Akademik litseylar fizika ta’limini shaxsga yo‘naltirilgan pedagogik texnologiya asosida tashkil etish mexanika bo‘limi misolida - Педагогика - Дипломные работы

Информация о документе

Цена	9000UZS
Размер	113.7KB
Покупки	0
Дата загрузки	29 Сентябрь 2019
Расширение	doc
Раздел	Дипломные работы
Предмет	Педагогика

Akademik litseylar fizika ta’limini shaxsga yo‘naltirilgan pedagogik texnologiya asosida tashkil etish mexanika bo‘limi misolida

Купить

О‘ qitishga an’anaviy va Shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvning qiyoslanishi 1

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI QARSHI DAVLAT UNIVERSITETI FIZIKA-MATEMATIKA FAKULTETI FIZIKA KAFEDRASI ESHPULATOV SIROJ SHOKIR O‘G‘LINING “5140 2 00-Fizika”ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun Akademik litseylar fizika ta’limini shaxsga yo‘naltirilgan pedagogik texnologiya asosida tashkil etish mexanika bo‘limi misolida mavzusida yozgan BITIRUV MALAKAVIY ISHI Ilmiy rahbar: dots. G. S. UZOQOVA “ Himoyaga tavsiya etilsin” Fizika – matematika fakulteti dekani:____________ prof. A.Tashatov “____”________________ 2016 yil О‘ qitishga an’anaviy va Shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvning qiyoslanishi 2

Qarshi - 2016 О‘ qitishga an’anaviy va Shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvning qiyoslanishi 3

MUNDARIJA KIRISH …………………………………………………………………………3 1-BOB. SHAXSGA YO ’ NALTIRILGAN PEDAGOGIK TEXNOLOGIYA- LARНИНГ NAZARIY ASOSLARI 1.1 O ’ quv jarayonini pedagogik texnologiya asosida tashkil etishning zaruriyati ..9 1.2 Shaxsga yo ’ natirilgan pedagogik texnologiyalarнинг nazariy asoslari .….…13 1.3 Shaxsga yo ’ naltirilgan o ’ qitish texnologiyalarning amalda qo ’ llanilishi………19 2-BOB. SHAXSGA YO ’ NALTIRILGAN PEDAGOGIK TEXNOLOGIYANI TA’LIM TIZIMIDA QO’LLANILISHI 2.1 Ta ’ lim texnologiyasida ta’lim oluvchi shaxsi ob ’ ekt va sub ’ ekt sifatida.........25 2.2 Mexanika bo‘limini shaxsga yo’naltirilgan texnologiya asosida o’qitish.....30 2.3 Kinematikaga oid tushunchalarni shaxsga yo’naltirilgan texnologiya asosida shakllantirish.................................................................

mazmunini hozirgi davr talablariga mos ravishda takomillashtirish modernizatsiyalash, uzviyligini ta’minlash zaruriyati vujudga keldi. Ta`lim tizimi yoshlar intеllеktual faolligini oshirishning eng muhim omilidir. Ta`lim jarayonini zamon, fan-tеxnika taraqqiyoti talablari darajasiga ko`tarmoq bu murakkab jarayonni har tomonlama taraqqiy ettirish zarur. (I.A.Karimov.“Yuksak ma`naviyat – yengilmas kuch”. T. “Ma`naviyat”- 2008) Kiyingi yillarda o ’ qitishning yangi pedagogik texnologiyalari pedagog mutaxasislar orasida eng ko ’ p tarqalgan fikrlardan biriga aylanib bormoqda. Bunga sabab o’qituvchi faol bo’lib, ta’lim oluvchi esa tinglovchi passiv, faqatgina ob’ekt vazifasini bajaruvchi- o’qitishning avtoritar usuli deb baholanadigan an’anaviy usulning zamonaviy ta’lim tizimi talablariga javob

tushuntiruv-ko ’ rgazmali usulda olib boriladi. O ’ qitish ommaviy tarzda olib borilishi tufayli ta’lim oluvchilarning tashabbusi va mustaqilligi o ’ zidan-o ’ zi so ’ nib boraveradi. Shu bois texnologiya asosan ta’lim oluvchilarda bilim, ko ’ nikmalarni shakllantiradi, ular shaxsini rivojlantirishni ko ’ zda tutmaydi. O ’ z - o ’ zidan ko ’ rinadiki , an ’ anaviy o ’ qitish texnologiyasi o ’ z tabiatiga ko ’ ra ta ’ lim muassasalari oldiga jamiyatimiz tomonidan qo ’ yilgan talablarga butunlay javob bermaydi . Bundan farqli o ’ laroq shaxsga yo ’ naltirilgan texnologiyalarda ta ’ lim oluvchi ta ’ limning milliy modeli mohiyatiga ko ’ ra pedagogik jarayon markaziga qo ’ yiladi , uning rivojlanishiga va tabiiy imkoniyatlarini ro ’ yobga chiqarishga qulay shart - sharoitlar yaratib beriladi .

yo ’ natirilgan pedagogik texnologiyalarning tarkibiy qismidir. Bu о‘zaro bog‘liqlik pedagogik jarayonning о‘ziga xos qonuniyatidan kelib chiqadi. Tadqiqotning о‘rganilganlik darajasi. Fizika о‘qitish sifati va samaradorligini oshirish yo‘llaridan biri – fizika ta’limiga shaxsga yo’natirilgan pedagogik texnologiyalarning tadbiqi fan va ijtimoiy taraqqiyot rivojining uzviy bog‘liq holda va mavjud talablarga muvofiq takomillashib boruvchi pedagogik faoliyat hisoblanadi. Shu bois, fizika ta’limiga shaxsga yo ’ natirilgan pedagogik texnologiyalar ni tadbiq etish sohasida xamdо‘stlik mamlakatlari hamda respublikamizning taniqli olimlari tomonidan bir qator tadqiqot ishlari amalga oshirilgan. Pedagogik jarayonda shaxsni kuzda tutishga asoslangan pedagogik texnologiya (Sh.A.Amonashvili texnologiy

Bitiruv malakaviy ishning predmeti. Fizika fanini о‘qitishda shaxsga yo ’ natirilgan pedagogik texnologiyalar ni tadbiq qilish yо‘llariga bag‘ishlangan о‘quv materiallari mazmuni, shakli va tanlash tamoyillari. Bitiruv malakaviy ishning vazifalari. 1. Bitiruv malakaviy ish mavzusiga doir ilmiy-metodik, pedagogik, didaktik manbalarni о‘rganish, tahlil qilish. 2. О‘rganilayotgan mavzu dolzarb pedagogik muammo ekanligini nazariy jihatdan asoslash. 3. О‘rganilayotgan mavzu yuzasidan о‘quvchilarni о‘quv materialini о‘zlashtirish darajasini aniqlash, taklif etilayotgan metodika bо‘yicha о‘quv materiallarini о‘quvchilar tomonidan о‘zlashtirish samaradorligini aniqlash Fizika fanini о‘qitishda shaxsga yo ’ natirilgan pedagogik texnologiyalar ni tadbiq qilish yо‘llariga oid ilmiy-metodik tavsiyalar

Fizika ta’limiga shaxsga yo ’ natirilgan pedagogik texnologiyalar ning tadbiq etish, ta’lim tamoyillari va о‘qitish metodlarining о‘zaro aloqadorligini ta’minlash dolzarb pedagogik muammolardan biri ekanligi nazariy jihatdan asoslangan. Fizika ta’limiga shaxsga yo ’ natirilgan pedagogik texnologiyalar ning tadbiqiga doir ilmiy metodik tavsiyalar ishlab chiqilib, samaradorlik darajasi aniqlangan. Bitiruv malakaviy ishining ilmiy-amaliy ahamiyati. Ta’lim sohasidagi o‘quv-uslubiy ta’minot fizika ta’limiga shaxsga yo ’ natirilgan pedagogik texnologiyalar larning tadbiq etishga oid ilmiy-metodik tavsiyalar bilan boyitildi. Tadqiqot mavzusiga oid о‘quv materiallarini loyixalashning metodik va didaktik asoslari takomillashtirildi. Tadqiqot mavzusiga oid mavzular bо‘yicha texnologik va sistemali y

I BOB. SHAXSGA YO ’ NATIRILGAN PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALAR NAZARIY ASOSLARI 1.1-§ O ’ QUV JARAYONINI SHAXSGA YO ’ NATIRILGAN PEDAGOGIK TEXNOLOGIYA ASOSIDA TASHKIL ETISHNING ZARURIYATI Respublikamizning pedagog olim va amaliyotchilari ilmiy asoslangan hamda O ’ zbekistonning ijtimoiy-pedagogik sharoitiga moslashgan ta ’ lim texnologiyalarini yaratish va ularni ta ’ lim-tarbiya amaliyotida qo ’ llash borasida salmoqli ishlar амалга oshirilmoqda. Keyingi yillarda yaratilgan adabiyotlarda “Pedagogik texnologiya”, “Yangi pedagogik texnologiya”, “Ilg ’ or pedagogik texnologiya”, “Progressiv pedagogik texnologiya” kabi tushunchalar ko ’ p uchrab turgani bilan ularning o ’ zbek tilidagi maromiga yetgan ta ’ rifi xali tuzilmagan. Bu yerda, nima uchun bugungi kunda pedagogik texnologiyalarning milliy n

pedagogika uslublari mavjud-ku, ularning eskirib, talabga javob bermay qolgan va mafkuralashtirilgan joylarini o ’ zgartirib, milliy to’s berib, foydalanaversa bo ’ lmaydimi?- degan mulohazalar ham yo ’ q emas. Rivojlangan mamlakatlar qatoridan joy olishga intilayotgan jamiyatga bu yo’l uzoq xizmat qilolmaydi. Chunki: Birinchidan, Mamlakatimiz taraqqiy etgan mamlakatlar qatoridan o ’ rin olishi uchun ta ’ lim tizimiini jadallashtirish va samaradorligini oshirish maqsadida eng ilg ’ or pedagogik tadbirlardan foydalanishning zarurligi; Ikkinchidan, an ’ anaviy o ’ qitish tizimi yozma va og ’ zaki so ’ zlarga tayanib ish ko ’ rishi tufayli “Axborotli o ’ qitish” sifatida tavsiflanib, o ’ qituvchi faoliyati birgina o ’ quv jarayonining tashkilotchisi sifatida emas, balki nufuzli bilimlar manba

ijtimoiy, siyosiy va ilmiy-ma ’ rifiy соҳаларда aloqalar o ’ rnatdilar. Natijada yurtimizga ilg ’ or va samarali texnologiyalar kirib kela boshladi. Shular qatori jahondagi progressiv pedagogik texnologiya degan tushunchalar ham kirib keldi. Ma ’ rifatli va rivojlangan mamlakatlarda muvaffaqiyat bilan qo ’ llanib kelayotgan pedagogik texnologiyalarni o ’ rganib, xalqimizning milliy pedagogika an ’ analaridan hamda ta ’ lim sohasining shu kundagi xolatidan kelib chiqqan holda pedagogik texnologiyasini yaratish lozim. Texnologiya, deganda, subyekt tomonidan obyektga kursatilgan ta ’ sir natijasida subektni sifat o ’ zgarishiga olib keluvchi jarayon tushuniladi. Texnologiya har doim zaruriy vositalar va sharoitlardan foydalanib, obyektga yunaltirilgan maqsadli amallarni muayyan ketma-ketlikda

Ushbu tushunchalarni o ’ quv jarayoniga ko ’ chiradigan bo ’ lsak, o ’ qituvchining o ’ qitish vositalari yordamida ta’lim oluvchilarga muayyan sharoitlarda ko ’ rsatgan tizimli ta ’ siri natijasida ularda jamiyat uchun zarur bo ’ lgan va oldindan belgilangan ijtimoiy sifatlarni intensiv tarzda shakllantiruvchi ijtimoiy hodisa, deb ta ’ riflash mumkin. Pedagogik texnologiyani o ’ quv jarayoniga olib kirish zaruriyatini V.P.Bespalko quyidagicha izohlaydi: “Pedagogik texnalogiya -bu o ’ qituvchi mahoratiga bog ’ liq bo ’ lmagan holda pedagogik muvaffaqiyatni kafolatlay oladigan ta’lim oluvchi shaxsini shakllantirish jarayoni loyihasidir”. Rossiya olimlaridan V.M.Monaxov: “Pedagogik texnalogiya-avvaldan rejalashtirilgan natijalarga olib boruvchi va bajarilishi shart bo ’ lgan tartibli amallar

Shaxsga yo‘naltirilgan pedagogik texnologiyaning ananaviy uslublardan afzalligi . Birinchidan u ta ’ lim jarayonini bir butunlikda ko ’ rib, ta ’ lim maqsadi, uning mazmuni, bilim berish usullari va vositalari ta ’ lim bosqichlarini loyihalab, ta ’ lim jarayonini nazorat qilish va ta ’ lim natijalarini baholash kabi qismlarini o ’ zaro uzviy bog ’ liq tizimga keltirib turib, uning loyihasini tuzishidadir. Ikkinchidan u ta’lim oluvchilarning o’zlariga berilgan bilimni yodlab olib aytib berishiga emas, balki ta ’ lim va tarbiya jarayonining yakunida amaliy ishlarni bajarilishiga yo ’ naltirilganligidadir. Ilmiy asoslanib, yaxshi loyihalashtirilgan pedagogik texnologiya bo ’ yicha har qanday o ’ qituvchi ham, a ’ lo bo ’ lmasa-da, yaxshi dars o ’ tadi. Chunki pedagogik texnologiyani pedagog o

Pedagogik texnologiyani yaratish tamoyillarining birinchisi - muayyan dars, mavzu, keyin, o ’ quv predmetidan kutilgan asosiy maqsadni shakllantirib olish; ikkinchisi - umumiy maqsaddan kelib chiqib, darsni yoki o ’ quv predmetini modullarga ajratib, har bir moduldan kutilgan maqsadni va modullar ichida hal qilinishi lozim bo ’ lgan masalalar tizimini aniqlab olish; Uchinchisi - modul ichida yechiladigan masalalarning har biri bo ’ yicha test savollarini tuzib chiqish; to ’ rtinchisi - maqsadlar aniq bo ’ lib, test savollari tuzilgandan keyin, maqsadlarga yetish usullari tanlanib, ularni ishlatadigan aniq joylarni belgilab olish. ta ’ lim jarayoniga texnologik yondashuv paytida, avval aytib o ’ tganimizdek, tizimli yondashuv tamoyiliga binoan dars qismlari orasidagi zaruriy bog ’ liqliklar

1. Hamkorlik pedagogikasi Hamkorlik pedagogikasi XX asrning 80-yillarida rivojlana boshladi va ta ’ limdagi ko ’ pgina innovasisn jarayonlarni hayotga chorladi. Bu texnologiya negizida taniqli rus va chet el pedagoglarining tajribasi yotadi . Ular N . P . Pirogov , J.Russo, Ya.Korchak, K.Rodjers, E.Bern, S.T.Shaskiy, V.A.Suxom- linskiy va boshqalardir. 2. Sh . A . Amonashvilining inson - shaxs texnologiyasi . Shalva Aleksandrovich Amonashvili taniqli pedagog olim va amaliyotvhidir . U o ’ zining eksperimental maktabida hamkorlik pedagogikasini , shaxsiy yondashuv pedagogikasini ishlab chiqdi va ta’lim tizimiga tadbiq etdi. Sh.A.Amonashvilining asosiy maqsadlari quyidagilardan iborat:  ta’lim oluvchining shaxsiy hislatlarini namoyon qilish orqali unda barkamol insonning shakllanishi, rivo

 bilim, malaka va ko‘nikmalarni shakllaitirish;  har qanday individual xususiyatlarga ega bo‘lgan barcha ta’lim oluvchilarni o‘qitish;  o‘qitshni tezlashtirish. Tamoyillar:  ko‘p marta takrorlash, majburiy bosqichma-bosqich nazorat, qiyinchilikning yuqori darajasi, katta bloklarda o‘rganish, fao- liyatning dinamik qolipi, xatti-harakatning tayanchi, muljaldagi asosini qo‘llash;  insonparvarlik;  zo‘rlab o‘qitmaslik;  o‘quv vaziyatlarining konfliktsizligi, har bir ta’lim oluvchining muvaffaqiyat-laridan boxabarlik, tuzatish (yulga solish), , yutuqlarga istiqbolni ochish; V.F.Shatalovning xizmatlari shundaki, u mashg ’ ulotlarda yetarli darajada va barchaning faolligini ta ’ minlovchi o ’ quv faoliyati tizimini ishlab chiqdi. V.F.Shatalov metodikasi 5 bosqichdan iborat bo ’ lib, ular

o ’ qituvchi ularni peshma-pesh tekshirib boradi; bir vaqtning o ’ zida “ asta ” va magnitafon orqali so ’ rab boradi; yozma ishdan so ’ ng og ’ zaki so ’ rash boshlanadi. 4. Tayanch konspektni og ’ zaki so ’ zlab olish - o ’ zlashtirishdagi tashqi nutq (og ’ zaki) faoliyatining eng muhim bosqichi, u turli savol-javoblar jarayonida yuz beradi. 5. Ikkinchi takrorlash-umumlashtirish va bir tizimga keltirish (tartibga tushirish): o ’ zaro nazorat darslari; oldindan sinov savollari ro`yxatini nashr qilish; tayyorlash; barcha turdagi nazoratlardan foydalanish (taxtada, astagina, yozma va b.); o ’ zaro so ’ rash va o ’ zaro yordam; o ’ yinli unsurlar (jamoalar bellashuvi, rebusni topishi va b.). Nazorat , baholash . V . F . Shatolov ta ’ lim oluvchilarning bilim , malaka va ko ’ nikmalarini bosq

S.N.Lisenkova metodikasi asosida o‘quv materialini o ’ zlashtirish uch bosqichda kechadi: 1. Kelgusida o‘zlashtirilishi lozim bo‘lgan bilimlarni oldindan kichik hajmlarda berib borish; 2. Yangi tushunchalarni aniqlashtirish, ularni umumlashtirish va qo‘llash; 3. Fikrlash usullari va o‘quv xatti-harakatlarining ravonligini rivojlantirish. 5. O ’ qitshini individuallashtirsh texnologiyasi ( Inge Unt , A.S.Graniskaya, V.D.Shadrikov texnologiyasi) O ’ qitish tizimining qurama texnologiyasi saviyasiga va mavzu bo ’ yicha davriylikni rivojlantirishga ko ’ ra sinf ichidagi o ’ qitishning tabaqalashtirilishi deb qaraladi. Darslar har bir mavzu bo ’ yicha ketma-ket joylashgan besh tipdan iborat bo ’ ladi: 1) mavzuni umumiy tahlil qiluvchi darslar (ular ma’ruzala r deb yuritiladi); 2) ta ’ lim oluvc

«C» dasturi tayanch standart sifatida qayd qilinadi. Uni bajarish orqali ta ’ lim oluvchilar fan bo ’ yicha o ’ quv materialini, uni qayta tiklay olish darajasida o ’ zlashtiradilar. «C» dasturi vazifalarini nisbatan qiyin dasturga o ’ tmasdan oldin har bir ta’lim oluvchi bajara olishi lozim. «B» dasturi mavzuni qo ’ llash bilan bog ’ liq masalalarni yechish uchun zarur bo ’ lgan o ’ quv va aqliy faoliyatining umumiy va o ’ ziga xos usullari bilan birga egallashni ta ’ minlaydi. Ushbu dasturga kiritiladigan qo ’ shimcha ma ’ lumotlar birinchi bosqich materiallarini kengaytiradi, asosiy bilimlarni isbotlaydi, namoyish etadi va oydinlashtiradi, tushunchalarning amal qilish va qo ’ llanishini ko ’ rsatib turadi. «A» dasturi ta’lim oluvchilarning bilimlarini to ’ la anglash, ijodiy qo ’ llash

 barcha ta’lim oluvchilarning rivojlanishigina emas, balki har bir ta’lim oluvchiga alohida rivojlanish uchun psixologik-pedagogik tadbirlar yaratish tushuniladi. 1. 3-§ SHAXSGA YO ’ NALTIRILGAN O ’ QITISH TEXNOLOGIYALARNING AMALDA QO ’ LLANISHI O ’ qitishning zamonaviy texnologiyalarini qo ’ llash, o ’ qitish jarayonini yagona shaklga keltirish va yuqori s amaradorlikka erishishga imkon yaratadi. Endi shaxsga yo ’ naltirilgan texnologiyalarning nima uchun bugungi kunda dolzarb bo ’ lib borayotganligi, Mazkur texnologiyalar ta ’ limning hozirgi kuni, kelajagi bo ’ lib qolganligi hamda ularning mohiyati haqida qisqacha to ’ xtalamiz. Akademik litseylar fizika ta’limida o’zining qator xususiyatlariga ko’ra zamonaviy ta’lim texnologiyalariga ehtiyoj tobora ortib bormoqda. Shaxsga yo ’ naltir

yaratilganligi munosabati bilan pedagogning ta’lim oluvchiga bo ’ lgan munosabati “ Sardor ” likdan, hamkoriga aylanmoqda. О‘ qitishga an’anaviy va Shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvning qiyoslanishi 22

1- rasm . O ’ qitish texnologiyalari blok sxemasi .TA’LIM JARAYONI PEDAGOGNING TALABAGA MUNOSABATI Avtoritar Pedagog-yagona subekt, talabalar pedagogik jarayon obekti Pedagog-boshliq, hakam talabalar hali zaif O‘qitishning tushuntirish- ko‘rgazmali usuli Zo‘ravonlik pedagogikasi Tashabbus va mustaqillik сингдирилганAn’anaviy o‘qitish xususiyatlari Shaxsga yo‘naltirilgan O ‘qitish texnalogiyasi xususiyatlari Muammoli o‘qitish Tabaqalashtirilgan o‘qitish Individuallashtiril- gan o‘qitish Dasturlashtirilgan o‘qitish Modulli o‘qitish Insonparvarlik, hamkorlik ,erkin tarbiyalash TABIIY QOBILIYATI DARAJADAGI SHAXS RIVOJLANADIBILIM, KO‘NIKMALAR O‘RTACHA O‘ZLASHTIRILADI О‘ qitishga an’anaviy va Shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvning qiyoslanishi 23

1-slayd An ’ anaviy o ’ qitish quyidagi xususiyatlarga ega: zo ’ ravonlik pedagogikasi; o ’ qitishning tushuntiruv - ko ’ rgazmali usuli ; ommaviy ( o ’ rtacha o ’ quvchiga mo ’ ljalangan ) o ’ qitish . Avtoritarlikni namoyon bo ’ lish shakllari: talaba - bu to ’ la shakllanmagan shaxs; o ’ qituvchi barcha ko ’ rsatmalarning bajarilishini talab qiladi; o ’ qituvchi sardor, hakam, yagona tashabbuskor shaxs.Shaxsga yo ’ naltirilgan o ’ qitish texnologiyalarining kommunikativ asosi - pedagogik jarayonda ta ’ lim oluvchiga insoniy - shaxsiy yondashishdir . Buni bir - birini to ’ ldiradigan , shaxsiy - insoniy munosabatlarni rivojlantiradigan 1-2-3 slaydlarda ko ’ rish mumkin . О‘ qitishga an’anaviy va Shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvning qiyoslanishi 2-slayd Ta ’ lim tizimining milliy modelida

O ’ rnatilayotgan yangicha munosabatlarning asosiy mazmuni, hozirgi kunda natija bermaydigan va noinsoniy hisoblangan zo ’ ravonlik pedagogikasidan voz kechishdir, chunki tarbiya jarayonida zo ’ ravonlik aslo mumkin emas, jazolash insonni kamsitadi, ezadi, uning rivojlanishini susaytiradi. Isloh qilinayotgan ta ’ lim muassasalarida ta’lim oluvchi yoshlarni erkin, majburlashsiz o ’ qitish, ularning shaxsiga indivudual yondashishning mazmun- mohiyatini namoyon qilish juda muhimdir. Shu bois diqqatingizni 4-5 slaydlarga tortamiz. An ’ anaviy o ’ qitish texnologiyasining boshqa qusurlarini ham namoyish qilish maqsadida 1-rasmning chap tomoniga diqqatingizni jalb qilmoqchimiz. Ko ’ rinib turibdiki, Prezidentimiz ta ’ kidlaganidek, kadrlar tayyorlash milliy dasturining bosh maqsadini, ya ’ ni ma

ta’lim oluvchilarni bilim olish faoliyatini faollashtirish, ularning tabiiy iste ’ dodini namoyon qilish va rivojlantirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratib beraoladigan yuqorida ko ’ rsatilgan o ’ qitish texnologiyalaridan biri ‘Amaliy pedagogik o ’ yinlar’ orqali umumiy, o ’ rta maxsus va kasb-hunar muassasalari ta ’ lim jarayonida tez-tez uchrab turadigan turli-tuman vaziyatlarni yechish yo ’ l- yo ’ riqlarini topish mumkin. Oliy maktabda ta’lim oluvchilarni maktabda o ’ quv tarbiyaviy ishlarga tayyorlashda amaliy pedagogik o ’ yinlardan foydalanish maqsadga muvofiq. Shu bois ulardan ayrim namunalar keltiramiz: - pedagogik nutq ‘ texnikasi ’ ni rivojlantirishga doir amaliy o ’ yinlar ; - psixologik holat va pedagogik faoliyat texnikasiga doir amaliy o ’ yinlar ; - pedagogik jamoa ra

Tahlilni pedagogik ko ’ nikma sifatida murakkabligi shundan iboratki, amaliy o ’ yinlarda ta’lim oluvchi mustaqil ravishda ijodiy izlanish olib borishga va yangi mahsulot yaratishga majbur bo ’ ladi. Bunday ko ’ nikmalarni ta’lim oluvchi odatdagi, an ’ anaviy ta ’ lim texnologiyasida egallay olmasligini bugungi kunda ko ’ rinib turibdi. Yangi pedagogik texnologiyalarni ta ’ limda to ’ laqonli tarzdagi texnologik jarayon sifatida joriy qilish, ya ’ ni ta ’ lim-tarbiya jarayonini texnologiyalashtirish kuchli moddiy-texnika bazasini, ko ’ p vaqt va mehnatni talab qiladigan murakkab jarayondir. Uni jadallashtirish uchun turli mutaxassislar , ijodkor o ’ qituvchilar hamkorlikda ishlashlari zaruriy talabdir . О‘ qitishga an’anaviy va Shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvning qiyoslanishi 7-slayd Indi

2-BOB. SHAXSGA YO ’ NALTIRILGAN PEDAGOGIK TEXNOLOGIYANI TA’LIM TIZIMIDA QO’LLANILISHI 2.1-§ TA ’ LIM TEXNOLOGIYASIDA TA’LIM OLUVCHI SHAXSI OB ’ EKT VA SUB ’ EKT SIFATIDA Kadrlar tayyorlash Milliy modelida shaxsning funksiyasi quyidagicha belgilanadi: “Shaxs - kadrlar tayyorlash tizimining bosh sub ’ ekti va ob ’ ekti, ta ’ lim sohasidagi xizmatlarning iste ’ molchosi va ularni amalga oshiruvchi”. Demak Kadrlar tayyorlash Milliy dasturining bosh maqsadi bo ’ lgan ta ’ lim tizimini isloh qilishdan asosiy maqsad ham kadrlarni, ya ’ ni shaxsni tarbiyalash masalasidir. Shunday ekan ta ’ lim tizimida ta’lim oluvchi shaxsinining rivojlanishi masalasini o ’ rganish muhim muammolardan biridir. Ta’lim - tarbiyadagi mohirlik uning sub ’ ektini yaxshi bilish bilan bog’liq. Shaxs yoki ma’lumot sub’ekti

Ta’lim oluvchi shaxsining shakllanishiga ta’sir etuvchi omillar. Ichki. Tashqi Avloddan avlodga o ’ tuvchi qobiliyat shaxsning ehtiyoji, qiziqishi tufayli vujudga keladigan faolligi. - mikro muhit, tabiiy va ij timoiy (tor pedagogik ma’no dagi tarbiya) avloddan avlodga o’tuvchi qobiliyat (meros) takrorlash. Makro omil (muhit) odamlarning hayot tarziga ta’sir etuvchi ob’ektlar, hodisalar, munosabatlar, vaziyatlar. Mikro omil (muhit) . - makromuhit (keng ijtimoiy ma’nodagi tarbiya) - mezomuhit, tabiiy va ijtimoiy (keng pedagogik ma’nodagi tarbiya) - organizmni avloddan avlodga o’tuvchi o’xshash xususiyatlarini har xil mamlakatlarda yashovchi insonning ma’lum ijtimoiy muhitga mansub xayot tarzi, sharoitlari, shu jamiyatda qabul qilingan qadriyatlar manaviy-axloqiy munosabatlari. insonning mod

oluvchini to ’ la shakllangan shaxs sifatida yetishtirish lozim. - Pedagogik jarayonda shaxs ob ’ ekt emas sub ’ ekt sifatida e ’ tirof etiladi. - Shaxs – ta ’ lim tizimining maqsadi. - Har bir ta’lim oluvchida o ’ ziga xos qobiliyat mavjud, ko ’ p ta’lim oluvchilar iqtidorli bo ’ lishadi. Shaxsning sifatli fazilatlari qatoriga quyidagilarni kiritish mumkin. Ta’lim oluvchilarga insonparvar ezgu yondashish deyilganda quyidagilar tushuniladi. - pedagogik muhabbat; - ta’lim oluvchiga kelajakka ishonch bilan qarash ruhini shakllantirish; - hamkorlik, mahoratli muloqot; - ijobiy omilarning ustuvorligi; - ta’lim oluvchi kamchiliklariga bardoshlilik. Munosabatlar demokratizatsiyasi: - o ’ qituvchi va ta ’ lim oluvchi huquqi tenglik darajasi ; - ta’lim oluvchining erkin tanlash huquqi; - xato qili

Pedagogik jarayon – tarbiya jarayonining asosiy tizim birligi: uning xususiyati shundnn iboratki, u o ’ qituvchi va ta’lim oluvchining pedagogik munosabat tizimini belgilaydi. Agar tarbiya jarayoni tushunchasi maqsadga yo ’ naltirilgan, shaxsga ma ’ lum sifatlarni shakllanish ta ’ sirini amalga oshirishga qaratilgan harakat bo ’ lsa, pedagogik jarayon tushunchasi oldindan tashkil etilgan tarbiyaning o ’ zaro ta ’ sir tizimini bildiradi. Bunday ish turida ta ’ lim jarayoni vazifalari.  ta’lim oluvchilarni bilim olish faoliyatini kuchaytirish;  bilim olish faoliyatini takomillashtirish;  fikrlash, ijodkorlik qobiliyatini rivojlantirish;  dialektik-materialistik dunyoqarash va insonparvar-estetik madaniyatini shakllantirish;  ta ’ lim (tarbiya) malakalarini тakomillashtirish. Pedagogik j

Pedagogik jarayonning tarkibi olti komponentdan iborat: Maqsad – qonun qoidalar – mazmun – uslub – vositalar – shakl. Shaxsga yo‘naltirilgan texnologiyaning tarkibiy komponentlari. 1. Tahlil, sintez, taqqoslash, tizimlash. 2. Ilmiy qarash va qonunuyatlarni bilish, sababli aloqalarni tushunish, anglash. 3. Mahorat egallash va tizimlash. 4. Amaliyotda mavjud muammolarni mustaqil hal etish faoliyati. 5. O ’ z-o ’ zini nazorat qilish erishilgan bilimlarni tashxiz qilish. 6.Faoliyat natijasini ideal darajada bo ’ lishini oldindan bilish. Ta ’ lim jarayoninida shaxs imkoniyatlarini ro ’ yobga chiqarish yo ’ lida tinimsiz izlanish zarur. Shaxsning ongiga ta ’ sir etish yo ’ llarini belgilashdan oldin uning ichki aloqa elementlarini aniqlash zarur. Bular uning layoqati, imkoniyatlari, ehtiyoji, ma

kinematikaga oid tushunchalarni, mexanik ish, quvvat va energiya mavzularini o‘rganishda qo‘llash borasida tadqiqotlar olib bordik. 2.2-§ MEXANIKA BO‘LIMINI SHAXSGA YO ’ NALTIRILGAN PEDAGOGIK TEHNOLOGIYA ASOSIDA O ’ QITISH O‘rta mahsus ta’lim tizimida fizika fanining DTS va o’quv dasturlariga asosan mexanika bo‘limi quyidagi tartibda o‘rganiladi. Akademik litseylar uchun fizika fani dasturi 2000-yil 10-avgustda O ’ zbekiston Respublikasi Oliy va o ’ rta maxsus talim vazirligi hamda o ’ rta maxsus kasb-hunar ta'limi markazi tomonidan ishlab chiqilib tasdiqlangan . Akademik litseylarning aniq fanlar va tabiiy fanlar yo ’ nalishlari uchun fizika faniga 240 soat ajratilgan . Akademik litseylarda fizika fanini o ’ qitish umumta'lim maktablaridagidan farq qilib, fizika fani deduktiv usul

6. Tezlanishning birligi nima? 7. Tekis tezlanuvchan harakat va yo ’ lni toppish formulasini ko ’ rsating 8. Nyutonning birinchi qonunini izohlang. 9. Nyutonning ikkinchi qonuniga ta ’ tif bering . 10. Nyutonning uchinchi qonuni nima haqida ? 11. Energiya deg а nd а q а nd а y k а tt а likni tushun а siz ? 12. Kinetik v а potensi а l energiya deb nim а g аа ytil а di ? 13. Mex а nik ish v а quvv а t deb nim а g аа ytil а di ? 14. А yl а nm а h а r а k а t qil а yotg а n jismning b а j а rg а n ishi v а kinetik energiyasi formul а l а rini а yting . Mexanika bo‘limini o ’ qitishда shaхsga yо‘naltirilgan ta’lim tamoyillari:  Shaхsning mavqei tan olinadi, ta’lim oluvchi subyektiv tajriba tarqatuvchi sifatida faol qatnaishadi va о‘z-о‘zini baholaydi;  Ta’lim jarayonida har bir ta’lim oluvchi

erishishlarini kafolatlaish maqsadida boshqarishga yо‘naltirilgan g‘oya tashkil qiladi. Sodda qilib aytganda, ta’lim texnologiyasi – bu ta’lim jarayonida о‘quv maqsadlariga kafolatli erishish uchun talabalar va pedagoglar о‘zaro faoliyatining samarali tashkil etilishidir. Shaхsga yо‘naltirilgan ta’lim texnologiyasi elementlari ( usullar, vositalar, yо‘llar va shakllar ) ni tanlashda avvalo ularning nazariy asoslarini о‘rganish va undan keyin amalda qо‘llash talab etiladi. Ta’lim samaradorligi quyidagi oltita uzlashtirish darajasidan iborat: bilish, tushunish, qо‘llash, t ahlil, sintez, baholash. О‘zlashtirish darajasi Fe’llar О‘zlashtirish darajasi Fe’llar Bilish Esga tuishiradi Eslab qoladi Aytib beradi Axborot beradi Takrorlaydi Tanlaydi Tahlil Ajratadi Turkumlaydi Saralaydi Guruhlaydi T

Tushunish - dalillar keltirish, almashtirish, belgilash, tushuntirish, о‘zgartirish, tasvirlash, sharhlash Qо‘llash - hisoblash, namoyish etish, foydalanish, о‘qitish, ta’riflash, joriy etish, amalga oshirish Tahlil - keltirib chiqarish, ajratish, tabaqalashtirish,tasniflash , tekshirish,guruhlashtirish Sintez - ixtiro qilish, umumlashtirish, birlashtirish, rejalashtirish, ishlab chiqish, loyihalash Bilish - yoddan aytib berish, ma’lumot berish, nomlash, yozish, farqlash, tanish, hikoya qilish Baholash - tashxis qо‘yish, isbotlash, asoslash, tekshirish, nazorat qilish, taqqoslash, qiyoslashTa’lim samara - dorligi daraja lari О‘ qitishga an’anaviy va Shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvning qiyoslanishi 36

О‘ qitishga an’anaviy va shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvning qiyoslanishi О‘ qitishga an’anaviy va Shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvning qiyoslanishi 37

Tayyor axborotlarning о‘qituvchidan ta’lim oluvchiga uzatilishi Axborotlarni hamkorlikda izlash Hikoya qilish va suhbat usuliga asoslangan Ma’lumotlarni xotirada saqlash Ta’lim oluvchining hatti- harakati orqali о‘qitishTa’lim oluvchining maqsadi aniqlashtirilmagan Ma’lumotlarni о‘zlashtirish orqali kо‘nikma hosil qilish О‘qituvchi va ta’lim oluvchi ma’lumotlarni izlashda va o‘zlashtirishda hamkorlikО‘qituvchi berayotgan bilim absolyut va munozara etilmaydi Alternativ ma’lumotlar va javoblarga imkon beriladi О‘qituvchi faol, ta’lim oluvchining faol emasлиги (passiv) Mavzu bо‘yicha ta’lim oluvchining oldiga aniq maqsadning qо‘yilishiAn’anaviy Shaxsga yo‘naltirilganО‘ qitishga an’anaviy va Shaxsga yo‘naltirilgan yondashuvning qiyoslanishi 38

Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim texnologiyasi tizimi: Tashkiliy: darsga tayyorgarlikni aniqlash, mikroguruhlarni shakllantirish, aniqlashtirilgan о‘quv maqsadlarini muhokama qilish, о‘quv motivlarini shakllantirish.  Chaqiruv (da’vat ): mavzu doirasida qisqa asosiy ma’lumotlarni berish, mikroguruhlardagi mavzuga tegishli tushunchalarni faollashtirish.  Anglash: mikroguruhlar tarkibida mavzu materialini mustaqil о‘rganish, mavzuga mos keladigan interfaol usullardan foydalanib, mavzuni tо‘la о‘zlashtirishga erishish.  Mulohaza: mavzuga doir yangi olingan bilimlarni umumlashtirish, ularni o‘quv maqsadlari bilan taqqoslash, mikroguruhlar va ularni ishtirokchilarini rag‘batlantirish. Muammoli vaziyat yaratish :  hodisalar,о‘rganilayotgan tushunchalar mohiyatini tushuntirish uchun muammoli va

seriyasidan iborat bо‘ladi. Hozirgi vaqtda ta’lim dasturlari va ularni yaratish tez sur’atlar bilan rivojlanib bormoqda. Ularni turli variantlarini internet saytlaridan topish mumkin. Dasturlar: ravon, tarmoqlanuvchi, soddalashtirilgan, aralash, algoritmik, blokli, modulli bо‘lishi mumkin. Bilimlarni tо‘la о‘zlashtirishga moslangan dasturlar ham mavjud. Multimedia – kо‘p axborotli ma’nosini bildirib, qо‘llanmalar, ya’ni ma’lumotlar uch о‘lchamli grafik kо‘rinishda, ovozli, video, animatsiya va qisman verbal (matn) shaklida beriladigan о‘quv vositasi. Multimedia mahsulotlari uzluksiz ta’lim tizimining barcha turlari uchun belgilangan soatlar hajmida о‘quv qо‘llanmalar sifatida foydalanish uchun tavsiya etilgan. Ilg‘or pedagogik texnologiyalar asosida dars о‘tilganda multimedia mahsulotlarid

Motivatsiya - ta’lim olishning zarurligini tushunib yetish. Ijtimoiy-siyosiy xayotda ongli ravishda qatnaishishga,ijtimoiy jarayonlarga faol ta’sir eta olishga, mamlakat, oila taqdiriga javobgar bо‘laolishga, mustaqil va erkin fikrlaishga erishish uchun chuqur bilimli bо‘lish kerakligini anglaish. Motivatsiya ayniqsa ilg‘or pedagogik texnologiyalarda о‘zining mohiyat mazmuni bilan namoyon bо‘ladi. Kritik fikrlaish – g‘oyalarni va ularning ahamiyatini kо‘pfikrlilik asosida kо‘rib chiqish hamda ularni boshiqa g‘oyalar bilan taqqoslaish bо‘lib, fikrlaishning eng yuqori darajasidagi aqliy faoliyat. U uch bosqichda rivojlanib boradi: da’vat, anglaish, mulohaza. Da’vat- yangi о‘rganilayotgan muammo bо‘yicha mavjud ma’lumotlarni aniqlash, ta’lim oluvchini faollashtirish, aniq maqsadga yо‘naltiri

TA’LIMISHLAB CHIQARISH asosida shakllantirish O’qitishning zamonaviy texnologiyalarini qo’llash , o ’ qitish jarayonini yagona shaklga keltirish va yuqori samaradorlikka erishishga imkon yaratadi. Shaxsga yunaltirilgan texnologiyalarning nima uchun bugungi kunda dolzarb bo ’ lib borayotganligi, nima uchun mazkur texnologiyalar ta ’ limning hozirgi kuni, kelajagi bo ’ lib qolganligi hamda ularning mohiyati haqida qisqacha to ’ xtalamiz. Akademik litseylarda an ’ anaviy o ’ qitish texnologiyasi o ’ zining qator xususiyatlariga ko ’ ra zamonaviy ta ’ lim ehtiyojlariga tobora zid bo ’ lib bormoqda. Chunki, mazkur o ’ qitish texnologiyasida pedagogikaning ta’lim oluvchiga munosabati avtoritar xarakterga ega, ya’ni ta ’ lim jarayonida u yagona subyekt sifatida namoyon bo ’ ladi, ta’lim oluvchlar

Mashg‘ulot sikli Mavzu. Kinematikaga oid tushunchalarni o‘rganish 1.1. Ma’ruza mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi Mashg‘ulot vaqti – 80 minut O‘quvchilar soni: 25-30 gacha Mashg‘ulot shakli ma’ruza-ko‘rgazmali, axborot 43Ijobiy psixologik muhit yaratish Kichik guruhlarda juftlikda ishlashYo‘naltiruvchi savollar refleksiya Umumlashtirish Kichik guruhlar ish taqsimoti Mavzuga oid qo‘shimcha маълумот Guruhlarni shakllantirish Guruhlar topshiriq berish

Ma’ruza rejasi: 1. . Klassik mexanika. 2.Mexanik harakatni kinematik tavsifi 3. Mexanik harakatni dinamik tavsifi 4. Fundamental o‘zaro ta’sirlar va kuchlar 5.Sohalarda mexanik harakatni kattaliklari va ularning amaliy ahamiyati O‘quv mashg‘ulotining maqsadi: Klassik mexanika bo‘yicha umumiy tushuncha berish. Mexanik harakatni kinematik tavsifi, Mexanik harakatni dinamik tavsifi, tadqiqot uslublari va amaliy ahamiyati haqida bilim, malaka va ko‘nikmalarni shakllantirish . Pedagogik vazifalar: · fizika fanini maqsadi, vazifalari haqida umumiy tushuncha berish, fanni o‘quv jarayonida tutugan o‘rni bilan tanishtirish; · Klassik mexanika bo‘yicha umumiy tushuncha berish va asosiy adabiyotlar bilan tanishtirish; Mexanik harakatni kinematik tavsifi Mexanik harakatni dinamik tavsifi Fundamental o

Fan va mavzuga kirish (15 minut) dastlabki ma’lumotlar beriladi. Kursning tuzilmaviy mantiqiy chizmasini beradi (1-ilova), mavzular ro‘yxatini beradi va ularga qisqacha ta’rif beradi. 1.2. Mavzu, birinchi mashg‘ulotning maqsadi va o‘quv faoliyati natijalarini aytib beradi. 2-bosqich Asosiy (55 minut) 2.1. Auditoriya bilan birgalikda ishlaydi, o‘quvchilarni faollashtirish maqsadida «Hamkorlikda ishlash» usulini qo‘llab, umumiy savollar beriladi (3- ilova) 2.2.Slaydlarni namoyish qilish va izohlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy jihatlarni tushuntirib beradi. 2.3. Mavzuning rejasini har bir bandi bo‘yicha xulosa qiladi: jadvallarga axborotlarni kiritish lozim-ligini Mavzuning tuzilmaviy mantiqiy loyihasini tayyorlashadi va himoya qilishadi Ekspert varahi va nazorat savollarga javoblar t

Ekspert varag‘i №2 Mexanik harakatni kinematik tavsifi 1Mexanik harakat nima va u qanday xarakterga ega? 2Mexanik harakatni turlari, kinematik kattaliklari nimaga asoslangan? 3Qaysi usul bilan mexanik harakat to‘g‘risida keng ma’lumot berish mumkin? Ekspert varag‘i №3 Mexanik harakatni dinamik tavsifi 1. Dinamika nima va u nimani o‘rganadi? 2. Qaysi qonunlar mexanik harakatni o‘rganadilar? 3. Nima asosida amaliyotda egri chiziqli harakat vujudga kelgan? 4. Harakatni kinematik kattaliklari, formulalari. 5. Mexanik harakatni o‘rganishda qaysi Sharq allomalari o‘z hissalarini qo‘shgan? Guruhlarda ishlash qoidasi Har biringiz o‘z guruh a’zolaringizni diqqat, e’tibor bilan eshitishga harakat qiling. Guruhning har bir a’zosi faol, hamkorlikda ishlashi va topshirilgan topshiriqqa mas’uliyat bilan

2 3 4 5 6 Baholash mezonlari F.I.SH. Baho Mezonlar Bilim Faollik Takliflar Jami ball Ballar 0,8 0,6 0,6 2 % 40 30 30 100 2.4-§ Mexanik ish, quvvat va energiya mavzusini shahsga yo‘naltirilgan tehnoologiya asosida o‘rganish Mavzu. Mexanik ish. Quvvat. Energiya 1.1. Dars mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi Mashg‘ulot vaqti – 80- minut O‘quvchilar soni: 25-30 gacha Mashg‘ulot shakl i Tematik ma’ruza Ma’ruza rejasi: 1. Mexanik ish va uning amaliy ahamiyati 2. Doimiy va o‘zgaruvchan kuch ta’sirida bajargan ish 3. Quvvat va uning amaliy ahamiyati 4. Mexanik energiya 5.Qurilmalar, mashinalar, mexanizmlarni foydali ish koeffitsiyenti O‘quv mashg‘ulotining maqsadi: amaliyotda katta ahamiyatlarga ega bo‘lgan fizik kattaliklar – mexanik ish, quvvat, energiya to‘g‘risida chuqur bilimlar berish. Ped

· quvvat haqida umumiy tushuncha berish; ·foydali ish koeffitsiyenti haqida umumiy tushuncha berish. ·sohada qo‘llaniladigan mashinalar, qurilmalar, mexanizmlarni FIKni yoritib beradi. O‘qitish usullari Ma’ruza, muammoli usul, munozara, birgalikda o‘qish, tezkor savol-javob O‘qitish vositalari ma’ruzalar matni, doska, kodoskop, slaydlar, tarqatma materiallar, qog‘ozlar O‘qitish shakli jamoaviy O‘qitish shart-sharoitlari texnik vositalardan foydalanishga va guruhlarda ishlashga mo‘ljallangan audi- toriya Monitoring va baholash og‘zaki nazorat: savol-javob shakli, nazorat savollari Darsning texnologik xaritasi Faoliyat bosqichlari Faoliyati mazmuni O‘qituvchi O‘quvchi 1-bosqich Mavzuga kirish (10 minut) 1.1.Mavzuni nomi, maqsadi, bugungi mavzuning o‘quv kursidagi o‘rnini belgilaydi. 1.2.Ekra

Yakuniy (10-minut) 3.2. Mavzu bo‘yicha xulosalarni yozish vazifasini beradi. 3.3. Mustaqil ishlash uchun vazifa beradi beradilar yozishadi Mustaqil ish mavzularini yozib oladilar Muhokamaga faol qatnashgan o‘quvchilarni rag‘batlan-tiradi, baholaydi, yozib oladi Eshitishadi Mexanik ish va uning amaliy, texnikaviy ahamiyati Quvvat. Quvvatni amaliy, texnikaviy ahamiyati Mexanik energiya. Tabiatni universal qonuni Mavzuning tuzilmaviy mantiqiy chizmasi Saqlanish qonuni Yorug‘lik energiyasining Energiya Ichki energiyaning 49Energiya Mexanik Quyosh Yadro Atom Ichki Elektr Magnit Yorug‘lik Zaryadning 0F 30

Faollashtirish uchun savollar 1. Ish tushunchasi nimani bildiradi? 2. Materiya asosida energiya qanday turlarga ega? 3. Ishni bajarish suratini qaysi kattalik xarakterlaydi? 4. Nima asosida dunyo miqyosida energiya taniqsligi muammosi vujudga kelgan? Mexanik ish Energiya Quvvat FIK Texnika va tabiat hodisalari asosida ishni ta’rifi Fan asosida ishni ta’rifi O‘zgarmas va o‘zgaruvchan kuchlar ta’sirida bajargan ish Xususiy hollarda bajargan ish Amalda ishning birliklari Materiya asosida Mexanik energiya turlari Tabiatning eng muhim qonuniyatlaridan biri Energiyani tansiqligi Global muammolarEnergiyani saqlanish va aylanish qonuni Energiya Kinetik Potensial Modda Amaliy ahamiyati Fan asosida ma’nosi Amalda o‘lchov birliklari Amaliy ahamiyati Fan asosida ma’nosi 50

«O‘ylang-juftlikda ishlang-Fikr almashing» Ushbu texnika birgalikdagi faoliyat bo‘lib, o‘quvchilarni matn ustida fikrlash, o‘z g‘oyalarini shakllantirish va ularni hamkorlar yordamida muayyan shaklda ifodalashga yo‘naltiradi. «O‘ylang-juftlikda ishlang-Fikr almashing» texnikasidan foydalangan holda guruhlarda ishni tashkil etish jarayonining tuzilishi. 1.O‘qituvchi savol va topshiriq beradi: oldin o‘ylab chiqish, so‘ng qisqa javoblar berish tartibida. 2.O‘quvchilar juftliklarga bo‘linib, bir-biri bilan fikr almashadilar va ikkala javobni mujassam etgan umumiy javobni ishlab chiqishga harakat qiladilar. 3.O‘qtiuvchi bir necha juftliklarga 30 sekund davomida auditoriyaga o‘z ishining qisqa yakunini ifodalab berishini taklif qiladi. 1-guruhga topshiriq Ekspert varag‘i№1 1. Nima uchun ish amal

1 2 3 4 5 Baholash mezonlari Baho Mezonlar Bilim Faollik Takliflar Jami ball Баллар 0,8 0,6 0,6 2 % 40 30 30 100 Mavzu bo‘yicha nazorat savollari Savollar Javoblar 1. Mexanik ish nima va u qanday birliklarda o‘lchanadi? 2. Og‘irlik kuchining bajargan ishi qanday bo‘ladi? 3. Quvvat deb nimaga aytiladi? 4. 1 Vat soat qancha joulga teng? 5. 1 MVt va Vt orasidagi bog‘lanish qanday bo‘ladi? 6. Kinetik energiya nima va uning formulasi. 7. Mashinani foydali ish koeffitsiyenti deb nimaga aytiladi? 8. Jismning to‘liq mexanik energiyasi deb nimaga aytiladi? 52

XULOSALAR 1. Ta ’ lim jarayoni shaxsga yo ’ naltirilgan bo ’ lganda uning biologik, ijtimoiy ruhiy komilliklarini o ’ z ichiga olishi eng avvalo har bir ta’lim oluvchiga individ- shaxs tabiatning bir bo ’ lagi sifatida qaralmog ’ i lozimligi o ’ qtiriladi. 2. Shaxsning rivojlanishi ob ’ ektiv jarayon bo ’ lib , bu jarayon asosini inson tabiatining biopsixik rivojlanishi tashkil etadi . Bunda uning faolligi , o ’ z imkoniyatlaridan ham yuqoriroq ko ’ rsatkichlarga erishishi va xarakteri ya ’ ni insonning individual xususiyatlari jamlanmasi asosiy ro ’ lni o ’ ynaydi . 3. Ta ’ lim oluvchilarni mexanika qonunlarini individual shaxsga yo ’ naltirilgan tarzda o ’ zlashtirmog ’ i uchun , ularning layoqati , imkoniyatlari , ehtiyoji , qobiliyati , mavjud bilimlari inobatga olinmog ’ i lozim . Ta

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI : 1. Karimov I . A . Barkamol avlod - Ozbekiston taraqqiyotining poydevori . T.: Sharq , 1998. B . 4-19. 2. I.A.Karimov.“Yuksak ma`naviyat – yengilmas kuch”. T. “Ma`naviyat”- 2008 3. Karimov I.A. Barkamol avlod orzusi. T: Ozbekiston. 2000. - 245 b. 4. Azizxojaeva . N . N . Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat .- T :2003. -174 b . 5. Avliyoquiov N.H. Zamonaviy o'qitish texnologiyalari. - Muallif, 2001. 6. Аманашвили Ш.А. Воспитательная и образовательная функция оценки учения школьников. –М.: Педагогика, 1984. -290 с. 7. Амонашвили Ш.А. Размышления о гуманной педагогике. – Москва: Знание, 1996.-147с 8. Архангельский С. P Учебный процесс в высшей школе, его закономерный основы и методы—М.: Высщая школа 1980. 9. Ahmadjonov 0. I . Oliy o ' q

17. Грабар М.И.,Краснянская К.А. Применение математической статистики в педагогических исследованиях.Непараметрические методы.- M : Педа - гогика, 1977. -234с 18. Кларин М.В. Педагогическая техналогия в учебном процессе. Москва: - 2011-102с 19. Levi Stross Toxonomy of Edycational obektiv in Continental. Europe Univ. of Chicago.-2010.-P.146-163 20. Maxmudov M. O‘quv materialini didaktik loyihalash tizimi. // “Pedagogik mahorat”, 2012 yil, 3-son, 3-11-betlar 21. Mirzaxmedov В . М . va boshq. Fizika fanini o'qitish metodikasi.-T., 2010. 22. Мошанский В.Н. Формирование мировоззрения учащихся приизучении физики. - М.: Просвещение, 1989. 23. Сластёнин В.В. Педагогика сотрудничества.-Москва: Знание, 2011 -324 б 24. Смирнов И.П. Человек. Образование. Профессия. Личность. Москва: МПК, 2014. 456

Купить