Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 19.0MB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Amaliy ijtimoiy ishda mijoz bilan axloqiy munosabatlar o‘rnatish usul va texnikasi

Купить
Reja: Kirish • 1 Amaliy Amaliy ijtimoiy ishda mijoz bilan ishlash • 2 Axloqiy munosabatlar o rnatish usul va texnikasiʻ 3 Amaliy ijtimoiy ish xodimining o’z mijozlari bilan bo’lgan munosabatlarida bajaradigan majburiyatlari. • Xulosa • Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. Amaliy ijtimoiy ishda mijoz bilan axloqiy munosabatlar oʻrnatish usul va texnikasi . Kirish • sohasini kasbiy faoliyat sifatida rivojlanishiga sabab bo’ldi. Sobiq Ittifoq o’zining insonparvarligi bilan har qancha maqtansa ham, amalda insonparvarlik yaqqol namoyon bo’ladigan soha – Amaliy ijtimoiy ish sohasi bo’yicha kadrlar tayyorlash va aholining yordamga muhtoj qatlamlarini Amaliy ijtimoiy himoyalashga e’tibor qaratilmadi. Buning oqibatida ko’rsatilayotgan Amaliy ijtimoiy xizmat sifati bo’yicha sho’rolar tuzumi va uning xarobalarida vujudga kelgan mamlakatlar G’arb mamlakatlaridan ancha orqada qolib ketdi. Mavzuning dolzarligi: Amaliy Amaliy ijtimoiy ish sohasiga talab minglab yillar avval vujudga kelgan bo’lsada, biroq, bu soha mutaxassislarini maxsus tayyorlash XIX asr oxiri va XX asr boshlarida G’arbiy Yevropa mamlakatlarining birinchi sanoat inqiloblari sodir bo’lgan hududlarida rivojlana boshladi. Chunki sanoat inqiloblari natijasida jamiyat Amaliy ijtimoiy hayotida keskin Amaliy ijtimoiy -iqtisodiy muammolarni keltirib chiqqanligi Amaliy ijtimoiy ish Prezidentimiz Islom Karimov “O’zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida” kitobida keltirilgan Farg’ona viloyatida sodir bo’lgan voqyealar sabablarini chuqur tahlil qilib, ushbu hududda yashayotgan aholining og’ir Amaliy ijtimoiy -iqtisodiy ahvoli bilan bog’lab shunday baho beradilar: “Shu narsa shak-shubhasiz va ochiq-oydindirki respublika barcha asosiy iqtisodiy va Amaliy ijtimoiy ko’rsatkichlar bo’yicha Ittifoqdagi o’rtacha darajadan ham ancha orqada bo’lib, mamlakatda oxirgi o’rinlardan birida turibdi”. Shu borada kitobdan yana bir misol keltirish o’rinli deb o’ylaymiz: “Statistikaning ko’rsatishicha, hozir O’zbekistonda aholi jon boshiga hisoblaganda daromadi 75 so’mdan oshmaydigan 8 million 800 mingga yaqin kishi yashab turibdi. Bu esa aholining 45 foizini tashkil etadi. Mutaxassislarning hisob-kitoblariga ko’ra, kun kechirish uchun kamida hozirgi kunda 85 so’m zarurligini e’tiborga oladigan bo’lsak, ana shunda odamlar qanday qiyinchilik bilan uchma-uch yashab kelayotganligiga o’zingiz baho berishingiz mumkin Amaliy ijtimoiy ISH XODIMINING AXLOQIY FAZILATLARI. «Axloq – ma’naviyatning o’zagi. Inson axloqi shunchalik salom-alik, xushmuomaladangina iborat emas. Axloq bu, avvalo, insof va adolat tuyg’usi, Imon, halollik degani». Islom Karimov «Etika» tushunchasini birinchi bo’lib yunon faylasufi Arastu muomalaga kiritgan. Arastu fanlarni tasnif qilarkan, ularni uch guruhga bo’ladi: nazariy, amaliy va ijodiy. Birinchi guruhga u falsafa, matematika va fizikani; ikkinchi guruhga – etika va siyosatni; uchinchi guruhga esa – san’at, hunurmandchilik va amaliy fanlarni kiritadi. Shunday qilib, qadimgi yunonlar axloq haqidagi ta’limotni fan darajasiga ko’targanlar va «Etika» (ta ethika) deb ataganlar. Amaliy ijtimoiy ish etikasi fani doirasida talabalarni insoniyat hayotida axloq tushunchasining ahamiyatini chuqurroq tushuntirish maqsadida axloqning jamiyat taraqqiyotida mutafakkirlar tomonidan yaratilgan axloqiy qarashlar va ta’limotlar mazmun-mohiyatini o’rganish katta ahamiyatga ega. Amaliy ijtimoiy ish etikasi fanida axloq tushunchasi eng muhim tushunchalardan biri sifatida o’rganiladi. «Axloq» so’zi arabchadan olingan bo’lib, «hulq» so’zining ko’plik shaklidir. «Axloq» iborasi ikki xil ma’noga ega: umumiy tushuncha sifatida fanning tadqiqot obyektini anglatsa, muayyan tushuncha sifatida inson fe’l-atvori va xatti-harakatining eng qamrovli qismini bildiradi. Axloqni umumiy tushuncha sifatida olib, uni doira shaklida aks ettiradigan bo’lsak, doiraning eng kichik qismini odob, undan kattaroq qismini xulq, eng qamrovli qismini axloq egallaydi. Odob – inson haqida yoqimli taassurot uyg’otadigan, lekin jamoa, jamiyat va insoniyat hayotida u qadar muhim ahamiyatga ega bo’lmaydigan, milliy urf-odatlarga asoslangan chiroyli xatti-harakatlarni o’z ichiga oladi. Xulq – oila, jamoa, mahalla-ko’y miqyosida ahamiyatli bo’lgan, ammo jamiyat va insoniyat hayotiga sezilarli ta’sir ko’rsatmaydigan yoqimli insoniy xatti-harakatlarning majmui. Birinchi bob " Amaliy ijtimoiy ishning axloqiy tamoyillari va axloqiy tamoyillari" deb nomlanadi, bu bobda Amaliy ijtimoiy munosabatlar o'zgargan sari doimiy ravishda rivojlanib, takomillashib boradigan kasbiy standartlar ko'rib chiqiladi. Dunyoning ushbu yangi qiyofasida esa Amaliy ijtimoiy ishchilar uchun tabiat va ularning atrofidagi odamlarni hurmat qila olishi har qachongidan ham muhimroqdir - bu Amaliy ijtimoiy xodimning kasbiy etikasining asosiy fazilatidir.Amaliy Amaliy ijtimoiy ish xodimi o’zining kasbiy faoliyati davomida o’rnatilgan kasbiy normalarga amal qilishni talab etadi. Bu jarayonda inson va jamiyat o’rtasida yuzaga keladigan obyektiv aloqadorlik, ya’ni Amaliy ijtimoiy munosabat-xulq-atvor, odob, hatti-harakat tamoyillari va me’yorlarining majmuasi axloqning mazmun- mohiyatini tashkil etadi. «Axloq» iborasi muayyan tushuncha sifatida inson fe’l-atvori va hatti-harakatlarini bildiradi. Axloq inson va jamiyat o’rtasidagi obyektiv aloqadorlik tufayli kelib chiqadigan, shaxsiy va umumiy manfaatlarni muvofiqlashtirib turish asosida har bir shaxsning hayoti va faoliyatini boshqaradigan va tartibga soladigan muayyan xulq-atvor, odob, xatti-harakat tamoyillari va me’yorlarining majmuidir.Axloq jamiyat va insonni o’ziga xos tarzda go’zallik qonuniyatlari vositasi bilan o’rganuvchi eng qadimiy va hozirgi zamonda nihoyatda muhim ahamiyatga ega fandir. Amaliy ijtimoiy ish xodimining o’z mijozlari bilan bo’lgan munosabatlarida bajaradigan majburiyatlari. lari va me’yorlarining majmuasi axloqning mazmun-mohiyatini tashkil etadi. «Axloq» iborasi muayyan tushuncha sifatida inson fe’l-atvori va hatti-harakatlarini bildiradi. Axloq inson va jamiyat o’rtasidagi obyektiv aloqadorlik tufayli kelib chiqadigan, shaxsiy va umumiy manfaatlarni muvofiqlashtirib turish asosida har bir shaxsning hayoti va faoliyatini boshqaradigan va tartibga soladigan muayyan xulq-atvor, odob, xatti-harakat tamoyillari va me’yorlarining majmuidir.Axloq jamiyat va insonni o’ziga xos tarzda go’zallik qonuniyatlari vositasi bilan o’rganuvchi eng qadimiy va hozirgi zamonda nihoyatda muhim ahamiyatga ega fandir. Dastlab axloq tushuncha sifatida Sharq mamlakatlarida vujudga kelgan. Ilk axloq tushunchasi qadimgi Misrda paydo bo’lgan. Qadimgi Misrda esa odob-axloq masalalari o’ziga xos pandnomalarda ifoda topgan. Ular orasida «Pxatotep o’gitlari» bizgacha yetib kelgan eng qadimiy pandnoma hisoblanadi. Bundan deyarli ikki yarim ming yil avval beshinchi sulola fir’avni Jadkara Isesidan vazir Pxatotep qariligi tufayli o’rniga o’z o’g’lini tayinlashni iltimos qiladi va o’g’liga atab o’ttiz yetti nasihatdan iborat mazkur pandnomani yozadi. Unda o’sha davr axloqiy qonun-qoidalari, o’zni tutish, muomala odobi singari muammolar ko’tariladi, axloqiy fazilatlar esa hikmatlar va nasihatlar tarzida targ’ib qilinadi. Undagi o’gitlar yuksak badiiyati bilangina emas, balki quldorlik davri talablarini chetlab o’ta olgan umuminsoniy demokratik fikrlar tarzida, haqiqiy donishmandlik va insonparvarlik namunasi sifatida hanuzgacha kishini hayratga soladi: «Qimmatbaho toshdek yashirindir oqilona so’z, holbuki uni don tuyayotgan cho’ridan topish mumkin». Agar nafaqat Qadimgi Misrda, balki undan bir necha ming yil keyingi Qadimgi Yunonistonda ham qul ezgulikka, donishmandlikka xos bo’lmagan jonzot sanalganini va odam o’rnida ko’rilmaganini hisobga oladigan bo’lsak, Pxatotepning mazkur fikri insoniyat axloqiy tafakkur taraqqiyotida naqadar katta ahamiyatga ega ekanini anglash mumkin Ijtimoiy ish xodimining o’z hamkasblari bilan bo’lgan munosabatlarida amalga oshirilishi zarur bo’lgan axloqiy majburiyatlari Mamlakatda XX asrdagi ijtimoiy ish taraqqiyotida (V.G. Bocharovaga ko’ra) uch bosqich farqlanadi: 1) 60-yillar; 2) 70-80-yillar; 3) 80-yillar - hozirgi davr. 1-bosqich – 60-yillar tajriba to’plash, izlanish, ijtimoiy-pedagogik amaliyotda sosiumdagi tarbiyaviy ishni tashkil etishga maxsus yo’naltirilgan xizmatchilar toifasi (maktabda sinfdan tashqari va maktabdan tashqari ish tashkilotchisi, maktabdan tashqari muassasalar xizmatchilarining turli toifalari, boshqa idoralar: madaniyat, sport, uy-joy kommunal va ijtimoiy ta’minot, huquqni muhofaza qiluvchi organlar, kasaba uyushmalari tizimida, yotoqxonalarda va boshqa muassasalarda ishlaydigan) tashkilotchi-pedagog va tarbiyachilar shakllanishi davri edi. Davlat xizmatining ustun modeli – oila va bolalarga xizmat ko’rsatishning xududiy markazlaridir. Ijtimoiy xizmat ko’rsatishning boshqa muassasalaridan farq qilgan holda ularning faoliyati va xizmatlari turli- tuman bo’lib, o’z kuchlari bilan oila muammolarini yechishga, hayotning turli sohalarida yuzaga kelgan mushkul vaziyatlarni bartaraf etishga harakat qiladilar. Har yili davlat xizmatlari ro’yxatini Rossiya Federasiyasi xukumati tasdiqlaydi, bular quyidagilar: a) Ijtimoiy-maishiy xizmatlar, moddiy va natural yordam: - shoshilinch xizmat va shoshilinch moddiy yordam; - og’ir kasal, nogiron bolalari bo’lgan oilalarga yordam; harakat qilishga qiynaladigan, birovning qaroviga, oziq- ovqatlar, dori-darmonlarni olishda boshqalar yordamiga muhtoj oilalarga va alohida fuqarolarga yordam; - beg’arazlik asosida yoki muayyan to’lov hisobiga aholidan buyumlar (kiyim-kechak, poyafzal va boshqalar)ni qabul qilish; - xayriya va insonparvarlik yordamini taqsimlash (tovarlar va oziq-ovqatlar va boshqalar); - bolalar uchun xayriya ziyofatlari, yozgi dam olish, sanatoriya-kurort davolanishlarni tashkil etish; - juda muxtojlarga oziq-ovqat va maishiy xizmatlarni tashkil etishda yordam berish; - pul mablag’lari, oziq-ovqat mahsulotlari, sanitariya-gigiyena vositalari, bolalarga qarash uchun vositalar, birinchi navbatda zarur bo’lgan kiyim-kechaklar, poyafzallar va boshqalar, pul yordamlari, imtiyozlar, qo’shimcha to’lovlar, tovonlarni ajratishda yordam berish; - xat, arizalar yozishda, xujjatlarni, shu jumladan vasiylik hujjatlarini tayyorlash va rasmiylashtirishda yordam berish; - mehnatga noqobil kam ta’minlangan oilalarga uyda ijtimoiy maishiy xizmat - ko’rsatish; - nogiron bolalarga uy mehnatini tashkil etish va ularning keyinchalik ishga - joylashtirishni tashkil etish; - markaz qoshida o’smirlar va ishsizlar uchun ustaxonalar va sexlar tashkil etish; b) Ijtimoiy huquqiy xizmatlar: - mijozlar, shu jumladan bolalar huquqlari va manfaatlarini himoya qilish bilan bog’liq hujjatlarni yozish va rasmiylashtirishda yordam berish; - ijtimoiy to’lovlarni yetkazishda ko’mak berish; - aholining huquqiy savodini (mahalliy axborot vositalarida, ma’ruzalar bilan chiqish va boshqalar), huquqiy xabardorligini oshirish (qo’llanmalar, axbarot varaqalari va boshqalarni) tayyorlash; - bolalar shaxsiy manfaatini huquqiy - jihatdan himoya qilishda ishtirok etish. v) Ijtimoiy reabilitasion xizmatlar: - «ijtimoiy (psixologik-tibbiy-pedagogik ko’rik) konsiliumi»ni tashkil etish; - ijtimoiy va jamiyatga qarshi hatti-xarakatli voyaga yetmaganlarning ijtimoiy patronaji; - individual korreksion dasturlarni tuzish. g) Psixologik xizmatlar: - psixoprofilaktika va psixogigiyena; - psixodiagnostika va mijoz shaxsini ko’rikdan o’tkazish; -psixoterapevtik (individual, guruxiy, oilaviy) yordam; -oilaviy psixologik (individual, guruhiy) maslahat; -ijtimoiy psixologik konsilium; - kishilar bilan ularning og’ir emosional holatlarida ish olib borish; - sog’liqni saqlashning stasionar muassasalariga ma’naviy psixologik madad berish niyatida tashriflar uyushtirish; - psixososial maslahatlar; - psixologik patronaj; - keskin, tushkun vaziyatlarda psixologik aralashuv; - munosabatlar va xulq-atvorlarni korreksiyalash; d) Pedagogik xizmatlar: - bolalar qiziqishlarini himoya qilishda pedagogik yordam berish; - bolalarda muloqot va emosional doirasidagi ko’nikmalarni o’stirish bo’yicha guruxiy ish yuritish; - nutqni rivojlanmagan, autizm, nevrozga uchragan bolalarga - korreksion yordam berish; - bolalarning madaniy dam olish faoliyatiga ko’maklashish; - nogiron bolalarni uyda o’qitishni tashkil etishda amaliy yordam - berish; - nogiron bolalarning o’yin va o’quv faoliyatini tashkil - etishning usullarini ota-onalarga o’rgatish. e) Ijtimoiy tibbiy xizmatlar: - muhtoj shaxslarni, shu jumladan bolalarni - stasionar tibbiy narkologik muassasalariga yo’nallashda ko’mak berish; - oilada, jinsiy munosabatlarni va psixojinsiy buzilishlarni bartaraf etishni astalashtirish, sog’lom turmush tarzini tarbiyalashda maslahatlar berishni tashkil etish; - nogiron bolalarni zaruriy yordam beruvchi vositalar bilan ta’minlashda ko’mak berish; - jismoniy yoki aqliy imkoniyatlar cheklangan bolalari bo’lgan oilalarda patronaj yordam; - ota-onalarga nogiron bolasiga qarashni o’rgatish; - homilador va emizikli bolalari bo’lgan ayolarni uylariga borib, doimiy ravishda tibbiy- profilaktik yordam ko’rsatish 1 . Amaliy ijtimoiy ishchining boshliqlari va boshqarmaga nisbatan belgilangan axloqiy burchlari. Boshqarmaga nisbatan belgilangan burchlari. Amaliy Amaliy ijtimoiy ishchi boshqarayotgan tashkilot belgilangan burchlarga qattiq rioya qilishi kerak. - Amaliy Amaliy ijtimoiy ishchi tashkilot siyosatining kamol topishi ustida ishlashi kerak. - Amaliy Amaliy ijtimoiy ishchi tashkilotida ishga qabul qilishda siyosat va amaliyotdagi kamchiliklarni, xatolarni, ogohlantirish va bartaraf etish uchun harakat qilishi kerak. Amaliy Amaliy ijtimoiy ishchining kasbi oldidagi axloqiy burchlari Kasbning xalloligini va daxlsizligini himoyalash. Amaliy Amaliy ijtimoiy ishchi kasbining ahamiyatini, axloqini, bilimini va maqsadini oshirishi va qo’llab-quvvatlashi kerak. - Amaliy Amaliy ijtimoiy ishchi kasbining halolligi va qadr-qimmatini oshirishi va himoya qilishi kerak. Kasbining takomillashishish borasidagi munozaralarda javobgar va faol bo’lishi kerak. Sosiumda ish olib borish. Amaliy Amaliy ijtimoiy ishchi sosium aholisiga Amaliy ijtimoiy xizmat ko’rsatib va xabardor qilib, insonlarga yordam berish uchun bor imkoniyatlardan foydalanishi kerak. Amaliy Amaliy ijtimoiy ishchi kasbining foydali, halol va kompetentli bo’lishiga yordam beradigan o’z vaqtini, kasbiy tajribasini, bilimi va faoliyatini qo’shishi kerak. Bilimning rivojlanishi. Amaliy ijtimoiy ishchi kasbiy bilimlarining to’liq ishlatishi va rivojlanishi uchun javobgarlikni o’z bo’yniga olishi kerak. - Amaliy ijtimoiy ishchi kasbiy bilimlarini amaliy faoliyatida asoslamog’i kerak. - Amaliy ijtimoiy ishchi kasbiga doir bo’lgan yangi ko’nikmalardan, bilimlardan xabardor bo’lishi, baholay olishi va ularni tanqidiy tahlil qila olishi kerak. - Amaliy ijtimoiy ishchi aholiga Amaliy ijtimoiy yordam ko’rsatish sohasini rivojlantirishga o’z hissasini va bilim ko’nikmalarini qo’shishi kerak. Hamkasblari va aamaliy tajribalari va bilimini baham ko’rishi kerak. Amaliy ijtimoiy ishchining jamiyat oldidagi axloqiy burchlari. Umumiy faravonlikni qo’llab-quvvatlash. Amaliy ijtimoiy xizmat xodimi jamiyat farovonligining rivojlanishiga ko’maklashishi (o’z hissasini qo’shishi) kerak. - Amaliy ijtimoiy ishchi aholining nochor qatlamiga e’tibor bergan holda turli xil oilalarning va barcha insonlarning shaxsiy imkoniyatlarini kengaytirishga harakat qilishi kerak. - Amaliy ijtimoiy ishchi turli madaniyatlar hurmatini qo’llab-quvvatlash uchun sharoit yaratishi kerak. 1. 1 Karimov I. O’zbekiston XXI asr bo’sag’asida: xavfsizlikka 2. taxdid, barqarorlik shartlari va tarakkiyot kafolatlari. - Toshkent, 1997. 3. Karimov I. Konstitusiya - mamlakatimizda yangi xayot, yangi 4. jamiyat barpo etishning huquqiy asosi // Halk suzi. 2003 yil 6 dekabr. Xulosa • Jismoniy shafqatsiz munosabatdan qutulish muammosi, tibbiy xizmat olishga, turar joyga bo’lgan huquqi kabi inson huquqlari muammosi ham ijtimoiy ishchilarning ahloqiy majburiyatlari sohasiga to’g’ri keladi. Ijtimoiy ishda inson huquqlariga alohida urg’u bergan holda ijtimoiy ishchilar o’z ahloqiy majburiyatlari sohasini kengaytirishlari mumkin. • Amaliy i jtimoiy ishda ahloqiy tamoyillar bilan inson huquqlarini muvofiqlashtiruvchi ijtimoiy ishchilar har bir alohida sharoitlar chegarasidan chiquvchi muammolarni yaxshiroq talqin etishlari mumkin. Masalan, inson huquqlari istiqboli nuqtai nazaridan ijtimoiy ishchi oilaviy zo’ravonlik vaziyatiga alohida namoyon bo’ladigan individual yoki oilaviy o’zgarishlar sifatida emas, balki milliy va halqaro ko’lamda ahamiyatga ega bo’lgan muammo sifatida qarashi lozim bo’ladi. Agarda har bir inson xavfsizlikka ega bo’lish huquqiga ega bo’lsa, u taqdirda mazkur tamoyil har bir inson uchun har qanday sharoit, har qanday muhit, istalgan vaqtda qo’llanilishi lozim bo’ladi. Ijtimoiy ishchilar ijtimoiy ishdagi ahloqiy tamoyillarga binoan uydagi zo’ravonlik muammosiga keng qamrovli muammo sifatida qarab, faoliyatni amalga oshirishda ham kengroq yondoshishlari zarur bo’ladi. Тест Щелкните кнопку Тест для редактирования этого теста A dabiyotlar ro’yhati • 1. O’zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi. -T.:O’zbekiston, 2010. • 2. I.A.Karimov. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. –T.: O’zbekiston, 2008. • 3. G’aniyeva M.X. Ijtimoiy ish asoslari. Toshkent. 2012y. • 4. Uvatov U. O’zbekiston – buyuk allomalar yurti. – T.: Ma’naviyat. 2010. • 4. Antologiya sosialnoy rabotы. Istoriya sosialnoy pomoщi v Rossii / Sost. • M.V.Firsov.-M.:Svarog’-IVFSPT,1994.T.1. 5. Barnz Dj.G. Sosialnaya rabota s semyami v Anglii. M.: Sentr obщyestvennыx • sennostey,1993. 6. Berbeshkina Z.A. Etika sosialnogo rabotnika // Teoriya i praktika sosialnoy • rabotы: problemы, prognozы, texnologii: Sb. M.: RGSI. 1992. E'tiboringiz uchun rahmat!!!

Amaliy ijtimoiy ishda mijoz bilan axloqiy munosabatlar o‘rnatish usul va texnikasi

Купить