arablar tomonidan samarqandning egallanishi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	5.7MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

arablar tomonidan samarqandning egallanishi

Купить

Samarqandni egallash arablarning asosiy maqsadiga aylanadi.
712-yili Qutayba Xorazmdan qaytadi.
Arablar Xorazmshohdan o‘lja olingan o‘n ming bosh qoramolni
qo‘shin ketidan haydab kelardilar. Dastlab ular o‘lja bilan
Marvga yo‘l olmoqchi bo‘ladilar. Ammo Qutayba kutilmaganda
Samarqandga qarab yuradi. SA MARQA ND MUDOFA A SI

Buxorxudot va Xorazmshoh bilan sulh shartnomasi
tuzilgan bo‘lib, bu yurishda ularning qo‘shinlari
Qutaybani kuzatib borishardi.
Bu paytda Gurak Samarqand hukmdori edi. U
Samarqand mudofaasini tashkil qiladi. Shaharga
kiraverishda So‘g‘d chavandozlari arablar ustiga selday
yopiriladilar. Shafqatsiz jang boshlanadi. Gurak
lashkarlari dushman bilan mardonavor jang qiladilar va
arablarga katta talofat yetkazadilar. Ammo shu bilan
birga ko‘plab So‘g‘d piyodalari va otliqlari ham halok
bo‘ladilar. Gurak shaharga chekinishga majbur bo‘ladi.

Samarqand qamali boshlanadi. Arablar
devordan tuynuk ochish maqsadida shahar
devorlari qarshisiga 300 ta devorbuzar
moslama manjaniq o‘rnatadilar. Shahar
himoyachilari qahramonlarcha mudofaada
turadilar.
Shu paytda turk hoqoni qamaldagi
samarqandliklarga yordam berish uchun otliq
qo‘shin yuboradi

Ammo Samarqandga kelayotgan otliq qo‘shin
pistirmaga yo‘liqadi va arablar tomonidan qirib
tashlanadi.
Samarqand himoyachilari shaharni bir oydan
ortiq himoya qiladilar. Ular katta talofat
beradilar. Oziq-ovqat va suv zaxiralarning oxiri
ko‘rinib qoladi. Shahar taslim bo‘ladi. Gurak
arablar bilan sulh tuzishga hamda ularga katta
tovon to‘lashga majbur bo‘ladi.

Samarqandliklar arablar hukmronilgini tan olmaydilar va
qo‘zg‘olon ko‘taradilar. Qo‘zg‘olon shafqatsizlarcha
bostiriladi. Shundan so‘ng 712-yilining kuzida Qutayba o‘z
qo‘shinini Amudaryodan olib o‘tadi va Marvga qaytadi.
Qurbonlar sonining ko‘pligiga qaramasdan, kelgusi
yilning bahorida Qutayba Choch va Farg‘onani istilo
qilishga otlanadi.
Arablar Chochning katta qismini bosib oladilar. Mahalliy
aholi bosqinchilarga qattiq qarshilik ko‘rsatadi. Choch
jangchilari arab qo‘shinlariga kechasi-yu kunduzi
qo‘qqisdan xujumlar uyushtirib turadilar. QA RSHI LI K DA VOM ETDI

Shunda Qutayba Chochning ko‘plab manzilgohlariga o‘t
qo‘yishga hamda ularni vayron qilishga buyruq beradi.
Chochni bo‘ysindirgan arablar 715-yili Farg‘onaga zarba
beradilar. Ular mahalliy shaharlarni birin-ketin ishg‘ol
qiladilar. Ammo farg‘onaliklarning qarshiligini sindira
olmaydilar. Qutayba nafaqat Movarounnahr aholisiga
nisbatan, balki o‘z qavmdoshlariga nisbatan ham
shafqatsiz bo‘lgan. U 715-yili Farg‘onada unga qarshi
isyon ko‘targan arab jangchilari tomonidan o‘ldiriladi.

720-yili Movarounnahrda arablarga qarshi yirik kurash
o‘choqlari alanga oladi. So‘g‘dlik zodagonlar va
savdogarlar arablarga soliq to‘lashni istamaydilar.
Ularning ko‘plari o‘z oilalari bilan Farg‘onaga ko‘chib
o‘tishga, boshqalari esa Zarafshonning yuqori
oqimidagi qo‘rg‘onlarga bekinishga qaror qiladilar.
So‘g‘dlik muhojirlar Xo‘jandda paydo bo‘lganlarida
arablar shaharni o‘rab oladilar va qamalni boshlaydilar.
Ular shaharni qo‘lga olib, barcha so‘g‘diylarni qirib
tashlaydilar. Arablar, shuningdek, Xo‘jand muzofotidagi
ziroatkor qishloqlarni ham yo‘q qiladilar. 720-728 –Y ILLARDAGI ARABLARGA
QARSHI HARAKATLAR

Xuroson noibi Said ibn Amr Xaroshiy Zarafshonning
yuqori oqimidagi tog‘li hududlarga yurish qiladi.
So‘g‘diylar ko‘plab qo‘rg‘onlarga yashirinadilar. Ular
daryo bo‘yidagi baland qoyalik va jarliklarda joylashgan
edi. Arablar qo‘rg‘onlarni uzoq qamal qilganlaridan
so‘ng qo‘zg‘olonni bostirishga muvaffaq bo‘ladilar.
725-728-yillar arablar uchun ayniqsa qiyin kechadi.
Buxorodan hamda Zarafshon vodiysidagi ko‘plab
tumanlardan ularni siqib chiqaradilar.

Farg‘onadagi turk harbiy bo‘linmalari ham
725-yili arablarga katta talofat yetkazadilar.
Kesh atroflarida arablarning So‘g‘d, Farg‘ona
va Choch harbiy bo‘linmalari bilan yirik jangi
bo‘lib o‘tadi. Bu voqealar Movarounnahrda
hali arablarga qarshi kuchlar
sindirilmaganligini ko‘rsatardi. Faqat 729-
yildagina arablar Buxoroni qayta zabt etishga
va o‘zlariga qaytarishga muvaffaq bo‘ladilar.

Arablar bosqini arafasida Movarounnahr ko‘plab mayda
mulklarga bo‘linib ketgan edi. Tarqoqlik va birlikning
yo‘qligi tashqi dushmanga qarshi kurashish uchun
kuchlarni birlashtirishga imkon bermaydi.
VII asr o‘rtalariga kelganda arablar Sharqning ko‘plab
iqtisodiy rivojlangan mamlakatlarini bosib olgan edilar.
Arablar yaxshi qurollangan kuchli qo‘shinga ega edilar.
Qo‘shin yengil va og‘ir qurollangan otliqlar hamda
piyoda jangchilardan tashkil topgan edi. MOVAROUN N AHRN IN G ARABLA R
TOMONI DA N BOSIB OLI NI SHIN IN G
SA BA BLARI

Istilo qilingan halqlarning islomni qabul qilgan
vakillari ham arab qo‘shinlari tarkibida harbiy
xizmat o‘taganlar. Ko‘p yillik urushlar natijasida
arablar yaxshi harbiy va jangovar mahoratga
ega bo‘lganlar. Ular keng va sersuv
daryolardan kechib o‘tishni, shahar va
qal’alarni hujum bilan egallashni, uzoq
masofalarni bosib o‘tishni mohirona
o‘zlashtirganlar.

Arab jangchilari boy harbiy o‘ljadan manfaatdor bo‘lganlar. Ular
Movarounnahrning qadimiy shaharlariga talonchilik manbayi
sifatida qaraganlar. Dastlabki yurishlariyoq ularni oltin va kumush
buyumlar, ko‘plab tangalar, turli hunarmandchilik mahsulotlari,
kiyim-bosh va gazlamalar bilan ta’minlagan.

Arablarning Movaraunnahrga dastlabki bosqinlari kezlarida ba’zi mahalliy
hukmdorlar har gal ularga tovon to‘laganlar va hadyalar tortiq qilganlar.
Ular shu tariqa o‘z mulklarini bosqinchilardan qutqarmoqchi bo‘lganlar.
Ammo arablar harbiy yurishlarni davom ettiradilar. Ular
Movarounnahrning tarqoqligidan ustalik bilan foydalanadilar.
Shularning bariga qaramasdan O‘rta Osiyo xalifalik uchun eng xavfli
mintaqalardan biri hisoblanardi. Uning istilosi uchun 100 –yilga yaqin vaqt
kerak bo‘ldi. VIII asrga kelib Movarounnahr Arab xalifaligi tarkibiga kiradi.

Qutayba Samarqand bo‘limining arab qo‘shinlari boshlig‘i
bo‘lgan o‘z ukasiga mana qanday topshiriq yuborgan edi:
«Birorta ham majusiyni, uning qo‘liga muhr qo‘yilgunga qadar
Samarqandning birorta darvozasidan chiqib ketishiga yo‘l
qo‘yilmasin, agar loy muhr u shahardan chiqishidan avval
qurigan bo‘lsa, uni o‘ldiring, agar kimning yonidan temir pichoq
chiqsa, uni o‘ldiring. Agar tunda darvozalar yopilgandan keyin
shaharda kimnidir ko‘rsangiz, uni o‘ldiring.»
Qutayba insonlarni yo‘q qildi va ularni o‘ldirishga buyurdi,
ammo uning o‘zi o‘lim topdi.

arablar tomonidan samarqandning egallanishi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish