axborot tex asosiy tusguncha - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	52.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

axborot tex asosiy tusguncha

Купить

Reja:
1. Axborot texnologiyasi tushunchasi.
2. Axborot texnologiyasining asosiy tavsifi.
3. Axborot texnologiyasining asosiy elementlari.
4. Axborot texnologiyalari taraqqiy etishining asosiy bosqichlari va
rivojlanish tendensiyasi .

Axborot texnologiyasi tushunchasi.
Texnologiyalar. “Texnologiya” grekcha so`z bo`lib mohirlik, ustalik, biror
ishni uddalay olishni anglatadi. Bu ma`lum bir jarayonga nisbatan qo`llanilgan.
Jarayon deganda esa maqsadga erishishga yo`naltirilgan xatti-harakatlar majmui
tushunilgan. Ushbu jarayon inson tomonidan tanlangan strategiya bilan belgilanadi
va turli xildagi vositalar, usullar yordamida amalga oshiriladi.
Umumiy hollarda texnologiya deganda, mahsulotni ishlab chiqarish
jarayonida amalga oshiriladigan xomashyo, material yoki yarim tayyor mahsulot
shakli, xususiyati, holatining o`zgarishi, uni qayta ishlash, tayyorlash usullarining
majmui tushuniladi. Bu biror bir ishni yuqori darajada uddalash deganidir.
Axborot texnologiyalari to`g`risida gap ketganda, material sifati ham,
mahsulot sifatida ham axborot ishtirok etadi. Biroq bu obyekt, jarayon yoki hodisa
to`g`risidagi sifat jihatidan yangi ma`lumot bo`ladi. Texnologiya xodimning
axborot bilan ishlash usuli va uslubi hamda texnik vositalar orqali namoyon
bo`ladi.
Axborot texnologiyasi – obyektning (axborot mahsulotining) holati, jarayon
yoki voqeaning yangi xususiyati to`g`risida axborot olish uchun ma`lumotlarni
yig`ish, qayta ishlash va uzatish vositalari va usullari majmuidan foydalaniladigan
jarayondir.
Moddiy ishlab chiqarish texnologiyasining maqsadi – inson yoki tizimning
ehtiyojini qondiruvchi mahsulot ishlab chiqarish sanaladi.
Axborot texnologiyasining maqsadi esa – axborot ishlab chiqarish bo`lib, uni
tahlil etish va uning asosida biror bir harakatga qo`l urish uchun tegishli qaror
qabul qilish .
Axborotlarni yig`ish, uzatish, to`plash, saqlash, taqdim etish va
foydalanish uslublari va usullari tizimi axborot texnologiyasi deb yuritiladi.
Axborot texnologiyasi avtomatlashgan va an`anaviy (qog`oz) ko`rinishija
amalga oshiriladi. Avtomatlashtirish hajmi va texnik vositalardan foydalanish turi
aniq bir texnologiyaning mohiyatiga bog`liq .

Avtomatlashtirish – bu inson ish faoliyatini mashina va mexanizmlar bilan
almashtirish demakdir. U texnik, iashkiliy va iqtisodiy mazmundagi hatti-
harakatlar hamda tadbirlar kompleksidan iborat bo`ladi, ishlab chiqarish jarayoni,
boshqaruv jarayonining u yoki bu ishini amalga oshirishda inson ishtirokini qisman
yoki butunlay cheklash imkonini beradi.
Moddiy va axborot texnologiyasining asosiy komponentlarini qiyoslash 1-
jadvalda berilgan.
1-жадвал.
Маҳсулот ишлаб чиқариш учун технология компонентлари
Моддий маҳсулот Ахборот маҳсулоти
Хом ашё ва материаллар тайёрлаш Маълумотлар ёки бошланғич
ахборотни йиғиш
Моддий маҳсулот ишлаб чиқариш Маълумотларни қайта ишлаш ва
якуний ахборотга эга бўлиш
Истеъмолчиларга ишлаб чиқарилган
маҳсулотни сотиш Унинг асосида қарор қабул қилиш
учун якуний ахборотлар узатиш
Axborot texnologiyasining asosiy tavsifi.
Avtomatlashtirilgan axborot texnologiyasi (AAT) – boshqaruv
vqazifalarini hal etish uchun tizimli tashkil etilgan axborot jarayonlarini amalga
oshirish usul va vositalari majmuidir. U hisoblash texnikasi va aloqa vositalaridan
foydalaniladigan rivojlangan dasturiy ta`minotni qo`llash bazasida bajariladi.
Axborot texnologiyasining amalga oshirishdagi texnik vositalarning asosiy qisini
kompyuter texnikasi tashkil etgan uchun axborot texnologiyasi, ayniqsa zamonaviy
axborot texnologiyasi deganda kompyuter axborot texnologiyasi tushuniladi.
Zamonaviy axborot texnologiyasi (ZAT) (kompyuter axborot texnologiyasi)
– shaxsiy kompyuter va telekommunikatsiya vositalaridan foydalanuvchi uchun
qulay “interfeys”li axborot texnologiyasidir. Ma`lum bir turdagi kompyuter uchun

mo`ljallangan bir yoki bir necha o`zaro bog`liq dasturiy mahsulotlar zamonaviy
axborot texnologiyalarining vositasi sanaladi. ZAT ning asosiy tavsifi 2-jadvalda
keltirilgan.
2-jadval
Zamonaviy axborot texnologiyalarining asosiy tavsifi
Uslubiyot Asosiy belgisi Natija
Axborotni qayta
ishlashning asosiy yangi
vositasi Boshqaruv
texnologiyasiga
“joylashish” Kommunikatsiyaning
yangi texnologiyasi
Yaxlit texnologik
tizimlar Mutaxassislar va
menejerlar vazifasining
integratsiyalashuvi Axborotni qayta ishlash
bo`yicha yangi
texnologiya
Maqsadga qaratilgan
holda axborotni yaratish,
uzatish, saqlash va aks
ettirish Ijtimoiy muhit
qonunchiligini hisobga
olish Boshqaruv qarorlar qabul
qilishning yangi
texnologiyasi
Axborot texnologiyasining asosiy elementlari .
ZAT ning asosiy elementlari quyidagicha :
- ma`lum bir vaqt davomida axborotni kiritish va qayta o`zgartirish;
- tasvirni kiritish va unga ishlov berish;
- signal axboroti paydo bo`lgan yerda uni qayta ishlash;
- og`zaki axborotni qayta ishlash;
- foydalanuvchining SHK bilan faol muloqoti ;
- turli axborot tizimlarida mashinali modellashtirish;
- axborot almashuvining tarmoq texnologiyasi (dialog yuritish, video va
telekommunikatsiya, elektron pocha, vidioteka va x.z.);
- taqsimlangan tarmoq tizimlarida ma`lumotlarni multiprotsessor asosida
qayta ishlash;

- mahalliy, mintaqaviy va xalqaro tarmoqlar bo`yicha axborotni tezkor
tarqatish.
Axborot texnologiyasining bazaviy texnologiyasi bo`lib quyidagilar
hisoblanadi :
а ) texnik ta`minot texnologiyasi;
б ) telekommunikatsiya texnologiyasi;
в ) dasturiy ta`minot texnologiyasi.
Bu texnologiyalar hisoblash tizimlari va tarmoqlari arxitekturasining aniq
variantlari doirasida birgalikda harakat qiladi va birlashadi. Ularni ayrimlari
axborot texnologiyasi rivojlanishida hal qiluvchi rol o`ynaydi .
Axborot texnologiyalari taraqqiy etishining asosiy bosqichlari va
rivojlanish tendensiyasi.
XIX asrning ikkinchi yarmigachi “qo`l” axborot texnologiyasi rivojlangan
bo`lib, uning asosini pero, siyohdon va buxgalteriya daftari tashkil etgan.
Kommunikatsiya (aloqa) paket (rasiy xujjatlar solingan konvert) yuborish orqali
amalga oshirilar edi.
“Qo`l” axborot texnologiyasi o`rniga XIX asr oxirida “mexanik” texnologiya
kirib keldi. Yozuv mashinasi, telefon, diktafonning kashf etilishi, jamoa pochtasi
tizimining takomillashuvi – bular bari avvaliga axborotni qayta ishlash
texnologiyasida, so`ng ish mahsuldorligida sezilarli o`zgarishlar yuz berishiga
zamin bo`ldi.
XX asrning 40 - 60–yillarida “elektr” texnologiyasi paydo bo`lib, u yechib
almashtiriladigan elementlarga ega elektr yozuv mashinkalari, oddiy qog`ozdan
foydalanuvchi nusxa ko`chirish mashinasi, portativ diktafonlardan iborat edi.
60-yillarning ikkinchi yarmidan esa “elektron (yoki kompyuter)”
texnologiyasi yuzaga kela boshladi va axborotni shaklini emas, mazmunini
o`zgartirishga urg`u berila boshlandi.
Axborot texnologiyasining keyingi taraqqiyoti asosan kommunikatsiya
vositalari bilan bog`liq.

Xorijiy mutaxassislar axborot texnologiyalari rivojlanishiing beshta asosiy
tendensiyasini ajratib ko`rsatadi:
1. Axborot mahsulotlarining murakkablashuvi. Axborot vositasi
ko`rinishidagi axborot mahsuloti, ekspert ta`minoti txizmatining ma`lumotlar
bazasi stategik ahamiyat kasb eta boradi. Turli shakldagi (nutq, ma`lumot, tasvir)
axborot mahsulotlari eshitish, ko`rish va anglash uchun foydalanuvchining talabiga
ko`ra ishlab chiqiladi hamda unga qulay vaqtda va shaklda mahsulotni yetkazib
berish vositasi mavjud bo`ladi.
2. Birgalikda harakat qilish qobiliyati. Axborot mahsulotining ahamiyati oshib
borishi bilan mazkur mahsulotlarni kompyuter va inson yoki axborot tizimlari
o`rtasida ideal tarzda almashuvini o`tkazish imkoniyati ilg`or texnologik muammo
kasb etadi.
3. Oraliq bo`g`inlarni tugatish. Birgalikda harakatlanish qobiliyatining
rivojlanishi axborot mahsulotlari almashish jarayonining takomillashuviga,
so`ngra, axborot manbai yo`lidan iste`molchiga qarab oraliq bo`g`inlar tugatiladi.
4. Globallashtirish. Tashkilot yo`ldosh aloqa va Internet tarmog`ida
foydalanib axborot texnologiyalari yordamida hohlagan joyda va hohlagan paytda
ish olib borish mumkin.
5. Konvergensiya (uyg`unlashish). Konvergensiya AATning zamonaviy
rivojlanish jarayonining oxirigi bosqichi sifatida ko`rib chiqiladi. Bunda
mahsulotlaro va xizmatlar, axborot va dam olish, shuningdek, ovozli, raqamli
hamda videosignallarni uzatish kabi ish rejimlari o`rtisidagi farq yo`qoladi.

axborot tex asosiy tusguncha

Купить

Похожие документы
Tabiiy gеоgrafik fanlarni tizimlash muammolari
Tabiiy resurslar haqida ma’lumot yer usti va yer osti boyliklari
Tabiiy resurslar va ulardan foydalanish
Tafakkur
Tahliliy o‘qish asoslari