Информация о документе

Цена 40000UZS
Размер 7.3MB
Покупки 0
Дата загрузки 31 Октябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет География

Продавец

DocX Seller

Дата регистрации 31 Октябрь 2026

0 Продаж

Belgilar, chiziqli belgilar, izoliniyalar, sifatli va miqdorli fon, nuqtalar, areallar, bir joyga taalluqli diagrammalar usuli

Купить
MIRZO ULUG‘BEK NOMIDAGI O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI GEOGRAFIYA VA GEOAXBOROT TIZIMLARI FAKULTETI GEODEZIYA, KARTOGRAFIYA VA KADASTR YO‘NALISHI “Kartashunoslik” fanidan Mavzu: Belgilar, chiziqli belgilar, izoliniyalar, sifatli va miqdorli fon, nuqtalar, areallar, bir joyga taalluqli diagrammalar usuli TOSHKENT-2025 R E J A : Kirish. Asosi y qism : 1. Karto grafi k tasvir lash usull arinin g aham iyati, tadqi qot meto dlari va K i r i s h Kurs loyihasining dolzarbligi: Bugungi kunda yurtimizda kartografiya sohasiga bo’lgan talab oshmoqda. 19- asr va 20-asr boshlarida kartograflar kartografik umumlashtirish masalalarini ishlab chiqishda katta tajriba to'pladilar, ular o'sha paytda nashr etilgan xaritalar va atlaslarni tuzish qoidalari, loyihalari va yo'riqnomalari da jamlangan. 1. Kartografik tasvirlash usullarining ahamiyati, tadqiqot metodlari va manbalari Kartalar da har xil obyektlar (predmet, hodisa, jarayon va h.k.) va ularning sifat va miqdor ko‘rsatkichlari ni ifodalash uchun qo‘llaniladigan grafik simvollarga kartografik shartli belgilar deyiladi.Bu belgilar mumkin qadar sodda, ko'p joy egallamaydiga n va shu bilan birga bir- birlaridan aniq ajralib turadigan va oson 1 - r a s m . Kartalarda belgilar jamuljam bo'lib keng vazifalarni bajaradilar. Ular obyektlarning o'zaro uyg'unligini va aloqadorligini ko'rsatadi, hodisalarning fazoviy obrazlarini shakllantiradila r, ular 2. Kar togr afik tasv irla sh usul lari nin g xari tala rda qo‘l lani lishi va ular nin g klas sifi kats iyas i Tabiiy va ijtimoiy- iqtisodiy kompleks kartalar tuzishda bir kartogramma bilan, viloyatlar bo'yicha etishtirilgan paxta miqdori kartodiagramma bilan ko'rsatilgan. kartodiagramm a bilan tasvirlansa, mazmuni boyiydi. Umuman, mavzuli kartalarda bir va bir qancha usullar ishlatilishi mumkin. Lekin bunda ranglar yaxshi tanlanishi kerak. Kartografik usullarni tanlash va ulardan foydalanishni A.V. Gedumin tomonidan tuzilgan kartografik usullarning ishlatilish 2.3 - ras m. 2.4 - ras m. 3. Belgilar va chiziqli belgilar tizimlari va ular orqali tematik xaritalarn i yaratish usullari. Izoliniyal ar Belgilar alohida tasvirtash usuli sifatida odatda karta masahtabıda dodalanmaydig an obyektlar o'rnashgan joyini ko'rsatish uchun va umuman anto punktlarga joylashgan hodisalarni tasvirlab berish uchun qo'llaniladi. Masalan, 3.1- rasm. 3.2- rasm. Ushbu ikkita topografik xaritada belgilar usuli keng qo‘llanilgan chiziqlari va ular holatining o zgarishi vaʻ boshqa obyektlarning asosiy yo na- ʻ lishlari (tog'lar burmalanishi, yo na-lishlari, ʻ relyefning skelet chiziqlari va hokazo) tasvirlanadi. Obyektlarning sifat va miqdor ko'r- satkichlarini berish uchun odatda chiziqli belgilar shaklidan, rangidan, ichki strukturasidan, ayrim hollarda keng-ligidan foydalaniladi. Belgilar va chiziqli belgilar usuli kartografiyada juda muhim rol 4.1 - ra sm . 4.2 - ra sm . Izoliniyal ar. “Izos” grekcha-teng, bir xil degan ma'nolarni 5.1 - ra sm . 5.2 - ra sm . Ushbu xarita — O‘zbekistonnin g iqlim xaritasi bo‘lib, unda izoliniyalar 4. Sifatl i va miqd orli fon usull arini ng qo‘ll anilis hi va afzall liklar i, nuqt alar usuli dan foyd alani shnin g maqs adi Bu usul bilan kartada tasvirlanayotga n hudud chegarasida tasvirlanayotga n voqea va 6 - r a s m . Bu xarita — O‘zbekistonnin g tuproq xaritasi (Почвенная карта) bo‘lib, unda mamlakat hududidagi turli tuproq turlari tasvirlangan. Xarita sifatli rang (fon) usuli asosida tuzilgan, ya'ni har bir tuproq turi uchun shakllarini va miqdorlarini tavsif-lovchi kartalarda ham keng qo'llaniladi. Bu usulda tuzilgan karta sifatli rang (fon) usulidagiga o'xshaydi, lekin shkala pog'onalari rangining qalinligi yoki shtri-xovka kuchi zichligi ko rsatkichlarniʻ ng miqdor o'sishini aks ettiradi. Kartani jihozlashda boshqa usullarni ham qo'l-lash mumkin, masalan, miqdorli ko rsat- ʻ kichlarni diagrammali belgilar bilan Nuqtala r. Bu usul bilan kartada yoyilib (tarqalib) joylashgan voqea va hodisalarni bir xil miqdor birliklarida belgilaydigan va uni joylanishi va to'planishiga mos joylashtiriladig an bir xil o'lchamdagi ko'pchilik nuqtalar bilan tasvirlanadi. Kartada voqea va hodisalarni tasvirlashdan oldin nuqtani «og'ir ligi (vazni) aniqlaniladi, ya'ni bitta nuqta qaysi o'lchamdagi miqdor ko'rsatkichiga 8.1 - ras m. 8.2 - ras m. Qishloq xo’jaligi kartasi . (8.1- rasm) Bu xaritada nuqtalar usuli 5 . A r e a l l a r u s u l i n i n g k a r t o g r a f i k t a v s i f i Areal lotincha «areal» - maydon, fazo, xaritalarda ma’lumotlarni ma’lum hududlar (areallar) bo yichaʻ umumlashtirib, ranglar, soyalar yoki boshqa grafik belgilar orqali ifodalash usuli. Bu usul asosan statistik yoki ijtimoiy- iqtisodiy ma’lumotlarni ifodalashda qo‘llaniladi. Areallar usuliga misol bo‘la oladigan xaritalar: 1. Aholi zichligi xaritasi — viloyatlar yoki tumanlar bo‘yicha aholi zichligi rang gradatsiyasi bilan ko‘rsatiladi. 2. Yillik yog‘in 6 . B i r j o y g a t a a l l u q l i d i a g r a m m a l a r u s u l i n i n g m o h 1 0 - r a s m . Mazkur xaritada har bir meteorol ogik stansiya (Farg‘on a, Qoraqalp og‘iston, Termiz, Samarqand, Toshkent Diagrammalard a: havoning nisbiy namligi yil bo‘yicha o‘zgaruvchan grafiklar orqali ko‘rsatilgan. Yillik o‘rtacha X u l o s a Kartogra fik tasvirlash usullari — bu geografik va statistik ma’lumotlarni xaritada ko‘rgazmali, tushunarli va tizimli tarzda ifodalash vositasidir. Har bir usulning o‘ziga xos imkoniyatlari mavjud bo‘lib, ular ma’lumot turiga, tadqiqot maqsadiga va hududiy xususiyatlarga qarab tanlanadi. Nuqta, chiziqli belgi, izoliniyalar, fonli areallar, joylashtirilgan F o y d a l a n i l g a n a d a b i y o t l a r 1.Мирзалиев Т., Сафаров Э.Ю., Эгамбердиев А., Қорабоев Ж. Карташуносл ик. – Тошкент.: Чўлпон, 2012. 2.Egamberdiyev A. Kartografiya. Ma’ruzalar matni. Birinchi qism.— Toshkent, Universitet, 2000. I l o v a l a r O’zbek iston Milliy Atlasi Kartas hunosli k kitob

MUNDARIJA

Kirish

Asosiy qism

1. Kartografik tasvirlash usullarining ahamiyati, tadqiqot metodlari va manbalari

2. Kartografik tasvirlash usullarining xaritalarda qo‘llanilishi va ularning klassifikatsiyasi

3. Belgilar va chiziqli belgilar tizimlari va ular orqali tematik xaritalarni yaratish usullari. Izoliniyalar

4. Sifatli va miqdorli fon usullarining qo‘llanilishi va afzallliklari, nuqtalar usulidan foydalanishning maqsadi

5. Areallar usulining kartografik tavsifi

6. Birjoyga taalluqli diagrammalar usulining mohiyati

Xulosa

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

Ilovalar

Купить