Amir Temurning harbiy yurishlariga yangicha yondashuv - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	394.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Amir Temurning harbiy yurishlariga yangicha yondashuv

Купить

2-m a v zu : A m i r Tem u r n i n g h a r bi y
y u r i sh l a r i ga y a n gi c h a y on da sh u v

Rej a :
•
1. Amir Temurning harbiy qismlarining tuzilishi.
•
2. Amir Temurning harbiy yurishlari.

“ Tem ur t u zu k l a r i ”da ...
•
«Temur tuzuklari»da qilich chopishda
o'zini ko'rsatgan bahodirlar 1-marta
o'nboshi, 2-marta o'zini ko'rsatsa -
yuzboshi, 3-marta esa mingboshi etib
tayinlansinlar, deyilgan. Jang va
xizmatda o'zini ko'rsatgan amirlar
rag'batlantirilgan. Qaysi bir amir qo'shin
bilan mamlakatni olsa, 3 narsa- imtiyoz
bilan siylangan.

“ Tem ur t uzuk l a r i ”da ...
•
Unga: 1) t ug', nog'ora v a
bahodirlik mart abasi;- 2) dav lat
k engashlariga bemalol k irish
huquqi; 3) biron sarhadning
noibligi berilgan. Temur t uzgan
qo'shin o'zining st rat egik v a
t ak t ik mahorat i bilan o'sha
dav rning eng muk ammal v a
k uchli armiy alaridan
hisoblangan.

A m i r Tem u r qòsh i ni t a r k i bi :
•
Amir Temur qo`shini o`ntalik askariy
birikmalar asosida tuzilgan harbiy qismlardan
iborat edi. Lashkar tuman - o`n
minglik, hazora minglik, qo`shun - yuzlik va ayl
- o`nlik birikmalariga bo`lingan. Amir Temur
o`n minglik askarni boshqarish uchun tuman
og`asi, minglik bo`linmalar
uchun mirihazora, yuzliklar
uchun qo`shunboshi va o`nliklar uchun
esa aylboshi kabi harbiy mansablarni ta'sis
etadi. Ularning haqhuquqlari, oylik maoshini
darajasiga mos ravishda belgilab beradi.

•
Amir Temur va temuriylar armiyasi
chorvadorlar qatori kosibchilik,
hunarmandchilik, dehqonchilik
bilan mashgʻul o`troq aholidan ham
askar to`plagan. Qo`shinda harbiy
kuchlarning asosini tashkil qilgan
otliq askarlar bilan bir qatorda
piyodalar ham xizmat qilgan. A m i r Tem u r bosh qa soh a v a k i l l a r i da n
h a m a sk a r t òpl a ga n j u m l a da n :

•
Har bir ask arga bit t a yoy, 30 t a o`q, bir sadoq, bit t a
qalqon, qo`shin t o`plash haqida maxsus buyruq
(t unqol) e’lon qilingach, huk mdor t omonidan
t uzilgan ro`yxat ga binoan jangchilar ot ulovi,
quroly arogʻi, oziq-ovqat i, ye m-xashagi bilan
t o`planish y e riga, bit t a qo`shimcha ot , yarim man ( 1
mann= 816 gr.) ogʻirligida arqon, t e ri xalt a va bit ga
qozon ajrat ilgan. Har 10 jangchi bir chodir, 2
be lk urak , bir k e rk i, bit t a o`roq, bir arra, bir t e sha,
bit t a bolt a va 100 dona nina olib yurishi shart
hisoblangan.Ha r bi r a sk a r qu y i da gi l a r n i òzi bi l a n
ol i b y u r i sh i k era k bòl ga n :

A m i r Tem u r n i ng h a r bi y sa n ʼ a t i

A m i r Tem ur ni ng h a r bi y y u r i sh l a r i .
•
Amir Temur Eron,
Ozarbayjon, Iroq va Shom
(Suriya) ustiga 3 marta
lashkar tortdi. Bu yurishlar
tarixda „3 yillik“, „5 yillik“ va
„7 yillik“ urushlar nomi
bilan mashhur. 3 yillik
(1386 – 1388) harbiy
istilolar oqibatida Janubiy
Ozarbayjon, Iroqning
shimoliy qismi, Gurjiston
va Van koʻli atrofidagi
yerlar egallandi.

•
3 y illik ist ilo
•
Amir Temur shu bilan birga shimoliy-gʻarbdan, yaʼni Oltin Oʻrda tomonidan
boʻlayotgan tazyiqqa barham berish maqsadida Toʻxtamishga qarshi 3 marta qoʻshin
tortishga majbur boʻldi. U 1389-yilda Dizaq ( Jizzax)ning Achchiq mavzeida, 1391-
yilning 18-iyunida (hozirgi Samara bilan Chistopol shaharlari orasida joylashgan
Qunduzcha (Kondurcha) daryosi vodiysida (qarang Qunduzcha jangi ) va nihoyat,
1395-yilda (28 fevral) Shimoliy Kavkazda Terek daryosi boʻiida Toʻxtamish qoʻshiniga
qaqshatqich zarba beradi (qarang Terek daryosi boʻyidagi jang ). Amir Temur harbiy
yurishlari natijasida Quyi Idil (Volga) viloyatlari, Saroy Berka, Saroychik va Hojitarxon
(Astraxon) kabi shaharlar gʻorat qilindi. Amir Temur Toʻxtamishni quvib Ryazan
viloyatigacha bordi va Yelets shahrini ishgʻol qildi. Sharafuddin Ali Yazdiy Amir
Temurning Moskva istilosini shunday taʼriflaydi: „Sohibqiron Maskavga sorikim,
Rusning shaharlaridan erdi, tavajjuq qildi. Anda yetkonda nusratshiʼor cheriki ul
viloyatni (shahar va atrofini) chobtilar va andagʻi hokimlarni tobeʼ qildi. Va cherikning
eliklariga sonsiz mol tushti…“ („Zafarnoma“, 179-bet). Bu urushda Azaq (Azov), Kuban
va Cherkas yerlari ham kuchli aziyat chekegandi. Qizigʻi shundaki, Amir Temur
Idilning Turotur kechuvi boʻyida Oʻrusxonning oʻgʻli Quyrichoq oʻgʻlonni chaqirtirib,
unga qoʻlga kiritilgan sobiq Joʻchi ulusini inʼom etdi. Rossiya tarixchilari B. D. Grekov
va A. Yu. Yakubovskiyparnmnt yozishlaricha, Amir Temurning Toʻxtamish ustidan
qozongan gʻalabasi, faqat Markaziy Osiyo uchun emas, balki butun Sharqiy Yevropa,
shuningdek tarqoq Rus knyazliklarining birlashishi uchun ham buyuk ahamiyat kasb
etgan.

•
5 y illik ist ilo
•
Shundan soʻng Amir Temur butun eʼtiborini Eron, Iroq,
Suriya, Kichik Osiyo va Hindiston yerlarini uzil-kesil zabt
etishga qaratdi. U besh yillik (1392 – 1396) urush
davomida Gʻarbiy Eron, Iroqi Ajam va Kavkazni egalladi,
natijada muzaffariylar va jaloiriylar sulolasining
hukmronligi barham topdi.
•
Hindist on ist ilosi
•
Temurning Hindistonga yurishi Amir Temurning
Hindiston istilosi (1398-yil may – 1399-yil mart) qariyb 11
oy davom etdi. Amir Temur Hindistondan katta oʻlja, shu
jumladan 120 jangovar fil bilan qaytdi. Oʻljalarning bir
qismi qoʻshinga taqsimlab berildi, qolgani Samarqand va
Kesh shaharlarida olib borilayotgan qurilishlarga
sarflandi.

•
7 y il lik i st il o
• Temur Misrning mamluk sultoni Sulton Nasiraddin Farajga magʻlubiyat
keltiradi.Temurning Usmonli imperiyasiga yurishi Amir Temurning 1399 – 1404-
yillarda olib borgan harbiy yurishlari natijasida Shomning Halab (Aleppo), Xums,
Baalbek (Baʼalbak), Dimishq (Damashq) kabi yirik shaharlari va Iroqi Arabning
Ubuliston oʻlkasi (qad. Kappadokiya) bilan Bagʻdod, shuningdek Turkiyaning katta
qismi zabt etiladi. Anqara jangida Amir Temur jahonning buyuk sarkardalaridan
biri Boyazid Yildirim ustidan gʻalaba qozondi. Turk sultoni asirga olindi. U bilan
birga xotini serb malikasi Olivera, oʻgʻillari Muso va Iso Chalabiylar ham asirga
tushdilar. Soʻng, Amir Temur Anadolu yarim orolini egallab, Oʻrta dengizning
sharqiy sohilida joylashgan Izmir shahrini zabt etdi va salibchilarning Yaqin
Sharqdagi oxirgi qarorgohiga barham berdi. Soʻngra, Egey dengizida joylashgan
Xios va Lesbos orollaridagi Genuya mulklarining hukmdorlari unga taslim
boʻldilar, Misr ham oʻz itoatkorligini izhor etdi. Amir Temur Anqara, Nikeya, Bursa
va Izmir shaharlarini egallab, Vizantiya va butun nasoro olamining Boyazidga
yigʻib bergan bojlaridan iborat katta boylikni qoʻlga kiritdi. Birgina Bursa
shahridan olingan oltin va javohirlarning oʻzi kattagina karvonga yuk boʻlgan.
Bandi qilingan Boyazid oʻrdugohga olib kelingach, Amir Temur unga hurmat va
ehtirom koʻrsatdi. Uning vafotidan soʻng (1403-yil 9-mart) esa vorislariga himmat
koʻzi bilan boqib, ularga beqiyos muruvvatlar qildi. Chunonchi Boyazidning
toʻngʻich oʻgʻli Sulaymon Chalabiyni turklarning Yevropadagi viloyatlariga hokim
etib tayinladi. Edirne (Adrianopol) shahri uning poytaxti qilib belgilandi.
Anadoluning shimoliy-gʻarbiy qismi suyurgʻol sifatida Iso Chalabiyga inʼom qilinib,
Bursa shahri uning poytaxtiga aylantirildi. Usmoniy turklar davlatining markaziy
qismini boshqarishni Muso Chalabiyga topshirdi.

•
U har qadamda, xoh o‘zining farzandlari
bo‘lsin, xoh boshqa fuqaro – barchaga birday
adolat ko‘zi bilan qarardi. Safarlardan qaytib
kelganda, shaxsan o‘zi bozorni tekshirar, agar
qassobu baqqol, novvoylar va hokazolar foyda
topaman deb narx-navoni oshirib yuborgan
bo‘lsalar, adolat rusumi buzilganini ko‘rsa, el
oldida ayovsiz o‘sha gunohkorning jazosini
berardi. Yolg‘on gapni yomon ko‘rardi. Adolat
tamoyillarini buzgani uchun o‘g‘li amirzoda
Mironshoh, nabiralari amirzoda
Pirmuhammad, Sulton Husayn Mirzolar
jazolanganlari tarix kitoblaridan ma’lum

E’ t i bot i n gi z u chu n ra x m a t .

Amir Temurning harbiy yurishlariga yangicha yondashuv

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish