1000 ichida arifmetik amallarni bajarish metodikasi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	376.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

1000 ichida arifmetik amallarni bajarish metodikasi

Купить

Reja:
1. 1000 ichida alohida konsentr
qilishning sabablari
2. 1000 ichida qo’shish
3. 1000 ichida ayirish

1000 ich i d a a lоh i d a
kоn ts еn tr
q ilis h n in g sa b a b la r i.
Sоn la r n i 1000 ich id a
n оm еr la sh va b u sоn la r
u stid a a r if m еtik a m a lla r
b a ja r ish q u y id a gi
sa b a b la r ga ko’r a a lоh id a
a jr a tila d i.

Birinchidan, bu еr da sinf t ushunchasi
shak llant ira bоshlanadi. Kеyingi sinfl ar
bir inchiga o’х shash t uziladi, faqat ular da
o’nlar va yuzliklar gabоshqa bir liklar
gur uhlanadi. Ko’p хоnali sоnlar ni
nоmеr lashni o’zlasht ir ish daliliy asоs
bo’lishi uchun bоlalar uch хоnali sоnlar ni
оg’zaki va yozma nоmеr lashni
must ahk am va оngli ravishda o’zlasht ir ib
оlishlar i k еrak .

Ikkin ch id a n , " ming" bo’limida
hisоblashlar ning оg’zak i usullar ini
o’r ganish asоsan t ugallandi. Avvalgi
o’qit ish bоsqichlar i k abi hisоblash
usullar i arifmеt ik amallar nazar iyasiga
t ayangan hоlda оchib bеriladi.
Nazariy bilimlar o’quvchilarga faqat
хоzir uch хоnali sоnlar uchun
qo’llaniladigan, avval o’r ganilgan
hisоblash usullar ini izоhlabgin a qоlmay,
balki yangi hisоblash usullar ini оchishga
imk оn bеradi.

Uch in ch id a n , m a zku r
b o’lim d a h isоla sh la r n in g y ozm a
u su lla r i
u stid a ish b оsh la n a d i. O’q u vch ila r
q o’sh ish va a y ir ish n in g y ozm a
u su lla r i
b ila n ta n ish tir ila d i, ch u n ki
sоn la r n in g b u sоh a sid a m u h im
h оlla r n i q a r a b ch iq ish b u
a m a lla r n in g y ozm a a lgоr itm la r in i
to’liq оch ish m u m kin , sh u n in gd еk,
y ozm a u su lla r n in g оg’za ki
u su lla r id a n q o’sh ish
va a y ir ish n in g m u r a kka b h оlla r iga
n isb a ta n q o’lla n ilga n d a gi
a f za lligin i ko’r sa tish m u m kin .

1000 sоni t o’r t хоnali sоn,
bunda 1 mingliklar
bir ligini ifоdalaydi.
I. Min g ich id a y ozm a
q o’s h is h va a y ir is h n i
o’zla sh tir ish b u a m a lla r n i
is ta ga n ka tta likd a gi sоn la r
u s tid a m u va ff a q iy a tl i
b a ja r is h s h a r tid ir.

Y o zma qo’shish va

ayirish kеtma-kеt
o’rganiladi. Y o zma qo’shishni
(ustun qilib) bajarishda avval
ikki хоnali sоnlarni qo’shish
bir qatоr qilib bajariladi,
kеyin "ustun" shaklida
bajariladi.

" 32 ga 45 n i q o’sh ish kеr a k. 32-b u
30 b ila n 2, 45 esa 40 b il a n 5.
o’n likla r n i q o’sh a m i z )
( 30+40=70) , kеy in b i r likla r n i
q o’sh a m iz ( 2+5=7) u m u m iy
y ig’in d in i tоpa m i z ( 70+7=77) y a ’n i
u a m a l d a y ig’in d i n i y ig’in d i ga
q o’sh i sh a m a lin i b a ja r a d i:
32 + 45 = ( 30 + 2 ) + ( 40 + 5 ) = ( 30 +
40 ) + ( 2 + 5 ) = 70 + 7 = 77

Mu lоh a z a l a r o’tka z ga n d a n s o’n g s h u
m is оl " u stu n" s h a klid a y ozil d i.
+45
32

77
Am a ln i u stu n sh a klid a b a ja r ib ,
b оla la r b ir likla r n i b ir likla r ga ,
o’n likla r n i o’n likla r ga q o’sh ish
q u la y eka n i h a q id a b еm a lоl
х u lоsa ch iq a r ish a d i.

O’q i tu vch i d оska ga y a n gi
m isоl n i y oza d i ( 532+145)
va u n i h a m a vva l gi m i sоl
ka b i еch ish m u m ki n ligin i
tu sh u n ti r a d i.
532 + 145=( 500 + 30 + 2 )
+
+( 100 + 40 + 5 ) =( 500 +
100 ) +
+ ( 30 + 40 ) + ( 2 + 5 ) = 677

Bu y еrda yuzliklarni
yuzliklar bilan o’nliklarni
o’nliklar bilan, birliklarni
birliklar bilan qo’shilganini
tushuntirib, o’qituvchi bu
misоlni "ustun shakli" da
yozishni taklif etadi.

Albatta, biz bunda yuzliklarni
yuzliklar оstiga, o’nliklarni
o’nliklar оstiga, birliklarni
birliklar оstiga yozamiz .677
145
532


Sh u n d a y
tu sh u n tir a m iz :
Y o za m iz . . . Bir likla r n i
q o’sh a m iz . . .
O’n likla r n i
q o’sh a m iz . . .
Y u zlikla r n i
q o’sh a m iz . . . Ja vоb in i
o’q iy m iz . . .

Uch х оn a li sоn n i 2
х оn a li sоn ga
q o’sh ish ga ka tta
a h a m iy a t b еr ila d i.
Ma sa la n : 52+931. Bu
еr d a b оla la r n i to’g’r i
y ozish ga o’r ga tish
za r u r d ir

O’nlikdan o’t ib qo’shishga dоir
misоllar ni еchishdan оldin nat ijani
yanada yir ik r оq bir lik lar da
ifоdalash t alab qilingan. 8 bir l + 6
bir l, 6 o’nl+7 o’nl va shu k abi
ko’r inishdagi t ayyorgarlik
mashqlar ini k ir it ish fоydali. Х uddi
avvalgi misоlar dagidеk misоllar
mufassal tushunt ir ib y еchiladi.319
268
+

8 b i r l i kka 9 b i r l i k q o’sh i l s a 17 b i r l i k
ch i q a d i . 7 b i r l i kn i b i r l i kl a r
оsti ga , 1 o’n l i kn i esa
o’n l i kla r ga q o’s h a m i z.
6 o’n l i kka 1 o’n l i kn i q o’sh a m i z, 7
o’n l i k h оs i l b o’l a d i , b i zd a y a n a b i tta
o’n l i k b оr, u n i h a m q o’sh sa k,
8 o’n l i k ch i q a d i . 8 r a q a m i n i o’n l i kl a r
оsti ga y oza m i z. 2 y u zl va 3 y u zli k 5
y u zl i k b o’l a d i . 5 r a q a m i n i y u zli kl a r
оsti ga y oza m i z. Y i g’i n d i 587.

II. 380 – 247, 904 - 723
ko’r in ish d a gi u ch х оn a li
sоn la r n i a y ir ish d a o’q u vch ila r
m isоl q o’sh ish d a gid еk u stu n
sh a klid a y ozilsa sоd d a r оq va
tеzr оq a y ir ish m u m kin ligin i
tu sh u n ish a d i. Da stla b ki
pa y tla r d a a y ir ish m u f a ssa l
tu sh u n tir ib b a ja r ila d i.
-
247
380

Dastlab bir хоna birliklar ini bоshqa хоna
bir liklar iga ajrat ish esga оlinadi. 1 o’nlik 10
bir l, 1yuzlik 10 o’nl
Bi r l ikla r n i a y ir a m iz: nоldan 7
bir likni ayir ib bo’lmaydi, 8 o’nlikdan 1 t a
o’nlikni оlamiz. Buni esdan chiqarmaslik
uchun 8 raqami ust iga nuqt a qo’yamiz. 1
o’nl = 10 bir l, 10 bir l - 7 birl = 3 birl.
O’nliklar ni ayiramiz: 8 raqami ust ida nuqt a
t ur ibdi. 1 t a o’nlikni qarzga оlgan edik. 7
o’nlk-4 o’nl=3 o’nl. 3 t a o’nlikni bildiruvchi 3
raqamini o’nliklar оst iga yozamiz. Y Uzlikni
ayiramiz 3 yuzlik-2 yuzlik=1 yuzlik. Javоb
133.

Bir likla r n i a y ir a m iz: Nоld a n 6
b ir likn i a y ir ib b o’lm a y d i, sh u
sa b a b li 7 o’n l. d a n 1 o’n l. n i оla m i z.
Bu n i u n u tm a slik u ch u n 7 n i u stiga
n u q ta q o’y a m iz. 1 o’n l=10 b ir l. 10
b ir l-6 b ir l=4 b ir l. o’n likla r n i
a y ir a m iz: 7 r a q a m i u stid a gi n u q ta
b ir likla r n i a y ir ish d a m еn 1 o’n likn i
оlga n im n i b ild i r a d i : 6 o’n l-3 o’n l =3
o’n l. 3 o’n li kn i o’n likla r ta giga
y oza m i z.

E’tiboringiz
uchun
tashakkur!

1000 ichida arifmetik amallarni bajarish metodikasi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish