Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 2.6MB
Покупки 0
Дата загрузки 05 Май 2026
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Медицина

Продавец

Bohodir Jalolov

Анаэроб инфекция, суяк ва бўғимларнинг сил касаллиги

Купить
«Анаэроб инфекция, суяк ва бўғимларнинг сил касаллиги» Анаэроб инфекция – жарохатларнинг оғир токсик асорати бўлиб, асосан бириктирувчи ва мушак тўқималарини зарарланиши билан кечади. Н.И. Пирогов анаэроб инфекцияни ифодали қилиб «мефитик» ёки «шайтон» инфекцияси ва у урушларнинг доимий йўлдоши деб номлаган Биринчи жахон уриши даврида (1914-1918 й) 5 дан 15% гача ярадорлар газли гангрена билан оғриб 60- 80% гача холатларда ўлим билан тугаган. Урушнинг айрим давларида бу кўрсаткичлар баландроқ хам бўлган. Немис армиясида ампутациялар ва ўлим кўрсаткичи шу даражада юқори бўлганки, харбий цензура анаэроб инфекция хақидаги маълумотларни нашр қилишни тақиқлаб кўйишгача етган. Анаэроб инфекцияни чақирувчи сабабларига кўра хар хил муаллифлар уни турлича номлашган. Анаэроб инфекцияни қадимда Антонов олови деб хам номлашган. Амбруаз Паре эса уни госпитал гангренаси травматик гангрена, яшин тезлигидаги гангрена, маҳаллий ступор, травматик эпидемия, ўткир йирингли шиш деб номлаган; Н.И. Пирогов «мефитик гангрена», яшин тезлигидаги гангрена, газли гангрена деб атаган. Кўпчилик шифокорлар «газли гангрена» ёки жарохатларнинг анаэроб инфекцияси терминидан фойдаланишади. Анаэроб инфекциянинг кўзғатувчиси қуйидаги тўртта махсус микроблардир: Cl.perfringens (44-90%), Cl.Oedematiens (15-50), Cl.histoliticus (2-6%), Vibrion septicus (10-30%). Бу бактериялар жуда кўп тарқалган бўлиб, барча жойларда: гўнг аралашган тупроқда, одам ва хайвонлар чиқиндилари билан ифлосланган тупроқда учрайди. Чанг билан одамлар териси, шиллиқ қаватлари, кийимларига ўтириб қолади ва шикастланишларда юмшоқ тўқималар дефектлари орқали организмга тушади. Қулай шароитларга тушганида микроблар бириктирувчи ва мушак тўқималарни некрозини чақирувчи гемотоксин ажратади (Кузин М.И.). Токсинлар эритроцитлар гемолизи, томирлар тромбози, миокард, жигар ва буйрак зарарланишини чақиради. Барча анаэроб микроблар учун озми кўпми газ хосил қилиш ва тўқималар шиши хос. Уруш даврларида кийим кечакларнинг анаэроб микроблар билан ифлосланиши 83-90%, жарохатларнинг ифлосланиши эса – 80-90% гача етишига қарамай анаэроб инфекция билан асоратланиш нисбатан кам учрайди. Бу холат кийимларнинг анаэроб инфекция билан ифлосланиш даражасига, об хавога, кўп миқдордаги тўқималарнинг айниқса мушакларнинг шикастланишига, (мушакларнинг имбибицияланиши, йирик қон томирларининг шикастланиши, ўлик бўшлиқлар бор ёки йўқлиги); кислород кириши чегараланганлигига; ярадорларнинг кўп қон йўқотганлиги сабабли айланаётган қонда эркин кислород йўқлигига; ярадорларни суяклар синган, тўқималарнинг кўп миқдорд Анаэроб ёки клостридиал микроблар организмга контакт, лимфо- ва гематоген йўллар билан тушиб қулай шароитлар бўлганда кўпая бошлайди ва токсинлар ажратади. Улар эса хужайралар мембранаси оркали ўтиб, тўқималарни некрозга учратади. Некроз ўчоқларида эса бактериялар тез кўпаяди ва шу билан “айланма холат” («порочный круг») ривожланади, яни токсинлар хужайралар некрози билан микробларга йўл очса, микроблар токсин ишлаб чиқариб тўқималар некрозига сабаб бўлади. Бунинг оқибатида мушак тўқимаси некрозга учрайди ва нервларда дегенератив ўзгаришлар ривожланади. Токсинларнинг протеолитик ва гликогенолитик таъсири натижасида оқсиллар, аминокислоталар парчаланиб аммиак, карбонат ангидрид, водород сульфидлар хосил бўлади ва жараён чиритувчи тус олади. Бошланғич босқичларида патологоанатомик ўзгаришлар жарохат атрофида шиш пайдо булиши билан кечади, кейинчалик эса газ хосил бўла бошлайди. Терида дастлаб окишлик, ялтироқлик бўлиб, кейин эса у кўкимтир қизғиш, қорамтир, яшил, жигарранг тус олиб, хар хил ўлчамли доғлар кўринишида намоён бўлади ва мармарга ўхшаб қолади. Тери ости клетчаткасида кўп миқдорда шиш суюқлиги бўлиши ёки қурук бўлиши мумкин, лекин газ пуфакчалари билан буркалган бўлади. Газ пуфакчалари эса товуш чиқариш билан ташқарига ажралади, шу сабабли Павловский ифодали қилиб “тўқималар пичоқ остида гирдобга ўхшаб кайнайди” деб таъриф берган. Мушаклар ўзининг одатий тусини йўқотиб хира, оқиш кул ранг кўринишга киради ва қайнатилган гўштни эслатади. Бириктирувчи тўқимада шиш, қон қуйилиши, томирлар тромбози ривожланиб, нервлар некрозга учрайди, бош мияга қон қуйилади ва мия шиши ривожланади. Жигар бўккан (дряблая), буйраклар паренхимаси шишган, сийдик каналчалари кенгайган ва уларнинг бўшлиғи оқсил моддалари билан тўлган бўлади. Таснифи: Анатомик:  Эпифасциаль тури  Субфасциаль тури Патологоанатомик:  Эмфизематоз тури  Токсик (шиш) тури  Аралаш тури  Некротик (чиритувчи) тури  Флегмоноз тури  Тўқималарни парчаловчи тури (тканерасплавляющая форма) К лини к кечишига кўра 1. Яшин тезлигида кечувчи тури (молниеносная форма). 2. Ўткир кечувчи тури (бурно протекающая форма). 3. Секин кечувчи тури (медленно протекающая форма). Бу холат эса микроорганизмнинг холатига ва қўзғатувчи анаэробларнинг турли туманлигига, уларнинг аэроблар билан ассоциациясига боғлиқ. Клиник манзараси : Клиник манзараси 50% беморларда 2 кундан 4 кунгача бўлган инкубацион даврдан кейин бошланади. Яшин тезлигидаги турида эса 24 соатдан кейин бошланиши хам мумкин, баъзан эса 10 кун ва ундан кейин бошланавериши хам мумкин. Инкубацион даврнинг бундай ўзгарувчанлиги беморларнинг умумий ахволига ва жарохатларнинг жойлашган жойига, йўқотилган қоннинг миқдорига, ўтказилган бирламчи жаррохлик ишловининг сифатига боғлиқ бўлади. Оёқлар шикастланганида, айниқса шикастланиш суяклар синиши ва кўп миқдорда қон йуқотиш билан кечадиган бўлса инкубацион даври қисқа бўлади. Инкубацион даврдан кейин клиник манзараси шаклланади, бунда патологик жараённинг кечишига қараб тўртта босқич фарқланади: 1. 1. Газли флегмона билан чегараланадиган эрта босқич; 2. 2. Жараённинг авж олиш ёки тарқалган газли флегмона босқичи; 3. 3. Газли гангрена босқичи; 4. 4. Сепсис босқичи. Эрта босқичларида беморлар оёқларидаги оғриққа ва боғламнинг торлигига шикоят қилади. Бундай холатларда тезлик билан боғламни ечиб ташлаш зарур. Бунда қуруқ, хаёт белгиларини йўқотган, усти кулранг, ифлос караш билан қопланган жарохат кўзга ташланади. Беморларда енгилгина токсемия бегилари пайдо бўлади: бироз қўзғалиш, тана хароратининг пульс билан тўғри келмайдиган 37,5-38 о гача ошиши кузатилади. А наэроб и нфекци янинг эрта босқичида оёқнинг кўриниши Иккинчи босқичда анаэроб флегмона жараёни тарқалишга интилади. Бунда оғриқлар жарохат сохасидан оёқнинг юқори сегментларига тарқалади. Агар жараён болдир сохасида бўлса жарохатдаги оғриқлар камаяди, лекин невротоксинларнинг нерв охирларига таъсири натижасида сон сохасида кучли оғриқлар пайдо бўлади. Токсемия кучаяди: уйқусизлик пайдо бўлади, тери қопламлари сарғайиб, оғзи қурий бошлайди ва тилида караш пайдо бўлади. Тана харорати 38-39 о гача ошиб, томир уриши 1 дақиқада 120-130 гача етади. Артериал қон босими пасаяди. Махаллий: жарохатда хаёт белгилари кўринмайди, унинг чеккалари ташқарига буралган бўлади. Жарохат тубидан қонли ифлос “гўшт суви” («мясных помоев») кўринишида, сассиқ айниган тухум, аммиак хидли ажралма ва газ пуфакчалари ажралиши кузатилади. Агарда оёқлар музлаб, периферик томирларда ( a. dorsalis pedis, a. tibialis posterior), томир уриши аниқланмаса газли флегмонани учинчи босқич газли гангренага ўтди деб хисоблаш керак. Бунда жарохат яққол хаёт белгиларини йўқотган бўлади, шишган мушаклар яна хам ташқарига буралган бўлади ва кул ранг тус олади. Шишлар хисобига оёқлар хажми катталашиб кетади. Терида геморрагик тусли суюклик сақловчи пуфакчалар пайдо бўлади. Жарохат тубидан ўткир хидли газ ажралиши давом этаверади. Пайпаслаганда крепитация аниқланади, аускультацияда газли пуфакчаларнинг ёрилиши эшитилади. Шишлар кучайиб бораверса ип симптоми ва Мелниковнинг устара симптоми мусбат бўлади. Г аз ли гангрен а босқичида оёқнинг кўриниши: Кўпинча шишган тери бронза тусига киради (шу сабабли касалликка бронзали шиш хам дейилади). Газ хосил бўлиши давом этаверади ва тезда танага тарқалиши мумкин (яшин тезликда кечганида). Сепсис босқичида оғир токсемия манзараси кузатилади. Тери копламларининг ранги ер ранг тус олади. Тана харорати – 38-40 о гача етади. Томир уриши 1 дақиқада 140-150 мартагача етади ва хароратга тўғри келмайди, тўлалиги ва таранглиги сусаяди, кўпинча ипсимон бўлади. Юрак тонлари бўғиқлашади, қусиш, хиққичоқ тутиши, олигурия пайдо бўлиб, кўп миқдорда тер ажралиши кузатилади. Касалликнинг бошланғич босқичларидаги беморларнинг эйфорик холати депрессия ва уйқусизлик билан алмашинади. Беморлар овқатдан қолади, суюқлик ичганидан кейин қусади. Бундай беморлар одатда кучайиб борувчи юрак етишмовчилигидан нобуд бўлишади. Махаллий ўзгаришлар деярли сепсиссиз газли гангренага ўхшаган бўлади, лекин жарохатдан ўта сассиқ чириш хиди чиқади. Кўпинча ёғларнинг парчаланиши кузатилади. Лаборатор анализлар томонидан гемоглобиннинг камайиши, эритроцитлар миқдорининг камайиши (1,5 млн гача), ЭЧТ нинг тезлашуви кузтилади. Баланд лейкоцитоз лейкоцитар формуланинг кескин чапга силжиши ва анэозинофилия кузатилади. Яшин тезлигида кечиши кўпинча жараённнинг фасция остида жойлашганида кузатилади. Фасция усти шаклида эса нисбатан енгилроқ кечади. Анаэроб инфекцияли жарохатларнинг жойлашуви ва учраши Локализацияси Учраши Изох Оёқлар 69,90% Қўллар 21,80% Чаноқ 3,50% Кўкрак 1,90% Бўйин 0,70% Юз 0,30% Бош 0,30% Қорин девори 0,30% Бу касалликда прогноз халигача хам оғир қолмоқда. У беморларнинг умумий холатига, ёшига, жарохатнинг жойлашган жойи ва характерига, ўтказилган бирламчи жаррохлик ишловининг мукаммаллигига, касалликнинг тури ва босқичига, қўзғатувчининг турига, микробларнинг ассоциациясига, ўз вақтида ва тезликда қилинган давога боғлиқ. Консерватив даволаганда ўлим даражаси 100% ни ташкил қилса, оператив даволаганда– 5,5% ни ташкил қилади. Анаэроб инфекциянинг кечишида хар хил асоратлар кузатилиши мумкин: 1. Иккиламчи аррозив қон кетишлари. 2. Пневмония. 3. Невритлар. 4. Организмнинг холдан тойиши. 5. Иккиламчи анемия. Сон, елка, қўлтиқ ости, тақим ости ва катта болдир артерияларининг иккиламчи аррозив қон кетиши жарохатнинг жойлашган жойига боғлиқ холда, кўпинча 2-3 ва 4 та микробларнинг ассоциацияси бўлган холларда кузатилади. Касалликнинг рецидиви эрта ва кеч бўлиши мумкин. Эрта рецидивлар жараён тугагандан 10-15 кундан кейин кейин ривожланади, кечки рецидивлар эса – бир неча ойлардан кейин ривожланиши мумкин ва у қайта травма ёки операциялар (ёт жисмларни олиб ташлаш, реампутация ва бошқалар билан боғлиқ бўлади). Профилактика си Асосий профилактик тадбирлар бу жарохатларга эрта муддатларда ихтисослашган ишлов бериш: жарохат чеккаларини кесиб олиш, ёт жисмларни олиб ташлаш, жарохат чўнтакларини кесиб очиш. Жарохатга кислород етиб боришини жарохат орқали хам, қон орқали хам таъминлаб бериш зарур ва бундай профилактика усули носпецифик дейилади. Бу усулга оқаётган қонни тўхтатиб, оёқ қўлларни яхшилаб иммобилизация килиш ва тўғри трнспортировка қилиш хам киради. Специфик профилактика айниқса суяклар синиши ва томирлар шикастланиши билан эзилган ифлосланган кўр жарохатлар бўлган барча холатларда вена ичига ёки мушак орасига гангренага қарши зардоблар юборишдан иборат. Специфик профилактикани айниқса кўп миқдорда мушаклар шикастланган холатларда, оёқларни совуқ урган холатларда ўтказиш зарур. Бундай холатларда гангренага қарши учта компонентдан: anti Perfringens – 10 000 ME, anti Oedematiens – 10 000 ME и anti Vibrion septicus – 10 000 ME иборат зардоб 30 000 АЕ дозада юборилади. Histoliticus мустақил равишда газли гангренани чақирмаслиги туфайли унга қарши профилактик мақсадда зардоб юборилмайди. Хозирги вақтларда инструментларни стериллаш учун ишлатилганидан кейин махсус 6% ли водород пероксиди ва 0,9% ли ювувчи восита (стирального порошка) дан ташкил топган эритмага 1 соат мобайнида солиб қўйилади, кейинчалик эса шу эритмада шетка билан ювилади ва 90 минут давомида қайнатилади. Кейинги стерилизация эса одатдаги усулда давом эттирилади. Даволаш: Даволаш тадбирларини уч гурухга бўлиш мумкин. Хирургик даво: тери, фасция, мушакларни суяккача кесишни (лампас кесимлар) ўз ичига олади, бунда лимфа йўлларини кўндаланг кесиш, жарохат бўйлаб зарарланган мушакларни ва некротик тўқималарни кесиб олиб ташлаш, оёқ қўлларни соғлом тўқима чегарасидан Гильотин усулида чоклар қўймасдан ампутация қилиш тавсия қилинади. Г аз ли гангрен ада л ампас кесимлари Г ильотин усулида ампут ация қилинган оёқнинг кўриниши Специфик даво жуда зарур ахамиятга эга. Вена ичига гангренага қарши зардобдан суткасига 320-480 АЕ дан 3-4 кун давомида юбориш тавсия қилинади. Махсус зардобларни вена ичига бемор ахволининг оғирлигига ва патологик жараённинг тарқалганлигига қараб хар 6-8 соатда юбориб турилади. Шу билан бир қаторда бактериофагни ичишга бериш хам мумкин. Гангренага қарши зардобни юборишдан олдин десенсибилизацияловчи терапия ўтказилади: вена ичига ёки перорал 40 о С ли алкогол эритмаси берилади, антигистамин воситалар ва наркотик воситалар тери остига ёки вена ичига юборилади. Акс холларда беморларда анафилактик шок ривожланиши мумкин. Носпецифик даво организмнинг интоксикациясига қарши йуналтирилган бўлиши, жарохатда анаэроб микробларнинг ўсиши ва ривожланишига қарши, юрак қон томир системаси аъзолари, қон хосил қилувчи аъзолар ва паренхиматоз аъзолар фаолиятини яхшилашга қаратилган бўлиши лозим. Шу мақсадда пенициллиннинг натрийли тузи суткасига 80 млн ЕД гача 250 000 олиморфоциклин билан биргаликда 2-3 марта, ристомицин билан биргаликда 50 000 ЕД дан суткасига 2 марта ёки бошқа антибиотиклар билан биргаликда юборилади. Хар куни 250 мл дан қон қуйиш, вена ичига физиологик эритма, глюкозанинг концентрланган эритмасини, қон ўрнини босувчи суюқликлардан қуйиш зарур. Бемор сутка давомида 3 дан 4 литргача суюклик олиши керак. Буларнинг хаммаси организмга кардиотониклар, витаминлар (В 1 , В 6 , В 12 , С) билан биргаликда юборилиши керак. Овқатлар юқори калорияли ва витаминларга бой бўлиши керак. Хирурги к сил Хирургик сил гурухига суяк-бўғим сили, лимфа тугунлар сили, сероз бўшлиқлар, ичак буйрак, жинсий аъзолар ва ўпка силининг баъзи турлари киради. Силнинг бундай турларин даволашда хирургик муолажалар қилинади. Организмнинг қаршилиги юқори бўлган холатларда кўпинча кўкрак қафаси лимфа тугунларида жойлашувчи бирламчи сил ўчоғи охакланади ва инфекция вирулентлигини йўқотади: шунинг учун сил тахминан 80-90% одамларга юқади, лекин 1% дан кам одамгина касалланади. Силнинг қўзғатувчиси сил таёқчаси, кўпинча Р.Кох (1882) томонидан топилган typus humanus хисобланади. Ташқи мухитда кенг тарқалган бўлиб, қуришга, физик ва кимёвий омилларга бардошлидир. Қорамол сил таёқчаси (typus bovinus) хам патоген ахамиятга эга; алиментар йўл билан юқади. Умуман юқиш йўллари қуйидагича: 1) Нафас йўллар орқали (барча холатларнинг 85-90% ни ташкил қилади) хаво-томчи йўл билан (кўпинча ўпка сили ривожланади); 2) Ошқозон ичак тракти орқали –зарарланган гўшт сут махсулотлари орқали юқади. Ўз ўзига юқтириш йўли хам мавжуд (инфицирланган балғамни ютганида); 3) Шикастланган тери, шиллиқ қаватлари, яра ва ётоқ яралар орқали; 4) Инфицирланган плацента орқали (туғма сил). Тўқималарга сил таёқчаси тушганида махаллий сурункали яллиғланиш реакциясини чақиради. Бунда специфик гранулема ривожланади ва у сил дўмбоқчаси (tuberculum) деб аталади. Уни микроскопик текширганда орасида сил микобакрериялари ва эпителиоид хужайралар тутган Пирогов-Лангханснинг гигант хужайралари топилади. Сил дўмбоқчасининг атрофида лимфоцитлар тўпланади. Кейинчалик эса марказида казеоз (сузмали) некроз деб аталувчи специфик некроз содир бўлади. Бир нечта микроскопик дўмбоқчалар ўзаро қўшилганида оддий, кўзга кўринувчи тариқ уруғи ўлчамида тугунча пайдо бўлади. Бир нечта шундай тугунларнинг ўзаро қўшилишидан эса сил ўчоғи шаклланади. Ўз навбатида бундай ўчоқларда ёки тўқималар некрози ёки казеоз парчаланиши содир бўлади, ёки бўлмаса унга кальций тузлари ўтириб бириктиручи тўқима ўсиб киради. (некрозга протеолитик ферментлар сабаб бўлади). Химоя кучлари етарли даражада бўлганида сил ўчоғининг охакланиши ва инкапсуляцияланиши кузатилади. Бироқ, кейинчалик ноқулай хаёт шароитлари (очлик, гипо- ва авитаминозлар, юқумли касалликлар, сурункали алькоголизм, наркомания) натижасида сил жараёни қайта ривожланиши мумкин. Сил таёқчаси кейинчалик контакт, лимфоген ва гематоген йўллар билан тарқалиши мумкин. Инфекциянинг тарқалиш йўлларидаги асосий барьерлардан биттаси бу лимфатик тугунлар бўлиб, қўзғатувчи лимфа тугунларда туриб қолади. Натижада сил жараёнининг гематоген тарқалиши учун хос бўлган олис аъзо ва тўқималарда лимфа тугунларнинг каттагина йиғиндилари - иккиламчи ўчоқлар шаклланади. Бундай тарқалиш усули суяк-бўғим сили учун хам хос. Суяк - бўғим сили Суяк-бўғим силининг эпидемиологияси охирги пайтларда анча ўзгаришларга учради. Олдинги даврларда суяк-бўғим сили билан кўпинча болалар оғриган бўлса, хозирги пайтга келиб бу касаллик кекса ёшли одамларда кўпроқ учрамоқда. Қария ёшли беморларда суяк-бўғим сили бошқа сил касалликларининг 72-75% ни ташкил қилмоқда. Суяк-бўғим сили асосан кўкрак ва бел умуртқаларини зарарлайди. Суяк-бўғим сили ичида сил спондилити 40% ни ташкил қилади. 20 % холларда чаноқ сон бўғими сили, 15% холларда эса тизза бўғими сили учрайди. Ясси суяклар (қорвурғалар, тўш суяги, калла суяги) сили, кафт ва бармоқ суклари сили, елка ва болдир панжа бўғими сили эса нисбатан кам учрайди. Суяк-бўғим сили хар хил турларининг ривожланишига шикастланишлар ва инфекциянинг вирулентлиги таъсир кўрсатади, аммо организмнинг химоя кучлари асосий ўринни эгаллайди. Агарда химоя кучлари бирданига сусайса, (масалан юқумли касалликлардан кейин), унда жараён фаоллашиши мумкин. Суяк-бўғим сили специфик остеомиелит ривожланиши билан кечади ва беморларнинг юқори даражада сенсибилизацияланиши ва алллергизацияланиши билан боғлиқ бўлади. Жараён дастлаб найсимон суякларнинг метафизи ва эпифизини қамраб олиб тўқималарнинг казеоз парчаланиши кузатилади. Суякларда эриётган қандни эслатувчи секвестрлар сақловчи унча катта бўлмаган бўшлиқлар пайдо бўлади. Атроф тўқималарда эса реактив яллиғланиш ривожланади. Сил остеомиелитида умуртқа суякларининг говаксимон моддаси некрозга учрайди ва тўқималарнинг казеоз парчаланиши кузатилади. Некроз сохасида совуқ абсцесс (холодный натечный абсцесс) келиб чиқади. Патологик жараёнга кўпинча умуртқа таналарининг олдинги қисми жалб бўлади ва суякнинг зарарланган кисми пастки умуртқа томон эзилиб бориши натижасида умуртқа поғонаси деформацияга учраб – букр (горб) пайдо бўлади. Умуртқа поғонасининг деформацияси понасимон кўринишда бўлади. Совуқ абсцесс бирламчи ўчоқдан анча узоққача тарқалиши бориши, бел ва ёнбош бел мушакларининг бўйлаб, хатто чов сохасидан ўтиб, сон сохасигача тушиши мумкин. Қопсимон гранулема (мешковидная гранулема) дейилувчи совуқ абсцессда – бир вақтнинг ўзида бириктирувчи тўқима ва унинг бўшлиқларида хам яллиғланиш жараёни кузатилади. Суяк-бўғим силининг қуйидаги шаклллари тафовут қилинади:  Бирламчи остит преартритик шакли  Иккиламчи артрит артритик шакли, бунда жараён бўғим бушлиғига ўтиши мумкин. Бўғим сили бирлачи оститга ўхшаб бошланади, аммо бунда жараёнга бўғим атрофидаги суякнинг ғоваксимон қатлами хам жалб бўлади. Бўғим силининг қуйидаги шакллари тафовут қилинади:  Синовиал  Фунгоз  Суяк Синовиал тури Касалликнинг бу тури бўғим синовиал пардаларидан экссудатнинг кўп ажралиши билан кечади. Экссудат тўла тўкис сўрилиб кетиши ёки оёқларда харакатнинг чекланишига сабаб бўлиши мумкин. Фунгоз тури продуктив яллиғланиш жараёнлари устун бўлганида келиб чиқади. Грануляцион тўқима бўғим бўшлиғини тўла тўлдиради ва бўғим капсуласи ва атроф тўқамаларга ўсиб киради. Натижада бўғим ўлчамлари яққол катталашади, тери эса юпқалашиб, оқиш тусга киради ва “оқ ўсма” («белая опухоль») келиб чиқади. Грануляцион тўқима суякка хам ўсиши мумкин; суяклар чеккаларининг бир бирига яқинлашуви натижасида бўғим бўшлиғи тораяди. Суяк тури Бўғим силининг бу тури бўғимнинг реактив яллиғланиши заминида бирламчи остит кўринишида намоён бўлади. Яллиғланиш жараёни кўпинча инфильтратив тус олади бўғимлар контрактураси, патологик чиқишлар (вывихи) чақиради ва иккиламчи инфекция ривожланиши мумкин. Клиника си Суяк-бўғим сили аста секинлик билан бошланади. Узоқ вақт ўтганидан кейин махаллий белгилар пайдо бўлиши мумкин: 1. Оғриқлар. 2. Оёқ қўлларда харакатларнинг чекланганлиги. 3. Оёқ қўллар деформацияси. 4. Гавда кўринишининг (осанки) бузилиши. 5. Мушакларнинг атрофияси. Жараённинг тарқалиши қуйидаги омилларга боғлиқ : 1. Жараённинг локализациясига. 2. Организмнинг реактивлигига. 3. Беморларнинг ёшига. Оғриқлар нерв охирларининг токсик таъсирланишидан ёки уларнинг яллиғланиш инфильтрати босими таъсиридан келиб чиқади. Оғриқлар доимий ёки кўчиб юрувчи тусда бўлиб, оёқ қўлларга жисмоний зўриқишнинг ортишидан кучаяди. Баъзан оғриқларнинг йирик нерв стволлари бўйлаб рефлектор тарқалиши кузатилади. Бунда оғриқлар патологик ўчоқдан анча узоқда бўлиши мумкин. Масалан патологик жараён чаноқ сон бўғимида бўлса, сон ва ёпқич нервларининг таъсирланишидан оғриқлар тизза бўғими сохасида кузатилиши мумкин. Пастки умуртқаларнинг оститида қориннинг олдинги юзаси ва сон сохасида аниқ бўлмаган оғриқлар кузатилади. Тунги оғриқлар кузатилиши мумкин. Оёқ қўллар харакатининг чегараланиши бўғим силининг бошланғич босқичидаёқ кузатилади. Беморлар оёқ қўлларини оғриқ чақирмайдиган холатида ушлаб, авайлашга харакат қилишади. Масалан кўкрак ёки бел спондилити бўлган бемор полда ётган предметни олиш учун олдинига ўтиради ва ундан кейингина предметни олади. Оёқ қўлларнинг мажбурий холати бўғимларнинг турғун контрактураларига сабаб бўлади. Оёқ қўллар харакатининг узоқ вақт чегараланиши натижасида нерв трофикаси бузилиши ва авж олиб борувчи мушаклар атрофияси келиб чиқади. Мушаклар атрофияси билан бирга тери ва тери ости тўқималари склерози ва оёқ қўллар шиши келиб чиқади. Тери ва тери ости ёғ клетчаткаси соғлом томонга нисбатан хар доим қалинлашган бўлади - Алексадров симптоми. Тери бурмаларининг қалинлашуви патологик жараённинг қаерда жойлашганлигига қарамасдан оёқ қўлларнинг барча узунлиги буйлаб тарқалади. Бўғимлар контурларининг ўзгариши, оёқ қўлларнинг деформацияга учраши эса кеч босқичларида пайдо бўлади. Юзаки жойлашган бўғимларда суюқликлар тўпланишини осонгина пайқаш мумкин, флюктуация аниқланади, тизза бўғими сохасида эса тизза қопқоғи баллотирланиши аниқланади. Ноаниқ бўлган холатларда бўғим бушлиғи пункция қилиб кўрилади. Кўпинча бўғимлар урчуқсиомн қалинлашган бўлиб, устидаги териси юпкалашган ва оқиш ранг бўлади. Суюқ йиринг, казеоз парчаланиш махсулотлари, баъзан эса суяк секвестрлари ажралиб турадиган оқма яралар пайдо бўлади. Оқма яра тешиги оқиш суст грануляция билан қопланган бўлади. Баъзан кўплаб оқмалар иккиламчи инфекция ривожланиши мукинлиги туфайли муайян бир хавф туғдиради. Совуқ абсцесслар чов сохасида, баъзан эса сон сохасида шиш ва бўртиш пайдо бўлиши билан намоён бўлади, флюктуация ривожланади. Хосила устида тери одатдаги рангда ва харорати ўзгармаган. Пункция қилинганида йиринг чиқади. Бактериологик текширувда сил таёқчалари топилади; биологик усул эса денгиз чўчқаларига йиринг суспензиясини инъекцион усулда киртишдан иборат бўлиб, 6 хафтадан кейин сил диссеминацияси кузатилади. Вақт ўтиши билан хосила устидаги тери яллиғланади, кўп миқдорда йиринг ажралувчи оқма яралар пайдо бўлади. Касалликнинг бошланғич боқичида умумий симптоматика суст ифодаланган бўлади. Тана харорати субфебрил, секинлик билан кучаювчи холсизлик, анемия кузатилади. Йирингли асоратлар ёки иккиламчи инфекциянинг қўшилиши беморлар ахволининг ёмонлашувига, тана хароратининг кескин ошишига, кучли оғриқлар пайдо бўлишига, лейкоциитоз ва ЭЧТ нинг ошишига олиб келади. Суяк - бўғим силининг асоратлари 1. Паренхиматоз аъзолар амилоидози. 2. Силнинг милиар турлари ривожланиши. Кеч постаратритик босқичида: 1. Умуртқа поғонаси бўғимларининг деформацияси. 2. Оёқ қўлларнинг калталаниши. 3. Гавда кўринишининг (осанки) ўзгариши. 4. Патологик синишлар чиқишлар. Сил спондилитида жараён орқа мияга ўтиб парез ва параличлар ривожланиши мумкин. Диагностика си Ташхис қўйиш учун рентгенологик текширув усули асосий ўринни эгаллайди. Суякларнинг қайта томограммалари ва йўналтирилган рентген суратлари қилинади. Дифференциал диагноз Суяк-бўғим силини қуйидаги касалликлардан фарқлаб олиш зарур: 1. Ўткир ости ва бирламчи носпецифик сурункали остеомиелитлардан. 2. Суяк ва бўғимлар захмидан. 3. Суяк ўсмаларидан. 4. Инфекцион артритлардан (гонореяли, тифли, скарлатинали, постгрипоз). 5. Посттравматик артритлар. 6. Ревматик артритлардан. 7. Эндокрин артритларидан. Даволаш Даво муолажалари махаллий ва умумий турларга бўлинади. Суяк-бўғим сили ихтисослашган силга кқарши касалхоналарда, санатория ва диспансерларда даволанади. Умумий даво: 1. 1. Организмнинг химоя ва иммунобиологик хусусиятларини кўтариш. 2. 2. Регенератив жараёнларни фаоллаштириш. 3. 3. Етарлича овқатлантириш. 4. 4. Даво бадан тарбияси. 5. 5. Климатотерапия (тоза хаво ва куёш радиацияси). 6. 6. Антибактериал терапия. Суяк - бўғим силини даволашда ишлатиладиган а нтибактериал воситалар 1. Канамицин. 2. ПАСК (парааминобензой кислотаси). 3. Фтивазид. 4. Рифадин. 5. Этамбутол. 6. Стрептомицин. 7. Тубазид. 8. Изониазид. Махалий консерватив даво: 1. Суяк ва бўғимларни енгиллаштириш (разгрузка). 2. Оёқ қўлларни иммобилизация килиш (гипсли боғламлар ва и кроватлар). 3. Физиотерапевтик муолажалар. Махаллий оператив даво : 1. абсцессни пункция қилиш ёки очиш. 2. Бўғимларни резекция қилиш. 3. Суяк ва бўғимларни ампутация килиш. 4. Суяк ва бўғимларни пластика қилиш. 5. Корригирловчи остеотомия. 6. Умуртқа поғонасини фиксация қилиш. 7. Бўғимдан ташқари артродези.
Купить
  • Похожие документы

  • Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
  • Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
  • Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
  • Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
  • Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha