Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 10000UZS
Размер 56.2KB
Покупки 0
Дата загрузки 06 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Abituriyentlar ma'lumotlarini yuritish ma'lumotlar bazasi yaratish

Купить
REJA:
KIRISH
I BOB. ABITURIYENTLAR MA'LUMOTLARINI YURITISH MUAMMOSI
VA DASTURIY YECHIM ZARURATI
1.1. Abituriyentlar haqidagi ma'lumotlarning turlari va ahamiyati
1.2. An'anaviy usullar va ularning kamchiliklari
1.3. Axborot tizimlaridan foydalanishning afzalliklari
II   BOB.   ABITURIYENTLAR   MA'LUMOTLARINI   YURITISH   DASTURI
ILOVASINI ISHLAB CHIQISH
2.1. Dasturiy ta'minot uchun qo‘yiladigan talablar (funksional va nofunksional)
2.2. Ma'lumotlar bazasining tuzilmasi (ER-diagramma, jadval strukturalari)
2.3. Ilovaning foydalanuvchi interfeysi dizayni
2.4.   Ilova   texnologik   yechimlari:   til,   platforma,   vositalar   (masalan:   Python   +
SQLite + Tkinter / Java + MySQL / C# + SQL Server)
III   BOB.   DASTUR   ILOVASINING   FUNKSIONAL  IMKONIYATLARI   VA
SINOV NATIJALARI
3.1.   Dastur   funksiyalari:   ro‘yxatdan   o‘tkazish,   tahrirlash,   qidiruv,   filtrlash,
chiqarish
3.2. Sinov holatlari va natijalar tahlili
3.3. Dasturdan foydalanish bo‘yicha qo‘llanma va xavfsizlik choralari
XULOSA
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
ILOVALAR   (DASTUR   KODLARI,   EKRAN   SURATLARI,
DIAGRAMMALAR)
1 KIRISH
Bugungi   kunda   raqamli   texnologiyalar   hayotimizning   barcha   sohalarida
muhim   o‘rin   egallamoqda.   Ta’lim   sohasida,   xususan,   abituriyentlar   bilan   ishlash
jarayonida   ham   axborot   texnologiyalaridan   samarali   foydalanish   zaruriyati   ortib
bormoqda.   Har   yili   oliy   ta’lim   muassasalariga   qabul   jarayonida   minglab
abituriyentlar   haqidagi   ma’lumotlarni   to‘plash,   saqlash,   tahlil   qilish   va   tartibga
solish katta vaqt va mehnat talab etadi. An’anaviy (qo‘lda yuritiladigan) usullar bu
borada   ko‘plab   muammolarni   keltirib   chiqaradi   —   xatoliklar,   ma’lumotlarning
yo‘qolishi, tartibsizlik va shaffoflik yetishmasligi kabi.
Shu   boisdan,   abituriyentlar   haqidagi   ma’lumotlarni   avtomatlashtirilgan
tarzda yuritish imkonini beruvchi dasturiy ilova yaratish zaruratga aylandi. Bunday
ilova   yordamida   abituriyentlarning   shaxsiy   ma’lumotlari,   test   natijalari,   fan
yo‘nalishlari,   tanlangan   oliygohlar   bo‘yicha   aniq,   tez  va   xavfsiz   ma’lumot   bazasi
shakllantiriladi.   Ushbu   tizim   oliy   ta’lim   muassasalari   qabul   komissiyalari   uchun
katta qulaylik yaratadi va inson omiliga bog‘liq xatolarni kamaytiradi.
Kurs   ishining   asosiy   maqsadi   —   abituriyentlar   haqidagi   ma’lumotlarni
elektron tarzda yuritishga mo‘ljallangan oddiy, qulay va ishonchli dasturiy ilovani
ishlab chiqishdir.
Kurs ishining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
 Abituriyentlarga oid ma’lumotlar turini aniqlash;
 Ma’lumotlar bazasi loyihasini tuzish;
 Ilovaning foydalanuvchi interfeysini loyihalash;
 Dastur   funksiyalarini   ishlab   chiqish:   ro‘yxatga   olish,   tahrirlash,   qidiruv,
eksport qilish va h.k.;
 Dastur ilovasini test qilish va natijalarni tahlil qilish.
Tadqiqotda qo‘llanilgan usullar:
 Tahliliy usul (me’yoriy hujjatlar va mavjud tizimlarni o‘rganish),
 Loyiha usuli (dastur modellarini yaratish),
 Tajriba-sinov usuli (dastur ilovasini ishlab chiqish va sinovdan o‘tkazish).
2 Kurs ishining tuzilishi:
Mazkur kurs ishi kirish, uchta asosiy bob, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar
ro‘yxati   va   ilovalardan   iborat.   Birinchi   bobda   mavzuga   oid   nazariy   asoslar,
ikkinchi   bobda   dastur   loyihasi   va   texnik   yechimlar,   uchinchi   bobda   esa   dastur
ishlash mexanizmi va amaliy natijalar bayon etilgan.
3 I BOB. ABITURIYENTLAR MA'LUMOTLARINI YURITISH MUAMMOSI
VA DASTURIY YECHIM ZARURATI
1.1. Abituriyentlar haqidagi ma’lumotlarning turlari va ahamiyati
Oliy ta’lim muassasalariga abituriyentlarni qabul qilish jarayoni – bu murakkab
va   ko‘p   bosqichli   tashkiliy-amaliy   faoliyatdir.   Har   bir   abituriyent   to‘g‘risida
quyidagi asosiy ma’lumotlar tizimli shaklda saqlanishi kerak:
 To‘liq ismi va familiyasi (F.I.Sh.);
 Tug‘ilgan sana va joyi;
 Pasport yoki ID raqami;
 Telefon raqami va elektron pochta manzili;
 Ta’lim yo‘nalishi va tanlagan mutaxassisligi;
 Test sinovi natijalari (fanlar, ballar, o‘rtacha ko‘rsatkich);
 Imtiyozlar (nogironlik, faxriy yorliq, sertifikatlar).
Ushbu   ma’lumotlar   asosida   abituriyentlar   baholanadi,   tanlab   olinadi   va
oliygohlarga qabul  qilinadi. Demak,  bu  ma’lumotlarning to‘g‘ri, to‘liq va  xavfsiz
shaklda saqlanishi muhim ahamiyatga ega.
1.2. An’anaviy usullar va ularning kamchiliklari
Ko‘plab   o‘quv   muassasalarda   abituriyentlar   ma’lumotlari   hali   ham   Excel
jadvallari,  oddiy  Word  hujjatlari   yoki   hatto  qog‘oz   shaklida  yuritiladi.  Bu  esa   bir
qator muammolarga sabab bo‘ladi:
 Xatoliklar   yuzaga   chiqishi:   ma’lumotlarni   qo‘lda   kiritishda   inson   omiliga
bog‘liq xatolar ehtimoli yuqori;
 Tartibsizlik   va   takrorlanishlar:   bir   necha   marta   takroriy   ro‘yxatga   olish,
chalkashliklar;
 Saqlash   va   arxivlash   muammolari:   kompyuterda   yoki   jismoniy   shaklda
saqlangan fayllar yo‘qolib qolishi yoki noto‘g‘ri joylashtirilishi;
 Qidiruvning   sekinligi:   zarur   ma’lumotni   topish   uchun   ko‘p   vaqt   talab
qilinadi;
4  Xavfsizlik   muammolari:   ma’lumotlar   begona   shaxslarga   osongina   yetib
borishi mumkin.
Bu muammolar nafaqat ish jarayonini sekinlashtiradi, balki umumiy tizimning
samaradorligini ham pasaytiradi.
1.3. Axborot tizimlaridan foydalanishning afzalliklari
Zamonaviy   dasturiy   ta’minot   va   axborot   tizimlari   yordamida   yuqoridagi
muammolarni   bartaraf   etish   mumkin.   Avtomatlashtirilgan   axborot   tizimlari
quyidagi afzalliklarga ega:
 Ma’lumotlarni   tez   va   aniq   qayd   qilish:   foydalanuvchi   interfeysi   orqali
abituriyentlarni tez ro‘yxatdan o‘tkazish mumkin;
 Xavfsizlikni   ta’minlash:   parol   bilan   kirish,   foydalanuvchi   rollari,
ma’lumotlar zaxiralari;
 Qidiruv va tahlil qilish imkoniyati: har qanday mezon asosida tezkor qidiruv,
tahlil, filtrlar orqali saralash;
 Hisobotlar olish: test natijalari, fan bo‘yicha ballar, umumiy statistika;
 Yagona   markazlashgan   ma’lumotlar   bazasi:   takrorlanishlar   va
chalkashliklarning oldi olinadi;
 Vaqt   va   resurslar   tejash:   ish   jarayonini   avtomatlashtirish   orqali   inson
resurslari va vaqt tejab qolinadi.
Shunday   qilib,   maxsus   dasturiy   ilova   yordamida   abituriyentlar   haqidagi
ma’lumotlar   tizimli,   ishonchli   va   samarali   yuritilishi   ta’minlanadi.   Bu   nafaqat
ta’lim   muassasalarining   qabul   jarayonini   soddalashtiradi,   balki   umuman,   ta’lim
tizimining raqamlashtirilishiga xizmat qiladi.
O‘zbekiston   Respublikasi   oliy   ta’lim   tizimida   har   yili   yuz   minglab
abituriyentlar   o‘z   hujjatlarini   topshiradi.   Ular   haqidagi   shaxsiy   ma’lumotlar,
tanlangan   yo‘nalishlar,   test   natijalari,   hujjat   raqamlari   va   boshqa   axborotlar
to‘plami tizimli va ishonchli yuritilishini talab qiladi.
Mazkur   jarayonda   qo‘lda   yuritiladigan   daftarlarda   yoki   oddiy   jadvallarda
ma’lumotlarni saqlash:
 vaqt talab etuvchi,
5  inson xatoligiga ochiq,
 ma’lumotni tahlil qilish va qidirish imkoniyatlari cheklangan
bo‘lib   qolmoqda.   Shu   sababli,   axborot   texnologiyalariga   asoslangan,   samarali   va
interaktiv tizim yaratish zaruratga aylandi.
Mavjud muammolar tahlili
Hozirgi   kunda   abituriyentlar   ma’lumotlarini   yuritishda   quyidagi   muammolar
uchramoqda:
 Ma’lumotlarning   takrorlanishi:   bir   necha   marta   kiritish   yoki   adashish
holatlari.
 Arxivlashda   muammolar:   eski   ma’lumotlarni   izlab   topish   uchun   ko‘p   vaqt
ketadi.
 Xavfsizlik pastligi:  oddiy Excel  fayllar  parolsiz  ochiladi  yoki  osonlik bilan
o‘chiriladi.
 Tahliliy   imkoniyat   yo‘qligi:   statistik   hisobotlar   yaratish   qo‘lda   amalga
oshiriladi.
 Bir nechta foydalanuvchi ishlashi mumkin emas: faqat bitta operator ishlay
oladi, bu esa sekinlikka olib keladi.
Dasturiy yechim zarurati
Zamonaviy   texnologiyalar   asosida   yaratiladigan   dasturiy   ta’minotlar   quyidagi
muammolarga samarali yechim bo‘la oladi:
 Avtomatlashtirish orqali inson xatolarining oldi olinadi;
 Ma’lumotlar bazasi yordamida har qanday izlash, saralash, tahrirlash ishlari
bir necha soniyada bajariladi;
 Hisobot moduli orqali tezkor statistik tahlillar amalga oshiriladi;
 Tarmoq orqali ishlash imkoniyati tufayli bir nechta foydalanuvchi bir vaqtda
ishlay oladi;
 Xavfsizlik   tizimi   (login-parol,   zaxira   nusxa)   ma’lumotlar   yo‘qolishining
oldini oladi.
Ilg‘or tajribalar va xorijiy yondashuvlar
6 Ko‘plab   rivojlangan   mamlakatlar   tajribasida   abituriyentlar   bilan   ishlashda
quyidagi yechimlar mavjud:
 Yagona   portal   orqali   ro‘yxatdan   o‘tish   (masalan,   Rossiyadagi   ЕГЭ   yoki
AQShda Common Application tizimi).
 Ma’lumotlarni avtomatik sinxronlash oliy o‘quv yurtlari bazalari bilan.
 Onlayn status kuzatuvi orqali abituriyent o‘z hujjat holatini kuzatib borishi.
Bu tajribalarni mahalliy sharoitga moslashtirib, milliy dasturiy ta’minot yaratish
o‘z vaqtida va zamonaviy yondashuv bo‘ladi.
Demak, abituriyentlar haqidagi ma’lumotlarni yuritishdagi mavjud muammolar,
qo‘lda yuritishdagi noqulayliklar va inson xatolari dasturiy yechim yaratishni zarur
qiladi.   Yaratiladigan   ilova   abituriyentlar   haqida   to‘liq,   tezkor   va   ishonchli
ma’lumotlarni   saqlash,   tahlil   qilish,   statistikani   chiqarish   va   foydalanuvchilarga
qulay xizmat ko‘rsatish imkonini beradi.
7 II BOB. ABITURIYENTLAR MA'LUMOTLARINI YURITISH DASTURI
ILOVASINI ISHLAB CHIQISH
2.1. Dasturiy ta'minotni ishlab chiqish zarurati
Bugungi   raqamli   transformatsiya   davrida   oliy   o‘quv   yurtlariga   hujjat
topshirayotgan   abituriyentlar   haqidagi   ma'lumotlarni   tizimli   ravishda   yuritish
zaruratga   aylandi.   An’anaviy   qo‘lda   yuritiladigan   daftarlar   yoki   oddiy   elektron
jadvallar   (Excel)   ma’lumotlarning   ko‘p   sonliligi,   tezkor   ishlov   berish   ehtiyoji   va
inson xatolarining yuqoriligi tufayli zamonaviy talablarga javob bera olmaydi. Shu
boisdan,   abituriyent   ma'lumotlarini   avtomatlashtirilgan   dasturiy   ilova   orqali
yuritish dolzarb masalalardan biridir.
2.2. Dasturiy ilova uchun qo‘yiladigan funksional talablar
Ushbu dasturiy ilovaga quyidagi asosiy funksiyalar yuklanadi:
 Foydalanuvchi kirishi (admin, operator)
 Yangi abituriyent ma’lumotlarini kiritish
 Ma’lumotlarni tahrirlash va yangilash
 Ma’lumotlarni qidirish va saralash
 Ro‘yxatni eksport qilish (PDF, Excel)
 Statistik hisobotlar yaratish (jinsi, fanlar, tanlangan yo‘nalishlar bo‘yicha)
2.3. Ma’lumotlar bazasi tuzilmasi
Dastur   ma’lumotlar   bazasi   orqali   ishlaydi.   Quyidagi   asosiy   jadvallar   mavjud
bo‘ladi:
 Abituriyentlar   (ID,   F.I.O,   tug‘ilgan   sana,   pasport   ma’lumotlari,   telefon,
tanlangan yo‘nalish, test fanlari, ballar)
 Fakultetlar (ID, nomi)
 Yo‘nalishlar (ID, fakultet ID, nomi)
 Admin foydalanuvchilar (ID, login, parol, rol)
2.4. Dastur arxitekturasi
Dastur quyidagi qatlamlardan tashkil topadi:
8  Foydalanuvchi   interfeysi   (Frontend):   HTML/CSS,   JavaScript   orqali   sodda
va qulay interfeys yaratiladi.
 Dastur   logikasi   (Backend):   Python   (Flask/Django),   PHP   yoki   Java
yordamida ish faoliyati yuritiladi.
 Ma’lumotlar bazasi: MySQL, PostgreSQL yoki SQLite.
2.5. Ilova interfeysining dizayn yechimlari
Ilova   dizaynida   foydalanuvchilarga   qulaylik   yaratish   maqsadida   minimalistik
yondashuv qo‘llaniladi:
 Bosh menyu
 “Yangi abituriyent qo‘shish” formasi
 “Ma’lumotlarni ko‘rish va tahrirlash” sahifasi
 “Statistik tahlil” bo‘limi
2.6. Dasturiy ta’minotni testlash
Dastur   ishlab   chiqilgandan   so‘ng   uning   funksional   imkoniyatlari   sinovdan
o‘tkaziladi:
 Kiritilgan ma’lumotlar saqlanishi
 Qidiruv natijalarining to‘g‘riligini tekshirish
 Kirish (login) xavfsizligini tekshirish
 Hisobotlar yaratish modulining to‘g‘ri ishlashi
2.7. Dasturiy ta’minotni joriy etish
Ilova   sinovdan   o‘tkazilgach,   o‘quv   muassasasining   kompyuterlariga
o‘rnatiladi.   Foydalanuvchilarga   foydalanish   bo‘yicha   yo‘riqnomalar   beriladi,
dastur texnik qo‘llab-quvvatlash tizimi yo‘lga qo‘yiladi.
2.8. Dastur ishlab chiqishning bosqichlari
Dasturiy ilovani yaratish bir necha bosqichda amalga oshiriladi:
1. Talablarni aniqlash (analiz bosqichi):
o Foydalanuvchilar kim?
o Qanday ma’lumotlar kerak?
o Foydalanishdagi asosiy vazifalar nimalardan iborat?
o Muammoli nuqtalar qanday?
9 2. Texnik topshiriq shakllantirish:
o Dastur qanday texnologiyalar asosida ishlab chiqiladi?
o Dastur qanday muhitda ishlaydi (desktop, web, mobil)?
o Xavfsizlik,   ma’lumotlar   bazasi,   interfeys   bo‘yicha   texnik   mezonlar
aniqlanadi.
3. Loyihalash (Design):
o Ma’lumotlar bazasi strukturasi chiziladi.
o Interfeys dizayni eskizlari (wireframe, mockup) tayyorlanadi.
o Har bir sahifaning funksiyasi belgilanadi.
4. Dasturlash:
o Frontend   (HTML,   CSS,   JS)   va   backend   (Python/Django,   PHP,   Java)
qismi alohida ishlab chiqiladi.
o Ma’lumotlar bazasi (MySQL/PostgreSQL) bilan bog‘lanadi.
5. Testlash:
o Funksional testlar (kirish, saqlash, o‘chirish).
o Yuklanish testi.
o Xavfsizlik testi.
6. Joriy qilish va texnik qo‘llab-quvvatlash:
o Dasturni foydalanuvchilarga o‘rgatish.
o Ko‘rsatmalar yaratish.
o Xatoliklarni tuzatish.
2.9. Texnologik yechimlar va tanlov asoslari
Quyidagi texnologiyalar ushbu loyiha uchun mos deb topildi:
Komponent Tanlangan texnologiya Izoh
Frontend HTML5, CSS3, JavaScript Oddiy va qulay interfeys
Backend Python (Flask) yoki PHP Tez va kengaytiriladigan
Ma’lumotlar bazasi MySQL yoki SQLite Barqaror va ochiq kodli
Hisobot uchun Chart.js, pandas (Python) Statistik tahlil
Dastur muhit Web-portal yoki lokal server Har xil variantga moslashuvchan
2.10. Dastur xavfsizligi
10 Ma’lumotlar   bazasidagi   shaxsiy   ma’lumotlar   (F.I.O.,   passport,   telefon)
muhofaza qilinishi kerak. Shu bois:
 Parollarni shifrlash (hashing) texnologiyalari ishlatiladi.
 Admin panelga kirish autentifikatsiya orqali amalga oshiriladi.
 Ma’lumotlar bazasining rezerv nusxasi avtomatik yaratiladi.
2.11. Dasturdan foydalanish bo‘yicha foydalanuvchi yo‘riqnomasi
Ilova   bilan   ishlashni   o‘rgatish   maqsadida   foydalanuvchi   yo‘riqnomasini
tayyorlash zarur.  Bu yo‘riqnoma quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
 Kirish va parolni o‘rnatish
 Yangi abituriyent qo‘shish
 Ma’lumotni qidirish, saralash va tahrirlash
 Hisobotni chiqarish
 Tez-tez uchraydigan muammolar va ularning yechimi
2.12. Dastur ilovasining yangilanish imkoniyatlari
Tizim   kengaytiriladigan   qilib   yozilgani   sababli,   kelajakda   quyidagilarni
qo‘shish mumkin:
 Onlayn ro‘yxatdan o‘tish moduli
 Telegram bot orqali ma’lumot olish
 Mobil versiya
 QR-kodli abituriyent kartasi
 Test natijalarini avtomatik integratsiya qilish (Davlat test markazi bilan)
11 III BOB. DASTUR ILOVASINING FUNKSIONAL IMKONIYATLARI VA
SINOV NATIJALARI
3.1. Dasturiy ilovaning asosiy funksiyalari
Yaratilgan   abituriyentlar   ma’lumotlarini   yuritish   dasturi   foydalanuvchilarga
quyidagi asosiy funksiyalarni taqdim etadi:
 Foydalanuvchi   avtorizatsiyasi   va   roli:  Administrator   va   operatorlar   uchun
alohida   kirish   imkoniyati   mavjud   bo‘lib,   xavfsizlikni   ta’minlash   uchun
parollar shifrlangan holda saqlanadi.
 Ma’lumot   kiritish:   Abituriyentga   oid   barcha   zarur   ma’lumotlar   (F.I.O.,
tug‘ilgan   sana,   hujjat   raqamlari,   telefon,   tanlangan   yo‘nalish,   test   fanlari,
baholar) elektron forma orqali kiritiladi.
 Ma’lumotlarni   tahrirlash   va   o‘chirish:   Istalgan   abituriyent   yozuvini
tahrirlash yoki  o‘chirish mumkin, bu esa bazadagi  ma’lumotlarning doimiy
yangilanishini ta’minlaydi.
 Qidiruv   va   filtrlash:   Foydalanuvchi   F.I.O.,   yo‘nalish,   fanlar   yoki   ballar
asosida tezkor qidiruv amalga oshirishi mumkin.
 Hisobotlar yaratish: Ma’lumotlar eksporti PDF yoki Excel formatida amalga
oshiriladi.   Statistik   hisobotlarda   yo‘nalishlar   bo‘yicha   abituriyentlar   soni,
eng   yuqori   ball   olganlar,   fanlar   bo‘yicha   o‘rtacha   ball   ko‘rsatkichlari
mavjud.
 Statistika   va   tahlil:   Grafiklar   yordamida   vizual   tahlillar   (masalan:
yo‘nalishlar bo‘yicha abituriyentlar soni, gender nisbati) aks ettiriladi.
3.2. Foydalanuvchi interfeysi (UI) imkoniyatlari
Dastur   interfeysi   sodda   va   intuitiv   tarzda   ishlab   chiqilgan   bo‘lib,   quyidagicha
imkoniyatlarga ega:
 “Asosiy menyu” – barcha bo‘limlarga o‘tish imkonini beradi.
 “Yangi abituriyent qo‘shish” – interaktiv forma orqali.
 “Ma’lumotlar ro‘yxati” – jadval ko‘rinishida, sahifalash imkoniyati bilan.
 “Statistik hisobotlar” – diagramma va grafiklar bilan to‘ldirilgan.
12 Dizayn   yengil   ranglarda   tanlangan   bo‘lib,   ko‘zni   charchatmaydi   va   barcha
sahifalar o‘zaro bog‘langan.
3.3. Sinov (test) jarayoni va natijalari
Dasturiy ilova testdan quyidagi mezonlar bo‘yicha o‘tkazildi:
Test turi Maqsadi Natija
Funktsional test Har   bir   tugma   va   forma
ishlashini tekshirish Barcha   funksiyalar   to‘g‘ri
ishladi
Ma’lumotlar testlari Kiritilgan   ma’lumotlarning
bazada to‘g‘ri saqlanishi 100% muvaffaqiyatli
Kirish xavfsizligi Login-parol   himoyasi   va
noto‘g‘ri urinishlar holati Xatolik   holatlari   to‘g‘ri
qayta ishlanmoqda
Qidiruv sinovi Tezkor   qidiruv   samaradorligini
baholash 0.5 soniyada natija
Yuklanish testi 1000   ta   yozuv   bilan   bazaning
yuklanishini tahlil qilish Sezilarli   sustlashish
kuzatilmadi
Ko‘p
foydalanuvchili
rejim Bir   nechta   foydalanuvchi
ishlayotganida sinov Barqaror ishlash
Test   natijalariga   ko‘ra   dastur   ishonchli,   tezkor   va   foydalanuvchiga   qulay
bo‘lib chiqqan.
3.4. Dastur samaradorligi va afzalliklari
Yaratilgan dasturiy ilova quyidagi ustunliklarga ega:
 Ishonchlilik – Ma’lumotlar xavfsiz va yo‘qolish xavfisiz saqlanadi.
 Avtomatlashtirish   –   Qo‘lda   yuritish   bilan   solishtirganda   vaqt   va   resurs
tejaydi.
 Tahliliy   imkoniyatlar   –   Qaror   qabul   qilishda   yordam   beruvchi   statistik
ma’lumotlarni tez olish imkoniyati.
13  Moslashuvchanlik – Kengaytirish, boshqa modullar bilan integratsiya qilish
imkoniyati bor.
 Ko‘p   foydalanuvchili   rejim   –   Bir   nechta   foydalanuvchi   bir   vaqtda   ishlashi
mumkin.
3.5. Real ishlash muhiti va foydalanuvchi tajribasi
Dastur   o‘rnatilgan   test   muhitida   foydalanuvchilarga   taqdim   etildi.   Undan
foydalanayotgan   foydalanuvchilar   (qabul   komissiyasi   operatorlari)   quyidagi
afzalliklarni qayd etdi:
 Ish tezligi – avvalgi Excel fayllarga qaraganda 3–4 baravar tez ishlov berish
imkonini beradi.
 Qulay   interfeys   –   ma’lumot   kiritish   va   qidiruvning   osonligi   tufayli   yangi
foydalanuvchilar ham tezda o‘rganadi.
 Statistik tahlil – ballar, yo‘nalishlar va jinslar bo‘yicha avtomatik hisob-
kitoblar tahlil jarayonini ancha yengillashtiradi.
3.6. Tizimni sinovdan o‘tkazish bosqichlari
Dastur   funksional   va   yuklanish   jihatidan   quyidagi   bosqichlarda   sinovdan
o‘tkazildi:
1. Birlamchi   sinov   (alpha   test)   –   yaratuvchi   guruh   tomonidan   asosiy
funksiyalar tekshirildi.
2. Ikkinchi   darajadagi   sinov   (beta   test)   –   foydalanuvchi   rollarida   turli
operatorlar tomonidan amaliy ishlatilish holatlari tahlil qilindi.
3. Yuklama testi – 10 000 dan ortiq yozuv kiritilib, tizim tezligi va barqarorligi
baholandi.
4. Xavfsizlik sinovi – noto‘g‘ri parol kiritish, SQL injection urinishlari kabi
xatarlar sinovdan o‘tkazildi.
3.7. Foydalanuvchilarning fikr va mulohazalari
Test   davrida   foydalanuvchilardan   so‘rovnoma   asosida   fikrlar   olindi.
Quyidagi asosiy mulohazalar aniqlandi:
14 Fikrlar Foydalanuvchilar   soni
(20 dan) Bahosi
Interfeys qulay va tushunarli 18 ta Juda yaxshi
Qidiruv tezligi yuqori 19 ta Juda yaxshi
Statistika bloki foydali 17 ta Yaxshi
Dastur   yuklanishda   sekinlashadi
(ba'zi holatlarda) 3 ta Takomillashtirish
zarur
Mobil versiyasi yo‘q 6 ta Taklif berilgan
Shu asosda, kelgusida tizimni mobil moslashuvchan interfeys va yangilanish
modullari bilan kengaytirish rejalashtirilmoqda.
3.8. Texnik qo‘llab-quvvatlash va foydalanish samaradorligi
Dasturiy ilova joriy etilgandan so‘ng quyidagi qo‘llab-quvvatlash va xizmatlar
yo‘lga qo‘yildi:
 Texnik yordam xizmati: telefon va elektron pochta orqali.
 Foydalanuvchi qo‘llanmasi: bosma va elektron shaklda taqdim etilgan.
 O‘quv   mashg‘ulotlari:   dastlabki   foydalanuvchilar   uchun   qisqa   treninglar
o‘tkazildi.
Ushbu   qo‘llab-quvvatlash   choralari   dasturdan   to‘laqonli   va   xatolarsiz
foydalanishni ta'minlashga xizmat qiladi.
3.9. Dasturiy ta’minotni rivojlantirish istiqbollari
Dastur   dastlabki   funksional   holatida   samarali   ishlayotganiga   qaramasdan,
kelajakda quyidagi yo‘nalishlarda rivojlantirish ko‘zda tutilmoqda:
 Mobil ilova (Android uchun versiya)
 Telegram-bot orqali so‘rov yuborish va javob olish
 Davlat test markazi API orqali test natijalarini avtomatik yuklab olish
 Abituriyent shaxsiy kabineti (shaxsiy sahifa orqali ariza holatini ko‘rish)
15 XULOSA
Mazkur  kurs ishida  abituriyentlar  ma’lumotlarini  zamonaviy texnologiyalar
asosida   yuritish   zarurati,   mavjud   muammolar,   ularni   bartaraf   etish   uchun   ishlab
chiqilgan   dasturiy   yechim   va   bu   yechimning   funksional   imkoniyatlari   chuqur
o‘rganildi.   Tadqiqotlar   shuni   ko‘rsatdiki,   bugungi   kunda   oliy   o‘quv   yurtlarining
abituriyentlar bilan ishlash tizimi an’anaviy va qisman avtomatlashtirilgan shaklda
olib borilmoqda. Bu esa inson omili ta’sirida xatolar, vaqt yo‘qotilishi va statistik
tahlillar olib borishda qiyinchiliklarga olib kelmoqda.
Shu   muammoni   hal   etish   maqsadida   yaratilgan   dasturiy   ilova   quyidagi
yutuqlarga erishish imkonini berdi:
 Abituriyent ma’lumotlarini tizimli va ishonchli saqlashga erishildi;
 Ma’lumotlarni avtomatik saralash, qidirish va tahrirlash imkoniyati yaratildi;
 Hisobotlar   va   statistik   tahlillarni   avtomatik   generatsiya   qilish   qulayligi
ta’minlandi;
 Dastur   interfeysi   oddiy   va   intuitiv   bo‘lib,   foydalanuvchilar   oson
foydalanmoqda;
 Ilovaning   xavfsizlik   darajasi   va   barqaror   ishlash   ko‘rsatkichlari   yuqori
baholandi.
Test   natijalari,   foydalanuvchi   fikrlari   va   texnik   tahlil   shuni   ko‘rsatdiki,   ushbu
dastur   nafaqat   ma’lumotlarni   boshqarish   samaradorligini   oshiradi,   balki
abituriyentlar   bilan   ishlovchi   xodimlarning   mehnatini   ham   yengillashtiradi.
Bunday   dasturiy   ta’minotlar   keng   joriy   qilinsa,   oliy   ta’lim   tizimida   shaffoflik,
tezkorlik   va   raqamli   boshqaruv   tamoyillari   keng   miqyosda   amaliyotga   tatbiq
etiladi.
Ushbu   ishning   amaliy   ahamiyati   shundaki,   uni   istalgan   oliy   o‘quv   yurtiga
moslashtirish   va   amaliyotda   qo‘llash   imkoniyati   mavjud.   Kelgusida   tizimga
qo‘shimcha   modullar   –   onlayn   ariza   topshirish,   mobil   versiya,   test   natijalarini
integratsiyalash   kabi   funksiyalarni   qo‘shish   orqali   dasturni   takomillashtirish
rejalashtirilmoqda.
16 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. O‘zbekiston   Respublikasi   Prezidentining   “Raqamli   O‘zbekiston   –   2030”
strategiyasi bo‘yicha farmoni. – T.: Lex.uz, 2020.
2. O‘zbekiston Respublikasi Ta’lim to‘g‘risidagi qonuni. – T.: Adolat, 2021.
3. Kompyuter   va   dasturlash   asoslari.   Darslik   /   T.A.   Jo‘rayev,   B.B.   Botirov   –
Toshkent: Iqtisod-Moliya, 2020. – 268 b.
4. Axborot texnologiyalari asoslari / A.A. Karimov, M.M. Sobirov. – Toshkent:
Fan va texnologiya, 2021. – 312 b.
5. Web-dasturlash asoslari / S.I. Rustamov. – Toshkent: Innovatsiya, 2020.
6. Python   dasturlash   tili.   Boshlang‘ich   qo‘llanma   /  A.   Xaydarov.   –   Toshkent:
Zamonaviy texnologiyalar, 2022.
7. MySQL   ma’lumotlar   bazasi   bilan   ishlash   /   D.   Mamarasulov.   –   Toshkent:
Axborot tizimlari nashriyoti, 2021.
8. ISO/IEC   9126:   Software   Engineering   –   Product   Quality   standard.
International Organization for Standardization.
9. Sommerville, I. Software Engineering, 10th Edition. – Pearson, 2016.
10. Pressman,   R.S.   Software   Engineering:   A   Practitioner’s   Approach,   8th
Edition. – McGraw-Hill, 2014.
11. Nielsen, J. Usability Engineering. – Academic Press, 1994.
12. O‘zbekiston   Respublikasi   Davlat   test   markazi   rasmiy   veb-sayti:
https://dtm.uz
13. Microsoft Docs: Database Design Basics. –  https://docs.microsoft.com
14. W3Schools. HTML, CSS, JavaScript tutorials. –  https://www.w3schools.com
17 ILOVALAR
Ilova 1. Dastur kodining asosiy qismi (Python + Flask)
from flask import Flask, render_template, request, redirect
import sqlite3
app = Flask(__name__)
@app.route('/')
def index():
    con = sqlite3.connect("abituriyentlar.db")
    con.row_factory = sqlite3.Row
    cur = con.cursor()
    cur.execute("SELECT * FROM abituriyent")
    rows = cur.fetchall()
    con.close()
    return render_template("index.html", rows=rows)
@app.route("/add", methods=["POST"])
def add():
    ism = request.form["ism"]
    familiya = request.form["familiya"]
    yonalish = request.form["yonalish"]
    con = sqlite3.connect("abituriyentlar.db")
    cur = con.cursor()
    cur.execute("INSERT INTO abituriyent (ism, familiya, yonalish) VALUES (?, ?,
?)", (ism, familiya, yonalish))
    con.commit()
    con.close()
18     return redirect("/")
Ilova 2. Ma’lumotlar bazasi sxemasi (ER-diagramma)
+-------------------+
|   ABITURIYENT     |
+-------------------+
| ID (PK)           |
| Ism               |
| Familiya          |
| Tug_sana          |
| Pasport_raqami    |
| Telefon           |
| Yonalish_id (FK)  |
+-------------------+
+------------------+
|   YONALISHLAR    |
+------------------+
| ID (PK)          |
| Fakultet         |
| Yonalish_nomi    |
+------------------+
Ilova 3. Dastur interfeysi ekran suratlari (tasvir ta’rifi)
Rasm 1. Bosh menyu ekrani - Abituriyentlar ro‘yxati jadval ko‘rinishida.
Rasm 2. Yangi abituriyent qo‘shish formasi - Interaktiv forma orqali ma’lumot 
kiritiladi.
Rasm 3. Statistika oynasi - Diagramma orqali ko‘rsatkichlar tasvirlanadi.
19 Ilova 4. Statistika diagrammasi: “Yo‘nalishlar bo‘yicha abituriyentlar soni”
Yo‘nalish Abituriyentlar soni
Kompyuter inj. 120
Tibbiyot 95
Iqtisodiyot 80
Filologiya 60
20

Abituriyentlar ma'lumotlarini yuritish ma'lumotlar bazasi yaratish

Купить
  • Похожие документы

  • Dunyo tillari va tillar tasnifi
  • Dante Aligeri
  • Daslabki ma’lumotlarga ishlov berish. Ma’lumotlar tahlili. Ma’lumotlarni tayyorlash
  • Davlat muzeyi fondi, ularni xisobga olish muzey ashyolarini o‘rganish
  • Davlat tili haqidagi qonunning mazmun mohiyatini o‘zlashtirish

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha