Alifatik aminokislotalar qatori dori preparatlari tahlili - Медицина - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	15000UZS
Размер	7.5MB
Покупки	1
Дата загрузки	26 Август 2024
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Медицина

Alifatik aminokislotalar qatori dori preparatlari tahlili

Купить

KURS ISHI
Alifatik aminokislotalar qatori dori preparatlari
tahlili
1

Reja:
KIRISH
I. ADABIYOTLAR SHARXI
1.1 Alifatik aminokislotalar qatori ning olinishi
1.2 Alifatik aminokislotalar qatori ning chinligini aniqlash
1.3 Alifatik aminokislotalar qatori ning miqdorini aniqlash
1.4 Alifatik aminokislotalar qatori ning tibbiyotda qo’llanilishi
II. TAJRIBA QISM
2.1 Glutamin kislotaning Rossiya farmakopeyasi bo’yicha tahlili
2.2 Metioninning Rossiya farmakopeyasi bo’yicha tahlili
2.3 Olingan natijalarni matematik statistika usulida qayta ishlash
XULOSA
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
2

KIRISH
Istiqlol yillarida yaratib berilgan keng imkoniyatlar boshqa sohalar qatori
farmatsevtika sanoatini rivojlantirishda ham muhim omil bo’ldi. Aytish joizki, sobiq
tuzum davrida mazkur yo’nalish faoliyati talabga mutlaqo javob bermasdi. Ushbu
soha mustaqillikning dastlabki yillaridayoq, ya’ni Prezidentimizning 1993 yildagi
“O’zbekiston farmatsevtika sanoati (“O’zfarmsanoat”) davlat-aksionerlik konsernini
tashkil etish to’g’risida”gi Farmoni tufayli iqtisodiyotning alohida tarmog’i sifatida
shakllana boshladi.
Bu yurtimizda aholi salomatligini muhofaza qilishga qaratilgan ezgu
islohotlarning yorqin ifodasi edi. Binobarin, respublikamizda sog’liqni saqlash tizimi
hamda dori-darmon ta’minotini yanada yaxshilash masalasiga yuksak e’tibor
berilayotgani fikrimiz isbotidir. Dastlab mamlakatimizdagi mavjud 2 ta ishlab
chiqarish korxonasida, bor-yo’g’i, yigirma turga yaqin dori vositalari va tibbiy
buyumlar tayyorlangan, shuningdek, 2 ta ilmiy-tadqiqot instituti faoliyat yuritgan
bo’lsa, bugungi kunga kelib ularning soni 150 tadan oshdi.
Oliy ta’limning maqsadi respublikamizning ijtimoiy-iqtmsodiy va madaniy
rivojini ta’minlashga, o’zi tanlagan mutaxassislik bozor iqtisodiyoti sharoitida
mustaqil ishlashga layoqatli, yuqori malakali raqobatbardosh kadrlarni tayyorlashdan
iborat. Tayyorlanayotgan mutaxassislarga real iqtisodiyot tarmoqlari va sohalardagi
mavjud talablarga alohida e’tibor qaratilgan holda, o’sib kelayotgan yosh avlodga
ta’lim va tarbiya berish sohasidagi moddiy-texnika bazasini yanada mustahkamlash,
undan oqilona va samarali foydalanishni ta’minlash, davlat ta’lim standartlarini,
o’quv dasturlari va o’quv uslubiy adabiyotlarini takomillashtirish ishlari kо!rib
chiqildi.
Respublikamiz mustaqillikdan so’ng ta’lim tizimini yuksaltirish uchun aniq va
dadil qadamlar tashlamoqda.
Hozirgi kunda mamlakatimiz taraqqiyoti va rivojlanishi kimyo sanoatining
rivojlanishi bilan bog’liq.
3

I. ADABIYOTLAR SHARXI
1.1 Alifatik aminokislotalar qatori ning olinishi
Molekula tuzilishida bir vaqtning o’zida qarama-qarshi xossaga ega bo’lgan asos
xossali amin va kislota xossali karboksil guruhlarini saqlagan organik birikmalar
aminokislotalar deb ataladi.
Shuning uchun ham
aminokislotalar amfoter xossaga
ega bo’lib, ular ham kislota, ham
asos xossalarini namoyon qiladi.
O'simlik va hayvon
oqsillarining tarkibiga kiruvchi
barcha aminokislotalar a-
aminokislotalardan iborat bo'lib,
ular L-izomer holida bo'ladi.
Monoaminokarbon kislotalar suvli
eritmalarida ulardagi karboksil va
aminoguruhlaming o'zaro
neytrallanishi natijasida ichki
tuzlar hosil qiladi. Bu ichki tuz
molekulasi bipolar, ya’ni ikki
qarama-qarshi zaryadli ion holida
bo'ladi deb tushuniladi: [1]
4

Aminokislotalardagi amin guruhlarining karboksil guruhiga nisbatan tutgan o'rni
(holati)ga qarab, ular a, b, y va hokazo aminokislotalarga bo’linadi:
1.2 Alifatik aminokislotalar qatori ning chinligini aniqlash
Aminokislotalar ham karbon kislotalarga o'xshab spirtlar bilan murakkab efirlar
hosil qiladi. Ulaming og’ir metall tuzlari bilan hosil qilgan ichki kompleks tuzlaridan
preparatlaming chinligini aniqlashda foydalaniladi.
Masalan, aminokislotalar mis (II) sulfat ta’sirida ko’k rangii ichki kompleks tuz
hosil qiladi. Bunda mis faqat karboksildagi vodorod atomi o’miga birikibgina
qolmay, balki kislotadagi azot atomi bilan ham bog’langan bo'ladi. Mis va azot
atomlari o'rtasidagi bog’, azotning erkin elektronlar jufti hisobiga koordinatsion
bog’dir. Buni P-aminopropion kislotaning mis bilan bo’lgan tuzi misolida
quyidagicha ifodalash mumkin: [2]
Aminokislotalaming barchasi atsetilsisteindan tashqari ularga xos va umumiy
reaksiya sifati ningidrin bilan ko’k-binafsha rangii birikma hosil qiladi.
Ningidrin reaksiyasini amalga oshirish uchun aminokislotalarning suvdagi
eritmasiga ningidrin (I) eritmasi qo’shib isitiladi. Bunda reaksiya natijasida awal
diketoksigidrinden (II), ammiak va aldegid (ikki asosli aminokislotalarda
aldegidokislotalar) hosil bo’ladi. Keyinchalik hosil bo’lgan diketoksigidrinden,
ammiak va ningidrinning reaksiyaga kirishmay qolgan qismi tezlik bilan o’zaro
5

reaksiyaga kirishib, ko’k-binafsha rangii diketogidrindenketogidrinaminning
ammoniyli tuzini (III) hosil qiladi. Reaksiyani glutamin kislota misolida quyidagi
kimyoviy tenglama bo’yicha ifodalash mumkin:
Bu reaksiya bo'yicha aminolonning chinligini yupqa qatlam xromatografiya
usulida aniqlash tavsiya qilinadi. Buning uchun avval aminalonni «silufol»
plastinkasiga xromatogrammasi olinadi, so'ngra esa unga 0,2 % ningidrinning
suvdagi eritmasidan purkab, qizil-jigar rangii dog’ holida aniqlanadi. [3]
Bu yerda shuni ham aytib o'tish kerakki, ningidrin reaksiyasi aminokislotalarga
xususiy reaksiya bo'lmasdan, balki ningidrin birlamchi amin hosilalari, turli
kislotalarning gidrazidlari va boshqa ba’zi moddalar bilan ham rangii birikmalar hosil
qiladi.
Aminokislotalaming mis (II) sulfat bilan to’q ko’k yoki ko’k- binafsha rangli
kompleks birikmalar hosil qilishidan ham ularning chinligini aniqlashda
foydalaniladi. Masalan, glutamin kislotaning natriy gidroksid ta’sirida hosil qilgan
natriyli tuzi mis (II) sulfat bilan to’q-ko’k rangii metioninning ammiak eritmasida
eritib olingan ammoniyli tuzi esa binafsha rangii cho’kma hosil qiladi.
Aminokislotalaming mis bilan hosil qiladigan kompleks tuzini quyidagi umumiy
reaksiya bilan ifodalash mumkin: [4]
6

Molekulasida merkapto (-SH) guruh, saqlamagan aminokislota va kaliy rodanid
kukuni solingan probirkani qizdirilganda vodorod sulfid ajralib chiqadi. Uni probirka
ustiga qo’rg’oshin atsetat eritmasi bilan ho'llangan filtr qog’ozi tutilganda qora dog’
holida qo’rg’oshin sulfid hosil bo'lishidan bilinadi. Reaksiyani aminalon misolida
quyidagi kimyoviy tenglamalar bo'yicha ifodalash mumkin: [7]
Yuqorida keltirilgan umumiy reaksiyalardan tashqari, aminokislotalarning
chinligini aniqlashda yana boshqa reaksiyalardan ham foydalaniladi. Masalan, s-
aminokapron kislotasining chinligini, uni benzosulfoxlorid bilan o’zaro biriktirib,
120-123 °C haroratda suyuqlanib ketuvchi oq cho’kma holida cho'ktirib aniqlanadi.
Buning uchun preparatlaming eritmasiga natriy gidroksid va benzosulfoxlorid
qo'shib, suv hammomida isitiladi. So'ngra unga suyultirilgan xlorid kislotasi
qo'shilganda, oq cho'kma holida N - benzolsulfon - E-aminokapron kislota cho'kadi:
[8]
7

e-aminokapron kislotaga xloramin va fenol ta’sir ettirib isitilganda, ko'k rangli
birikma hosil bo'ladi. Bu reaksiyani aminalon, glutamin kislota, metionin va sisteinlar
bermaydi.
Farmakopeya maqolasi bo'yicha glutamin kislotaning chinligini aniqlashda, unga
rezorsin va konsentrlangan sulfat kislota qo'shib isitilganda yashil-qo'ng'ir rangii
modda paydo bo'ladi.
Keyinchalik uni sovitib, ammiak eritmasi qo'shilganda yashil tovlanuvchi qizil-
binafsha rangga o'tadi. Bu reaksiyada avval glutamin kislota' degidratatsiyalanib,
pirrol idon karbon kislotaga o'tadi. U esa o'z navbatida konsentrlangan sulfat kislota
ishtirokida rezorsin bilan kondensatsiyalanib, bo'yoq modda hosil qiladi: [8]
Ushbu reaksiya bo'yicha glutamin kislota metionindan farqlanadi.
Metionin solingan probirkaga natriy ishqorining 30 %li eritmasidan qo'shib,
quruq qotishma hosil bo'lguniga qadar qizdiriladi. Bunda probirka ustiga natriy
nitroprussid eritmasi bilan ho'llangan filtr qog'ozi tutilsa, u reaksiya natijasida ajralib
chiqqan vodorod sulfid va merkaptan hosilalari ta’sirida qizil-binafsha rangga
bo'yaladi. Keyinchalik probirkadagi aralashmaga sulfat kislota qo'shganda vodorod
sulfid va merkaptanning yoqimsiz hidi seziladi: [4]
Sisteinning chinligini aniqlashda uning tarkibidagi merkapto (-SH) avval ishqor
bilan qizdirib, so'ngra uni sulfat kislota bilan ish- lanilsa, vodorod sulfid hidi keladi:
8

Preparatdagi merkapto guruhini yana uning temir (III) xlorid bilan tez uchib
ketadigan beqaror ko'k-binafsha rangii modda hosil qilishi orqali aniqlash mumkin.
Sisteinni ishqoriy muhitda natriy nitroprussid eritmasi ta’sirida qizil-binafsha rangga
bo'yalishi ham, preparat tarkibidagi oltingugurtga nisbatan bo'lgan reaksiya
hisoblanadi. Bu reaksiyadan atsetilsisteinning chinligini aniqlashda ham
foydalaniladi. [8]
Atsetilsisteindagi sirka kislota qoldig'ini aniqlashda, awal uni sulfat kislota
ishtirokida kaliy bixromat bilan qizdirib parchalanadi. So'ngra reaksiya natijasida
ajralib chiqqan sirka kislotani aniqlash maqsadida unga 95 %li etil spirti qo'shib,
aralashmani qizdirish davom ettiriladi. Bunda etilatsetat efirining o'ziga xos hidi
seziladi:
Atsetilsisteinning chinligini uning natriy nitrit eritmasi ta’sirida qizil rangii
birikma hosil qilishi bo'yicha ham aniqlanadi. [7]
1.3 Alifatik aminokislotalar qatori ning miqdorini aniqlash
Aminokislotalaming miqdorini aniqlash uchun bir qancha usullar tavsiya
qilingan. Masalan, ulardan aminalon va e-aminokapron kislotalarini suvsiz muhitda
kislota-asos usuli bo'yicha aniqlash farmatsevtik tahlilda asosiy usul sifatida keng
qo'llanib kelmoqda. Bu usul bo'yicha aminalon va aminokapron kislotalarining suvsiz
sirka kislotada eritilgan aniq miqdorini kristallik binafsha indikatori ishtirokida
perxlorat kislotaning suvsiz sirka kislotadagi 0,1 mol/1 eritmasi bilan suyuqlik yashil
rangga bo'yalgunga qadar titrlanadi. Reaksiyani aminalon misolida quyidagicha
ifodalash mumkin:
9

Barcha aminokislotalaming miqdorini ulardagi azot asosida Keldal usuli bo’yicha
aniqlash mumkin. Me’yoriy hujjjatga ko’ra metionin miqdorini Keldal usuli bo’yicha
aniqlanadi. Bunda ma’lum miqdordagi preparatni maxsus kolbada konsentrlangan
sulfat kislota, mis (II) sulfat va kaliy sulfat ishtirokida qizdirib parchalanadi. So'ngra
kolbadagi reaksiya natijasida hosil bo’lgan ammoniy sulfat natriy ishqorining 30 %li
eritmasi bilan qizdiriladi va ajralib chiqqan ammiakni sovutgich orqali suv bug’lari
bilan bor kislota eritmasi solingan idishga haydab olinadi. Ammiak to’la haydalib
bo'lgach, kolbadagi suyuqlik xlorid kislotaning 0,1 mol/1 eritmasi bilan titrlanadi: [8]
Shuningdek, glutamin kislotaning miqdorini aniqlashda ikkinchi usul sifatida
neytrallash usulini, metioninni esa undagi oltingugurt asosida yodometrik usulni
qo'llash mumkin. Bunda aniq tortib olingan miqdordagi glutamin kislotaning suvdagi
eritmasini bromtimol indikator ishtirokida suyuqlik yashil-havo rangga o’tguniga
qadar, natriy ishqorining 0,1 mol/1 eritmasi bilan titrlanadi:
Yodometrik usulda aniqlashda aniq miqdordagi metioninning suvdagi eritmasiga
kaliyning birlamchi va ikkilamchi fosfat tuzlari hamda ma’lum hajmda yodning 0,1
mol/1 eritmasini qo’shib, ma’lum vaqtgacha qorong’u joyga qo’yiladi. So'ngra
yodning ortiqchasi natriy tiosulfatning 0,1 mol/1 eritmasi bilan titrlanadi. Bu usul
metionindagi oltingugurtni yod bilan disulfid birikmasigacha oksidlashga asoslangan:
[7]
10

Sistein va atsetilsisteinlaming miqdorini ham ulardagi oltingugurtni oksidlash
asosida yodometrik usul bo'yicha aniqlanadi. Bunda sistein va atsetilsisteinlaming
suvli eritmalarida yodning 0,1 mol/1 eritmasi bilan bevosita titrlanadi. Ular ham
metioninga o'xshash yod bilan oksidlanib, disulfid birikmalariga, jumladan, sistein,
sistinga, atsetilsistein esa atsetilsistinga o'tadi:
1.4 Alifatik aminokislotalar qatori ning tibbiyotda qo’llanilishi
Aminokislotalar guruhiga kirgan dori moddalar tibbiyot amaliyotida qo'llaniladi.
Aminalonni asosan miya qon tomirlari kasalligi (ateroskleroz va gipertoniya) va
boshqalarda 0,25 g dan ichiriladi.
Aminokapron kislota organizmda fibrinolizni to'xtatuvchi xossaga egaligi tufayli,
uni jarrohlik va turli patologik hollarda qon to'xtatuvchi modda sifatida ishlatiladi.
Uning natriy xloridni izotonikeritmasida tayyorlangan 5 %li eritmasi venaga yuborish
uchun flakonlarda 100 ml dan chiqariladi. Glutamin kislota markaziy asab tizimi
kasalliklarida, chunonchi, shizofreniya, tutqanoq, psixoz, depressiya va boshqa ruhiy
hamda asab xastaliklarida kuniga 2-3 marta 1 grammdan ichiriladi. [8]
Glutamin kislotaning kalsiy va magniyli tuzlari ham asab hamda ruhiy
kasalliklarda ishlatiladi.
Metionin jigar kasalligini davolash va uning oldini olishda, shuningdek, Botkin
xastaligida, jigar sirrozida, xloroform, benzol, margimush preparatlari va boshqa
11

moddalardan zaharlanganda, dizenteriya (va boshqa yuqumli kasalliklar) natijasida
kelib chiqadigan jigar distrofiyasida kuniga 3-4 marta 0,5-1,5 g dan ichish uchun
tavsiya qilinadi. Preparat kukun yoki 0,25 g dan tabletka holida chiqariladi. Sistein
ko’z shox pardasida boiadigan moddalar almashinuvida ishtirok etadi, shuning uchun
ham uni ko’z kasalligida, jumladan, kataraktaning turli ko’rinishlarini davolashda 2
%li eritmasi ishlatiladi.
Atsetil sisteinni nafas organlari kasalligida (o’tkir va surunkali bronxit,
pnevmoniya, bronxoektaziya va boshqalarda) aerozol tariqasida ingalatsiya (nafas
organlari orqali kuniga 3-4 marta 5 ml dan 20 %li eritmasi) qilish tavsiya etiladi. [7]
Preparat kukun va 20 %li eritma holida ampulalarda 5 hamda 10 ml dan
chiqariladi.
Aminokislotalar guruhiga kirgan dori moddalar mahkam yopilgan idishlarda,
yorugMik ta’siridan ehtiyotlangan holda saqlanadi. Aminokapron kislota va
atsetilsistein «В» ro’yxati bo’yicha saqlanadi.
Serebrolizatning inyeksiya uchun ishlatiladigan eritmasitarkibida 16 ta
aminokislota mavjud boMib, ular asparagin kislotasi, trionin, serin, glutamin kislota,
prolin, glitsin, alanin, valin, metionin, izoleysin, leysin, tirozin, fenilalanin, gistidin,
lizin va argeninlarning L izomerlari aralashmasidan iborat.
Preparat qoramol miyasini terillitin fermenti bilan fermentativ gidrolizlash orqali
olinadi.
Inyeksion eritma sariq rangii va o’ziga xos hidga ega. [7]
Serebrolizat eritmasining chinligi aminokislotalarga xos bo’lgan ningidrin bilan
ishqoriy sharoitda ko’k-binafsha rangli eritma hosil bo’lishi orqali aniqlanadi.
Miqdorini aniqlashda umumiy azot Keldal usuli orqali, amin holidagi azot
potensiometrik titrlash yordamida, erkin aminokislotalar esa yuqori samarali suyuqlik
xromatografiyasi usuli bilan aniqlanadi.
Shuningdek, preparat tarkibidagi peptidlaming ham miqdori aniqlanib, bunda
biuret reaktivi bilan hosil qilingan rangli eritmaning optik zichligi 540 nm to’lqin
uzunligida o’lchanadi. Standart namuna sifatida qoramol yoki inson albumini
zardobidan foydalaniladi.
12

Immunopreparat sifatida qo’llaniladi.
Aktovegin ham aminokislotalar va peptidlar saqlovchi murakkab tarkibli dori
preparati bo’lib, uning konsentrati tiniq sariq qo’ng’ir rangii eritmadan iborat.
Chinligini aniqlashda aminokislotalami analizatorida, peptidlar biuret reaksiyasi
orqali, peshob kislotasining ribozidi esa yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasi
usuli bilan aniqlanadi.
Aktovegin tarkibidagi aminokislotalar: asparagin kislota, oksiprolin, trionin,
serin, glutamin kislota, prolin, glitsin, alanin, sitrulin, valin, sistin, metionin, leysin,
izoleysin, tirozin, fenilalanin, omitin, lizin, gistidin, tirptofan, argininlardan iborat.
Regeneratsiyani stimullovchi ta’sirga ega.
Metilmetioninsulfoniy xloridning chinligi ammoniy reynekat bilan pushti rangii
cho’kma hosil qilish bo'yicha aniqlanadi:
Miqdori esa suvsiz sharoitda kislota asosli titrlash usuli bilan aniqlanadi. [8]
13

II. TAJRIBA QISM
2.1 Glutamin kislotaning Rossiya farmakopeyasi bo’yicha tahlili
Tasvirlanishi: oq rangli nozik kristall kukun. Hidsiz sho’r achchiq mazali.
Eruvchanligi: suvda oz eriydi, issiq suvda eriydi,95 foizli spirtda va efirda
amalda erimaydi.
Chinligi: 0.02 g preparat 1 ml yangi qaynatib sovutilgan suvda eritiladi ustiga 1
ml yangi tayyorlangan ningidrin eritmasidan qo’shilganda binafsharang hosil bo’ladi.
Suyuqlanish harorati: 190 ℃
Erishi: 1g preparat 10ml yangi qayatilgan va sovutilgan suvda eritilsa eritma
ranggi tiniq va shaffof bo’lishi zarur.
Kislotaliligi: 1.5 g preparat 30ml suvda eritiladi. Filtrlanib pH qiymati
o’lchanadi. Bunda 3.1-3.7 ni tashkil qilishi lozim.
Boshqa mainokislotalar: 5ml eritmaga 5 ml feling reaktividan qo’shiladi. 2 minut
davomida suv hammomida qaynatiladi. Yashil yoki jigarrang hosil bo’lmasligi zarur.
Erimaydigan qo’shimchalar: 1 g preparatga 4 ml suyultirilgan nitrat kislotasi
qo’shiladi va ikki ml suv qo’shiladi. Eritma ranggi №4 etalon bilan bir xil bo’lishi
zarur.
Sulfatlar: 3g preparat 30ml suvda eritiladi. Sulfatlarga sinov o’tkazish uchun
bariy xlorid bilan sinab ko’riladi. Bunda sulfatlarning miqdori 0.01 foizdan
oshmasligi kerak.
Og’ir metallar: og’ir metallar uchun testga javob berishi lozim (preparatdagi
miqdori 0.001 foizdan oshmasligi kerak)
Xloridlar : 0.1 g preparat ustiga 25 ml suv qo’shilib 5 minut davomida
filtrlanadi.10 ml filtratda xloridlar uchun sinov o’tkaziladi. Bunda xloridlar miqdori
0.05 foizdan oshmasligi zarur)
Quruq massa chetlanishi: 0.5 g preparat aniq tortmasi 1 00-105 ℃ da 2-2 yarim
soat quruq holda u s hlab t urib tortib ko’riladi. Bunda chetlanish 50 foiz dan oshmasligi
kerak.
Miqdoriy tahlil: quruq preparatdan 0.1 g (aniq tortma) olib 100 ml li titrlanuvchi
kolbaga solinadi ustidan 50 ml yangi qaynatilgan suv solinib eritiladi. Ustiga ikki
15

tomchi bromtimolning eritmasidan tomizilib 0.1 N li natriy gidroksidning eritmasi
bilan titrlanadi. Sariq rangdan yashil rangga o’tgunga qadar.
1ml 0.1 N li natriy gidroksid eritmasi 0.01471g glutamin kislotaga to’g’ri kelishi
zarur. Preparatdagi tasir etuvchi modda 98.5 ％ dan kam bo’lmasligi kerak.
2.2 Metioninning Rossiya farmakopeyasi bo’yicha tahlili
Tasvirlanishi: oq rangli kristall kukun. Hidsiz biroz shirin mazali.
Eruvchanligi: suvda oz eriydi, amalda organik erituvchilarda erimaydi. Mineral
kislotalarda juda oz eriydi. I
Chinligi: 0.05 g preparat 1 ml yangi qaynatib sovutilgan suvda eritiladi ustiga 5-6
tomchi yangi tayyorlangan ningidrin eritmasidan qo’shilganda binafsharang hosil
bo’ladi.
5 ml eritmaga suyultirilgan sulfat kislota solinganda merkaptan va vodorod sulfid
hidini beradi.
Erishi: 1g preparat 10ml yangi qayatilgan va sovutilgan suvda eritilsa yoki 0.5 g
preparat 5 ml suyultirilgan sulfat kislotada eritilsa eritma ranggi tiniq va shaffof
bo’lishi zarur.
Kislotaliligi: 1.5 g preparat 30ml suvda eritiladi. Filtrlanib pH qiymati
o’lchanadi. Bunda 3.1-3.7 ni tashkil qilishi lozim.
Sulfatlar: 3g preparat 30ml suvda eritiladi. Sulfatlarga sinov o’tkazish uchun
bariy xlorid bilan sinab ko’riladi. Bunda sulfatlarning miqdori 0.01 foizdan
oshmasligi kerak.
Ammoniy tuzlari: 10ml suvda 0.5g preparat eritilib ammoniy tuzlari uchun
sinovdan o’tkazilganda ammoniy tuzlari bo’lmasligi kerak.
Og’ir metallar: og’ir metallar uchun testga javob berishi lozim (preparatdagi
miqdori 0.001 foizdan oshmasligi kerak)
Xloridlar : 0.1 g preparat ustiga 25 ml suv qo’shilib 5 minut davomida
filtrlanadi.10 ml filtratda xloridlar uchun sinov o’tkaziladi. Bunda xloridlar miqdori
0.05 foizdan oshmasligi zarur)
16

Quruq massa chetlanishi: 0.5 g preparat aniq tortmasi 1 00-105 ℃ da 2-2 yarim
soat quruq holda u s hlab t urib tortib ko’riladi. Bunda chetlanish 50 foiz dan oshmasligi
kerak.
Miqdoriy tahlil: quruq preparatdan 0.3 g (aniq tortma) olib 250 ml li titrlanuvchi
kolbaga solinadi ustidan 100 ml kaliy fosfat eritmasi qo’shiladi. Ustidan 2 g kaliy
yodid qo’shiladi. Keyin 50 ml 0.1 N li yod eritmasi qo’shiladi qorong’u joyda 30
daqiqaga qoldirilib so’ng kraxmal indikatori ishtirokida 0.1 N li natriy tiosulfat bilan
titrlanadi.
1ml 0.1 N li yod eritmasi 0.007461g metioninga to’g’ri kelishi zarur.
Preparatdagi tasir etuvchi modda 98.5 ％ dan kam bo’lmasligi kerak.
17

XULOSA
Aminokislotalar ham karbon kislotalarga o'xshab spirtlar bilan murakkab efirlar
hosil qiladi. Ulaming og’ir metall tuzlari bilan hosil qilgan ichki kompleks tuzlaridan
preparatlaming chinligini aniqlashda foydalaniladi.
Aminokislotalaming miqdorini aniqlash uchun bir qancha usullar tavsiya
qilingan. Masalan, ulardan aminalon va e-aminokapron kislotalarini suvsiz muhitda
kislota-asos usuli bo'yicha aniqlash farmatsevtik tahlilda asosiy usul sifatida keng
qo'llanib kelmoqda. Bu usul bo'yicha aminalon va aminokapron kislotalarining suvsiz
sirka kislotada eritilgan aniq miqdorini kristallik binafsha indikatori ishtirokida
perxlorat kislotaning suvsiz sirka kislotadagi 0,1 mol/1 eritmasi bilan suyuqlik yashil
rangga bo'yalgunga qadar titrlanadi.
Aminokapron kislota organizmda fibrinolizni to'xtatuvchi xossaga egaligi tufayli,
uni jarrohlik va turli patologik hollarda qon to'xtatuvchi modda sifatida ishlatiladi.
Uning natriy xloridni izotonikeritmasida tayyorlangan 5 %li eritmasi venaga yuborish
uchun flakonlarda 100 ml dan chiqariladi. Glutamin kislota markaziy asab tizimi
kasalliklarida, chunonchi, shizofreniya, tutqanoq, psixoz, depressiya va boshqa ruhiy
hamda asab xastaliklarida kuniga 2-3 marta 1 grammdan ichiriladi.
18

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Арзамасцев А . П ., Печенников В . М ., Радионова Г . М . и др . Анализ
лекарственнмх смесей. М., «Спутник», 2000 г.
2. Арзамасцев А.П., Яскина Д.С. Ультрофиолетовме и инфракраснме
спектри лекарствешшх вецеств, М., «Медицина», 1975.
3. Государственная фармакопея, XI изд, Т. 2. М., Медицина,1990.
4. Государственная фармакопея, XI изд, Т. -1. М., Медицина,1987.
5 .The united states pharmacopoeia, 2003
6 .European pharmacopoeia. Council of Europe, 1997. 3 rd Edition. Strasbourg,
1997
7 . Q. A. Ubaydullayev va boshqalar. “Farmasevtik kimyo”, “O’zbekiston
faylasuflar milliy jamiyati nashryoti”. T.,2006
8. Ibodov A.Yu. Farmatsevtik kimyo. I. T., Abu Ali ibn Sino,1996.
9. O’zbekiston Respublikasida Farmasevtika faoliyati (prof. A.N.Yunusxodjayev
tahriri ostida), I kitob, Toshkent, Abu Ali ibn Sino,2001
10 . O’zbekiston Respublikasida Farmasevtika faoliyati (prof. A.N.Yunusxodjayev
tahriri ostida), II kitob, Toshkent, Abu Ali ibn Sino,2001
11. Farmasevtik kimyo, 1-2 qism T., “Ekstremium press”, 2011
12. Арзамасцев А.П. и др. Фармацевтическая химия. М., «Г еотар-Мед»,
2005.
13. Арзамацев А.П. и др. Анализ лекарственнмх смесей. М.,«Спутник», 2000
19

Alifatik aminokislotalar qatori dori preparatlari tahlili

Купить