Ateroskleroz - sabablari, alomatlari, tashxislash, davolash va oldini olish - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	162.4KB
Покупки	0
Дата загрузки	21 Август 2024
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Ateroskleroz - sabablari, alomatlari, tashxislash, davolash va oldini olish

Купить

Ateroskleroz: sabablari, alomatlari, tashxislash, davolash va oldini olish

Ateroskleroz nima? • Ateroskleroz — bu qon tomirlarning surunkali kasalligi bo’lib, bunda tomirlar ichki devorida karash va blyashka shaklida xolesterin va ZPLP (zichligi past lipoproteinlar) to’planib qoladi, devorlarining o’zi esa qalinlashadi va elastikligini yo’qotadi. Qon tomir devorlari yog’ va cho’kindilar to’planishi natijasida qattiqlashib boradi, tarangligini yo’qotadi va natijada torayadi, bu esa a’zolarga qon borishini qiyinlashtiradi. Oxir-oqibat, qon tomiri to’liq yopilib qolishi mumkin. Agar bu kasallik qon ivishi buzilishlari bilan birga kechsa, tromboz va organlarning ishemik zararlanishiga moyillik ortadi.

• Ateroskleroz o’limga olib keladigan eng xavfli kasalliklardan biri hisoblanadi. Kasallik ko’pincha miya, yurak, qo’l-oyoqlarda qon aylanishi buzilib bo’lganidan keyin tashxislanadi, ya’ni kech. Ateroskleroz yurak-qon tomir kasalliklarining asosiy sababchisidir: yurak ishemik kasalligi va miokard infarkti . • Ateroskleroz bilan kasallanganlarning soni ularning yoshiga qarab ortib boraveradi, ya’ni bu kasallik ko’proq qari kishilarga xosdir. Shuning uchun shifokorlar buni qarilik kasalligi deb hisoblashadi, lekin kasallik yildan-yilga yosharib bormoqda, bu zamonaviy hayot tarzi bilan bog’liq.

Aterosklerozning alomatlari va belgilari • Ateroskleroz tizimli kasallik bo’lib, u odatda organizmning barcha asosiy qon tomirlariga ta’sir qiladi. Shundan kelib chiqqan holda, alomatlari ham har xil bo’ladi. Asosan yurak, miya, oyoqlar aziyat chekadi. Alomatlari o’ziga xosdir, ammo aterosklerozni qo’shimcha usullarsiz ham tashxislasa bo’ladigan darajada ravshan namoyon bo’lmaydi. • Uning belgilari qaysi a’zo qon aylanishi yetishmovchiligidan ko’proq aziyat chekayotganiga bog’liq. Har qanday ateroskleroz shaklida ikki simptomatik davr farqlanadi. Klinikgacha davrda jarayon endi boshlanayotgan bo’ladi, shuning uchun kasallikning muayyan ko’rinishi kuzatilmaydi. A’zolarning qon bilan ta

Yurak • Yurakdagi og’riq 75% holatlarda namoyon bo’ladi. Ateroskleroz toj tomirlarga ta’sir qiladi va miokardga kislorod va ozuqa moddalari borishini yomonlashtiradi. Yurak oziqlanish intensivligining o’zgarishiga o’ta sezgir bo’lgan organlardan biridir. Bu hususiyat bo’yicha faqat miya undan ustun turadi. Kasallik alomatlari darhol rivojlanadi, bemorning his-tuyg’ularini to’g’ri talqin qilish muhimdir.

Alomatlar davriy ro’y beradi va quyidagilarni o’z ichiga oladi: • Ko’krak sohasidagi og’riq. Bosadigan, o’tmas, kuchayib-so’nadigan yoki yonish hissi kabi bo’ladi (bu ishemik jarayon uchun xos alomatlar). Og’riq kurak, chap yelka, bilak va barmoqlarga tarqaladi (qon aylanish tizimining butun uzunligi bo’ylab); • Ko’krak qafasida bosim hissi (go’yoki ko’krak qafasiga og’ir yuk qo’yilgandek); • Nafas olish paytida og’riqli hislar (nafas chiqarishda ham); • Nafas olish buzilishlari.

Kamdan-kam hollarda yurak toj tomirlarning aterosklerozi quyidagi alomatlar bilan namoyon bo’ladi: • Chap tomon pastki jag’, quloq, bo’yin sohasida og’riq; • Yelkalarda og’riq; • Qo’l-oyoqlarda zaiflikni his qilish; • Sovqotish, terlash va varaja qilish (teri junjikishi) hissi; • Taxikardiya yoki bradikardiya (yurak ritmining buzilishi); • Qayt qilish va ko’ngil aynishi ; • Hushning chalkashishi yoki qisqa muddatga uni yo’qotish.

Oyoq va qo’llarda • Alomatlar quyidagicha: • Qo’lda yoki oyoqlarda sovuqlik his qilish; • Qo’llar yoki oyoqlar uzoq vaqt davomida bir xil noqulay vaziyatda bosilib qolgani kabi, ya’ni oyoq-qo’llarning uyushib qolishi; • Terining oqimtirligi: teri oqimtir tusda bo’ladi va tomir naqshlari aniq ko’rinadi (terining marmar rangi).

Oyoq-qo’l tomirlari aterosklerozining so’nggi bosqichlarida alomatlar yanada og’irroq namoyon bo’ladi: • Kerakli moddalarni yetarli miqdorda olmayotgan to’qimalar degeneratsiyasi (yog’ qatlamining ingichkalashi, tuklarining to’kilishi); • Oyoq-qo’llarda og’riq. Oyoqlarning arteriyalarida shikastlanish mavjud holatlarida «davriy cho’loqlanish» kuzatiladi. Og’riqlar son, dumba va kichik boldirlarda kuzatiladi va paroksismal xususiyatga ega bo’lib, natijada bemor cho’loqlanib qoladi; • Oyoqlarda yaralar paydo bo’lishi (to’qimalarning oziqlanishi yetishmasligi bilan bog’liq bo’lgan trofik yaralar); • Oyoq yoki qo’llardagi barmoqlarning qizarishi, doimiy shishlar rivojlanishi; • To’qimalarning nekrozi (gangrena).

Ateroskleroz uchun quyidagi xavf omillari ajratiladi: • Jins . Erkaklar ateroskleroz rivojlanishiga ayollarga nisbatan ko’proq moyil bo’lishadi. Ushbu patologiyaning dastlabki belgilari 45 yoshda, hatto undan ham oldin boshlanishi, ayollarda esa 55 yoshdan keyin kuzatilishi mumkin. Ehtimol, bu xolesterin va zichligi past va juda past lipoproteidlar almashinuvida estrogenlarning faol ishtiroki etishi bilan bog’liq bo’lishi mumkin; • Yosh . Bu tabiiy xavf omilidir. Yosh o’tishi bilan aterosklerotik jarayonlar kuchayadi; • Irsiyat . Albatta, bu ham ateroskleroz paydo bo’lishining sabablaridan biridir. Aterosklerozga sabab bo’luvchi omillar ko’p qirralidir. Shuning uchun gormonal fon darajasi, irsiy

• Zararli odatlar . Chekish — tana uchun zaharidir. Bu odat ateroskleroz rivojlanishining yana bir sababchisi. Sog’lom qon tomirlarni xohlaysizmi — chekishni to’xtating! Spirtli ichimliklarga kelsak, qiziqarli bog’liqlik bor: kichik miqdordagi spirtli ichimliklar — har kuni 50 gramm aroq, 100 gramm sharob yoki 0,5 litr pivo aterosklerozning oldini olishni yaxshi usuli hisoblanadi. Shu bilan birga, bu miqdor jigar sirrozi rivojlanishiga hissa qo’shadi. Shunday qilib, birini davolab, ikkinchisini shikastlaymiz. Umuman olganda spirti ichimliklarni hatto juda oz miqdorda iste’mol qilish ham tavsiya etilmaydi, bular bir qator patologiyalar rivojlanishini kafolatlaydi; • Ortiqcha vazn . Bu omil at

Aterosklerozning turlari • Yurak tomirlari (koronar arteriyalar) aterosklerozi. Yurak ishemik kasalligi, stenokardiya va infarkt rivojlanishiga turtki beradi; • Aortal shakli. Aorta organizmdagi eng katta arteriyadir. Uning ateroskleroz bilan shikastlanishi barcha organlarga va tizimlarga sezilarli ta’sir qiladi; • Buyrak tomirlarining aterosklerozi. Qon aylanishining yetishmasligi buyraklar vazifalarining buzilishi va og’ir arterial gipertenziyani keltirib chiqaradi; • Miyani qon bilan ta’minlovchi tomirlarning aterosklerozi; • Oyoq va qo’llar tomirlarining aterosklerozi.

Xolesterin darajasi va ateroskleroz • Xolesterin maxsus kimyoviy birikma bo’lib, tabiati bo’yicha — yog’li spirt. Xolestirinning hujayra tuzilmasi va organoidlari sintezida ishtirok etishi isbotlangan (xolesterin hujayra qobig’i shakllanishida ishtirok etishi barchaga ma’lum). Biroq, qonda bu modda darajasining oshishi aterosklerotik kasallik va boshqa yurak qon-tomir kasalliklari yuzaga kelishi xavfini oshiradi, chunki bu organizmda lipid va lipoprotein modda almashinuvini buzilishidan dalolat beradi. • Ushbu kasallik rivojlanishini oldini olish uchun faqatgina yomon odatlardan voz kechish va qonda yog’li spirt kontsentratsiyasini doimo bir xil darajada saqlab turish kera

Ateroskleroz va qandli diabet kasalligi • Xolesterin me’da osti bezi hazm qildiruvchi shirasi va gormonlari sintezida faol ishtirok etadi va u qandli diabet rivojlanishining sababchisi bo’lmasa ham, uning kechishiga sezilarli darajada ta’sir o’tkazadi. • Qandli diabet qon tomirlarining aterosklerozi xavfini oshiradi (rivojlanish ehtimoli yarim baravar ortadi). Bundan tashqari tomirlarning aterosklerozi diabet kechishini og’irlashtiradi. Qandli diabet ishtirokida ateroskleroz kasalligi rivojlanishi xavfi erkaklarda ham, ayollarda teng darajada belgilanadi (agar diabet kasalligi bo’lmasa, ko’pincha erkaklar aziyat chekadi).

Ateroskleroz nimasi bilan xavfli? Rivojlanish bosqichlari • Statistika ma’lumotlariga ko’ra, ateroskleroz yurak-qon tomir tizimining eng keng tarqalgan kasalligi va butun dunyo bo’ylab aksariyat bemorlar o’limining asosiy sababchisidir. Ateroskleroz o’zgaruvchan bo’lib, kasallikning mohiyati qon tomirlari bo’shlig’ining torayishi yoki to’silishi bo’lishiga qaramasdan, u butun organizmga sezilarli darajada ta’sir qiladi. Qon aylanishining yetishmasligi yurak, miya, qorin bo’shlig’i organlari, oyoqlar va qo’llarga (kamdan-kam) ta’sir qiladi. Arteriyalarda qon aylanishining buzilishi kichik qon tomirlariga ham ta’sir qiladi, bu esa ikkinchi darajali ishemiyaga sabab bo’l

Patologiya rivojlanishida bir necha bosqichlar ajratiladi: • Yog’ dog’lari (yoki lipid dog’lar) shakllanishi bosqichi . Ushbu bosqichda aniq alomatlar kuzatilmaydi va bemor aterosklerozning mavjudligiga shubha qilmaydi. Ushbu bosqichning mohiyati arteriya devorlarida diffuz o’zgarishlardadir (lipoproteid komplekslarining molekulalari arterial devorning tuzilmasiga kirib, ingichka qatlam hosil qiladi). Tashqi tomondan, bu o’zgarishlar tomirning zararlangan qismi bo’ylab sarg’ish-jigarrang chiziqlar kabi ko’rinadi. Arteriyaning barcha to’qimalari shikastlanmaydi, faqatgina alohida qismlari. Jarayon juda tez rivojlanadi. Mavjud yurak-qon tomir kasalliklari va qandli diabet jarayonni yanada tezla

Zamonaviy davolash usullari • Odatda, 80% hollarda, ateroskleroz sababini va uning zararli ta’sirini bartaraf etish uchun dori-darmonlar bilan davolash yetarli bo’ladi. Maxsus dorilar bilan davolanish parhez tutish va jismoniy faoliyatning optimal tartibini tayinlash bilan birlashtiriladi. • Aterosklerozga qarshi preparatlar orasida bir nechta guruh dori- darmonlari ajratish mumkin:

Statinlar . • Eng mashhur statinlar guruhi preparatlari hali ham qo’llanilmoqda. Ularning ta’siri jigarni xolesterin ishlab chiqarish faoliyatini bostirishdir. Statinlar bilan parallel ravishda ateroskleroz bilan og’rigan bemorlarga yurak va ovqat hazm qilish tizimi faoliyatini qo’llab-quvvatlovchi dorilar buyuriladi (chunki statinlar aynan shu a’zolarga eng salbiy ta’sir ko’rsatadi). Zamonaviy tibbiyot olamining nufuzli olimlar va mutaxassislari statinlarning foydasini, shuningdek aterosklerozning rivojlanishida xolesterin rolini shubha ostiga qo’yishmoqda.

• Safro kislotasi sekversantlari . Jigarning safro kislotasi sintezi vazifasini sezilarli darajada pasaytiradi. Buning natijasida organizm normal va barqaror hazm qilish uchun ko’proq xolesterin sarflashi kerak bo’ladi. Uzoq muddatli qo’llanilganda ovqat hazm qilish tizimida buzilishlarga sabab bo’lishi mumkin. Kasallikning dastlabki bosqichida yoki patologiyaning oldini olish uchun tayinlanadi; • Fibratlar . Neytral yog’li tuzilmalarni — triglitseridlarni parchalaydi. Aterosklerozga qarshi kurashda yetarli darajada samarali, ammo jigar muammosi bo’lgan shaxslarga qat’iy ravishda qarshi ko’rsatiladi;

Nikotin kislotasi preparatlari • . Ular xolesterin bilan kurashmasligiga qaramay, tomir kengaytiruvchi va spazmolitik ta’sirga ega. Ular boshqa dorilar bilan birgalikda qo’llaniladi va medikamentoz terapiyaning muhim qismini tashkil qiladi. Biroq, qandli diabet, jigar va o’t pufagi kasalligi bo’lgan odamlarga nikotinlar qarshi ko’rsatiladi. Ularning o’rniga boshqa tomir kengaytiruvchi va spazmolitik preparatlar buyuriladi. • Konservativ davo shuningdek fizioterapiyani ham o’z ichiga oladi. Bu usul tana oxirlari ateroskleroziga uchragan shaxslar uchun ko’rsatiladi.

Aterosklerozning oldini olish • Avvalo chekishni tashlash, vaznni tartibga solish, ovqatlanishga ayrim cheklovlar kiritish, jismoniy faollikni oshirish kerak. • Organizmni qo’llab quvvatlash va aterosklerozni oldini olish uchun tarkibida tuz va xolesterin bo’lgan ovqatlarni kamroq yeyish kerak. Ko’proq yormalar, sabzavotlar, qaynatilgan baliq, qatiq, kungaboqar moyi va, albatta, har qanday mevalarni iste’mol qiling. • Aterosklerozda tana vaznini tartibga solish zarur chora hisoblanadi, chunki semizlik qon tomir asoratlarni keltirib chiqaradi va lipid almashinuvining buzilishi bilan tavsiflanadi. Vaznni kamaytirish uchun optimal yog’ miqdori bo’lgan past kaloriyali parhezlar va jismoniy

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar