Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 113.6KB
Покупки 0
Дата загрузки 13 Апрель 2024
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет География

Продавец

Bohodir Jalolov

Aholi geografiyasi va demografiya asoslari fanining predmeti, nazariy, ilmiy-amaliy asoslari va tushunchalari

Купить
Mavzu: Aholi geografiyasi va demografiya asoslari f anining predmeti, nazariy, ilmiy- amaliy asoslari va tushunchalari Reja: 1. Aholi va iqtisodiy geografiya asoslari fanining obekti, predmeti. 2. Aholi va iqtisodiy geografiya asoslari fanining mazmuni va vazifalari. 3. Fanning asosiy geografiya fanlari tizimida o‘rni, aloqador fanlar bilan bog‘liqligi. Aholi deganda ma’lum hududda yashayotgan kishilar guruhiga tushuniladi. Aholi geografiyasi iqtisodiy geografiyaning muhim va alohida tarmog‘i hisoblanadi - chunki iqtisodiy geografiyaning asosiy vazifasi, ishlab chiqaruvchi kuchlarning hududiy joylanishi qonuniyatlarini o‘rganishdir. Aholi har qanday jamiyatning asosiy ishlab chiqarish kuchidir. Ishlab chiqarish protsessida inson mehnati eng aktiv elementdir. Chunki jamiyat hayoti uchun zarur bo‘lgan barcha boyliklar inson mehnati natijasida yaratiladi. Taraqqiyot jarayonida aholining shaxsiy iste’moli bilan birga aholining o‘zi ham takror barpo qilinadi, ya’ni kishilar avlodlari tarbiyalanadi, voyaga yetkaziladi. Shuning uchun ham aholini geografik jihatdan o‘rganayotganda uch narsaga e’tibor berishimiz kerak: 1. Aholi moddiy boylik ishla Aholi geografiyasi iqtisodiy geografiyaning bir tarmog‘i bo‘lishi bilan birga boshqa tarmoqlar sanoat geografiyasi, transport geografiyasi, qishloq xo‘jaligi geografiyasi orasida alohida o‘rin tutadi. Aholi geografiyasi aholining tarkibi, dinamikasi va joylashuvidagi regional farqlarki, bu farqlarni vujudga keltiradigan qonuniyatlarni, aholi punktlarining hududiy tizimlarini va ularning rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganadi. Shuningdek aholi geografiyasi aholining yer shari bo‘yicha, ayrim davlatlar hamda tumanlar bo‘yicha harakatini o‘rganadi. Aholi geografiyasining muhim tushunchalaridan biri - aholining hududiy joylashish formalaridir. Aholi geografiyasining yana bir muhim tushunchasi - aholining funksional guruhga bo‘linishi. Aholi uchta funksional guruhga bo‘linadi: 1. Moddiy ishlab c Aholi geografiyasi quyidagi yo‘nalishlarga bo‘linadi: 1. Aholi tarkibi va uning takror barpo qilinishidagi geografik farqlar va bu farqning sababini o‘rganish; 2. Mehnat resurslari va ulardan foydalanishdagi geografik farqlarni o‘rganish; 3. Aholining hududiy taqsimlanishi va ularning harakatini o‘rganish; 4. Aholi punktlari va ularning hududiy tizimini o‘rganish; 5. Aholining madaniyati va turmush sharoitidagi farqlarni va ularning sababini o‘rganish; 6. Tarixiy aholi geografiyasi. O‘tgan tarixiy davrlarning aholi geografiyasini o‘rganish. 7. Aholini xaritaga tushirish. Aholi geografiyasining vazifalari: 1. Mamlakatimiz aholisi va chet davlat aholisi haqida ularning soni , o‘sishi, hududiy joylashuvi, migratsiyasi, shaharning rivojlanish muammolari va boshqa ma’lumotlar bilan keng kitobxonlarni va amaliy tashkilotlarni ta’minlaydi. 2. Aholisining nazariy masalalari ustida ishlashni davom ettirish. 3. Aholisining bevosita amaliy vazifalari hal qilishga qaratilgan tadqiqot ishlarini kuchaytirish, -O‘zbekistonning ijtimoiy-iqtisodiy va demografik taraqqiyoti uchun zarur bo‘lgan qishloq va shaharlarda xalq xo‘jaligi tarmoqlarini to‘g‘ri, ilmiy joylashtirish; -Aholiga moddiy va maishiy xizmat ko‘rsatishni takomillashtirish; -Respublika demografik vaziyatidan kelib chiqqan holda mehnat resurslaridan mumkin qadar to‘g‘ri va oqilona foydalanish; -Yangi avlod uchu «Demografiya» — ikki yunon sо‘zlarining qо‘shilishidan iborat bо‘lib, «demos»—xalq, aholi, «grafiya»—tasvirlash, yozish, о‘rganish ya’ni, «xalq, haqida yozmoq», yoki «aholini sharhlash» ma’nosini anglatadi. Biroq - demografiya fani faqat sharhlash bilan chegaralanib qolmay, balki uning о‘rganish doirasi bir muncha keng va chuqurdir. Demografiyada asosiy kuzatuv birligi — inson hisoblanadi. Inson hayoti davomida uning fiziologik va psixologik xususiyatlari, ma’lumotlilik darajasi, oilaviy holati, kasbi — kori, malakasi ijtimoiy guruhi, yashash joyi, til bilish kabi imkoniyatlari о‘zgarib boradi. Ana shu alohida inson hayotida rо‘y bergan о‘zgarishlar yig‘indisi umuman aholi hayotidagi ijtimoiy — iqtisodiy va demografik о‘zgarishlarga olib keladi. Insonlarning bir hududdan ikkinchi bir hudud Aholi soni tug‘ilish va о‘lim hisobiga doimo о‘zgarib boradi. Tug‘ilish jarayoni aholi sonini kо‘payishiga olib kelsa, о‘lim uning kamayib ketishiga sabab bо‘ladi. Tug‘ilish va о‘lim jarayonlari asosida aholi tabiiy о‘sishi sodir bо‘ladi. Agar tug’ilganlar soni о‘lganlar sonidan yuqori bо‘lsa, aholi kо‘payib boradi, aksincha, о‘lganlar soni tug‘ilganlar sonidan kо‘p bо‘lsa, aholi kamayib boradi. Ma’lumki, jamiyatda har doim qandaydir sabablarga kо‘ra aholining bir qismi hayotdan kо‘z yumadi, ya’ni vafot etadi. Yana bir qism aholi esa, dunyoga keladi. Jamiyatdagi о‘lgan aholi о‘rni, yangi tug‘ilganlar hisobiga tо‘lib boradi, avlodlar almashadi. Ana shu jarayon aholi takror barpo bо‘lishining asosini tashkil etadi. Biror bir hududda, malum davrdagi aholi tarkibi, о‘tgan davrdagi aholi takror Aholining miqdoriy xususiyatlari ma’lum millat, hudud aholisi sonining о‘zgarib (о‘sishi yoki kamayishi) borishida ifodalanadi. Aholining sifatiy xususiyatlari esa, asosan ma’lum millat yoki hudud aholisining salomatlik va ma’lumotlilik darajasida, о‘rtacha umr kо‘rish muddatida ifodalanadi. Har ikkala jarayon, ya’ni, aholining miqdoriy va sifatiy rivojlanishi bir — biriga chambarchas bog‘liq holda sodir bо‘ladi. Masalan, aholi salomatligini yuqori darajada bо‘lishi, aholi о‘rtasida о‘limning kamayishi, о‘rtacha umr kо‘rish maddatining esa uzayishiga olib keladi. Natijada aholi soni о‘sib boradi. Shuningdek tug‘ilishning juda yuqori darajada bо‘lishi, kо‘p hollarda ona va bola organizmining zaiflashib borishiga va о‘lim hollarining kо‘payishiga olib keladi. Jamiyat taraqqiyotining eng dast Demografiya asosiy e’tiborni tabiiy avlodlar almashuvi —ya’ni, tug’ilish va о‘lim asosida aholining takror barpo bо‘lish jarayoniga qaratadi. Ushbu jarayonni jamiyat taraqqiyotining turli bosqichlaridagi qonuniyatlarini, turli millat, hudud va davlatlardagi xususiyatlari, omillarini о‘rganadi, muammolarini aniqlaydi va istiqbolini belgilab beradi. Bu vazifalarni bajarish uchun demografiya jamiyat taraqqiyoti bosqichlari, tarixiy shart— sharoitlarini atroflicha о‘rganishi lozim. Demak, demografiya, aholining takror bo’lishi qonuniyatlari haqidagi fan bo’lib, bu jarayonni ijtimoiy- tarixiy shart-sharoitlarga bog’liq holda o’rganadi, omillarini, muammolarini aniqlab, istiqbolini belgilab beradi. Demografiyaning asosiy vazifalari Har bir fanning asosiy vazifasi tabiat va jamiyatning ma’lum qismidagi rivojlanish qonunlarini о‘rganishdir. Lekin shu bilan bir qatorda har bir fanning о‘ziga xos amaliy ahamiyatga ega bо‘lgan vazifalari ham mavjud. Demografiya ham alohida fan sifatida о‘z vazifalariga egadir. Ushbu vazifalarni uch guruhga bо‘lib о‘rganish maqsadga muvofiqdir . - Demografik jarayonlar va ularning omillarini о‘rganish. - Demografik prognozlarni ishlab chiqish. - Demografik siyosat chora tadbirlarini ishlab chiqish. Demografik jarayonlarga tug‘ilish, о‘lim, nikoh, ajralish va oila kiradi. Demografik jarayonlar tarkibida tug‘ilish alohida ahamiyat kasb etadi. Chunki, о‘rganilayotgan mavjud aholi avvalo tug‘ilish jarayoni natijasida dunyoga kelgan. Demografiya tug‘ilishni alo Oila shakllanishi esa, о‘z о‘rnida nikoh va ajralish jarayonlari bilan chambarchas bog‘liqdir. Demografiya nikoh evolyutsiyasi va uning aholining takror barpo bо‘lishidagi о‘rnini alohida о‘rganadi. Ajralish ya’ni nikohning bekor etilishi ham aholi takror bо‘lishiga ta’sir etuvchi demografik jarayon hisoblanadi. Demografiya ushbu jarayonni о‘rganar ekan, uning mavjudlik darajasiga ta’sir etuvchi qator sabab va oqibatlarini atroflicha taxlil etadi, Demografiya aholining bir joydan ikkinchi joyga kо‘chishi — migratsiyasini ham о‘rganadi. Lekni bu jarayonni о‘rganishda, aholi geografiyasidan farqli ravishda, asosiy e’tiborni migratsiya jarayonining hududiy hususiyatlarga emas, balki ushbu jarayon natijasida rо‘y beradigan — hududning demografik holatidagi о‘zgarishlarga qaratadi. Demografiyad Demografiya aholining bir joydan ikkinchi joyga kо‘chishi — migratsiyasini ham о‘rganadi. Lekni bu jarayonni о‘rganishda, aholi geografiyasidan farqli ravishda, asosiy e’tiborni migratsiya jarayonining hududiy hususiyatlariga emas, balki ushbu jarayon natijasida rо‘y beradigan — hududning demografik holatidagi о‘zgarishlarga qaratadi. Demografiyada oila asosiy ijtimoiy — demografik guruh sifatida о‘rganiladi. Oilani jamiyat taraqqiyoti davomidagi о‘rni, evolyutsiyasi, aholining takror barpo bо‘lishidagi asosiy faoliyati va uning о‘zgarib borish omillari, oqibatlari о‘rganilib, kelajak rivojlanishining asosiy yо‘nalishlari aniqlanadi. Ma’lumki, aholi, tug‘ilish va о‘lim jarayoni natijasida mavjud bо‘lgan avlodlar almashinuvi yig‘indisidir. Inson mavjudligini ta’minlovchi barcha demografik j Demografik prognozlar ishlab chiqishda demografiya fani, birinchi navbatda о‘rganilayotgan hudud yoki ijtimoiy guruh aholisining demografik maylini (demografik jarayonlariga bо‘lgan munosabati) atroflicha tahlil etadi va ayni shu asosda demografik jarayonlarda kelajakda kutilayotgan о‘zgarishlarni kо‘rsatib beradi. Demografik siyosat mazmuni va tadbirlarini ishlab chiqish juda ma’suliyatli va murakkab jarayondir. Demografiya mustaqil fan sifatida о‘z usullariga egadir. Ular jumlasiga tarixiy, taqqoslash, statistika, matematika, kartografik, mantiqiy fikrlash sotsiologik uslublar kiradi. Demografiyaning tahlil uslubi statistikadan farq qiladi. Unda mavxum fikrlash uslubidan keig foydalanish asosida aholi tarkibida kelgusida rо‘y beradigan miqdor va sifat о‘zgarishlari о‘rganiladi. Aholi mua Bu murakkab ijtimoiy va tabiiy rivojlanish mahsulidir, sababi aholi turli omillar zaminida kо‘payadi, bu jihatdan demografiya taxlil mavzui siyosiy, iqtisod, sotsiologiya, psixologiya, matematika, statistika, sotsial gigiyena, geografiya, tibbiyot, tarix, etnografiya va boshqa fanlar tahlil mavzuiga yaqin bо‘lib, shu fanlarning yutuqlaridan foydalanadi. Ayni vaqtda ularga qimmatli ma’lumotlar beradi. Demografiya har bir ijtimoiy — iqtisodiy tuzum aholisining kо‘payish va rivojlanish qonunlarini alohida —alohida о‘rganadi. Chunki har bir ijtimoiy-guruh iqtisodiy formatsiyaga xos aholi о‘sish qonuni, demografik) vaziyatga bevosita ta’sir kо‘rsatadi. Aholining takror barpo bо‘lishi qonuyaiyatlarni о‘rganar ekan, demografiya bir qator ilmiy yо‘lalishlarga bо‘linadi va bu yо‘nalishlar demografi E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT
Купить
  • Похожие документы

  • Belgilar, chiziqli belgilar, izoliniyalar, sifatli va miqdorli fon, nuqtalar, areallar, bir joyga taalluqli diagrammalar usuli
  • O'zbekiston aholisi va uning joylashuvi
  • Geodezik asosni yaratishda poligonometrik yo‘lni loyihalash va aniqligini baholash
  • O‘rta Osiyoning yirik suv omborlari
  • O’zbekiston yoqilg’i-energetika balansi

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha