Ҷараёни зиндагии Умари Хаём - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Ҷараёни зиндагии Умари Хаём

Купить

А Р А Ё Н И З И Н Д А Г И И
Ҷ
У М А Р И Х А Ё М

• ҒИЁСУДДИН АБУЛФАТҲ УМАР ИБНИ ИБРОҲИМИ ХАЙЁМИ НИШОПУР ЗОДАИ 28 Ӣ
УРДИБИҲИШТИ СОЛИ 427 ҲИ РИИ ШАМС (БАРОБАР БО 18 МАЙИ СОЛИ 1048 МИЛОД )
Ҷ Ӣ Ӣ
ДАР ШАҲРИ
НИШОПУРИ ЭРОН АСТ. УМАРИ ХАЙЁМ ФИҚҲРО ДАР МИЁНСОЛ ДАР МАҲЗАРИ Ӣ
ИМОМ МУВАФФАҚИ НИШОПУР ОМ ХТ. ВА НИЗ УЛУМИ
Ӣ Ӯ ҲАДИС , ТАФСИР , ФАЛСАФА ,
ҲИКМАТ
ВА НУ УМ Ҷ (СИТОРАШИНОС )-РО ДАР ҲАМОН АВОН ФАРО ГИРИФТ. ВА БА ИН Ӣ
ДАЛЕЛ БА ХАЙЁМ МЕГУФТАНД, КИ ПАДАРАШ БА ШУҒЛИ ХАЙМАД З МАШҒУЛ БУДААСТ.
Ӯ Ӯ Ӣ
• ХАЙЁМ АЗ БУЗУРГТАРИН ДОНИШМАНДОНИ АСРИ ХУД БА ҲИСОБ МЕОМАД ВА ДОРОИ
ҲУШЕ ФАВҚУЛОДА БУДА ВА ҲОФИЗАЕ НЕР МАНД ДОШТААСТ. ВАЙ ДАР ЗАМОНИ ДАВЛАТИ
Ӯ
САЛ УҚИЁН ЗИНДАГ МЕКАРД, КИ ҚАЛАМРАВИ ҲУКУМАТИ ОНОН АЗ ХУРОСОН ГИРИФТА ТО
Ҷ Ӣ
ОЗАРБОЙ ОН ВА КИШВАРҲОИ РУМ, ИРОҚ ВА ЯМАНРО ШОМИЛ МЕШУД.
Ҷ
• ХАЙЁМ ДАР УЛУМИ МУХТАЛИФ КИТОБҲОИ БОАРЗИШЕ НАВИШТААСТ. ДАР ЗАМОНИ ХУД
Ӯ
ДОРОИ МАҚОМ ВА ШУҲРАТЕ БАЛАНД БУДААСТ ВА МУОСИРОНИ ВА НИЗ МУТАЪАХХИРОН
Ӯ
ҲАМА ВАЙРО БА ЛАҚАБҲОЕ ЧУН:
ҲАКИМ, ХО А, ИМОМ, ФАЙЛАСУФ, ҲУ АТУ-Л-ҲАҚ, Ҷ ҶҶ
ШАЙХУ-Л-ИМОМ, АШШАЙХУ-Л-А АЛЛ, АЛЛОМА, ҚУДВАТУ-Л-ФАЗЛ (УЛГУИ ФАЗИЛАТ),
Ҷ
СУЛТОНУ-Л-УЛАМО, МАЛИКУ-Л-ҲУКАМО, ИМОМИ ХУРОСОН
ВА ҒАЙРА СУТУДААНД.

• ХАЙЁМ ДАР ҲУДУДИ СОЛИ 449 ТАҲТИ ҲИМОЯТ ВА САРПАРАСТИИ АБУТОҲИР, ҚОЗИЮЛҚУЗОТИ
САМАРҚАНД, КИТОБЕ ДАР РИЁЗИЁТ ТАҲТИ НОМИ « РИСОЛАТУН ФИЛ-БАРОҲИН АЛО МАСОИЛИЛ- АБРИ Ҷ
ВАЛ-МУҚОБАЛА » (ДАР БОРАИ МУЪОДИЛОТИ ДАРА АИ СЕЮМ) НИГОШТ ВА АЗ ОН О, КИ БО ХО А
Ҷ Ҷ Ҷ
НИЗОМУЛМУЛК РОБИТАИ НЕК ДОШТ, ИН КИТОБРО ПАС АЗ НИГОРИШ БА ХО А ТАҚДИМ КАРД. ПАС АЗ ИН
Ӯ Ҷ
ДАВРОН, ХАЙЁМ БА ДАЪВАТИ СУЛТОН АЛОЛУДДИН МАЛИКШОҲИ САЛ УҚ ВА ВАЗИРАШ НИЗОМУЛМУЛК
Ҷ Ҷ Ӣ
БА ИСФАҲОН МЕРАВАД, ТО САРПАРАСТИИ РАСАДХОНАИ ИСФАҲОНРО БА УҲДА БИГИРАД. 18 СОЛ ДАР
Ӯ
ОН О МУҚИМ МЕШАВАД.
Ҷ
• ДАР ҲАМИН АВОН, МУҲИМТАРИН ВА ТАЪСИРГУЗОРТАРИН АСАРИ РИЁЗИИ ХУДРО БО НОМИ « РИСОЛАТУН
Ф ШАРҲИ МО УШКИЛА МИН МУСОДАРОТИ ИҚЛИДУС
Ӣ »-РО МЕНАВИСАД ВА ДАР ОН ХУТУТИ МУВОЗ ВА Ӣ
НАЗАРИЯИ НИСБАТҲОРО ШАРҲ МЕДИҲАД. ҲАМЧУНИН ГУФТА МЕШАВАД, КИ ХАЙЁМ ҲАНГОМЕ КИ СУЛТОН
САН АР, ПИСАРИ МАЛИКШОҲ ДАР К ДАК БА ОБИЛА ГИРИФТОР БУДА, ВАЙРО ДАРМОН КАРДААСТ.
Ҷ Ӯ Ӣ
• АЗ НАЗАРИ СИЁСАТ НИЗ ВОҚЕАҲОИ МУҲИММЕ ДАР АСРИ ХАЙЁМ РУХ ДОД, КИ АЗ УМЛАИ ОНҲО СУҚУТИ
Ҷ
ДАВЛАТИ ОЛИ БУЯ, ҚИЁМИ ДАВЛАТИ САЛ УҚ , АНГҲОИ САЛИБ ВА ЗУҲУРИ БОТИНИЁН АСТ. ХАЙЁМ
Ҷ Ӣ Ҷ Ӣ
БЕШТАРИ УМРИ ХУДРО ДАР ШАҲРИ НИШОПУР ГУЗАРОНД ВА ДАР ТАЙИ ДАВРОНИ ҲАЁТИ ХУД ФАҚАТ ДУ
БОР АЗ НИШОПУР ХОРИ ШУД. САФАРИ АВВАЛ БАРОИ АН ОМ ДОДАНИ МАРОСИМИ ҲА БУДААСТ.
Ҷ Ҷ Ҷ
• САРАН ОМ ИН ДОНИШМАНДИ БУЗУРГ ДАР СОЛИ 510 ХУРШЕД ДАР ШАҲРИ НИШОПУР ДОРИ ФОНИРО
Ҷ Ӣ
ВИДОЪ МЕГ ЯД. МАҚБАРАИ ҲАМАКНУН ДАР ШАҲРИ НИШОПУР ДАР БОҒЕ ҚАРОР ГИРИФТААСТ.
Ӯ Ӯ

• БА ДАЛЕЛИ ШУҲРАТИ ОЛАМГИРИ ҲАКИМ УМАРИ ХАЙЁМ, КИТОБҲО, РИСОЛАҲО ВА МАҚОЛАҲОИ БИСЁРЕ ДАР
БОРАИ ВАЙ БА ТАҲРИР ДАРОМАДААСТ, АММО ДАР ҒОЛИБИ ИН ОСОР УМДАТАН БА АНБАИ ШОИР ВА Ҷ Ӣ
РУБОИЁТИ ПАРДОХТА ШУДА ВА БУЪДИ ФАЛСАФ , КАЛОМ ВА ДИНИИ ТАЪЛИФОТИ МАҒФУЛ МОНДА ВА Ё
Ӯ Ӣ Ӣ Ӯ
БА СУРАТИ БОИСТА МАВРИДИ БАРРАС ВА ТАҲЛИЛ ҚАРОР НАГИРИФТААСТ.
Ӣ
• АЗ ИН Р , ХАЙЁМ ДАР Р ЗГОРИ МО, БЕШТАР БА УНВОНИ ШОИР ВА РУБОИСАРО ШИНОХТА ШУДА, ТО ҲАКИМ
Ӯ Ӯ
ВА ФАЙЛАСУФ ВА ДОНИШМАНДИ ДИН , ҲОЛ ОН КИ ВАЙ ДАР АСРИ ХЕШ БА УНВОНИ ФАЙЛАСУФ ВА
Ӣ
МУНА ИМ ВА РИЁЗИДОН ВА ФАҚЕҲ ВА ОЛИМИ ДИН ШИНОХТА МЕШУД, НА БА УНВОНИ ШОИР, ЧУНОНКИ
ҶҶ Ӣ
ЛАҚАБИ ИМОМ, ҲАКИМ, ҲУ АТУЛҲАҚ ВА ҒАЙРА, КИ ДАР КИТОБҲОИ МУОСИРОНИ ХАЙЁМ ДАР БОРАИ БА
ҶҶ Ӯ
КОР РАФТААСТ, ГУВОҲИ ЧУНИН ИШТИҲОРЕСТ. ҲАМ НИЗОМИИ АР ЗИИ САМАРҚАНД , НАВИСАНДАИ КИТОБИ
Ӯ Ӣ
«ЧАҲОР МАҚОЛА» — КИ БИНО БА ТАСРЕҲИ ХУДАШ, ДАР СОЛИ 506 Ҳ.Қ ДАР ШАҲРИ БАЛХ БО ВАЙ ДИДОР
ДОШТААСТ — ЧУНИН АЛҚОБЕРО ДАР БОРАИ ВАЙ БА КОР МЕБАРАД[6] ВА ҲАМ АЛ ИБНИ ЗАЙДИ БАЙҲАҚ
Ӣ Ӣ
МУАЛЛИФИ «ТАТИММАТУ САВОНИЛ-ҲИКМА».
• БЕШТАРИ КАСОНЕ, КИ ДАР АСРИ МО БА БАҲСУ ПАЖ ҲИШ ДАР БОРАИ ХАЙЁМ ПАРДОХТААНД, РУБОИЁТИ РО
Ӯ Ӯ
ДАР МЕҲВАРИ ТАҲҚИҚОТ ВА ДОВАРИҲОИ ХУД ҚАРОР ДОДААНД ВА БИДУНИ ТАВА УҲ БА ОСОРИ ДИГАРИ
ҶҶ
ХАЙЁМ — КИ ДАРБАРГИРАНДАИ ДИДГОҲҲОИ ФАЛСАФ ВА КАЛОМИИ СТ — БА ТАБЙИНИ МУҲТАВО ВА
Ӣ Ӯ
ДАРУНМОЯИ РУБОИЁТИ ВАЙ БАРХОСТААНД. ВА БА ҲАМИН САБАБ, АФКОРЕРО БА ВАЙ НИСБАТ ДОДААНД, КИ
БО МУҲТАВОИ ДИГАР ОСОРИ БОЗМОНДА АЗ ВАЙ СОЗГОР НАДОРАД.
Ӣ

Умари Хайём бо камоли таъассуф, беш аз он ки ҳамчун як ҳаким, файласуф ва риёзидон матраҳ бошад, ба унвони як шоир ва ба
хотири рубоиёташ машҳур ва шинохташуда аст.
Тоза, рубоиёте, ки Ҳаким Хайём ба онҳо дар омеаи мо шуҳрат дорад, рубоиёте аст, ки бештар ба мазоқи «алкашҳо» ва пучгароён ҷ
хуш меояд, то одамони дурусту ҳисоб , ва ба гуфтаи
ӣ Эдворд Фитз еролд Ҷ (англ.)
, « рубоиёти Хайём, Хайёмро барои хонанда чунон
илвагар мекунад, ки шаробхора ва шаҳватрон аст ва дар худпараст ва шаҳавоти худ ғарқ аст, аз тақлид бар канор ва нисбат
ҷ ӣ
ба ахлоқи марсум нофармон, ва ҳадафи ниҳоии алби сурур ва фур рафтан дар лаззот аст. монанди файласуфони дигар дар
ӯ ҷ ӯ Ӯ
фикри он нест, ки ба нашри фазоил бик шад ва пояи ахлоқро устувор кунад. Афкори асосе надорад, аз суханони барои мардум
ӯ ӯ ӯ
фоидае оид намешавад, ақоиди м иби харобии низоми и тимо аст, ва ба як сухан, Хайём шоир аст, вале файласуф нест.
ӯ ӯҷ ҷ ӣ »
Дар бораи Хайёми шоир гуфтаанд, дар замони ҳаёташ ҳаргиз ба унвони шоир шинохта нашуда ва ҳатто сурудаҳояш дар замони
ӯ
ҳаёти вай маъруф набуда ва тадвин нашуда ва танҳо байни як даста аз д стони самимии шуҳрат дошта ва пас аз маргаш
ӯ ӯ
мунташир шудааст. ба ду забони порс ва араб шеър месуруда.
Ӯ ӣ ӣ
Р бо
ӯ ӣ
Теъдоди воқеии рубоиёти Хайёмро беш аз 100 рубо намедонанд, ҳол он ки беш аз чанд ҳазор рубо ба нисбат дода мешавад.
ӣ ӣ ӯ
Дар То икистон ҳам миқдори рубоии ро бештар аз сад, ҳатто, пан садто гуфтаанд
ҷ ӯ ҷ [9]
. Ба ҳамин иҳат аст, ки дар мавриди Хайём ҷ
нигаришҳои мухталифе дар байни муҳаққиқон ву уд дорад. Иддае калимоти ро куфромез дониста ва ё ро шаробхор пиндошта
ҷ ӯ ӯ
ва ба ашъори аз иҳати тарғиб ба майхораг нигариста ва ҳатто иддае ро беэътиқод ба мабдаъ ва маъод фарз кардаанд.
ӯ ҷ ӣ ӯ
Як уръаи май мамлакати Чин арзад,
ҷ
Як қатраи май сад дилу сад дин арзад.
Хуштар зи шароб дар аҳон чист, биг ?
ҷ ӯ
Талхе, ки ҳазор они ширин арзад.
ҷ

Аммо шуморе аз Хайёмшиносон бар ин боваранд, ки рубоиҳое, ки ба Хайём нисбат дода мешаванд,
аслан маълум нест, аз Хайём бошанд. Онон муътақиданд, ки рубоиёти илҳоқ бисёр дар тайи қурун ба ӣ
рубоиёти асили Ҳакими Нишопур пайвастаанд ва бисёре аз рубоиг ён ба далоиле чанд, аз умла бим
ӣ ӯ ҷ
аз авзоъи сиёс , надоштани шаҳомати коф барои баёни ақоиди хеш ва ё ба манзури барх рдор аз
ӣ ӣ ӯ ӣ
шуҳрати Хайём ва тарви и сурудаҳои хеш дар сояи ин шуҳрати оламгир, сурудаҳояшонро ба мансуб
ҷ ӯ
кардаанд.
Ба ҳамин хотир аст, ки камтар шахсиятеро метавон ёфт, ки чун Хайёми Нишопур дар миёни ду изҳори
ӣ
назарҳои мутаноқиз гирифтор омада бошад. Гур ҳе Хайёмро кофир ва мулҳид, ва гур ҳе с ф ва зоҳид
ӯ ӯ ӯ ӣ
гуфтаанд.
Аммо ба назар мерасад ҳақиқат дар мавриди Хайём ҳамон аст, ки Устод Аллома аъфар мег яд. ,
Ҷ ӣ ӯ Ӯ
Хайёмро мутакаллиме муътақид ба мабонии дин медонад ва бо ишора ба алқоб ва ановини
пуразамате назири Ҳаким, Хо а, Имом, Ҳу ату-л-ҳақ, Шайху-л-Имом, Ашшайху-л-А алл, Аллома ва
ҷ ҷҷ ҷ
ғайра, ки муосирони Хайём дар бораи вай ба кор бурдаанд, мег яд: «
ӯ Итлоқи чунин алқобе ба касе ки
мубаллиғи пучгарой ва муътақид ба лаззатпараст бошад, на бо мавозини фарҳанги р згори
ӣ ӣ ӯ ӯ
созгор аст ва на метавонад қобили тав еҳ бошад
ҷ .»

Дастхатҳои рубоиёти Умари Хайём дар китобхонаи Бодлеяни Донишгоҳи Оксфорд, ки соли 1460 сабти ном шудааст, маҳфуз
мебошад.
Р зе, ки гузаштааст, аз ёд макун,ӯ ӯ
Фардо, ки наёмадаст, фарёд макун.
Аз н-омадаву гузашта бунёд макун,
Холи хуш бошу умр барбод макун.
• ЗИЁДА АЗ НУҲСАД СОЛ МЕШАВАД, КИ НОМУ ОСОР ВА ФАЛСАФАИ УМАРИ ХАЙЁМ ДИҚҚАТИ АҲОНИЁНРО
Ҷ
БА ХУД МЕКАШАД. МЕТАВОН ЯК СИЛСИЛА АЛОҚАМАНДОНИ ТАР УМА ВА ТАҲҚИҚИ ОСОРИ УМАРИ
Ҷ
ХАЙЁМРО БО МУҲАББАТ НОМ БУРД, КИ ОНҲО УМРИ ХЕШ САРФИ ОМУЗИШИ ЗИНДАГИНОМА ВА
РУБОИЁТИ

УМАРИ ХАЙЁМ ГАРДОНИДААНД. БА МОНАНДИ К. БАЛМОНТ, И. ТХОРЖЕВСКИЙ, Л. НЕКОРА, О. РУМЕР, А.
СТАРОСТИН, С. ЛИПКИН, М. ВАТАГИН,Т. СПЕНДИАРОВА, Г. ПЛИСЕТСКИЙ, Г. СЕМЁНОВ, Н. СТРЕЖКОВ, В.
ЗАЙТСЕВ, С. БОНУ, К. АРСЕНЕВА, Д. СЕДИХ, В. МИКРЮКОВ, А. РЕВИЧ, В. ДЕРЖАВИН, М. СИНЕЛНИКОВ, Н.
ОРЛОВА, А. КУШНЕВ, А. ШЕРБАКОВ, И. СЕЛВИНСКИЙ, Л. ПЕНКОВСКИЙ ВА ДАҲҲО ДИГАРОН. СОЛИ 2007
ТАР УМАИ САД РУБОИИ УМАРИ ХАЙЁМ ДАР БАРГАРДОНИ ВАЛЕРИЙ ЯРМАК НАШР ШУД. ИН ДАСТПАРВАРИ
Ҷ
ДОНИШГОҲИ ШВЕЙСАРИЯ (ШАҲРИ СЮРИХ), ДОНАНДАИ ЧАНДИН ЗАБОНҲОИ ДУНЁ, АЗ УМЛА ТО ИК ВА
Ҷ Ҷ Ӣ
КОРМАНДИ КУМИТАИ БАЙНАЛМИЛАЛИИ ҲИЛОЛИ АҲМАР (ЖЕНЕВА) БАРОИ САН ИШИ ҚАЛАМ ВА
Ҷ
САЙҚАЛИ ФИКР БА ТАР УМАИ РУБОИЁТИ УМАРИ ХАЙЁМ АЗ ЗАБОНИ ТО ИК БА РУС ПАРДОХТ.
Ҷ Ҷ Ӣ Ӣ

Ҷараёни зиндагии Умари Хаём

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish