Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 1.1MB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Ақли заиф болалар психологияси (Олигофренопсихология)

Купить
Мавзу: Ақли заиф болалар психологияси ( Олигофренопсихология) • Ақли заиф болалар психологияси фанининг предмети, мақсади, вазифалари. • Ақли заиф болалар психологияси фанининг методлари. • Ақли заиф болалар психологияси фанининг бошқа фанлар билан боғлиқлиги. Режа Олигофренопсихология миянинг ерта органик шикастланиши (асаб тизимининг конженитал нуқсонлари, касаллик ёки шикастланиш натижасида) натижасида туғма ёки ерта орттирилган ақлий ривожланиш (ақлий заифлик) нинг турли шакллари бўлган одамларнинг ақлий фаолиятининг хусусиятларини, психологик хусусиятлари, шакллари ва даражаларини ўрганади . Олигофренопсихология мутахассислари - махсус психолок тайёргарликдан ўтган, психологик, тиббий- педагогик консултациялар бера оладиган, ўзида билим кўникма малакани шакиллантирган амалиётчи психологлар, мактабларда ва ақли заифлар учун махсус муассасаларда фаолият олиб борадиган педагог психологлар. Махсус психология тармоқлари: • Ақли заиф болалар психологияси - олигофренопсихология. • Кар ва заиф эшитувчи болалар психологияси- сурдопсихология. • Кўр ва заиф кўрувчи болалар психологияси - тифлопсихология. • Турли даражада нутқи бузилган болалар психологияси- логопсихология. • Психик ривожланиши сустлашган болалар психологияси • Ҳаракат – таянч аъзоларида камчиликларга эга болалар психологияси • Мураккаб нуқсонли болалар психологияси Ақли заиф болалар психологияси фанининг предмети, мақсади, вазифалари Ақли заиф болалар психологияси фанининг мақсад ва вазифалари - шу тоифа болаларнинг руҳий хусусиятлари ҳақидаги билимлар билан дефектологларни, олигофренопедагогларни қуроллантиришдан иборат. A қлий қолоқлик - олигофрения - туғма ёки ривожланиш кечикиши ёки психиканинг тўлиқ ривожланмаган даврида пайдо бўлган, мия патологияси натижасида келиб чиқадиган ва ижтимоий бузилишларга олиб келадиган ақлнинг бузилиши билан намоён бўлади. У ўзини биринчи навбатда онг билан, шунингдек, ҳис-туйғулар, ирода, нутқ ва восита қобилиятлари билан боғлиқ ҳолда намоён қилади. Олигофренопсихологиянинг объекти ақлий қобилияти чекланган, жамиятда ўз ўрнини топишга қийналадиган инсонларни ижтимоийлашишига ёрдам бериш. Интеллектуал ривожланмаган , мактабгача ёшдаги болалар психологиясининг долзарб муаммолари : Болаларнинг интеллектуал ривожланишидаги йенгил оғишларни ерта ташхислаш усулларини ишлаб чиқиш. A қлий заифликни дифференциал диагностикаси усулларини ишлаб чиқиш. A қли заиф болалар билан психологик-педагогик ишларда инновацион психо-тузатиш усулларидан фойдаланиш имкониятларини ўрганиш. Микро ва макросоцитутда интеллектуал ривожланмаган болалар билан шахслараро мулоқотнинг ўзига хос хусусиятларини ўрганиш. Интеллектуал нуқсони бўлган болаларда ижтимоий мослашувчанликнинг психопрофилактикаси. Олигофренопсихологиянинг вазифалари: Интеллектуал ривожланмаган болалар ақлий ривожланишининг умумий ва ўзига хос қонуниятларини ўрганиш. A қли заиф болаларнинг билиш фаолиятининг ўзига хос хусусиятларини ўрганиш. Интеллектуал ривожланмаган болаларнинг шахсий ривожланиш хусусиятларини ўрганиш. Болаларнинг ақлий ривожланишининг психологик диагностикаси усулларини ишлаб чиқиш. A қли заиф болаларнинг ривожланишидаги оғишларни психологик тузатиш усулларини ишлаб чиқиш. Интеллектуал нуқсонли болаларни жамиятга қўшилишининг психологик асосларини ишлаб чиқиш. Олигофренопедагогика - бу дефектологиянинг ақли заиф одамларни тарбиялаш ва ўқитиш муаммолари ва уларни ижтимоий реабилитация қилиш масалаларини ўрганадиган бўлими. Олигофренопедагогиканинг объекти - ақлий қобилияти чекланган болалар ва ўспиринларни тарбиялаш, ўқитиш ва ижтимоий мослаштиришдир . Олигофренопедагогиканинг предмети - ўқитиш, таълим, ижтимоий мослашув ва реабилитация, интеллектуал нуқсони бўлган мактаб ўқувчиларини жамият билан бирлаштириш назарияси ва амалиёти. Ҳозирги вақтда амалий ишларда психиатрлар интеллектуал нуқсон чуқурлиги даражасига кўра халқаро таснифдан (И C Д-10) фойдаланадилар. A қлий қолоқлик қуйидаги шаклларга бўлинади:  осон ( IQ 50-69 оралиғида),  ўртача ( IQ 35-49),  оғир ( IQ 20-34),  чуқур ( IQ 20 дан паст) Ақли заиф болалар психологияси фанининг методлари Кузатиш мэтоди . Бу методга кўра кузатиш аниқ режа асосида олиб борилиши ва натижалар қайд варағига ёзиб борилиши керак. Бола кузатилаётганини билмаслиги лозим. Агар бола бу ҳолатдан хабардор бўлса, бу метод табиийлигини, ҳаққонийлигини йўқотади. Кузатиш жараёнида текширувчи фақат боланинг ташқи ҳолатларини кўриши мумкин: боланинг амалий фаолияти, маънога эга характерлари ва ҳ.к. Бироқ психолог ташқи ҳолатларни кузатиш билан чекланмай, мана шу ташқи ҳолатлар замирида яширинган психик жараёнлар сифат ва ҳолатларини тўғри аниқлай билиши лозим. Кузатиш методида асосий урғу ташқи ҳолатларни таърифлашга эмас, улардан тўғри хулосалар чиқаришга қаратилади. Продуктив фаолиятни таҳлил қилиш мэтод и. Бола фаолияти маҳсулига болалар чизган расмлар, аппликация, қуриш-ясаш, турли ўйинчоқлар, ясаган нарсалари, улар томонидан ёзилган шеър ва эртаклар киради. Бунда болаларнинг ўз ихтиёрларига кўра мустақил бажарган фаолият маҳсули алоҳида аҳамиятга эга. Масалан: бола расмда акс эттирган предмет билан боланинг тасаввури ўртасидаги алоқани аниқлаш мумкин. Лаборатор ия ва табиий экспэримэнт мэтод и Лаборатор эксперимент лаборатория шароитида, махсус қўлланма ва воситалар ёрдамида амалга оширилади. Бунда текширилувчи ўзининг текширилаётганлигини билади. Нотаниш шароит, айниқса, аппаратуралардан фойдаланиш болага ўзгача таъсир этиб, унинг хулқ-атворида, ўзини тутишида ўзгаришларга олиб келиши мумкин. Бола ҳатто топшириқларни бажаришдан бош тортиши мумкин. Шунинг учун эксперимент жараёнида қизиқарли ўйинлардан фойдаланиш тавсия этилади. Табиий эксперимент кундалик табиий шароитда (дарс, мулоқот, ўйин) олиб борилади. Бунда болалар уларга тавсия этилаётган ўйинлар, топшириқлар маълум бир мақсадда берилаётганини билмайдилар. Мактабгача тарбия ёшидаги болаларга нисбатан қўлланиладиган табиий ва лаборатор эксперимент методларида кескин фарқлар кузатилмайди, чунки ҳар иккаласида ҳам болалар ўзлари учун қизиқарли бўлган фаолият тури билан машғул бўладилар. Психологик-педагогик тадқиқот вазифаларини бажарувчи эксперимент психологик-педагогик эксперимент деб номланади. Суҳбат мэтоди Бу методдан боланинг атроф муҳит ҳақидаги билимларини, хулқ-атвори оила ва таълим муассасасига муносабатини аниқлаш учун фойдаланилади. Болаларга бериладиган саволлар тушунарли ва қизиқарли бўлиши керак. Суҳбатга алоҳида тайёргарлик кўрилади, яъни мавзу, саволлар олдиндан ўйланган бўлади. Кўп ҳолларда болаларнинг жавоби саволларнинг мазмуни билан бир қаторда, болаларнинг текширувчига нисбатан муносабатига ҳам боғлиқ. Болаларнинг жавоблари ёзиб борилади. Ушбу метод натижалари билан бошқа текширув методлари орқали олинган маълумотлар таҳлилқилинади. Тэст мэтоди Тест инглизча сўз бўлиб, текшириш, синаш маъноларини англатади. Бу усулнинг афзаллиги шундаки, қисқа вақт ичида, оммавий тарзда кўп текширувчиларни текширувдан ўтказиш мумкин. Тестлар мазмунига, тузилиш шаклига кўра: индивидуал, гуруҳли, ҳаракат, интеллектуал, психологик ва бошқа турларга ажратилади. Тест – бу болаларга қатъий аниқ шароитда тавсия этиладиган, махсус танланган вазифалар тизими. Боланинг ҳар бир тўғри жавоби учун баҳо қўйилади. Тест жавоблари бир неча вариантларда берилади. Вазифа бир хил ёшдаги болалар гуруҳига берилади ва уларни ўртача ўзлаштириш баллари ҳисоблаб чиқилади. Мактабгача тарбия ёшидаги болаларга тавсия этиладиган тестлар бирламчи фаолият (ўйин, қуриш-ясаш) тарзида тавсия этилади. Тестлар ёрдамида болаларни мактабда таълим олишга тайёргарлик даражасини аниқлаш мумкин. Шунингдек, тестлардан фойдаланиб, ривожланишида орқада қолишлар кузатиладиган болаларни аниқлаш мумкин. Лекин тестлар болаларни ривожланишидаги камчиликларни келтириб чиқарувчи сабабларни аниқлаш имконини бермайди. Шунинг учун тест методини бошқа методлар билан биргаликда қўллаш тавсия этилади. Олигофренопсихология бошқа фанлар сингари турли фанлар билан узвийбоғлиқ. Олигофренопедагогика, психиатрия, физиология, логопедия, умумий ва болалар психологияси, умумий педагогика, генетика, невропатология, олигофрения клиникаси фанлари шулар жумласига киради. Ақли заиф болалар психологияси фанининг бошқа фанлар билан боғлиқлиги. • • •• Ғозиев Э. Ғ. Умумий психология: дарслик. 1, 2- китоб. Т., 2002. • В.С.Мухина «Детская психология» М, 1985. • « С пециальна я п сихо л оги я » под . ре д В. И. Лубов с кого М, 2005. Б.С.Романова «Психологическая диагностика развития школьников в норме и патологии» М, 1989. Мамедов К. К., Шоумаров Г.Б. «Ақли заиф болалар психологияси». «Ўқитувчи».Тошкент. 1994 й. Петрова Г.,Белякова И. «Психология умственно отсталых школьников».Владос. М.: 2004 й. Электрон таълим ресурслари • 1. www. tdpu. uz • 2. www. pedagog. uz • 3. www. Ziyonet. uz • 4. www. edu. uz • 5. tdpu-INTRANET. PedАдабиётлар

Ақли заиф болалар психологияси (Олигофренопсихология)

Купить