Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 649.0KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Advokatning alohida toifadagi jinoiy ishlarni yuritishda qatnashishi

Купить
Mavzu: Advokatning alohida toifadagi jinoiy ishlarni yuritishda qatnashishi. • Reja: • 1.Advakat voyaga yetmaganlar ishlari bo’yicha ish yuritishi. • 2. Advokatning jabrlanuvchi yoki jarayonning boshqa ishtirokchilari nomidan vakillik qilishi. • 3. Advokat-fuqarolik da’vogari vakili . • 4 . Guvohning advokati A dvok at ning alohida t oif adagi jinoiy ishlarni y urit ishda qat nashishi • . • Advokat voyaga yetmaganlar ishlari bo‘yicha ish yurituvi o‘zbekiston respublikasi jikning 50-bobidan tashqari, o‘zbekiston respublikasi jpkning boshqa moddalari bilan ham tartibga solinishini nazarda tutishi kerak. Voyaga yetmaganlarni himoya qilishda o‘zbekiston respublikasi jpkning jinoiy sud ishida voyaga yetmaganlarning huquqlarini va qonuniy manfaatlarini ta'minlashga oid sanab o‘tilgan bandlari, modda qismlari va moddalarini nazarda tutish kerak. Voy aga y e t maganlarga nisbat an dast labk i surisht iruv va sud muhok amasi ish y urit uvida qo‘shimcha ravishda quy idagi holat lar be lgilanishi k e rak : • 1) voyaga yetmagan shaxsning yoshi, tug‘ilgan kuni, oy va yil. • 2) voyaga yetmagan shaxsning turmush tarzi va tarbiyasi, psixik rivojlanishi va uning shaxsining boshqa xususiyatlari. • 3) voyaga yetmagan shaxsga yoshi katta shaxslarning ta’siri. Voyaga yetmagan shaxsning yoshi, tug‘ilgan kuni, oy va yil. • Voyaga yetmaganning yoshini tasdiqlovchi hujjatlar tug‘ilganlik to‘g‘risidagi guvohnoma, pasport, fuqarolik holatlari dalolatnomalari kitobidan ko‘chirma, ekspertiza xulosasi sanaladi. • Sudlanuvchining yoshini sud-tibbiy ekspertizasi bilan belgilashda u tug‘ilgan kun ekspertlar keltirgan yilning oxirgi kuni sanaladi, yoshni maksimal va minimal sof yosh bilan aniqlashda esa sud ekspertlar tahmin qilayotgan ushbu shaxsning minimal yoshiga asoslanish kerak bo‘ladi; Voyaga yetmagan shaxsning turmush tarzi va tarbiyasi, psixik rivojlanishi va uning shaxsining boshqa xususiyatlari • Voyaga yetmagan shaxsning turmush tarzi va tarbiyasini belgilashda quyidagi ma’lumotlar aniqlanadi: • _ota-onalar va ularniing o‘rnini bosuvchi shaxslar haqida ma'lumotlar, ularning bolalarni me’yorda tarbiyalashga qobilligi; • _voyaga yetmagan shaxsning ichik ishlar organlarida hisobga qo‘yilishi, u sodir etgan huquqbuzarliklarga oid ko‘riladigan choralar to‘g‘risida; • _voyaga yetmagan shaxsning o‘qishga, ishga munosabati to‘g‘risida; • _ oilaning moddiy-maishiy sharoiti; • _voyaga yetmagan shaxsning spirtli ichimliklar va narkotik moddalar iste’mol qilishga moyilligi; • _uning tarbiyasiga va xatti- harakatiga ota-onasi, qonuniy vakillarining ta'siri to‘g‘risida Voyaga yetmagan shaxsga yoshi katta shaxslarning ta’siri . • Agar jinoyatni sodir etishdan oldin voyaga yetmaganga nisbatan yoshi katta shaxslarning, jumladan ish bo‘yicha jabrlanuvchilar deb topilganlarning noqonuniy yoki gij-gijlovchi harakatlari ro‘y bergan bo‘lsa, sud buni aybdorning jazosini yengillashtiruvchi holat deb topish huquqiga ega. • Yana voyaga yetmagan shaxs jinoyatni sodir etish chog‘ida yoshi katta odamga moddiy, xizmat yoki boshqa bog‘liqlikda bo‘lmaganligiga, uning irodasi katta yoshlining noqonuniy harakatlari bilan sindirilganligi tufayli jinoiy harakatlari majburiy bo‘lmaganmi – shunga e'tibor berish kerak. • Agar voyaga yetmaganda ruhiy buzilish bilan bog‘liq bo‘lmagan psixik rivojlanishda orqada qolish belgilari kuzatilsa, harakatlar (harakatsizlik)ning amaliy xarakteri va ijtimoiy xavfini to‘liq anglay olganmi yoki ularni boshqara olganmi – shuni aniqlash lozim. O‘zbekiston respublikasi jpkning 51-moddasiga muvofiq voyaga yetmagan shaxsga nisbatan jinoiy ish yurituvida himoyachining qatnashishi majburiy sanaladi. • Voyaga yetmaganlar ishi bo‘yicha dastlabki tergovda va sud majlisida himoyachi (advokat)ning majburiy qatnashishi to‘g‘risidagi qonun talablariga rioya etilmaslik jinoyat protsessual qonunning sezilarli buzilishi deb ko‘riladi va hukmning bekor qilinishiga olib keladi. • Voyaga yetmagan gumon qilinuvchiga nisbatan ehtiyot chorasi sifatida qamoq ostida saqlash agar u og‘ir yoki o‘ta og‘ir jinoyatni sodir etishda gumon qilinsa yoki ayblansa, qo‘llanilishi mumkin. Advokatlar quyidagi holatga e'tibor qaratishlari lozim: o‘zbekiston respublikasi jpkning 84-moddasi bo‘yicha jinoiy ish bekor qilinganida (tomonlarning sulhga kelganliklari), jabrlanuvchi voyaga yetmagan shaxs bo‘lganida ushbu sababga ko‘ra ishni bekor qilish uchun voyaga yetmagan shaxsning qonuniy vakilining yozma roziligi kerak bo‘ladi. • Voyaga yetmaganlarning himoyasini amalga oshiradigan advokatlar nazarda tutishlari kerakki, voyaga yetmagan shaxsga nisbatan hukm chiqarganda sud voyaga yetmaganni tarbiyaviy ta’sirga ega majburiy choralarni qo‘llash bilan yoki uni voyaga yetmaganlar uchun ixtisoslashtirilgan muassasalarga yuborish bilan ozod qilish yoki shartli hukm qilish yoki ozodlikdan mahrum qilish bilan bog‘liq bo‘lmagan jazo tayinlash imkoniyati haqidagi masalani hal etishi lozim. A dvok at ning jabrlanuvchi y ok i jaray onning boshqa isht irok chilari nomidan vak illik qilis HI • Amaldagi o‘zbekiston respublikasi jpkga muvofiq jabrlanuvchiga keng protsessual huquqlar berilgan, ularning katta qismini ular shaxsan yoki o‘z vakili orqali amalga oshirish huquqiga ega. Jabrlanuvchi tomonidan o‘z huquqlari va qonuniy manfaatlarini vakil orqali himoya qilinishi bir tomondan eng muhim protsessual huquqlardan biri sanaladi, boshqa tomondan – jarayon ishtirokchisiga uning huquqlarining real amalga oshishini ta’minlovchi protsessual kafolat sanaladi. • Shunisi ham borki, ko‘p hollarda jabrlanuvchilar qonunchilik masalalarida kam ma’lumotga ega shaxslar bo‘ladilar. Albatta, surishtiruvni amalga oshirayotgan shaxs, tergovchi va sud jabrlanuvchiga uning protsessual huquqlarini tushuntirishi lozim, biroq bu huquqni yuridik bilimlarga ega shaxs to‘liqroq va samaraliroq amalga oshirishi mumkin. Shu sababli jabrlanuvchilar jinoiy ishlarda tez-tez o‘z huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishni advokatlarga ishonib topshiradilar. Ishda advokatning jabrlanuvchining vaikli sifatida qatnashishi jabrlanuvchining huquqlari va qonuniy manfaatlarini o‘z vaqtida ishonchli va samarali amalga oshirish imkonini beradi. • Tergov va sud organlari yuridik konsultatsiyalarga voyaga yetmagan yoki layoqatsiz bo‘lgan, ota-onalari yoki yaqin qarindoshlari vafot etgan, qonuniy vakil tayinlanmagan jabrlanuvchining vakilligini amalga oshirish uchun advokat ajratishni so‘rab tez-tez murojaat qilib turadilar. Bunday vaziyatlar jabrlanuvchining qonuniy vakilining pozitsiyayi jabrlanuvchining manfaatlariga zid ekanligi aniqlanganda ham yuzaga keladi. Masalan, voyaga yetmagan jabrlanuvchining onasi ayblanuvchi – ota tomonini oladi. Aniqki, bunday vaziyatlarda tergovchi yoki sud o‘z majburiyatlarini bajarishdan bosh tortgan qonuniy vakil boshqa vakil bilan, jumladan advokat bilan almashtirilishi uchun choralar ko‘rishlari lozim. Shu sababli qonunda voyaga yetmaganlar, ko‘rlar, soqovlar, karlar va o‘zlarining jismoniy yoki ruhiy kamchiliklari oqibatida o‘z huquqlarini amalga oshira olmaydigan va o‘z manfaatlarini himoya qila olmaydigan boshqa shaxslarga zarar yetkazgan jinoyatlar bo‘yicha ishlarda, ularning qonuniy vakillari ishda qatnashayotganligi yoki yo‘qligidan qat’i nazar, jabrlanuvchilar vakillarining majburiy ishtirok etishi vaziyatlarini ko‘zda tutilishi zarur. • Advokat-jabrlanuvchi vakilining qatnashishining majburiyligi yana ma’naviy-psixologik va ma’naviy-pedagogik xarakterdagi mulohazalar bilan ham taqozo etiladi, ularga ko‘ra voyaga yetmaganni ish materiallarining muayyan qismi bilan tanishishdan to‘sish kerak bo‘ladi. Masalan, ishdagi unga noma’lum bo‘lgan, ota-onasining obro‘sini tushiruvchi materiallar ko‘rsatilmaydi. Bu holatda tegishli materiallar bilan tanishish, ularni o‘rganishda qatnashish bilan uning vakili – advokat shug‘ullanishi kerak bo‘ladi. Jinoiy ish jarayonida jabrlanuvchining vakili sifatida advokat ishtirokining majburiyligi tortishuvchanlik tamoyili bilan ham talab etiladi; jinoyat protsessual qonunchilikda faqat advokat- himoyachining majburiy ishtirok etishi holatlarini beklgilab qo‘yilishi bu tamoyilni buzadi. Jinoiy ish jarayonida jabrlanuvchining manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha o‘ziga majburiyatlar olishning ma’naviy asosi advokat tomonidan ishning xolis, to‘liq va har tomonlama o‘rganilishi adolatli sudlovni amalga oshirishning zaruriy sharti ekanligi, jabrlanuvchi qonuniy asoslarda o‘zining buzilgan huquqi va manfaatlarini talab qilayotganligini tushunish sanaladi. • _ Advokat, xususiy ayblov ishi bo‘yicha jabrlanuvchining vakili sifatida sudga jinoiy ish qo‘zg‘atish bo‘yicha ariza bilan murojaat qilishi mumkinligiga e'tibor berish kerak. _Amaliyotda fuqarolik da’vogarining vakili sifatida advokat sudlanayotganga jaxo chorasiga nisbatan o‘zining mustaqil fikrini aytishi yoki bu fikrni prokurorning taklifiga qo‘shishini kuzatish mumkin. _Bunday holatlarda advokat advokatlik faoliyatining ma’naviy asoslaridan chetlanadi degan fikr tug‘iladi. Bundan tashqari, mulkiy manfaat jazoga to‘g‘ridan to‘g‘ri bog‘liqlikka ega emasligini barcha biladi. _Advokat-fuqarolik da’vogari vakili dalillarni o‘rganib chiqish, tasniflash masalasiga va da’voni qondirishga ta’sir ko‘rsatuvchi boshqa holatlarga aralashishga haqli, lekin jazoni tayinlash masalasi fuqarolik da'vogari vakilining vakolatidan tashqaridagi ishdir. Tegishli advokatlik tuzilmasining orderi • Tegishli advokatlik tuzilmasining orderi, jabrlanuvchining, fuqaroviy da’vogari, fuqaroviy javobgarining roziligi bo‘lsa va u himoyani amalga oshirishiga to‘sqinlik qiluvchi asoslar bo‘lmasa, advokat jabrlanuvchining, fuqaroviy da'vogari, fuqaroviy javobgarining vakili sifatida ishga kirishishiga ruxsat beriladi. • Jabrlanuvchining faoliyati ayblov xarakteriga ega, chunki u o‘ziga zarar yetkazgan shaxsni fosh etish va jazolashdan manfaatdordir. Shu tariqa jabrlanuvchining o‘zi va uning vakili mavjud ayblov dalillarini to‘ldiradi. • Vakilning vakolatlari vakillik qilinuvchining roziligiga asoslangan va unga to‘liq bog‘langan, ya'ni jabrlanuvchi istalgan paytda uning vakili tomonidan tuzilgan har qanday hujjatni bekor qilishi mumkin. Vakilning huquqlari qonunda keltirib o‘tilgan va kengroq talqin qilinishi mumkin emas. • Jabrlanuvchining, fuqaroviy da’vogari, fuqaroviy javobgarining vakili jarayondan uning istalgan bosqichida chiqishi mumkin. Guv ohning adv ok at i bu belgilangan tartibda guvohning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish va unga kerakli yuridik yordam ko‘rsatish vakolatiga ega shaxsdir. Jinoiy ishda tomonlar manfaatlarining himoyasini amalga oshiruvchi shaxs ushbu ish bo‘yicha guvohning advokati bo‘la olmaydi. • Jinoiy ishda tomonlar manfaatlarining himoyasini amalga oshiruvchi shaxs ushbu ish bo‘yicha guvohning advokati bo‘la olmaydi. • Guvohning advokati guvoh chaqirilgandan boshlab u advokatlik guvohnomasini ko‘rsatgani va order taqdim qilganidan keyin ishda ishtirok etishiga ruxsat beriladi. Guvoh advokati quyidagi huquqlarga ega : • _ O‘zi huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilayotgan shaxs qanday jinoiy ish bo‘yicha chaqirilganini bilish; • _guvohning so‘roq qilinishida, shuningdek uning ishtirokida o‘tkaziladigan boshqa tergov harakatlarida qatnashish, • _unga qisqa maslahatlar berish; • _so‘roq o‘tkazayotgan shaxs ruxsati bilan guvohga savollar berish; • _guvohni so‘roq qilishda qatnashayotgan tarjimonni qonunda belgilangan tartibda rad qilish; • _so‘roq tugaganidan keyin guvohning huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilgani haqida arz qilish, u so‘roq bayonnomasiga kiritilishi lozim. Guvoh advokati quyidagilarga majbur: • Guvohga kerakli yuridik yordam ko‘rsatish, • dalillarni yo‘q qilish, qalbakilashtirish, • guvohlarni ko‘ndirish va boshqa noqonuniy harakatlar yo‘li bilan adolatni o‘rnatishga to‘sqinlik qilmaslik, • ish ko‘rilishida va sud majlisida tartibga rioya qilish. Foydalanilgan adabiyotlar: • 1. Advokatura. Oliy o’quv yurtlari uchun darslik. Egamberdiev A.U., Ahmedov R.T., Mirzaev sh.M., Fazilov F., Nikonov I., Sayfieva G. T.: Tdyuu nashriyoti • 2. Advokatura. Darslik. Mualliflar jamoasi. – Toshkent: TDYU • 3. Advokatura darslik // mas’ul muharrir y.F.N., Prof. D. Habibullayev - T.: Tdyu,

Advokatning alohida toifadagi jinoiy ishlarni yuritishda qatnashishi

Купить