Abdurauf Fitratning ''Abulfayzxon'' dramasi dars ishlanma - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	31.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Abdurauf Fitratning ''Abulfayzxon'' dramasi dars ishlanma

Купить

«Tasdiqlayman»
O ‘ quv ishlari bo ‘ yicha
direktor o ‘ rinbosari
_________ M. Jumayev
“_____” 2024-yil
Nazariy mashg ‘ ulotlar dars rejasi
Guruhlar 208
Sana
O ‘ quv fanining nomi: Adabiyot
Mavzu nomi : Abdurauf Fitratning ''Abulfayzxon'' dramasi
Darsning maqsadlari :
a) ta’limiy : O ‘ quvchilarga ''Abulfayzxon'' dramasi haqida ma ’ lumot berish hamda mavzu yuzasidan
k o‘ nikma hosil qilish.
b) tarbiyaviy : O ‘ quvchilar ning adabiyot faniga qiziqishlarini yanada oshirish. Adabiyot fanini
kundalik turmush bilan bog ‘ lab o ‘ quvchilarga aqliy tarbiya berish.
v) rivojlantiruvchi : Aqliy hujum orqali xotirani mustahkamlash.
Darsdan kutilayotgan natijalar - mavzuni o ‘ zlashtirgandan so ‘ ng o ‘ quvchilar quyidagi bilim va
ko ‘ nikmalarga ega bo ‘ ladilar:
1. Abdurauf Fitrat dramaturgiyasi
2. ''Abulfayzxon'' dramasi
3. Asarning hozirgi kundagi ahamiyati
Baholash mezonlari : 5 ballik tizimda
Dolzarblashtirish: Mavzuning dolzarbligi hozirgi vaqtda mustqillik davri adabiyotining a hamiyati
bilan belgilanadi.
Yangi tushuncha va x atti-harakat usullarini shakllantirish : Oldindan mavjud bilimlarni yanada
mustahkamlash hamda yangi tushunchalarni rivojlantirish.
Qo ‘ llash bosqichi yoki mustahkamlash : Mavzu bo ‘ yicha o‘ quvchilarga m a’ lumot berish hamda
mavzuni mustahkamlashda turli metodlardan foydalanish.
Dars turi : amaliy-nazariy
Darsga ajratilgan vaqt miqdori: 8 0 minut
Uyga vazifa: O ‘ tilgan mavzuni o ‘ qib kelish, ''Abulfayzxon'' dramasini o ‘ rganish.

O ‘ qituvchi: Qarshiyev K.
Kafedra mudiri: Qobilov N.

Mav zuning t exnologik xarit asi
Ish
bosqichlari
v a v aqt i Faoliy at
Ta’lim beruv chi Ta’lim oluv chi
1-bosqich
O ‘ quv
mashg ‘ uloti
ga kirish
(10 daq) 1.1 Sana va mavzu doskaga yoziladi.
1.2 Mavzuning nomi, maqsad va
kutilayotgan natijalarni yetkazadi.
Mashg ‘ ulot rejasi bilan tanishtiradi.
1.3 Mavzu bo ‘ yicha asosiy
tushunchalarni; mustaqil ishlash uchun
adabiyotlar ro ‘ yxatini aytadi.
1.4 O ‘ quv mashg ‘ ulotida o ‘ quv ishlarini
baholash mezonlari bilan tanishtiradi. Tinglaydilar
Yozib oladilar
Aniqlashtiradilar
Savollar beradilar
2-bosqich.
Asosiy
(60
daq) 2.1 Savol-javob orqali bilimlarni
faollashtiradi.
2.2 Ma ’ ruza rejasi va tuzilishiga muvofiq
ta’lim
jarayonini tashkil etish bo ‘ yicha
harakatlar
tartibini bayon etadi. Javob beradilar
Yozadilar
Guruhlarda ishlaydilar
Taqdimot qiladilar
3-bosqich.
Yakuniy
(10 daq) 3.1 Mavzu bo ‘ yicha yakunlaydi,qilingan
ishlarni kelgusida kasbiy faoliyatlarida
ahamiyatga ega ekanligi muhimligiga
e’tibor qaratadi.
3.2 Guruhlar ishini baholaydilar, o ‘ quv
Mashg ‘ ulotining maqsadga erishish
darajasini tahlil qiladi. O ‘ z-o ‘ zini, o ‘ zaro
baholashni
o ‘ tkazadilar
Savol beradilar

3.3 Mustaqil ish uchun topshiriq beradi va
uning baholash mezonlarini yetkazadi. Topshiriqni yozadilar
Mavzuni yoritish
O'zbek milliy uyg'onish davri adabiyotining yirik namoyondalaridan biri
Abdurauf Fitrat 1886-yil Buxoro shahrida tavallud topgan. Oilasi o'qimishli,
o'ziga to'q insonlar edi. Otasining asosiy kasbi sarroflik bo'lib, kasb taqozosi
tufayli Eron, Turkiya kabi shaharlarda tijorat bilan shug'ullangan. Fitrat oilada
to'ng'ich farzand edi. Ijodkor avval eski maktabda,keyin esa Arab madrasasida
ta'lim oladi. Otasi yonida tijorat bilan shug'ullanib Turkiya, Eron, Arabiston,
Hindiston kabi davlatlarni ko'radi.1909-yili Istanbul shahrida tahsil oldi. O'zga
mamlakatlar madaniyatini o'rganish Fitratning fikrlash dunyosini ancha
kengaytirdi.
Ayni o'sha vaqtda Buxoroda yuz berayotgan jaholat va qonunsizlik holatlari
Fitratning asarlarida o'z ifodasini topdi. Ayniqsa, dramaturgiya sohasida
adibning "O'g'uzxon", "Chin sevish", "Abulfayzxon", "Shaytonning tangriga
isyoni", "Arslon" kabi namunalari yetakchi o'rinni egallaydi. Ular orasida
"Abulfayzxon" dramasi alohida e'tirofga loyiq. Drama 1924-yilda chop etilgan.
Abdurauf Fitratning "Abulfayzxon" fojiasi ma'lum tarixiy davr asosida
shakllantirilgan bo'lib,keskin voqealar tizmasidan iborat. Adabiy jarayon
obrazlararo konflikt asosiga qurilgan.Abulfayzxon va Hakimbiy orasidagi o'zaro
ziddiyatlar dramada o'ziga xos o'ringa ega.Asar mudhish bir ta'kid "Podshohlik-
qon bilan sug'orilaturg'on bir og'ochdir",-degan mulohazaga asos sifatida
qurilgan desak ham bo'ladi. Podshohlikning bunday ifodalanishi xalq og'zaki
ijodi namunasi bo'lmish "Uch og'a-ini botirlar" ertagida kenja botir tilidan
aytilgan "Podshohlik -qonxo'rlik demakdir" ko'rinishida ham uchraydi.Toj-u
taxt, boylik va mansab inson ko'zlarini ko'r qilib qo'yadi. Asardagi bosh obraz
Abulfayzxon taxtga o'tirish uchun o'z akasining qotiliga aylanadi.Ammo
xudbinlik, mutlaqo shaxsiy manfaatlar asosiga qurilgan bu hokimiyat uzoqqa bormaydi.Atrofdagi
ikki yuzlamachi xoinlar va o'zining shoh nuqtayi nazaridan
mutlaqo xoli bo'lgan xarakteri hokimiyatni tanazzulga boshladi.
Drama Mir Vafo va Qozi Nizom kabi amaldorlarning shaxmat o'ynash jarayoni
bilan boshlanadi.Bu jarayon ramziy ma'noga ega bo'lib, o'zaro qarama-
qarshiliklarni ifodalaydi. Shuningdek, yuqori martabali mulozimlarning ayni
paytdagi bekorchi va maishatparastligini izohlaydi. Xon atrofi vaqt o'tishi bilan
sotqinlarga to'lib boradi. Eng yaqin odami Hakimbiy Eron shohi bilan o'zaro sulh
tuzadi. O'z shaxsiy manfaati yo'lida vataniga xiyonat qilishdan ham toymadi.
Hakimbiy Nodirshohdan taxtga o'g'li Rahimbiyni o'tkazish va'dasini oladi va
buning evaziga Abulfayzxon hokimiyatining sir-asrorlarini Eron shohi
Nodirshohga yetkazadi. Keyingi bo'limlarda xonning afsus -nadomatlari
izohlanadi. Yurt boshqaruvi Rahimbiyning qo'liga o'tadi. Abulfayzxon uy
qamog'ida saqlanadi. Rahimbiy va Abulfayzxon uchrashuvi epizodida xon
Rahimbiy va uning yaqinlariga nisbatan qilgan yaxshiliklarini ro'kach qiladi.
Ammo xonning olib borgan johilona siyosati, adolatsizlik, qonxo'rlik asosiga

qurilgan hukumat bora-bora qanday ahvolga olib kelishini anglab yetish qiyin
emas. Asarda zamon ahvolidan norozi, Vatan osudaligi uchun kuyingan kishilar
obrazi Ibrohimbiy obrazi orqali tasvirlangan.
Taqdir taqozosi bilan Ibrohimbiyning ko'zi ojiz bo'lib qoladi. Lekin Ibrohimbiy
ma'naviy mukammallikka ega inson edi. Buni Rahimbiy bilan bo'lgan suhbatidan
ham bilish mumkin ya'ni Abulfayzxon tushurilgach qurultoy chaqirish va xon
bilan otalig'ini xon kengashi yordamida aniqlash zarur ekanligini eslatib
o'tadi. Shuningdek, Rahimbiy o'n besh yoshli Abdulmo'minni taxtga
o'tqazishidan asosiy maqsadni ham yaxshi anglab yetadi. Rahimbiy mol-dunyo,
toj-u taxtga shu darajada xirs qo'yganki, bu yo'lda murg'ak Abdulmo'minni halok
qilishdan ham toymaydi. Aslida bu kabi salbiy holatlarning asosiy sababchisi
sifatida Abulfayzxonni ko'rish mumkin. Chunki,u hokimiyat yo'lida akasini
qurbon qildi. Xonlik qarorlarini chiqarish borasida o'ziga nisbatan qarshi fikr
bildirilgan fikrlar tufayli bir necha amaldorlar qotiliga aylandi. O'z hokimiyatini
mutlaqo adolatsizlik,qonx'orlik asosiga qurdi. Oxirgi sahnada Rahimbiy oldida
ramziy obraz-xayol paydo bo'ladi. Xayol obrazi Rahimbiyning vijdonini
uyg'otadi Fitrat Abulfayzxon dramasida o'n sakkizinchi asrda Buxoroda hukm
surgan Ashtarxoniylar sulolasi va ayni damdagi Buxoro tarixida ro'y bergan
o'zaro ziddiyatlarni keng ko'lamda ifodalab bergan. Real tarixiy obrazlar asosida
to'qima obrazlardan foydalangan. Bu esa asar ta'sirchanligini ta'minlab berdi.

Abdurauf Fitratning ''Abulfayzxon'' dramasi dars ishlanma

Купить