Асаб тизими касалликлари билан касалланган беморларда ҳамширалик текширувлари ва муолажалари

Асаб тизими касалликлари билан касалланган беморларда ҳамширалик текширувлари ва муолажалари Асаб тизими касалликлари  Инсульт  Бош мияда қон айланишининг ўткинчи бузилиши ёки транзитор ишемик ҳужум  Периферик нейропатия 2 Ҳамшира билиши керак  Бош мияда қон айланишининг ўткинчи бузилиши ёки транзитор ишемик ҳужум (ТИҲ): кичик-инсульт деб аташади, унинг инсультдан фарқи белгилари қисқа намоён бўлади ва тез ўтиб кетади. Яъни бемор касалликдан тўлиқ тикланади ва асл ҳолига қайтади.  Периферик нейропатия-периферик нерв тизимининг зарарланиши ҳисобланади.  3 Транзитор ишемик ҳужум келиб чиқиш сабаблари  Руҳий таъсир: Жаҳл, хавотир, руҳий зўриқиш (депрессия), кўнгил қолиши ва нима қилишни билмаслик ҳислари - барча учун умумий ҳиссиётлар ҳисобланади 4 Ҳамшира муолажаси:  Оиланинг бошқа аъзолари билан бўлган ўзаро мулоқот ва ҳар қандай жинсий муносабатлари бўйича маслаҳатлар бериш  Доимо руҳий зўриқиш ва хавотирлик бўйича муаммоларни, умуман олганда руҳий ва ҳиссий ўзгаришларни баҳолашни ўтказиш. Асаб тизими касалликларида беморларда кузатиладиган ҳолатлар  Руҳий зўриқиш (депрессия) – кўп беморларда кучли ёки оғир йиғи ҳуружлари ва иложсизлик ҳиссининг пайдо бўлиши,  ўзларини жамият учун кераксиздек ҳислар пайдо бўлиши,  Хавотир – беморларда қўрқув ва беҳаловатлик ҳамда назорат қилиб бўлмайдиган ваҳима(ваҳима ҳуружи)нинг пайдо бўлиши,  6 Беморларга когнитив (ақлий) таъсир кўрсатиш  Коммуникацияли – вербал (нутқ) ва ёзма кўникмаларни тиклаш  Ориентацияли–табиий сезги, атроф муҳитга нисбатан ўзининг қаердалигини англаш  Хотира мустаҳкамлаш  Фикрни жамлаш  Бажарувчи фаолият – режалаштириш, муаммони ҳал қилиш, ҳолатни баҳолаш  амалиёт – одатий жисмоний фаолиятни бажариш, масалан кийиниш ва чой дамлаш Жисмоний қайта тикланиш  Беморни маълум вазифаларни бажаришига эришишга ҳаракат қилиш  Бирор нарсани ушлаш, кўтаришга эришиш  Аҳвол яхшилангач мураккаб вазифаларни бажартиришга эришиш.  Бемор физиотерапиянинг қисқа курсларини олади, уларнинг давомийлиги бир неча дақиқани ташкил этади, беморнинг мушак кучи ва назорат қилиш қобилияти тикланишига билан вақт узайтирилади. Беморни парваришида иштирок этган оила аъзоларига маслаҳатлар  Инсульт ўтказган беморни парвариш қилаётган оила аъзолари, ўзларининг жисмоний ва руҳий ҳолатлари ҳақида ҳам қайғуришлари керак.  Сабрли ва ижобий бўлиш 9 Гидроцефалия Геморрагик инсульт натижасидаги шикастланишлар ортиқча суюқлик ҳосил бўлишига олиб келиши мумкин. Белгилари:  Бош оғриши  Кўнгил айнаш,қайт қилиш  Мувозанатни йўқолиши 10 Чуқур веналар тромбози (ЧВТ) Чуқур веналар тромбозининг белгиларига қуйидагилар киради:  Шиш, оғриқ  терининг илиқлиги  оғриқ ёки сезгирлик  қизариш, айниқса тиззадан пастда оёқ орқасида Ҳамшира бемор ва унинг оила аъзоларига асаб касалликларини олдини олиш бўйича маслаҳат бериши керак .  Соғлом парҳез ёки овқатланиш  Доимий жисмоний машқлар  Чекишдан воз кечиш ва спиртли ичимликларни ортиқча истеъмол қилмаслик  Машқлар 12 13 Периферик нейропатия белгилари:  Қўл ва оёқ панжаларида санчиш бўлиши ва сезгирликни йўқолиши  Куйдирувчи, ўювчи ёки санчувчи оғриқларнинг бўлиши  Организмнинг зарарланиш кузатилган қисмларида ҳаракатларнинг номувофиқлиги  Мушак ҳолсизлиги  Периферик нейропатия турлари Периферик нейропатия:  сенсор-мотор нейропатия;  автоматик нейропатияларга бўлинади.  Периферик нейропатияга олиб келувчи шикастланиш битта нерв билан чегараланса мононейропатия, бир нечта нерв билан чегараланса полинейропатия дейилади. 14 Сенсор-мотор полинейропатия белгилари  Зарарланган жойда санчиш ва чимчилаш сезгиларини пайдо бўлиши;  Оғриқ сезгисининг пасайиши ва увишиш ёки ҳароратни айниқса оёқ кафтларида ўзгариши;  Оёқ ва оёқ кафтларида куйишиш ва оғриқ ҳамда бу ҳолатни қўл кафтларга кучайиб борувчи полинейропатия белгиси сифатида тарқалиши;  Ўткир шиддатли оғриқ, унинг кўпинча кечалари кучайиши;  Мушак ҳолсизлиги;  Мувозанатни йўқотиш;  Мушак фалажи; 15 Автоматик нейропатия белгилари  Мувозанат ва ҳаракатни бузилиши  Дисфагия  Кўнгил айнаши ва/ёки қайт қилиш  Ахлат тута олмаслик  Қабзият ёки диарея  Ортиқча тер ажралиши  Жинсий заифлик (импотенция)  Юракнинг тез уриши (тахикардия)  Сийдик пуфагини тўлиқ бўшамаслиги  Мушак тонусининг пасайиши 16 Мононейропатия белгилари  Диплопия (нарсаларни иккита бўлиб кўриниши) ёки кўзнинг аниқ кўриши билан боғлиқ бошқа муаммолари  Кўзлардаги оғриқ  Юзнинг бир томонида заифлик ёки фалажланиш  Товон ёки болдир ёки кўкракдаги оғриқлар  Кафт туннел синдроми (КТС) – мононейропатия турларидан бири, кўпроқ қандли диабетли беморлар орасида тарқалган. 17 Ҳамшира, беморларга қуйидаги ҳолатларда тиббий ёрдамга мурожаат қилиш кераклигини маслаҳат беради:  Товондаги тузалмаётган шилиниш, ёрилиш ёки ярачалар  Оёқ товони ёки кафтларидаги увушиш, заифлик, санчиш ёки оғриқ ҳисси  Кўп ҳолларда гипотензия туфайли ўриндан тураётганда бош айланиши  Сийдик пуфаги ва ичаклар фаолиятидаги ўзгаришлар, яъни доимий ич кетиш ёки қабзият, тўсатдан сийдик ушлолмаслик 18 Периферик нейропатияни аниқлашда ишлатиладиган синов ва таҳлиллар  Нерв ўтказувчанлигини текширувчи синов ва электромиография  Нерв биопсияси  Нейропатик оғриқ 19 Ҳамшира беморга периферик нейропатияда ўзига-ўзи ёрдам кўрсатиш бўйича маслаҳатлар бериши керак:  Оёқ кафтини парваришлаш  Чекишни ташлаш  Соғлом меъёрий овқатланиш  Оёқ кафтини уқалаш  Оёқ кафтининг давомий қисилишини олдини олиш  уйқуни яхшилаш 20