Al-Xorazmiy ilmiy merosi va didaktik qarashlari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	267.9KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Al-Xorazmiy ilmiy merosi va didaktik qarashlari

Купить

Al-Xorazmiy ilmiy Al-Xorazmiy ilmiy merosi va didaktik merosi va didaktik qarashlariqarashlari

Abu Muso Al-Xorazmiy (780 - 850)

Reja Sharq uyg`onish davrida ilm-fan va madaniyat Muso Al-Xorazmiyning hayoti. Muhammad ibn Muso al- Xorazmiyning ilmiy merosi va uning didaktik qarashlari Muso Al – Xorazmiyning dunyo faniga qo`shgan hissasi. Xulosa.

Sharq Uyg`onish davrida ilm-fan va madaniyat Arab xalifaligi yuz bergan ijtimoiy-siyosiy o`zgarishlar, yagona Islom dinining tarkib topishi madaniy hayotga ham ta`sir etdi. Madaniy hayotda yuz bergan ko`tarinkilik ma`naviy hayotda ham o`zgarishlar bo`lishiga olib keldi. Ana shu ko`tarilish butun Arab xalifaligini, Yaqin va o`rta Sharqni qamrab olganligi uchun ham Sharq uyg`onish davri deb ataldi. Bu uyg`onish jarayoni IX asrdan boshlab XV-XVI asrlargacha davom etdi. Arab xalifaligida IX asrda vujudga kelgan Uyg`onish davri xalifalikning Bag`dod, Damashq, Xalab shaharlarida boshlanib, barcha boshqa xalqlar madaniy hayotiga tarqalgan, bu esa u davlatlarning ham madaniy rivojlanishga zamin tayyorlagan. Xalifalik yemirilishi jarayonida tashkil topgan mustaqil davlatlardagi madaniy rivojlanish

Abu Abdulla Muhammad ibn Muso Abu Abdulla Muhammad ibn Muso 780 yilda Xivada tug‘ilgan. Xorazmiy dunyoga mashhur matematik va astronom sifatida tanilgan. Uning nomini tarixda qoldirgan buyuk asar «Al jabr val-muqobala» risolasidir. Olim 850 yilda Bag‘dod shahrida vafot etgan. Al-Xorazmiy Ma’mun akademiyasining ilk tashkilotchilaridan va eng faol a’zolaridan biri edi.

Muhammad Xorazmiyning hayoti va ijodi. Buyuk matematik, astronom va geograf Muhammad al- Xorazmiy 783-yilda Xorazmda tug’ildi. Xorazmiy o’qish, yozish va sanashni mahalliy diniy maktab – madrasada o’rgandi. U shaharda birinchi o’quvchi edi. U ilmiy masalalarni o’z o’qituvchilaridan yaxshiroq tushunar, juda ko’p o’qir, o’z ustida tinimsiz ishlar, madrasaning majburiy darslari bilan chegaralanib qolmas edi. Yuqorida aytilganlaridan Xorazmiy buyuk iste’dod egasi ekani ko’rinadi. Ammo uning yoshlik davri Xorazmni arablar zabt etgan, Xorazm o’z boshidan tushkunlik kechirayotgan davrga to’g’ri keladi. Shu sababli Xorazmiy VIII asr oxirida Bag’dodga ketadi. Bu asrning o’rtalarida davlat boshiga abbosiylar kelgan va sharqiy arab xalifaligida hayot iziga tusha boshlagan edi. Bag’dodga turli kasb eg

Movarounnahrda ilm-fan va ma`rifat sohasida o`z xizmatlari bilan dunyoga mashhur bo`lgan faylasuf va munajjim, matematika, fizika, tibbiyot, tarix, til va adabiyot, pedagogika sohasida ilmiy merosi bilan nom qoldirgan Muhammad Muso al-Xorazmiy, Abu Nasr Forobiy, Ahmad al-Farg`oniy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino kabi qomusiy olimlar faoliyat olib bordilar. Qomusiy olimlar o`z ilmiy merosida ta`limiy- axloqiy asarlar yaratishga ham katta e`tibor berib, bu asarlarda ilgari surilgan g`oyalar insonning ham aqliy, ham axloqiy, estetik va jismoniy jihatdan kamol topishida, pedagogik fikr taraqqiyotida katta ahamiyatga ega bo`ldi.

Muhammad ibn Muso al-Xorazmiyning ilmiy merosi va uning didaktik qarashlari Qomusiy olimlar o`z ilmiy merosida insonning aqliy, axloqiy, jismoniy va estetik takomili masalalariga katta e`tibor berganlar. Masalan, Muhammad Al-Xorazmiy (783- 850) insonning kamolga yetishi va insoniy munosabatlarni yo`lga qo`yishda ilm-fanning muhim ahamiyatiga ega ekanligi to`g`risidagi g`oyani ilgari surgan holda pedagogik fikr taraqqiyotida munosib o`rin egallaydi.

Muhammad al-Xorazmiy ilmiy merosi bilan bilish nazariyasiga o`zining ulkan hissasini qo`shdi. “Al-kitob al-muxtasar fi-hisob al-jabr va-l muqobala” asarida (“aljabr va –l muqobala hisobi haqida qisqacha kitob”) sonli kvadrat va chiziqli tenglamalar va ularni yechish yo`llarini bayon etadi. Bu asar uch qismdan iboratdir. Birinchisi algebraik qism. Uning oxirida savdo muomalasiga oid kichik bir bo`lim kiritiladi; ikkinchsi, geometrik qism-algebraik usul qo`llab o`lchashlar haqida; uchinchi qism vasiyatlar haqida bo`lib, muallif uni “Vasiyatlar kitobi” deb ataydi.

Barcha mutafakkirlar kabi Muhammad al-Xorazmiy ham ko`rgazmali-tajriba metodlari, bilim berishning turli vositalari, savol- javob, malaka va ko`nikmalarni shakllantirish metodlari, bilimlarni sinash metodlaridan foydalangan. Allomaning arifmetikaga oid risolalari tafakkurni rivojlantirish uchun bilimlarni izchil bayon etishga e`tibor berganligini ko`rsatadi. “Men arifmetikaning oddiy va murakkab masalalarini o`z ichiga oluvchi “Aljabr val-muqobala hisobi haqida qisqacha kitob”ni ta`lif qildim, chunki meros taqsim qilishda, vasiyatnoma tuzishda, mol taqsimlashda va adliya ishlarida, savdoda va har qanday bitimlarda, shuningdek, yer o`lchashda, kanallar o`tkazishda, geometriyada va boshqa shunga o`xshash turlicha ishlarda kishilar uchun zarurdir”1.Muhammad al-Xorazmiy bilishni sezgidan manti

XULOSA Xorazmiy nomi esa matematika fanida "algoritm" atamasi shaklida o'z ifodasini topdi. Uning "Aljabr" asari asrlar davomida avlodlar qo'lida yer o'lchash, ariq chiqarish, bino qurish, merosni taqsimlash va boshqa turli hisob va o'lchov ishlarida dasturulamal bo'lib xizmat qildi. Xorazmiyning bu risolasi XII asrdayoq Ispaniyada lotin tiliga tarjima qilinadi va qayta ishlanadi

Foydalanilgan adabiyotlar. Karimоv A.I. “Y u ksak ma’naviyat – y еngimas kuch” T., “Ma’naviyat”, 2008. Ahloq-odobga oid hadis namunalari. - T., 1990 Vohidov V.Z. O'zbek ma'rifatparvarlarining sotsiologik qarashlari. - T., 1966 Hasanboeva O., Hasanboev J., Hamidov X. «Pedagogika tarixi». -T.: o’ qituvchi 1997. Hoshimov K., Nishonova S, Inomova M.. Hasanov R. «Pedagogika tarixi». -T; o’qituvchi 1996. O’zbek Pedagogikasi Antologiyasi. (Tuz. Hoshimov K; Safo Ochil.) T.:o’qituvchi 1995. O’zbek pedagog ika si tarixi. (Prof. A.Zunnunov taxr. ostida.) T. : o’qituvchi 1997.

Купить