya, kimyo va boshqa sanoat tarmoqlari, transport vositalari, fazoga kosmik kemalarni uchirish hamda yong‘inlar tufayli kuchli ifloslanmoqda. Har yili milliardlab tonna qattiq, gazsimon, aerozol chiqindilar atmosferaga chiqarib yuborilmoqda. Atmosfera tarkibida, ayniqsa, is gazi (CO), karbonat angidrid (CO2) oltingugurt oksidlari (SO2, SO3), azot dioksidi (NO) salmog‘ining oshib borishi katta ekologik muammolarni keltirib chiqarmoqda.

Ozon qatlamining yemirilishi muammosi. Atmosferaning ifloslanishi insoniyat oldiga yana bir murakkab muammoni qo‘ymoqda. Keyingi yillarda havoga ftor-xlorli birikmalar (freonlar)ning ko‘p chiqarib yuborilishi natijasida Yerdagi hayotning qalqoni hisoblangan ozon qatlamining tobora yupqalashib borishi kuzatilmoqda.Atmosferaning ifloslanishi insoniyat oldiga yana bir murakkab muammoni qo‘ymoqda. Keyingi yillarda havoga ftor-xlorli birikmalar (freonlar)ning ko‘p chiqarib yuborilishi natijasida Yerdagi hayotning qalqoni hisoblangan ozon qatlamining tobora yupqalashib borishi kuzatilmoqda.

Cho‘llashish muammosi. Cho‘llashish deb , cho‘llik xususiyatlari xos bo‘lgan hududlar maydonining kengayib borish jarayoniga aytiladi. Uning asosiy sabablari daraxt va butalarning kesilishi, chorva- mollarining tartibsiz boqilishi, suv resurslaridan nooqilona foydalanilishi hisoblanadi. Cho‘llashish o‘nlab davlatlardagi eng unumdor yerlarni o‘z domiga tortmoqda.

O‘rmonsizlanish muammosi.  Insoniyat butun tarixi davomida o‘rmonlarni kesib borib, ularning maydoni qisqarishiga sababchi bo‘lgan.  Bu holat ko‘p hududlar, shu jumladan, Markaziy Osiyoning tabiiy sharoitini sezilarli tarzda o‘zgartirib yubordi. Ammo keskin ravishda o‘rmonsizlanish jarayoni oxirgi 100 yil davomida ro‘y bermoqda.  Ayniqsa ekvatorial mintaqadagi o‘rmonlar hamda qurg‘oqchil iqlimli tog‘li hududlardagi o‘rmonlar maydonining qisqarishi geografik qobiqdagi tabiiy muvozanat uchun jiddiy xavf solmoqda.

Chuchuk suv tanqisligi muammosi.  Insoniyatning chuchuk suvga bo‘lgan ehtiyojini qondiradigan asosiy manba daryolar bo‘lib, ularning katta qismi aholi ancha siyrak yashaydigan sovuq va ekvatorial iqlimli hududlar bo‘ylab oqadi.  Quruqlikning 1/3 qismidan ko‘prog‘ini egallaydigan qurg‘oqchil iqlimli hududlarda suv tanqisligi mavjud.

EKOLOGIK SIYOSAT Ekologik siyosat – ilmiy tavsiyalarni hisobga olgan holda, tabiiy muhitni muhofaza qilish va uni sog‘lomlashtirishga, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va ularni boyitishga qaratilgan harakatlar majmuasi.

« CHUCHUK SUV MUAMMOSI » CHUCHUK SUV BEHISOB EMAS Undan tejab-tergab foydalanish muqaddas burchimiz Keyingi paytda Yer kurrasidagi suv resurslarining tugashi yoki «issiqxona effekti» natijasida ko‘payishi insoniyatni katta ekologik fojialarga olib kelishi haqida turli-tuman mulohazalar bildirilmoqda. Ba’zi hisob-kitoblarga ko‘ra, insoniyatning chuchuk suv resurslaridan foydalanish ahvoli hozirgi tarzda davom etsa, 2100 yillarga borib, ishlatib bo‘linadi va 2230 yilga borib, planetaning suv zaxiralari batamom tugaydi.

Yer usti suvlari Yer qobig‘ining ustida joylashgan suvlar Yer osti suvlari Yer sathidan pastda yer qobig‘ining tog‘ jinslari qatlamlarida joylashgan suvlar« CHUCHUK SUV MUAMMOSI »

Transchegaraviy suv obyektlari Ikki va undan ortiq davlatlar chegaralarini kesib o‘tadigan yoki shunday chegaralarda joylashgan suv obyektlari Transchegaravi y suvlarIkki va undan ortiq davlatlar chegaralarini kesib o‘tadigan yoki shunday chegaralarda joylashgan har qanday yer usti yoki yer osti suvlari Ekologiy a Tirik organizmlar o‘zaro va ularni yashash muhiti o‘rtasidagi munosabat haqidagi fan Ekologik muammo Ekotizimlarda organizmlar o‘zaro va ularni atrof muhiti o‘rtasidagi munosabatlarda yuzaga kelgan va yechimini kutayotgan masala« CHUCHUK SUV MUAMMOSI »

« CHUCHUK SUV MUAMMOSI » So‘nggi 50 yil mobayni da dunyoda ichimlik suvga bo‘lgan ehtiyoj aholi soni va ekin maydonl ari kengayis higa proporsi onal tarzda uch barobar ortib, toza ichimlik suvi bilan bog‘liq muammo lar tobora chuqurla shib bormoqd a.Nazarim izda, sayyora mizda suv nihoyatd a ko‘pdek, uni qadrlash ga, tejashga ehtiyoj yo‘qdek tuyuladi . Aslida ham shunday mi?..Darhaqiqat, suvning asosiy manbai bo‘lgan dunyo okeanlari maydoni Yer sayyorasining uchdan ikki qismini egallagan bo‘lib, miqdori 1,4 mlrd. kub kilometrga tengdir. Suv zaxiralari ko‘p bo‘lishiga qaramasdan, uning atigi 3 foizigina iste’molga yaroqli.Ushbu suvning ham uchdan ikki qismini Arktika, Antarktida va Grenlandiya muzliklari, qorlari tashkil qiladi. Yuqorida keltirilgan raqam ichimlik suv masalasi umumjahon miq

« CHUCHUK SUV MUAMMOSI » Yer yuzining 71 % suv bilan qoplanga n Chuchuk suv miqdori 3 % ni tashkil qiladi Foydalaniladigan chuchuk suv miqdori 1%

« CHUCHUK SUV MUAMMOSI » AQSH 3069 km 3 BRAZILIYA 823 3 km 3Kanada 2902 km 3 KOLUMBIYA 2132 km 3 XITOY 2840 km 3ROSSIYA 450 8 km 3 Chuchuk suv zahiralariga eng boy davlatlar

« CHUCHUK SUV MUAMMOSI » 1 2 3 4 5 6Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan 22 martning «Xalqaro suv kuni», 2013 yilning «Xalqaro suv hamkorligi yili» deb e’lon qilinishi, XXI asrni — «Suv asri» deb atash yuzasidan kiritgan taklifi ham bejiz emas. 2010 yil BMTning «Butunjahon suv kuni» munosabati bilan e’lon qilingan ma’ruzasida ifloslangan suvdan foydalanish urushlar yoki kuch ishlatishning barcha boshqa shakllariga nisbatan insonlarni ko‘proq nobud qiladi, deb ta’kidlangan. BMT ma’lumotlariga ko‘ra, Har yili sifatsiz suv iste’mol qilish bilan bog‘liq kasalliklar sababli dunyoda 5 yoshgacha bo‘lgan 1,8 mln. bola, yoki boshqacha aytganda, har 20 soniyada bir bola nobud bo‘lmoqda. O‘zbekiston suv resurslari bilan ta’minlanish va foydalanish tabiiy sharoiti ancha noqulay mintaqada joylashg

« CHUCHUK SUV MUAMMOSI » 107 8 9 Qisqa qilib aytganda, tiriklikning asosiy manbalaridan hisoblangan suv kamayib ketayotgan boylik bo‘lib, undan har tomonlama samarali foydalanish talab etiladi. O‘zbekistondagi jami yerosti suvi zaxiralari 24,35 kub km.ga teng bo‘lib, respublika aholisi ehtiyojining 80 foizini qondiradi. Chuchuk yerosti suvi asosan Farg‘ona vodiysida — (34,5%), Toshkent — (25,7%), Samarqand — (18%), Surxondaryo — (9%), Qashqadaryo — (5,5%) viloyatlarida mavjud bo‘lib, qolgan viloyatlarda chuchuk suv zaxirasi 7 foizni tashkil etadi. Biroq oxirgi yillarda yerosti suvi sifatining yomonlashib borishi haqida turli ma’lumotlar berilmoqda. Xususan, mamlakatning g‘arbiy hududlaridagi yerosti suvi zaxiralarida kuchli sho‘rlanish jarayoni kuzatilib, foydalanishga yaroqsiz holga kelga

« CHUCHUK SUV MUAMMOSI » Qishlo q xo’jali gi90 % Kommu nal xo’jalik 4,2 % Energetik a2,3 % Sanoat 1,3 % Bali qch ilik 1 , 2 % Respublika iqtisodiyoti sohalarida suvning ishlatilishi

321 « CHUCHUK SUV MUAMMOSI » O‘zbekiston va qo‘shni davlatlardagi aholi hamda sanoat korxonalarini suv bilan ta’minlash, kollektor- drenaj, shuningdek, sanoat oqova suvlarining asosiy daryolarga tushishi natijasida chuchuk yer osti suv resurslari 35 foiz kamaygan. Respublik amiz hududida 97 ta yer osti suvi konlari aniqlanga n bo‘lib, ulardan 19 tasining hosil bo‘lish zonasi, qo‘riqlan adigan tabiiy hududlar toifasiga kiritilgan. Tog‘ va tog‘oldi zonalarid a 145 ta buloqlarn ing yer osti suv zaxirasi aniqlanga n va suv bilan ta’minlas h maqsadid a foydalanil moqda.

Ekologiya huquqi tabiat, jamiyat va inson o`rtasidagi mavjud qonuniyatlarni ochib beradi, ecologic siyosatning shakllanishiga va rivojlanishiga keng ta`irk o`rsatadi, ekologik-huquqiy ong va tafakkur hamda ecologic huquqiy ma`naviyat va madaniyatning negizini yaratadi. Ekologiya huquqi boshqa huquq tarmoqlaridan o`zining subekti va ob`ektiga egaligi, davlat ekologik boshqaruv tizimi mavjudligi, ekologik huquqiy normalarga rioya qilish, tabiat boyliklaridan oqilona foydalanish va ularni muhofaza etish, halqaro ekologiya huquqi normalari bilan bog`liqligi nuqtai nazaridan farq qiladi. Buni keng ma`noda ecologiyaga oid muammolar chegara bilmasligi va global tusga ega ekanligi bilan tushuntirish mumkin. Ekologiya huquqi

Ekologik huquq ob`yekti va tamoyillari

Ekologiya huquqining metodi: tabiat, jamiyat va inson o‘rtasidagi o‘zaro bog`liqlik, muvozanatni aks ettiruvchi ekologik-huquqiy bilimlar olishda qo‘llaniladigan ilmiy faoliyat prinsiplari va usullaridan iborat. Ekologiya huquqining metodlarini xususiyatiga ko‘ra lkki gismga bo‘lish mimikin. Birinchisi, barcha o‘quv fanlariga xos bo‘lgan metodlar bo‘lib, ularing asosida tabiat, jamiyat va tafakkurning uimmiy qonuniyatlari yotadi. Ikkinchisi esa maxsus metodlar bo‘lib, ularga tarixiy, mantiqiy, sotsiologik, qiyosiy va sistemali metodlar kiradi. Ushbu talabdan kelib chiqadigan bo‘lsak, ekologiya huquqi fanining metodlari tabiat, jamiyat va inson o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik va muvozanat, ularning rivojlanish qonuniyatlari, tabiatni hozirgi va kelajak avlod uchun saqlashning ahvoli va mohiya

Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonunlarni buzganlik uchun javobgarlikka tortish masalalari O‘zbekiston Respublikasining ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksida tabiiy muhitni muhofaza qilish va tabiatdan foydalanish sohasidagi huquqbuzarlik uchun ma’muriy javobgarlik me’yorlarida belgilangan. Ma’muriy kodeksda jinoyat turiga qarab turli miqdorda jarimalar to`lash va ma’lum huquqdan mahrum qilish jazolari ko‘rsatilgan. O‘zbekiston Respublikasi jinoyat kodeksining 4-bo‘limi Ekologiya ≪ sohasidagi jinoyatlar deb yuritiladi. ≫ Ekologik javobgarlik

Ekologik javobgarlik

Ekologik javobgarlik Jinoyat kodeksida ekologiya sohasidagi turli jinoyatlar uchun jarima to`lash, muayyan huquqdan mahrum qilish, mol- mulkni musodara qilish, axloq tuzatish ishlari, qamoq va ozodlikdan mahrum qilish choralari belgilangan. 1994-yil 22- sentabrda qabul qilingan yangi “Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risida”gi jinoiy va jinoiy protsessual kodekslar respublikada tabiatni muhofaza qilish va undan oqilona foydalanish ishlarida muhim rol o‘ynaydi. Respublikada tabiatni muhofaza qilish to'g'risidagi qonunlar xalqaro huquqiy me’yorlami hisobga olib tuzilgan va xalqaro tashkilot ekspertlari tomonidan baholangan. Bu qonunlar respublikada ekologik barqarorlikni ta ’minlas

Ekologik huquq manbalari

E’tiboringiz uchun Rahmat !

Купить