Amudaryo va Surxondaryo vohasi shaharlari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Amudaryo va Surxondaryo vohasi shaharlari

Купить

Amudary o v a Surxondary o
v ohasi shaharlari SHA ROF RA SHIDOV N OMIDAGI SAMARQAN D DAVLAT
UN IV ERSITETI
TA RIX FAKULTETI

Reja:

1. Termiz V-VII asrlarda. Shahar
joylashgan o'rni va tuzilishi

2.Somoniylar davrida Termiz,asosiy
qurilishlar.Arab
mualliflarima'lumotlari.

3.Temuriylar davri tarixiy manbalarida
Termiz shahri qurilish tarixi.

Milodiy VI - VIII asrlarda o'rta Osiyoda bir
nechta shahar bo'lganligini aniq aytish
mushkul.Bu davr mualliflari asarlarida
O'rta Osiyo ko plab shaharlarga ega o'lka ʻ
deb eslanadi. 1950 yilda chiqqan V.A
Lavrov monografiyasida arxeologik
ma lumotlarga qaraganda
ʼ VI - VIII asrlarda
O rta Osiyoda 20ga yaqin yirik shaharlar
ʻ
mavjudligi aytib o'tiladi .

Surxondaryo – O‘zbekistonning eng janubiy mintaqasi, yarim asrdan ko‘proq vaqt
davomida dunyoning ko‘plab arxeologlari va sayyohlarini o‘ziga jalb qilib
kelmoqda. Va bu tasodif emas. Yaqinda o‘zining 2700 yilligini nishonlagan
ko‘hna Termiz shahri qadimiy tarixiy obidalar, jumladan, Fayoztepa, Kampirtepa,
Dalvarzintepa, Qoratepa va Ayritom shaharlari bilan o‘ralgan.majmualari1968-
yilda qadimgi Termiz hududida Budda haykali topildi va o‘sha vaqtdan buyon bu
yer ko‘plab arxeologlar tomonidan o‘rganiladigan asosiy obyektga aylanib,
buning natijasida keyinchalik qadimgi buddaviylik ibodatxonalari majmualari
kashf etildi, shu jumladan Fayoztepa (mil. av. 1-asr – milodiy 3-asr), Kampirtepa,
Qoratepa. Qadimgi musiqachilarning tasviri tushirilgan mashhur Ayritom frizining
kashf etilishi ushbu mintaqa bir vaqtlar buddaviylik targ‘ib qilinganligining dalili
bo‘lib xizmat qildi va ellinistik madaniyat unsurlari aniqlandi. Hozirda frizning
terrakota-barelyeflari Sankt-Peterburgdagi Davlat Ermitajida saqlanmoqda.

Fayoztepa buddaviylik
ibodatxona majmuasi
o‘zbek olimi, mahalliy
o‘lkashunoslik muzeyi
direktori R.F.Fayozov
sharafiga nomlangan. U
ushbu obyektni o‘rganish
tashabbuskori va hatto bu
ibodatxonani kashf
etganlardan biridir .

Kushon imperiyasi davridagi (eramizning I-IV
asrlari) yodgorliklar orasida Termizdan 60 km
uzoqlikda, Surxondaryo viloyatining Sho‘rchi
tumanida joylashgan qadimgi Dalvarzintepa
shaharchasi alohida o‘rin egallaydi.Ushbu
obyektni batafsil o‘rganish 1967 yilda
tarixchilar Galina Pugachenkova va M.E.
Masson tomonidan boshlangan .Yaqinda
Toshkentda mashhur Dalvarzin xazinasi
to‘plamiga taalluqli buyumlar ko‘rgazmasi
bo‘lib o‘tdi.

Ushbu joyda olib
borilgan qazish ishlari
davomida turli xil fil
suyaklaridan yasalgan
osori-atiqalar, alohida
ahamiyat kasb etadigan
dunyodagi eng qadimgi
shaxmat donalari (mil.
avv. 1-2 asr), qadimgi
Yunon-Baqtriya davriga
oid qimmatbaho toshlar,
tangalar, mayda sopol
buyumlar topilgan .

Amudaryo sohilida Termizdan 30 km uzoqlikda
qadimiy Kampirtepa shahrining xarobalari
joylashgan. 2018-yilda arxeolog olimlar Iskandar
Zulqarnaynning qarorgohi bo‘lmish Oksdagi
(Amudaryoning qadimgi nomi) Iskandariya qadimgi
shahri aynan shu yerda joylashganligini isbotladilar.
Buyuk sarkardaning kelishi davriga oid yangi
ob’yektlar va madaniy qatlamlarning kashf etilgani
bunga dalil bo‘lgan.Antik davridagi shahar-
bandargohning hududida olimlar ob’ektlarni saqlab
qolish uchun noyob ishlarini olib borishdi. Hozirda
Kampirtepa qal’asi YUNESKO ning butunjahon
madaniy merosi ro‘yxatiga kiritilgan.

Termizdan 18 kilometr sharqda qadimiy Ayritom
qal asi joylashgan. Buddaviylik dinining eramizning ʼ
boshlarida O‘rta Osiyoga kirib kelishi bilan bu
yerda buddaviylik diniy yodgorliklarning qurilishi
boshlanadi. Aslida, buddaviy din yodgorliklari
Yunon-Baqtriya binolari xarobalarida barpo
etilgan.Kushon podsholigi davrida bu yerda
Amudaryo sohilidagi qariyb 3 km uzunlikdagi katta
buddaviylik ibodatxonasi va monastir markazi
qurilgan. III asrning ikkinchi yarmida Ayritom
parchalanib ketadi va qayta tiklanmaydi.Akademik
M.E. Masson rahbarligida 1932 yilda
Amudaryoning tubidan odamlar tasviri tushirilgan
parchalar topilgan.

Eski Termizdan 3 kilometr g‘arbda qadimiy qal a ʼ
joylashgan. Arxeologlar qal a qurilishining
ʼ
taxminiy sanasini belgilab berishgan: 9-10
asrlar, ammo XIV asrga qadar qasr bir necha
bor qayta qurilgan. XX asr boshlarida
boshlangan qazishmalar va tadqiqotlar
davomida bu yerda ko‘plab osori-atiqalar
topildi: uy anjomlari parchalari, tangalar, gipsli
haykallar va boshqalar. Qirq-qiz qal asi bilan
ʼ
qadimgi afsona bog‘liq. Bir vaqtlar bu qal ada
ʼ
jasur malika Guloyim 40 nafar dovyurak
jangovar hur qizlardan iborat kanizaklari bilan
birga yashagan.

Amudaryo va Surxondaryo vohalarida olib
borilgan tadqiqotlar natijasida antik davrga
oid bo lgan ko'plab arxeologik topilmalar ʻ
qolga kiritilgan.Topilgan buyumlar antik
davrda ham Amudaryo va Surxondaryo
vohalari odamlar mavjud bo lganini
ʻ
ko rsatadi. Manbalarda XII -XIII asrlarda
ʻ
Termiz shahri o'rta Osiyoning eng yirik
shahri ekanligini ko'rish mumkin.

E’ TIBORIN GIZ
UCHUN RAHMAT!
208-guruh talabasi:
Sobirov N odirbek

Amudaryo va Surxondaryo vohasi shaharlari

Купить

Похожие документы
Aholi va uni ro‘yhatga olish jarayoni
Aholini ro‘yxatga olish
Aholining turmush darajasi va uning daromadlari
Aholining hududiy joylashuviga ta'sir etuvchi omillar
Aleksandr sergeyevich pushkin