Aseptika va antiseptika - Педагогика - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	10000UZS
Размер	928.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Ноябрь 2026
Расширение	pdf
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Педагогика

Aseptika va antiseptika

Купить

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
SOG’LIQNI SAQLASH VAZIRLIGI VA
XALQ TA’LIMI VAZIRLIGI
SAMARQAND DAVLAT TIBBIYOT
UNIVERSITET

MUSTAQIL ISH

“ASEPTIKA VA ANTISEPTIKA TAMOYILLARI.QO’LLAR
GIGIYENASI.QO’LLARNI YUVISH TEXNIKASI” MAVZUSIDA
YOZGAN KURS ISHI DASTURI

TAYYORLADI: _____________________________
TEKSHIRDI: _______________________________

Samarqand 2022

REJA:
I. MAVZUNING DOLZARBLIGI:
II.DASTURNING ASOSIY NAZARIY QISMI:
1. ASEPTIKA VA ANTISEPTIKA TAMOYILLARI.
2. QO’LLAR GIGIYENASI.
3. QO’LLARNI YUVISH TEXNIKASI
III.DASTURNING ASOSIY AMALIY QISMI:
1. ASEPTIKA VA ANTISEPTIKA TAMOYILLARI.
2. QO’LLAR GIGIYENASI.
3. QO’LLARNI YUVISH TEXNIKASI.
IV.XULOSA.

ANTISEPTIKA VA ASEPTIKA ASOSLARINI O'RGANISH, XIRURGIK
BEMOR BOLALARNI QABUL QILISHDA SANITAR ISHLOV
BERISHNING AHAMIYATI.
Qadimgi Dunyo tabiblari jaroxat yiringlashishining asosiy
sabablaridan biri iflos qo'lning ta`siridir deb bejiz aytishmagan.
Gippokrat va Ibn Sino jaroxatlarni bog’lash va yuvib tozalashda
faqat qaynatilgan suvdan, jaroxatdan chiqayotgan suyuqlikni
tez surib oladigan toza dokadan foydalangan, shuningdek
tozalash sifatini oshirish uchun uni vino bilan tuyintirgan. 1363
yilda Mondevil Gi De SHolpak va boshqa shifokorlar antiseptik
moddalar sifatida spirt, sirka kislota, qoramoy, skipidar, simob
kabi moddalardan foydalanishgan va usha davrlarda ham
jaroxatlar tez va birlamchi bitgan.

XIX asrning 40- yillarida N. I. Pirogov jaroxatni davolashda
karbol kislota, lyapis, spirt, yod nastoykasi ishlatgan va jaroxat
infekiiyasiga qarshi kurashish mumkinligini ko'p marta
ta`kidlagan. U o'zining "Umumiy harbiy-dala xirurgiyasining
boshlanishi" degan kitobida: "Shunday vaqt keladiki, travmatik
va gospital miazmalarni puxta o'rganish xirurgiyani boshqa
yo'nalishga olib boradi",- deb yozgan edi.

Venger akusher-ginekologi I. Zimmel'veys (Vena) 1847 yilda
akusherning iflos qo'li ko'zi yoriyotgaí homilador ayolni og'ir
oqibatlarga olib kelishini tushunib etdi va antiseptika usullariga
yondashib ish tuta boshladi. U qo'lni, asboblarni, tug'ruq
yo'llarini, shuningdek tug'ruqda kerak bo'ladigan hamma
narsalarni xlorli ohak eritmasi bilan dezinfektsiya qiladigan
bo'ldi. Aseptika va antiseptika vrachlarda katta qiziqish uyg'otdi.
Xirurgiya sohasida bu usullarni nemis xirurglari Trendelenburg
(1882), Bergman va Shimmel'bush, Esmarx va Noyberg
rivojlantirdilar. Shunday qilib, xirurgiyaning rivojlanish tarixi ikki
davrni o'z ichiga oladi: ming yillargacha davom etgan
antiseptikagacha bulgan davr va bir asrdan ko'proq, bo'lgan
antiseptika davri. Keyingi davr ichida xirurgiya katta odimlar
bilan rivojlandi. Lister antiseptik usulining salbiy tomonlari ham
ma`lum bo'lib qoldi. Bakteriyalarni yo'qotish maqsadida
qo'llaniladigan 2,5-5 % karbol kislota eritmalari tirik to'qimaga
ham salbiy ta`sir qilib, uning o'lishiga sabab bo'lishi, ko'p
miqdorda ishlatiladigan 5 % karbol kislota eritmasi bemor bilan
birga jarroxlarga ham salbiy ta`sir ko'rsatishi aniqlandi.

Paster va Koxning shu sohadagi izlanishlari jaroxatni
infektsiyadan saqlaydigan oddiy yo'llarini- aseptikani yaratdi. Bu
yangi yo'nalish xirurgik asboblarni ximiyaviy moddalarsiz

mikroblardan tozalash printsiplarini ilgari surdi. Shunday qilib,
amaliyotda ximiyaviy antiseptika fizikaviy aseptika bilan
almashtirildi. Bu qaynatish, yuqori harorat va bo'g' bilan amalga
oshirildi. Amaliy xirurgiya hozirgi kunda qo'llaniladigan aseptika-
sterilizatsiya usullari: instrumentlar, bemorga operatsiya
vaqtida ishlatiladigai kiyim-kechaklar, yopingich, bog'lamlar va
boshqa narsalarni yuqumsizlantirish yo'llaridan iborat. Bu
usulning keng tarqalishida N. I. Pirogovning shogirdlari
professor E. Bergman, uning yordamchisi Shimmel'bushning
xizmati kattadir. 1890 yilda Berlinda bo'lib o'tgan X Xalqaro
xirurglar anjumani jaroxatlarni davolashda aseptika
printsiplarini qo'llab-quvvatladi. Bu anjumanda Bergman Lister
usulisiz aseptika sharoitida operatsiya qilingan bemorni
namoyish qilib muvaffaqiyat qozondi. Aseptika usulining
rivojlanishi antiseptik moddalarni xirurgiyadan chetlashtirib
quydi.
Shunday qilib, XIX asr oxiri va XX asr boshlarida ishlab chiqilgan
aseptika va antiseptika printsinlari hozirgacha o'z kuchini
yo'qotgani yo'q.

Demak, aseptika - jaroxat va u bilan kontaktda bo’ladigan
bog’lam, instrument, ob`ektlarda va ma`lum bushliqqa tushishi
mumkin bo’lgan mikroblarga, shuningdek kasallik tarqatuvchi
turli mikroorganizmlarga qarshiqollaniladigan amaliy ishlar
kompleksidir. Shu maksadtsa mikroblarni yukotish uchun fizik

usullardan (kaynatish, kuydirish, avtoklavda sterillash,
ul'trabinafsha nur-lar bilan nurlantirish, sterillangan havodan)
foydalaniladi.
Antiseptika deganda esa jaroxat patologik tuzilmasidagi yoki
organizmdagi mikroblarni yuqotish yoki miqdorini
kamaytirishga qaratilgan tadbirlar tushuniladi.
Antiseptikaning maqsadi-teri ustidagi shartli patogen mikrob va
parazitlarning miqdorini, shuningdekularning rivojlanish xavfini
kamaytirish (tranzitor flora) bilan birga, teri ostida tabiiy
mikroblar kupayishiga (mahalliy flora) yul quymaslikdan iborat.
Shuningdek antiseptika quyidagi vazifalarni bajarishi lozim: a)
teri, shilliqqavat va jaroxatni tozalash, b) nekrozga uchragan
to’qima va patologik tuzilmalarni kesib olib tashlash, v) spetsifik
antiseptik tozalash, g) antiseptik moddalarning kuchini
tenglashtirish (neytrallash), d) teri va shilliqqavatda tabiiy
bo’ladigan mikroflorani tiklash.
Jaroxatda og'ir yiringli jarayonni chaqiruvchi har xil
mikroorganizimlarga qarshi kurash mexanizimlarini ishlab
chiqilmaganda, hozirgi xirurgiya yutuqlariga erishilmasdi.
Xirurgiya tarixidan bilamizki, infektsiyalarga qarshi kurashning
ikki xil yo'li bo'lgan: Antiseptika va Aseptika
Antiseptika ( grek. so'z bo'lib anti- qarshi, septika- yallig’'lanish)
jaroxatga yoki to'qimaga tushgan mikroblarga qarshi kurash
va aseptika (tozalik) - jaroxatga infektsiya tushishini oldini olish.
Rejali ravishda qilinadigan aseptika va antiseptika zamonaviy
xirurgiyaning muhim tamoyillaridan sanaladi. Aseptika
antiseptika bilan birgalikda steril sharoitlar yaratishni
ta'minlaydigan tadbirlarga asosan xirurglar faoliyatiga
imkoniyatlar ochadi. Mikroblarni rivojlanishi uchun, hayoti

uchun qulay sharoit kerak, ya'ni: harorati, osmotik bosimi va ion
bir hilligi ta'minlanishi kerak. Klinik amaliyotda antiseptik
vositalarni ishlatilganda mikroorganizimlarda moddalar
almashinuvi va strukturasi buziladi. Shu tariqa antiseptik
vositalar o'zining bakteriosatik ta'sirini bildiradi. Agar antiseptik
moddalar mikrob plazmasiga kirsa tarkibidagi oqsil moddasini
ivishiga olib keladi, o'z yo'lida mikrob xujayrasini o'limiga sabab
bo’ladi va bunda antiseptik moddalar o'zining bakteriolitik
ta'sirini bildiradi.
Antiseptik omil turlari mikroorganizmga ta'siriga qarab
bo'linadi:
- Mexanik
- Fizikaviy
- Kimyoviy
- Biologik
Mexanik antiseptika - bu mexanik yo'l bilan mikroorganizmlarni
jaroxatdan olib tashlashdir.
Mexanik antiseptika usullariga quyidagilar kiradi: jaroxatga
ishlov berish (jaroxatdan yot jismlarni, yiringlarni, va qon
laxtalarini olib tashlash, hamda nekrozga uchragan to'qimalarni
kesib olib tashlash tushuniladi.
Fizikaviy antiseptika - jaroxatni davolashda va yallig’lanishga
qarshi kurashda asosiy zamonaviy usullardan biridir.
Fizikaviy antiseptikani asosini quyidagilar tashkil etadi - issiqlik,
har xil lampalar, ovoz tovushlari, har xil nurlar, atrof muhit
(havoning namligi va uning harorati), jarohatni ochiq qoldirish
va gigroskopik usullar. Shunindek fizikaviy antiseptikaga

fizioterapevtik davolar ham kiradi, bular: UVCH-terapiya,
elektroforez usullari, diotermiya usuli, ozonoterapiya usuli,
davolovchi loylar va boshqalar.
Infektsiyani organizmga tarqalishini oldini olishda va
yallig’lanish infiltratini so'rilishini ta'minlash maqsadida (UN) -
ul'trabinafsha nuri bilan kam miqdorda nurlash ishlatiladi. Bu
organizimni immunitetini, aglyutinlarni miqdorini va qon-
plazma elementlarini miqdorini oshiradi.
Oxirgi o'n yilda lazer nuri bilan davolash ko'p qo'llanilib
kelmoqda. Lazer bilan davolashda lazerni kam miqdordagi nuri
foydalanilib kelinmoqda. Bunda geliy-neonli lazer nurlari
monoxromatik doirani hosil qilb teriga 0.61 mm; mushakga 2.04
mm gacha ta'sir qiladi. Shuningdek ul'tratovush usullari xam
davolashda keng qo'llanilib kelinmoqda.
Kimyoviy antiseptika - mikroorganizmlarga qarshi kurashda
turli xil kimyoviy moddalarni qo'llash usulidir. Hozirgi kunda
strukturasiga ko'ra turli xil kimyoviy moddalar ishlatiladi.
Ular bo'linadi:
Neorganik strukturali moddalar - galoidlilar (xlor va uning
birikmalari, yod va uning birikmalari);
Oksidlovchilar (bor kislotasi, kaliy permanganat, vodorod
peroksid);
Og’ir metallar(simob, kumush va alyuminiy).
Organik strukturali moddalar - fenollar, salitsil kislotasi va
farmaldigidlar kiradi.
Shuningdek kimyoviy antiseptiklarga kiradigan bakteriyalarga va
yallig’lanishga qarshi moddalar ham bor. Ularga sul'fanilamid

gruppasiga kiradigan antibiotiklar, nitrofuranlar gruppasiga
kiradiganlar va sintetik usulda olinadigan turli gruppadagi
antibiotiklar.
Sul'fanilamid gruppasiga kiradigan moddalar - streptotsid,
norsul'fazol, urosul'fan, sul'fapiridazin. Ular mikroorganizimga
ta'siriga ko'ra bakteriostatik mexanizmiga ega. Ya'ni, hujayra
hayoti uchun zarur moddalarni sintezini (folieviy va
digidrofoliyeviy kislotalarni) to'xtatadi.
Nitrofuran preparatlari 5-nitrofuran hosilalari hisoblanadi va
ta'siriga ko'ra keng ta'sir doirali antibiotiklarga yaqin turadi.
Lekin ba'zi hollarda ular ko'prok aktivlikga ega va kam zaxarliligi
bilan ajralib turadi, keng ta'sir doirasiga ega, ko'pchiligi
grammusbat va grammanfiy bakteriyalarga, spiroxettalarga,
sodda hujayrali parazitlarga va yirik viruslarga aktiv tasir
ko'rsatadi. Bu preparatlarni tabletka formasi ichishga beriladi -
furodonin, furazolidon, furagin, furazolin. Vena ichiga - salafur
yoki furagin K. tashqi teriga ko'llaniladigan shakillari - furatsillin.
Ko'pchilik kimyoviy preparatlar klinik amaliyotda to'qimalarni
kontakt va implantatsion zaxarlanishni oldini olish uchun,
instrumentlarda, qo'l terisida va tikuv materialidagi mikroblar
sterilizatsiyasida ishlatiladi. Shuningdek spirt, yod eritmasi,
chumoli kislota eritmasi, dioqtsid 1:5000, xlor geksidinning 20%
eritmasi jarrox qo'liga ishlov berish uchun ishlatiladi.
Instrumentlarni sterilizatsiyasi uchun chumoli kislota eritmasiga
formaldigitni 2% spirtli eritmasini, yoki glyutal'degidni 2%
eritmasi solinadi.
Biologik antiseptika - bu tirik organizimlar hayot faoliyati
natijasida olinadigan maxsus preparatlar: zardoblar, vaqtsinalar,
tabiiy biologik antibiotiklar va faglarni o'z ichiga oladi.

Antiseptik vositalar (yunoncha «anti»- qarshi, «septikos» -
yiringli, yiringlashni chaqiruvchi) keng ta'sir doirali mikrobga
qarshi vositalar, asosan yiringli yallig’lanishli jarayonlarini oldini
olish, yoki davolash uchun mahalliy qo'llaniladi (shilliq
qavatlarga).
Kam zaxarliligi bilan ajralib turuvchi antiseptiklar guruhiga
kiruvchi ba'zi preparatlar infektsion kasalliklarda,
kimyoterapiyalarda ham qo'llanilishi mumkin. Antiseptikada
sifatli kimyoviy moddalar ishlatiladi. Ular mikroorganizmlarni
yo'q qilishda yuqori aktivlikga va qisqa muddat ichida
mikroblarni yo'qotish hususiyatiga ega, mahalliy qo'llanilganda
zaharli hususiyati judayam past, jaroxatni bitishini tezlashtiradi
va mahalliy allergik hususiyati kam.
Aseptika deb jarohatga infeksiya tushmasligi uchun ko'riladigan
chora- tadbirlar sistemasiga aytiladi. Aseptika deganda jarrohlik
uchun ishlatiladigan asbob-anjomlarda, turli xil matolarda
infektsiyalarni batamom yo'q qilishi yoki sterilizatsiya qilish
tushuniladi.
Jaroxatga mikroorganizmlar tushish yo'llari quydagicha bolishi
mumkin:
-havo - tomchi yo'li orqali (havodagi changlardan, mayda so'lak
tomchilardan)

-anjomlardan (jarroxlik instrumentlaridan, bog'lov
materiallaridan va steril bo'lmagan qo'llardan)

-kontakt yo'li orqali
-implantatsion yo'l orqali (jarroxlik iplaridan, har xil
protezlardan endogen yo'l orqali (organizmning o'z infektsiyasi)
Bu yo'llar bilan jaroxatga turli xil infektsiyalar tushishi mumkun.
Agar operatsiya paytida va undan keyin aseptikaga rioya qilinsa
jaroxatga infektsiya tushishini oldi olinadi. Bu o'z navbatida
jaroxatda yiringli- yallig’lanish jarayonini oldini olgan bo'ladi.
Havo infektsiyasi - jaroxatga operatsiya xonasi havosidan
mikroorganizmlar tushib, zararlanishidir. Uning oldini olishga
quydagi puxta uylangan tadbirlar sistemasidan iborat
operatsion blok rejimiga qattiq rioya qilish yo’li bilan muvofiq
bo’ladi. Xirurgiya bulimlarida va operatsiya bloklarida havo
infektsiyasini kamaytirish ularning tuzilishi hamda jixozlanishiga
bog’liq.
Tomchi infektsiyasi - jaroxatga suzlashish vaqtida tarqaladigan
sulak tomchilari tushganda paydo bo’ladi. Sulak tomlarining
havoga va boshqa xonalarga tushishiga tusqinlik qilish uchun,
himoya-maska tutish zarur.

Kontakt infektsiyaning amaliy turi katta, chunki ko’pchilik
hollarda jaroxatning ifloslanishi kontakt yuli bilan ruy beradi.
Ko’chada yoki daladagi bo’lgan jaroxat kontakt infektsiyaga tipik
misol bo’ladi. Mikroblar operatsion jaroxatlariga xirurg qo’lidan,
sterillanmagan instrumentlardan va bog’lov materiallardan
tushishi mumkin. Hozirgi vaqtda kontakt infektsiya profilaktikasi
operatsion hamshiralar va xirurglarning asosiy vazifasi

hisoblanadi. Sterilizatsiya fizik va ximiyaviy usullar bilan amalga
oshiriladi. Fizik usullarga termik va nur bilan sterilizatsiya qilish
(qaynatish, bosim ostida bo’g bilan sterilizatsiya qilish, quruq
issiqlik bilan sterilizatsiya qilish, gamma nurlantirish kiradi) (3 -
rasm).
Imlantatsion infektsiya - to’qimalar ichkarisiga infektsiyalardan
yoki et jisimlar (parchalar, chuplar, kiyim bosh bulaklari) bilan
birga tushadi. Tinchlik davrida implantatsion infektsiya aksariyat
choklar solish va protezlar quyish, suniy organni kuchirib
o’tkazishda, drenajlar quyishda yoki tasodifan qolib ketgan
tamponlar bilan bog’liq. Xirurg qo‘liga ishlov berish
Qo‘lga ishlov berish – kontakt infeksiyani profilaktika qilishning
muxim usulidir. Turli qo‘lga ishlov berish usullarining asosida 3 ta
muxim jarayon yotadi:
1. Qo‘llarni steril shyotka va sovun yordamida mexanik
tozalash.

2. Dezinfeksiya – qolgan bakteriyalarni antiseptik vositalar
yordamida yo‘qotish.
3. 70% yoki 90% li etil spirti yordamida qo‘l terisini oshlash.

Axamiyatli jarayonlardan biri qo‘l yuvishning ketma – ketligidir.
Avvaliga shyotka va sovun yordamida chap qo‘l har bir
barmog‘ining kaft yuzasi, so‘ng esa orqa yuzasi, oralari va tirnoq
yotoqlari yuviladi. Xuddi shu tartibda o‘ng qo‘l barmoqlari
yuviladi. Keyingi bosqichda avval chap, keyin o‘ng qo‘l kaftining,
va nihoyat bilaklarning orqa va oldingi yuzalari yuviladi. YAna bir
marotaba tirnoq yotoqlari shyotka bilan ishqalab yuviladi. Sovun
ko‘pigi oqar suvda yuviladi. Bunda suv oqimi barmoqlardan
tirsakka qarab yo‘nalgan bo‘lishi kerak .

10-rasm. Xirurg qo‘llariga ishlov berish texnikasi

Fyurbringer usuli – qo‘llar issiq suvda shyotka bilan sovunlab 10
daqiqa mobaynida yuviladi. So‘ng qo‘llar steril kalfetka bilan
artilib, 3 daqiqa mobaynida 70% li etil spirti bilan ishlov beriladi.
0,5% li simob dixloridi bilan 3 daqiqa mobaynida ishlov berilgach,
barmoq uchlariga yodning spirtla eritmasi surtiladi.

Alfeld usuli – qo‘llarning har biri 5 daqiqadan oqar suvda
shyotkalab yuviladi. Qo‘llarni yuvish vaqtida kaft qismi bilak
qismidan yuqoriroqda bo‘lishi kerak. So‘ng qo‘llar steril sochiq
bilan artilib, 5 daqiqa mobaynida 96% li etil spirti bilan ishlov
beriladi. Tirnoq yotoqlariga yodning spirtli eritmasi surtiladi.
Spasokukotskiy – Kochergin usuli. Qo‘lni yuvish uchun
mo‘ljallangan quruq tog‘oraga 5 ml 96% li spirt quyib, yoqiladi.
Tog‘orani har tomonga qiyshaytirib, uning ichki satxi kuydiriladi.
Tog‘oraga 1 l distillangan suv quyiladi va 5 ml nashatir spirti
(0,5% li nashatir spirti eritmasi) quyiladi. SHunday eritmada
qo‘lni 2 ta tog‘orachada 3 daqiqadan yuviladi. Qo‘lni oldin
shyotka bilan sovunlab yuvish shart emas. Qo‘lni amalda toza
bo‘lishining o‘zi kifoya qiladi. YUvish texnikasi: 1) steril salfetka
bilan avval har qaysi barmoqning kaft, so‘ngra chap panjaning
kaft va kaft orqa yuzasini, so‘ngra o‘ng qo‘lniki, shundan so‘ng
chap, keyin o‘ng qo‘lning bilak oldi qismini va nihoyat bilaklar
yuviladi, keyin qo‘llarni xuddi shu tariqa va yana 3 daqiqa
mobaynida boshqa tog‘orachada yuviladi; 2) qo‘l steril sochiq
bilan quritiladi; 3) qo‘lni 96% li spirtga ho‘llangan salfetka bilan
5 daqiqa mobaynida artiladi; 4) teri burmalari va tirnoq
yuzalariga yodning 5% li spirtdagi eritmasi surtiladi.

Xlorgeksidin biglyukonat bilan qo‘llarga ishlov berish.
Xlorgeksidin 20% li suvli eritma ko‘rinisha 500 ml li shisha
idishlarda ishlab chiqariladi. Qo‘llarga ishlov berish uchun 0,5% li
spirtli eritmasidan foydalaniladi. Preparat eritmasini 70% li etil
spirti bilan 1:40 nisbatda aralashtirish kerak. Avval qo‘llar sovun
bilan yuviladi va steril sochiq bilan artiladi, so‘ng 0,5% li
xlorgeksidin biglyukonat eritmasida namlangan paxtatampon
bilan 2 – 3 daqiqa mobaynida ishlov beriladi. SHuningdek
novoklens (novosol) – 4% li xlorgeksidin glyukonatning spirtli
eritmasi ham qo‘llaniladi.
Uchquduq tuman 2-son TSQ da quyidagi sanitariya
qoidalariga muvofiq antiseptika vositalaridan
foydalaniladi:
Galoidlar guruxi
Xloramin B. 1 – 3 % li eritmasini qo‘llarni, metal bo‘lmagan
instrumentlarni, kateter, drenajlar va perchatkalarni
dezinfeksiyalash uchun qo‘llaniladi.
Yod. Yodning 5 – 10% li spirtli eritmasi - kuchli antiseptik
vosita bo‘lib, bakteriotsib, bakteriostatik, kuydiruvchi va
oshlovchi ta’sirga ega.
Yodonat. 1% li eritmasi operatsion maydonga ishlov
berishda qo‘llaniladi.
Yodopiron. 0,1 % li eritmasi xirurg qo‘liga ishlov berishda,
1% li eritmasi operatsion maydonga ishlov berishda, 0,5 –
1% li eritmasi esa yiringli jaroxatlarni davolashda
qo‘llaniladi.

Lyugol eritmasi (yod – 1 qism, kaliy yodit – 2 qism, suv –
17 qism). Ketgutni sterillash, bakteriya tashuvchilarda
tomoq va xalqumni artishda ishlatiladi. Tireotoksik buqoq
bilan bemorlarni operatsiyaga tayyorlashda 10 – 15
tomchidan 2 maxal ichkariga tavsiya qilinadi.
Oksidlovchilar
Vodorod peroksidi. Vodorod peroksidining 3% li suvli
eritmasi jaroxatlarga ishlov berishda qo‘llaniladi. 6% li
eritmasi esa xirurgik instrumentlarni dezinfeksiyalashda
qo‘llaniladi.
Kaliy permanganati. Bu kuchli oksidlovchi. Suvli
eritmalarini og‘izni chayish, oshqozanni yuvish, yiringli
jaroxatlarga ishlov berish (0,1 – 0,5%) va kuyishlarni
davolashda (2 – 5%) qo‘llaniladi .
Noorganik kislota va ishqorlar
Borat kislotasi. 2 – 3% li suvli eritmasi ko‘k yiring
tayoqchasi bilan infitsirlangan, yiringli jaroxatlar, oqmalar,
bo‘shliqlarni yuvishda qo‘llaniladi.
Nashatir spirti eritmasi. 0.5% li eritmasi mikroblarga
qarshi va sporatsid ta’sirga ega. Spasokukotskiy –
Kochergin usulida xirurg qo‘liga ishlov berishda
qo‘llaniladi.
Natriy gidrokorbonat eritmasi. 2% li eritmasi qaynash
xaroratini 104 – 106ᵒS gacha oshiradi, meditsina
instrumentlarini sterillashda qo‘llaniladi. 1% li nashatir

spirti va 3% li vodorod peroksidi bilan aralashmasi esa
drenajlar va kateterlarni zararsizlantirishda qo‘llaniladi.

Spirtlar
Etil spirti. 70% li eritmasi dezinfeksiya qilishda, 96% li
eritmasi esa xirurg qo‘llarini oshlashda, steril ipakni
saqlashda, o‘tkir tig‘li instrumentlarni dezinfeksiya
qilishda qo‘llaniladi.
Aldegidlar
Formaldegid eritmasi yoki formalin (36,5 – 37,8%
formaldegid saqlovchi suvli eritma). Kuchli bakteritsid
ta’sirga ega. Rezina qo‘lqoplar, drenajlar, tibbiy
instrumentlarni dezinfeksiya qilishda qo‘llaniladi.
Xulosa sifatida shuni ta’kidlashim mumkin-ki,hozirgi
kunda butun dunyo bo’ylab COVID-19 ga qarshi kurash-
ommaviy emlash tadbirlari o’tkazilayotgan paytda har bir
inson o’zining, oilasining va butun xalqimizning
salomatligiga mas’ul,daxldor shaxs sifatida sanitariya-
gigiyena qoidaalriga muvofiq holda antiseptika
vositalaridan, niqoblardan to’g’ri foydalanishi ham
burchimiz, ham eng muhim vazifamiz!

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:

1. Tibbiyot kasbiga kirish. Xalmatova B.T., Oxunov A.O.,
Karimov M.Sh. va boshq. Darslik. Т. 2019 у.
2. Жаррохликда хамширалик иши. T.X.Каюмов
2003Файл
3. Справочник врача общей практики, Дж. Мерта,
1998Файл
4. Основы ухода за хирургическими больными, Глухов,
2015Файл
5. Шифокорнинг нутк маданияти ва бемор билан
мулокот санъати. Э.Й. Косимов, 2002Файл

Aseptika va antiseptika

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish