Maktabgacha ta‘lim tashkilotida ovqatlanish ratsionini tashkil etish - Педагогика - Образовательные программы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	7.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	10 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Образовательные программы
Предмет	Педагогика

Продавец

Uktan Mamatqulov

Дата регистрации 28 Сентябрь 2026

0 Продаж

Maktabgacha ta‘lim tashkilotida ovqatlanish ratsionini tashkil etish

Купить

Mavzu: M aktabgacha ta’lim
tashkilotida ovqatlanish ratsionini
tashkil etishMaktabgacha va maktab ta’lim vazirligi
TOSHKENT-2025

Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida
yosh avlodni sog‘lom tarbiyalash, ularni
ilm olish va sog‘lom turmush tarziga
rag‘batlantirish uchun ovqatlanish
ratsioni muvozanatli va foydali bo‘lishi
kerak.
O‘zbe k ist on Re spublik asi Prezide nt i
Shavk at Mirziy oy ev

Mavzuning dolzarbligi
Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida
ovqatlantirish ratsionini tashkil etish
bolalarning sog‘lig‘ini saqlash va
jismoniy va aqliy rivojlanishi, immun
tizimining mustahkamlanishi,
shuningdek, ta'lim va tarbiya
jarayonining samaradorligini oshirish
hozirgi kunning zamonaviy dolzarb
mavzularidan biridir.

Loyihaning maqsadi
Bolalarning sog‘lom rivojlanishini
ta'minlash va ularning ehtiyojlariga
mos ravishda zarur bo‘lgan barcha
oziq-ovqat moddalarini yetkazib
berishdir. Bu ratsion bolalarning
jismoniy va ruhiy holatini yaxshilash,
immun tizimini mustahkamlash,
o‘sish va rivojlanish uchun zarur
energiya va moddalar bilan
ta’minlashga qaratilgan.

Loyihaning vazifalari
Bolalarning
sog‘lom
rivojlanishini
ta'minlash:
Ratsion bolalarning
o‘sish va
rivojlanishi uchun
zarur bo‘lgan
barcha energiya va
oziq-ovqat
moddalarini o‘z
ichiga olishi kerak. Oziq-ovqatlar
balansini
saqlash:
(Yagona taomnoma)
Turli xil mevalar,
sabzavotlar, oqsillar,
uglevodlar va
yog'larni o‘z ichiga
olgan oziq-ovqatlar
bilan ratsionni
boyitish.
. Ovqatlanish
tartibini tashkil
etish:
Bolalarga
muntazam va
muvozanatli
ovqatlanishni
ta'minlash, ovqatlar
orasidagi intervalni
va miqdorini to‘g‘ri
belgilash.Ota-onalar
hamkorligida
to‘g‘ri
ovqatlantirish
Bolalarga sog‘lom
ovqatlanish
odatlari va ovqat
tanlashning
ahamiyatini
o‘rgatish

•
Ushbu kitobda maktabgacha ta'lim tashkilotlarida
bolalarning sog‘lom ovqatlantirishni tashkil etishda
amaliy jihatlari hamda uning salomatlikka ta'siri
to‘g‘risida chuqur bilim berilgan"Bolalar va parhez taomlarni
tayyorlash texnologiyasi "
Sh.Ro’ziyeva ( 2021 )
•
Ushbu kitobda maktabgacha ta'lim tashkilotlarida
bolalarning sog‘lom ovqatlantirishni tashkil etishda
amaliy 200 ortiq ovqat turlarini tayorlash texnologiy
asiasosi keltirilgan “ Aqilvoy oshpazi” 2021yil
Tibbiyot akademiyasi va SES
MTV
•
Ushbu rasmiy hujjatlar davlat tomonidan sog‘lom
ovqatlantirishni tashkil etish bo‘yicha belgilangan chora-
tadbirlarni va amaldagi qonunchilikni o‘z ichiga oladi. Bu
hujjatlar bolalar ta‘’limidagi sog‘lom ovqatlantirishni
rivojlantirishga qaratilgan yondashuvni ko‘rsatadi..
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar
Mahkamasining 2019-yil 25-iyuldagi
626-son “Davlat maktabgacha ta’lim
tashkilotlarida sog‘lom ovqatlantirish
tizimini yanada takomillashtirish
to‘g‘ri ovqatlantirish tizimini yanada
takomillashtirish to‘g‘risida”gi qarorMavzuga oid adabiyotlar tahlili:

ME’YORIY HUQUQIY ASOSLAR SHARHI
3. Bu hujjat oziq-ovqat xavfsizligini ta’minlash va bolalar organizmiga
zararsiz oziq-ovqat mahsulotlarini yetkazib berish uchun zarur
sanitariya va gigiena talablarini belgilaydi. Maktabgacha ta'lim
tashkilotlarida bu talablar buzilishi bolalar salomatligiga salbiy ta’sir
ko‘rsatishi mumkin.1.Ushbu qonun bolalar salomatligini ta'minlash va ularning o‘ziga xos
ehtiyojlariga javob beradigan sog‘lom ovqatlantirishni tashkil etishning
huquqiy asoslarini yaratadi. Shuningdek, maktabgacha ta’lim
tashkilolarining salomatligini qo‘llab-quvvatlashdagi mas’uliyatini
belgilaydi.
Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi tizimidagi davlat maktabgacha
ta’lim tashkilotlarida sog‘lom ovqatlantirishning zamonaviy usullarini joriy
etish orqali bolalarga ta’lim va tarbiya berish samaradorligini oshirish
to‘g’risidagi asosiy hujjat2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar
Mahkamasining 06.01.2025-yildagi
1-son qarori “Davlat maktabgacha
ta’lim tashkilotlarida sog‘lom
ovqatlantirish tartibini takomillashtirish
chora-tadbirlari to‘g‘risida )
3."Bolalarni oziq-ovqat bilan
ta’minlashning sanitariya-gigiena
talablarini belgilash" ( Sog‘liqni saqlash
vazirligining qarori) 17.07.2021 yil yildagi
0016-21-son 1. O‘zbekiston Respublikasi
"Ta’lim to‘g‘risidagi" O‘RQ-637-
son Qonuni 23.09.2020 yildagi

Mavzu yuzasidan xorijiy davlatlar tajribalari
AQSH Amaldagi holat
( Janubiy Koreya da ) Yapon iyada
AQShda sog‘lom
ovqatlantirishni tashkil etish
bo‘yicha muvaffaqiyatli
tajribalar mavjud. Bu tajribalar
sog‘lom ratsionlarni yaratish,
bolalar uchun to‘g‘ri oziq-
ovqatni taqdim etish, oziq-
ovqat xavfsizligini ta'minlash,
ekologik ovqatlarni qo‘llash va
bolalarga sog‘lom ovqatlanish
bo‘yicha ta'lim beriladi Koreyada maktabgacha ta'lim
tashkilotlarida turli yoshdagi
bolalar uchun mos ovqatlarni
tayyorlashga e'tibor qaratiladi.
Bolalarning didini inobatga
olib, o'ziga xos taomlarni
yaratish va ularni qiziqarli
tarzda taqdim etish. Ovqat
tayyorlash jarayonini
avtomatlashtirish va yangi
texnologiyalarni joriy etish
orqali ratsionlarning sifatini
yaxshilash. Yaponiyada bolalar ovqatlari
ratsionida oqsil, uglevodlar va
vitaminlar to‘g‘ri taqsimlangan
bo‘ladi. Bolalarga sog‘lom
ovqatlanish va uning ahamiyati
haqida muntazam o‘rgatilib
boriladi. Ovqatlanish jamoaviy
tizimga asoslanadi, bunda
bolalar o‘zlari ovqat tayyorlash
va ovqatlanish jarayoniga faol
ishtirok etadilar .

Qiyosiy tahlil qilinganligi
O‘zbekiston: Markazlashtirilgan va an'anaviy
yondashuv
•
Normativ hujjatlar : O‘zbekiston Respublikasi
Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan
maktabgacha ta'lim muassasalarida sog‘lom ovqatlanish
qoidalari mavjud.
•
Ovqatlanish prinsiplari : Mahalliy oziq-ovqat
mahsulotlariga asoslangan, an'anaviy taomlar bilan
boyitilgan ratsionlar.
•
O‘zgartirishlar : So‘nggi yillarda autsorsing tizimi joriy
etilib, ovqatlanish sifatini oshirishga qaratilgan chora-
tadbirlar amalga oshirilmoqda.
•
Cheklovlar : Sodali ichimliklar va yuqori shakarli
mahsulotlarning iste'moli cheklangan.

MAVZUNI TO’LIQ YORITILGANLIGI
Maktabgacha ta’lim tashkilotida ovqatlanish ratsionini tashkil etish bolalarning sog‘lom rivojlanishi, o‘sishi va
umumiy salomatligini ta’minlashda muhim rol o'ynaydi. Ratsionning asosiy maqsadi bolalar uchun zarur
bo‘lgan ozuqaviy moddalar (oqsillar, uglevodlar, yog‘lar, vitaminlar va minerallar)ni ta'minlashdir. Ovqatlanish
xilma-xilligini oshirish va oziq-ovqatga bo'lgan qiziqishni kuchaytirish ning asosiy jihatlari quyidagilardan iborat:
1. Muvozanatli ovqatlanish
Ratsion bolalar uchun muvozanatli va to‘liq ovqatlanishni ta'minlashi kerak.
Oqsillar – bolalar o‘sishi uchun zarur bo‘lgan asosiysi. Go‘sht, baliq, tuxum, sut mahsulotlari va dukkaklilar oqsillar
manbai hisoblanadi.
Uglevodlar – bolalar energiyasining asosiy manbai bo‘lib, guruch, non, makaronlar va kartoshka kabi mahsulotlar
uglevodlarga boydir.
Yog‘lar – yog‘lar o‘sish va rivojlanish uchun zarur bo‘lib, zaytun yog‘i, sut mahsulotlari va ba'zi baliqlar orqali olinadi.
Vitaminlar va minerallar – meva va sabzavotlar, sut va boshqa mahsulotlar orqali olinadi. Bolalar uchun vitaminlar va
minerallar, ayniqsa, A, C, D vitaminlari va kaltsiy juda muhimdir.
2. Ovqatlanishning shakli va tartibi
Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida ovqatlanishning tartibi, odatda, 3 asosiy ovqatdan iborat bo‘ladi:
Nonushta: bolalar uchun energiya va zarur ozuqaviy moddalarni taqdim etadigan oson hazm bo‘ladigan ovqatlar,
masalan, yormali taomlar, mevalar yoki non.
Tushlik: bolalar uchun asosiy va boy ovqat, masalan, go‘sht, baliq, sabzavotlar, guruch yoki makaron, shuningdek, sut
mahsulotlari.
Kechki ovqat: yengil va oson hazm bo‘ladigan ovqatlar, masalan, sabzavotlar, sut yoki yogurt.

MAVZUNI TO’LIQ YORITILGANLIGI
3. Sog‘lom va xavfsiz ovqatlanish
Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bolalar uchun ovqatlar xavfsiz bo‘lishi kerak. Bu oziq-ovqatlar sanitariya-gigiyenik
talablar asosida tayyorlanadi va bolalar uchun salbiy ta’sir ko‘rsatmasligi uchun yuqori sifatli mahsulotlardan
foydalaniladi.
4. Dietaga maxsus yondoshuvlar
Ba’zi bolalar maxsus dietaga muhtoj bo‘lishi mumkin. Masalan:
Allergiyaga qarshi dietalar: sut, yong‘oq, bug‘doy yoki boshqa allergenlarga qarshi ratsionlar.
5. Oziq-ovqat mahsulotlari va gigiyena
Oziq-ovqatlarning sifatini va xavfsizligini ta’minlash uchun sanitariya-gigiyena qoidalariga rioya qilinishi lozim.
Xomashyo va tayyor taomlar orasida toza alohida saqlash, oziq-ovqatlar saqlanishi va tayyorlanishida yuqori gigiyenik
talablar bajariladi.
6. Bolalar uchun did va estetik yondoshuv
Bolalarga ovqatlanish nafaqat sog‘lom, balki mazali va estetik jihatdan yoqimli bo‘lishi kerak. Oziq-ovqatning taqdimoti
bolalarning ovqatlanishga bo‘lgan qiziqishini oshiradi.
7. Ota-onalar va pedagoglar bilan hamkorlik
Ota-onalar va pedagoglar bolalar ovqatlanishini yaxshilashda muhim rol o‘ynaydi. Ota-onalarga bolalar ovqatlanishi
haqida ma’lumot berish, ularning sog‘lom ovqatlanishga bo‘lgan e’tiborini oshirish muhimdir.

X U L O S A
Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida
ovqatlanish ratsionini tashkil etish bolalarning
sog‘lom o‘sishi va rivojlanishida x ilma-xillik,
muvozanat va muntazamlik muhim ahamiyatga
ega. Ratsionni to‘g‘ri tashkil etish, bolalar
uchun zarur bo‘lgan ozuqaviy moddalar,
vitaminlar va minerallarni ta’minlash,
ularning jismoniy va aqliy salomatligini
qo‘llab-quvvatlashga yordam beradi. Bunda,
ovqatlanishning muvozanatli, xavfsiz va
estetik jihatdan jozibali bo‘lishi zarur.

MAVZU YUZASIDAN T AKLIFLA R.
1. Yoshga doir
bolalarni ovqatlanish
me’yorini tartibga
solish 2. Allergik tashhisi
bor bolalarga
maxsus parhez
taomlar ratsionini
ishlab chiqish va
Inklyuziv guruh
tashkil qilish 3. Ovqatlanish masalalarida
maktabgacha ta’lim
tashkilotlarining oshpazlari va
tarbiyachilarini maxsus
loyihalar asosida seminar-
treninglar bilan tajribasini
oshirish, ularni bolalar
ovqatlanishiga oid bilim-
malaka va ko‘nikmalar bilan
kengaytirish zarur 4. “Aqlli” guruh tashkil
qilish.

CHORA-TADBIRLAR
Ko’riladigan masala Mas’ul xodim Muddat
1 Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida oziq-ovqat
xavfsizligi bo‘yicha muntazam tekshiruvlar
o‘tkazish va nazoratini olib borish. Direktor
Hamshra
Brakiroj Doimiy
2 Bolalar uchun sog‘lom va to‘g‘ri kerakli
vitaminlar, minerallar, oqsillar, yog‘lar va
uglevodlar to‘yingan mahsulotlarni to‘g‘ri
ratsion orqali berishni nazorat qilib borish Direktor
Hamshra
Brakiroj Doimiy
3 Ota-onalar bilan bolalarni to‘g‘ri ovqatlantirish
haqida seminarlar-treninglar, davra suhbatlarini
muntazam tashkil etish. Direktor
Hamshra
Brakiroj
Tarbiyachilar Chorakta 1 marta
4 Bolalarga ovqatlanishni qiziqarli va estetik
jihatdan yoqimli qilish uchun kreativ
yondoshuvlarni qo‘llash. Direktor
Xamshira
Tarbiyachi Doimiy
5 Tashkilot hududida ovqatlantirish uchun
Inklyuziv guruh tashkil qilish
Direktor
Kuzatuv kengash 3- chorak

E’TIBORINGIZ
UCHUN
RAHMAT!

Maktabgacha ta’lim tashkilotida ovqatlanish ratsionini tashkil etish

Купить