Abu Ali Ibni Sino ilmiy merosini o‘rganilishi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	728.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Abu Ali Ibni Sino ilmiy merosini o‘rganilishi

Купить

RE JA:
1. ABU ALI IBN SINO HAYOTI VA FAOLIYATI.
2. ABU ALI IBN SINO ILMIY MEROSIDA
ILMLAR TASNIFI.
3. ABU ALI IBN SINO ILMIY MEROSINING
O‘RGANILISHIAbu Ali Ibni Sino
ilmiy merosini
oʻrganilishi

Abu Ali ibn Sino hayoti va faoliyati
Ibensino asarlarining asosiy qismi arab tilida
baʼzilari fors tilida yozilgan
Uning eng yirik asari kitob “Ushshifo “ shifo
kitobi 22 jilddan iborat
Asar 4 qismdan iborat
Asarning qismlari lotin surioniy nemis ibroniy
rus tiliga tarjima qilingan
980-1037

Ibn sino asar tarkibi
1. Falsafiy
2. Tibbiy
3. Adabiy
4. Tabiiy

“ Kitob ush-shifo” (“Shifo kitobi”)
“ Kitob ush-shifo” (“Shifo kitobi”) 22 jilddan iborat bo‘lib, 4 ta katta
bo‘limini mantiq, fizika, matematika, metafizikaga doir masalalar
egallagan. Uning ayrim qismlari lotin tiliga, Yevropadagi boshqa
tillarga, sharq tillariga, shuningdek, rus, o‘zbek tillariga tarjima
qilingan. 20 jilddan iborat bo‘lgan “Kitob ul-insof ” (“Insof kitobi”)
bizgacha yetib kelmagan, chunki Isfahondagi yong‘inda yo‘qolgan.
“Kitob un-najot” (“Najot kitobi”) 4 katta qismdan – mantiq, fizika,
matematika, metafizikadan iborat, “Kitob lison ul-arab” (“Arab tili
kitobi”) 10 jildni tashil etadi. “Donishnoma” fors tilida yozilgan
bo‘lib, 4 qismni – mantiq, fizika, matematika, metafizikani o‘z
ichiga oladi (Rus tiliga tarjima etilgan, bir qismi o‘zbek tilida
bosilgan)

Abu Ali ibn Sino ilmiy merosida
ilmlar tasnifi
Ibn Sinoning ilmiy merosini shartli ravishda 4 qismga,
ya’ni falsafiy, tabiiy, adabiy va tibbiy sohalarga bo‘lish
mumkin, olim shularning har birida chuqur iz
qoldirgan. Lekin Ibn Sino asarlarining miqdoriy
nisbatiga nazar solsak, olimning qiziqish va e’tibori
ko‘proq falsafa va tibga qaratilganini ko‘ramiz. Garchi,
uni “Avitsenna” sifatida G‘arbda mashhur qilgan uning
tibbiy merosi, xususan, “Tib qonunlari” bo‘lsada,
“Shayx-ur-rais” nomi, eng avval, uning buyuk
faylasufligiga ishoradir.

Aruzining rajas
vaznida yozgan ular
“urjuza” deb ataladiIbn sinoning adabiy faoliyati
1956 yil parijda
1910-yil
qohirada nashr
etilgan
Amaliy tibbiyot
605 bayt
Nazariy
tibbiyot 705
bayt1326 bayt 2652
misraTibbiy doston
tabobatga oid
birinchi doston

Ibn sinoning tibbiyotga oid sheʼrlari
Sog’liqni saqlash gigiyenaga oid urguza 30
4 fasllar haqida urguza
Anatomiyaga oid urguzi
Gippokrat vasiyatlari haqida urjuza
Mantiqqa oid yozilgan urjuza
Anatomiyaga oid
Tajribadan o’tgan tibbiy narsalar haqida urjuza
tibbiy nasihatlar yozilgan urjuza
Aloqa haqida urjuza
Tabobat haqida urjuza

Tib qonunlari asari va uning
oʻrganilishi
Gippokrat
Dioskorit Galin
Ibn Musavayev
Abu bakr Rozi
Masihiy Hind tabibi
charka1. Asar Jurjon
Ray va
Hamadond
a yozilgan
Asar1012/1024
yillarda yozilgan

Ibn sino tip qonunlari kitobini besh
kitobga boʻladi
1. Kitobda tabobatning nazariy asoslari hamda amaliy tabobatning umumiy maslahatlari
tabobat ilmining tarifi uning vazifalari xil va mijoz haqidagi taʼlimot bayon qilinadi keyin
odam tanasini oddiy aʼzolari suyak boʻgʻin Pay bog’lama va mushaklar haqida qisqa
anatomik ochir keltiradi.
2. Kitobda o’sha davrda oʻsimlik hayvon vamadanlardan olinadigan 800 dan ortiq dori
darmonlar tarifi ularning davoli xususiyatlari va qo’llanish usullari bayon qilingan muallif
o’rta osiyo va yaqin sharq hamda o`rta shart mamlakatlaridan chiqadigan dori-
darmonlardan tashqari hindiston xitoy yunoniston afrika o’rta dengiz atrofi va boshqalar
joylaridan keltiriladigan ko‘plab dori va modellarni ham ko’rsatib o’tadi

Tip qonuni kitobining matnlari
haqida
1. Tip qonunlari ning arabcha matini birinchi marta 1593-yilda rimda keyinchalik qohirada
1873-1871879 yillarda tehronda 1889 laknavda 1906-yil va Lohurda 1905-yil ham chop
etildi qonun ko’p o’tmay gʻarb mamlakatlarida ham shuhrat topdi 1130-yilda tarjimonlar
guruhi tashkil qilindi va kremnolog gerard 1114 187-yillar tip qonunlarini arab tilida
lotin tiliga tarjima qilishga kirishdi biroq bu ishni keyin 13-asrda yashagan gerard
oxiriga yetkazdi umuman tip qonunlari lotin tilida 40 martadan ortiq to’la holda nashr
etilgan ayrim qismlarida nashr esa son sanoqsizdir.

Abu Ali ibn Sino ilmiy merosining
o‘rganilishiga doir
Jahonning turli kutubxonalarida Ibn Sino asarlarining qo‘lyozmalari
saqlanadi, shu jumladan, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Abu Rayxon
Beruniy nomidagi Sharqshunoslik universitetida ham alloma qalamiga
mansub 50 asarning 60 ta qo‘lyozmasi mavjud. Yevropa olimlari
Y.Bishmann, Y.Ruska, X.Korbin, Kruz Xernandez, L.Garde, A.Guashon,
X.Ley, P.Morividj, J.Saliba hamda arab, turk va eron olimlari M.Najotiy,
A.Nodir, J.Qanavotiy, Said Nafisiy, Yahyo Maxdaviy, Umar Farrux,
E.Ihsono‘g‘lu, F.Rahmon, M.Muso, H.G‘araba, M.Shohvardiy va boshqalar
Ibn Sino ijodini o‘rganishga ma’lum hissa qo‘shdilar. Rossiyalik olimlardan
Y.Bertels, A.Borisov, I.Braginskiy, S.Grigoryan, B.Petrov, B.Rozenfeld,
V.Ternovskiy, A.Sagadeyev, M.Rojanskaya, Tojikiston olimlaridan S.Ayniy,
M.Dinorshoyev, T.Mardonov, N.Rahmatullayev, A.Bahovuddinov,
Y.Nuraliyev bu yo‘nalishning rivojlanishiga xizmat qildilar.

Rus antropologi M.Gerasimov, bir necha tarixiy shaxslar qatori, Ibn
Sinoning ham kalla suyagi asosida haykal-portretini yaratgan. Andijon
tibbiyot instituti xodimlari (Y.Otabekov, Sh.Hamidullin, Y.Sokolova) Ibn
Sinoning ilmiy asoslangan timsolini haykal-byustda tasvirladilar (1965).
O‘zbekistonlik rassom S.Marfin Ibn Sino badiiy portretini ishlagan (1968).
Ibn Sino haqida “O‘zbekfilm” studiyasi ijodkorlari (rej.E.Eshmuxamedov;
O.Agishev, E.Eshmuhamedov ssenariysi) “Dahoning yoshligi” tarixiy-
biografik badiiy filmini (1984) yaratdilar.

O‘zbekistonda Ibn Sino asarlarini tarjima va tadqiq etishda sharqshunos
olimlar S.Mirzayev, A.Murodov, A.Rasulov, U.Karimov, Y.Zavadovskiy,
A.Semyonov, M.Sale, P.Bulgakov, Sh.Shoislomov, E.Talabov,
H.Hikmatullayevlar ulkan ishlarni amalga oshirdilar. T.Qori-Niyoziy,
I.Mo‘minov, M.Xayrullayev, M.Boltayev, A.Axmedov, G.Matvievskaya,
V.Jumayev, N.Majidov, O.Fayzullayev, M.Baratovning monografiya va
maqolalarida Ibn Sino ijodining turli qirralari tadqiq etilgan

Abu Ali Ibni Sino ilmiy merosini o‘rganilishi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish