Abdulhamid chõlponning «kecha va kunduz» asarini o‘qib o‘rganish dars ishlanma - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	24.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Abdulhamid chõlponning «kecha va kunduz» asarini o‘qib o‘rganish dars ishlanma

Купить

MAVZU: ABDULHAMID CHÕLPONNING «KECHA VA
KUNDUZ» ASARINI O`QIB O`RGANISH
Maqsad: O`quvchilarni milliy qadriyatlar ruhida tar-
biyalash, ularda o`zgalarning ruhiy kechinmalarini tushu nish,
darddoshlik tuyg`ularini o`stirish.
Darsning borishi:
1. O`tilgan mavzuni mustahkamlash.
2. Yangi mavzu bayoni. Aqliy hujum.
3. Adib umrbayoni bilan tanishish.
4. Asar matnini o`qish.
5. Guruhlarda ishlash.
6. Matn ustida ishlash.
7. Fikrlar himoyasi.
8. Uyga vazifa berish.
O`tilgan mavzu Abdurauf Fitrat hayoti va ijodi haqida
savol-javov va "Abulfayzxon" fojiasi haqida mulohazalar
õtkazish, dars mustahkamlanadi.
Yangi mavzuni bayon qilish. Aqliy hujum:
Chõlpon Andijonda tuğilgan. Eski maktabda savod
chiqargan. Keyin rus-tuzem maktabida õqigan. Toshkentga
keladi va õz faoliyatini "Sadoi Turkiston" gazetasi bilan
boğlaydi. Uning asarlari Orenburg, Ufa, Qozon va

Boğchasaroyda chiqadigan gazeta va jurnallarda ham bosilib
turgan.
Chõlponning "Uyğonish", "Buloqlar", "Tong sirlari", "Sõz"
kabi tõplamlari yangi õzbek she'riyati taraqqiyotida muhim õrin
tutadi.
Uning "Kecha va Kunduz" romani, "Dõxtir
Muhammadyor", "Qor qõynida lola", "Navvoy qiz", "Oydin
kechalarda" hikoyalari yangi davr õzbek nasri rivojiga salmoqli
hissa bõlib qõshildi. Chõlpon 1937-yil iyul oyida qamoqqa
olinadi va 1938-yil 4-oktyabrda otib õldiriladi.
Asar matnini o`qish:
Har yil bir keladigan bahor sevinchi yana kõngillarni
qitiqlay boshladi. Yana tabiatning dildiragan tanlariga iliq qon
yugurdi...
Tollarning kõm-kõk sochpopuklari qizlarning mayda
õrilgan kokillariday selkillab tushmoqqa boshladi. Muz tagida
loyqalanib oqqan suvlarning ğamli yuzlari kuldi, õzlari horğin-
horğin oqsalar-da, bõshalgan qul singari erkinlik nash'asini
kemira-kemira ilgari bosadilar. Simyoğochlarning uchlarida
yakka-yakka qushlar kõrina boshladi. Birinchi kõringan kõklam
qushi birinchi yorilgan bodroq nash‘asini beradi. Bultur ekilib,
kõp qoshlarni qoraytirganõsma ildizidan yana bosh kõtarib
chiqdi... Muloyim qõllarda ivib, suvga aylangandan keyin gõzal

kõzlarning supasida yonboshlashni muncha yaxshi kõrar ekan
bu kõkat! Erkaklarning gullik dõppisiga tegmay, yalang ayollar
bilan, hazillashib õynagan salqin shabada... kõklam nash‘asi
bilan shõxlik qiladi.
Hayot nega bu qadar gõzal va shirin bõladi bahorda?
* * * * *
Guruhlarda ishlash. Har bir guruhga asar matni yuzasidan
quyidagicha topshiriqlar beriladi:
1-guruh: Hayot nega bu qadar gõzal va shirin bõladi
bahorda? Degan gapni izohlang.
2-guruh: Zebining otasiga ta'rif bering?
3-guruh: Zebining yuzini, shu topda, butun qish ichi
toplanib qolgan horğinlikning asarlari egallagan edi. Ushbu
gapni izohlang.
Guruhlar fikrlari himoyasi:
Guruhlarda fikrlar himoya qilinganda o`quvchilar bahs-
munozara asnosida bahorda hayotning eng gõzal vaqti bõlishi,
unda muzlar erib, tabiat qish uyqusidan uyğonadi, yerga uruğ
qadaladi va kõkatlar unib õsa boshlaydi.
Asar boshida oddiy bir oilaning ma'naviy muhit tasviri
bora-bora romanning badiiy matni mohiyati negizida õzlik va
dunyoni anglash, ma'rifat va hurlik kabi millat taqdiriga boğliq

haqiqatlar bilan uyğunlashib ketadi. Tasvir endi õn besh yoshga
qadam qõygan yoshgina Zebining bahor fasliga mos ochila
boshlagan kõngil mayl-istaklariga borib taqaladi. Ammo
Zebining otasi Razzoq sõfi õz tabiatiga kõra tarozining ikkinchi
pallasida turadigan qahramon sifatida beriladi. Muallif
ta'biricha, Razzoq sõfi "õz uyining qabristonlar qadar jimjit,
xonaqohlar qadar unsiz, õz ruhiyatidagi "bulutli havo" tabiatdagi
bahoriy uyğonishga , yoshlikning zangor quvonchiga zid
qõyiladi.
Guruhlar ishi baholanadi. Bunda o`quvchilarning mus-taqil
fikrlashi va xulosa chiqara olishi hisobga olinadi.
Uyga vazifa: asarning davomi o`qish
2-soatda guruhlarda ishlash davom ettiriladi. Asarning
davomi ifodali o`qiladi va o`quvchilarga quyidagi savollar
bitilgan kartochkalar tarqatiladi.
1-topshiriq
Zebi tarbiya topgan oilaviy muhitni izohlang.
Bunday muhitda tarbiyalanish yaxshi deb õylaysizmi?
2- topshiriq
Razzoq sõfi tabiatiga xos jihatlar qanday obrazli
ifodalar bilan tasvirlangan?
3- topshiriq

Zebining ota-onasiga xos bõlgan sifatlarni õzaro qiyoslang.
Fikrlaringizni matndan misollar keltirib izohlang.
4-topshiriq
Asardagi Enaxon obrazini izohlang
5-topshiriq
Asardagi Salti obrazini izohlang, u Zebiga kim edi?
6-topshiriq
Zebining san'atga ixlosini qanday baholaysiz?
Fikrlar himoyasi:
Guruhlar fikrlari tinglanadi. Har bir guruh o`z fikrini
himoya qiladi. Javoblarning ayrimlari o`qituvchi kutganidek
chiqmasligi mumkin. Lekin matn bilan ishlash,. asar ruhiga
kirish, qahramonlar holatini tuyish, o`zidan o`tkazish
o`quvchiga ko`p narsa beradi, unga «dard« yuqtiradi.
O`quvchilarni shunday holatga sola olish o`qituvchining
yutug`idir.
Uyga vazifa: "Asardan olgan taassurotlarim"
mavzusida ijodiy matn yozing.

Abdulhamid chõlponning «kecha va kunduz» asarini o‘qib o‘rganish dars ishlanma

Купить