Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 114.7KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Информатика и ИТ

Продавец

Bohodir Jalolov

Axborot xavfsizligi va axborotlarni himoyalash usullari . Axborotlarni himoyalashning texnik va dasturiy vositalari. Axborotlarni himoyalash usullari. Identifikatsiya va autentifikatsiya masalalari

Купить
MAVZU:Axborot xavfsizligi va axborotlarni himoyalash usullari . Axborotlarni himoyalashning texnik va dasturiy vositalari. Axborotlarni himoyalash usullari. Identifikatsiya va autentifikatsiya masalalari. REJA: 1. Axborot xavfsizligi va axborotlarni himoyalash usullari . 2. Axborotlarni himoyalashning texni va dasturiy vositalari. 3. Axborotlarni himoyalash usullari. Identifikatsiya va autentifikatsiya masalalari. Axborot xavfsizligi ( inglizcha : Information Security , shuningdek, inglizcha : InfoSec ) — axborotni ruxsatsiz kirish, foydalanish, oshkor qilish, buzish, o zgartirish, tadqiq qilish, yozib olish yoki yo q qilishning oldini ʻ ʻ olish amaliyotidir. Ushbu universal kontseptsiya ma lumotlar qanday shaklda ʼ bo lishidan qat iy nazar (masalan, elektron yoki, jismoniy) amal qiladi. Axborot ʻ ʼ xavfsizligini ta minlashning asosiy maqsadi ma lumotlarning konfidensialligi, ʼ ʼ yaxlitligi va mavjudligini muvozanatli, qo llashning maqsadga muvofiqligini ʻ hisobga olgan holda va tashkilot faoliyatiga hech qanday zarar yetkazmasdan himoya qilishdir. Bunga, birinchi navbatda, asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar, tahdid manbalari, zaifliklar, potensial ta sirlar va mavjud xavflarni boshqarish ʼ imkoniyatlarini aniqlaydigan ko p bosqichli xavflarni boshqarish jarayoni orqali ʻ erishiladi. Bu jarayon xavflarni boshqarish rejasining samaradorligini baholash bilan birga olib boriladi. Ushbu faoliyatni standartlashtirish maqsadida ilmiy va kasbiy hamjamiyatlar texnik axborot xavfsizligi choralari, yuridik javobgarlik, shuningdek, foydalanuvchi va ma murlarni tayyorlash standartlari sohasida asosiy ʼ metodologiya, siyosat va tarmoq standartlarini ishlab chiqishga qaratilgan doimiy hamkorlik asosida ish olib boradi. Ushbu standartlashtirishga asosan ma lumotlarga ʼ kirish, qayta ishlash, saqlash va uzatishni tartibga soluvchi keng ko lamli qonunlar va qoidalar ta sir ko rsatadi. Biroq, tashkilotda agar doimiy ʻ ʼ ʻ takomillashtirish madaniyati to g ri shakllantirilmagan bo lsa, har qanday ʻ ʻ ʻ standartlar va metodologiyalarni joriy etish yuzaki ta sir ko rsatishi mumkin. ʼ ʻ Axborot xavfsizligining markazida axborotni himoya qilish faoliyati — uning maxfiyligi, mavjudligi va yaxlitligini ta minlash, shuningdek, tanqidiy ʼ vaziyatda har qanday murosaga yo l qo ymaslik masalasi yotadi ʻ ʻ . Bunday holatlarga tabiiy, texnogen va ijtimoiy ofatlar, kompyuterning ishdan chiqishi, jismoniy o g irlik va boshqalar kiradi. Dunyodagi aksariyat tashkilotlarning ish ʻ ʻ jarayonlari hanuz qog oz asosidagi xujjatlarga asoslangan, bo lib, tegishli axborot ʻ ʻ xavfsizligi choralarini talab qilsa-da, korxonalarda raqamli texnologiyalarni joriy etish bo yicha tashabbuslar soni barqaror o sib bormoqda ʻ ʻ . Bu esa axborotni himoya qilish uchun axborot texnologiyalari (IT) xavfsizligi bo yicha ʻ mutaxassislarni jalb qilishni talab qiladi. Ushbu mutaxassislar axborot xavfsizligi texnologiyasini (ko p hollarda ʻ kompyuter tizimlarining bir turini) ta minlaydi. Bu ʼ kontekstda kompyuter nafaqat maishiy shaxsiy kompyuterni, balki har qanday murakkablik va maqsadli raqamli qurilmalar, ya ni elektron kalkulyatorlar va ʼ maishiy texnika kabi ibtidoiy va izolyatsiya qilinganlardan tortib, sanoat boshqaruv tizimlari va kompyuter tarmoqlari orqali ulangan superkompyuterlargacha bo lgan ʻ raqamli qurilmalarni anglatadi. Yirik korxona va tashkilotlar o z bizneslari uchun ʻ axborotning hayotiy ahamiyati va qiymati tufayli, qoida tariqasida, o z xodimlarigaʻ axborot xavfsizligi bo yicha mutaxassislarni yollaydilar. Ularning vazifasi barcha ʻ texnologiyalarni maxfiy ma lumotlarni o g irlash yoki tashkilotning ichki ʼ ʻ ʻ tizimlarini nazorat qilishga qaratilgan zararli kiberhujumlardan himoya qilishdir. Axborot xavfsizligi bandlik sohasi sifatida so nggi yillarda sezilarli darajada ʻ rivojlandi va o sdi. U tarmoq va tegishli infratuzilma xavfsizligi, dasturiy ta minot ʻ ʼ va ma lumotlar bazasini himoya qilish, axborot tizimlari auditi, biznesning ʼ uzluksizligini rejalashtirish, elektron yozuvlarni aniqlash va kompyuter kriminalistikasi kabi ko plab professional ixtisosliklarni yaratdi. Axborot ʻ xavfsizligi bo yicha mutaxassislar mehnat bozorida yuksak barqaror bandlikka va ʻ yuqori talabga ega. Bir qator tashkilotlar ( ISC )² tomonidan olib borilgan keng ko lamli tadqiqotlar natijasida ma lum bo lishicha, 2017-yilda axborot xavfsizligi ʻ ʼ ʻ sohasi rahbarlarining 66 % o z bo limlarida ishchi kuchining keskin ʻ ʻ yetishmasligini tan olishgan va 2022-yilga kelib bu sohada mutaxassislarning tanqisligi darajasi butun dunyoda 1 800 000 kishini tashkil etishini taxmin qilgan. Tahdidlar va xavfsizlik choralari Axborot xavfsizligiga tahdidlar turli shakllarda bo lishi mumkin. 2018-yil ʻ uchun eng jiddiy tahdidlar „xizmat ko rsatish usulidagi jinoyatlar“ ʻ ( inglizcha : Crime-as-a-Service ), Internet mahsulotlari, ta minot zanjirlari va ʼ tartibga solish talablarining murakkabligi bilan bog liq bo lgan tahdidlar ʻ ʻ bo lgan ʻ [10] . „Xizmat ko rsatish usulidagi jinoyatlar“ yirik jinoiy hamjamiyatlar ʻ uchun darknet bozorida jinoiy xizmatlar paketini yangi paydo bo lgan ʻ kiberjinoyatchilarga arzon narxlarda taqdim etishning bir namunasidir. Bu yuqori texnik murakkablik yoki yuqori narx tufayli ilgari erishib bo lmagan ʻ xakerlik hujumlarini amalga oshirish imkonini beradi. Bu esa kiberjinoyatni ommaviy hodisaga aylantiradi [11] . Ko pgina tashkilotlar Internet ʻ mahsulotlarini faol tatbiq qilmoqdalar. Bu qurilmalar ko pincha xavfsizlik ʻ talablarisiz ishlab chiqilganligi bois, kiberhujumlar uchun qo shimcha imkoniyatlar ʻ yaratadi. Bundan tashqari, internet xizmatlarining jadal rivojlanishi va murakkablashuvi uning shaffofligini pasaytiradi, bu esa noaniq belgilangan huquqiy qoidalar va shartlar bilan birgalikda tashkilotlarga qurilmalar tomonidan to plangan mijozlarning shaxsiy ma lumotlaridan o z ixtiyoriga ko ra, ular ʻ ʼ ʻ ʻ bilmagan holda foydalanish imkonini beradi. Bundan tashqari, tashkilotlarning o zlari IoT qurilmalari tomonidan to plangan ma lumotlarning qaysi biri tashqariga ʻ ʻ ʼ uzatilishini kuzatishi mushkul masaladir. Ta minot zanjirlariga tahdid shundaki, tashkilotlar o zlarining yetkazib ʼ ʻ beruvchilari bilan turli xil qimmatli va nozik ma lumotlarni almashishadi, natijada ʼ ular ustidan bevosita nazorat yo qoladi. Shunday qilib, ushbu ma lumotlarning ʻ ʼ maxfiyligi, yaxlitligi yoki mavjudligini buzish xavfi sezilarli darajada oshadi. Bugungi kunda regulyatorlarning tobora ko payib borayotgan yangi talablari ʻ tashkilotlarning hayotiy axborot aktivlarini boshqarishni sezilarli darajada murakkablashtirmoqda. Masalan, 2018-yilda Evropa Ittifoqida qabul qilingan „Umumiy ma lumotlarni himoya qilish qoidalari“ ( ʼ inglizcha : General Data Protection Regulation, GDPR ) har qanday tashkilotdan istalgan vaqtda o z ʻ faoliyati yoki ta minot zanjirining istalgan qismida joylashtirilgan shaxsiy ʼ ma lumotlarning mazmuni, ularni qayta ishlash usullari, saqlanish va himoyalanish ʼ tartibi va qanday maqsadlar uchun xizmat qilishini ko rsatishni talab qiladi. ʻ Bundan tashqari, ushbu ma lumot nafaqat vakolatli organlar tomonidan tekshirish ʼ paytida, balki ushbu ma lumotlar egasining birinchi talabiga binoan ham taqdim ʼ etilishi lozim. Bunday muvofiqlikka rioya qilish muhim byudjet mablag lari va ʻ resurslarini tashkilotning boshqa axborot xavfsizligi vazifalaridan chetlashtirishni talab qiladi. Shaxsiy ma lumotlarni qayta ishlashni soddalashtirish uzoq muddatli ʼ istiqbolda axborot xavfsizligini yaxshilashni nazarda tutsa ham, qisqa muddatda tashkilotning xatarlari sezilarli darajada oshadi . Aksariyat odamlar u yoki bu tarzda axborot xavfsizligi tahdidlariga duchor bo lishadi. Masalan, ular zararli dasturlar (viruslar va kompyuter qurti, troya ʻ oti(kompyuter virusi) va firibgarlik dasturlari), fishing yoki identifikatorni o g irlash qurboni bo lishadi. Fishing ( ʻ ʻ ʻ inglizcha : Phishing ) — maxfiy ma lumotlarni (masalan, hisob, ʼ parol yoki kredit karta ma lumotlari) olishga ʼ qaratilgan firibgarlik harakatlaridir. Odatda, ular internet foydalanuvchisini har qanday tashkilotning ( bank , internet-do kon ʻ , ijtimoiy tarmoq va h.k.) asl veb- saytidan ajratib bo lmaydigan soxta veb-saytga jalb qilishga harakat qiladilar. ʻ Qoida tariqasida, bunday urinishlar tashkilot nomidan. soxta veb-saytlarga havolalarni o z ichiga olgan soxta elektron pochta xabarlarini ommaviy yuborish ʻ orqali amalga oshiriladi. Foydalanuvchi brauzerda bunday havolani ochib, o z ʻ hisob ma lumotlarini kiritib firibgarlarning o ljasiga aylanadi. 1964-yilda ingliz ʼ ʻ tiliga Andoza:Tr kiritilgan bo lib, unda kimningdir shaxsiy ma lumotlari (masalan, ʻ ʼ ko pincha fishing yo li bilan olingan ism, bank hisobi yoki kredit karta raqami) ʻ ʻ firibgarlik va boshqa jinoyatlarni sodir etishda foydalaniladi. Jinoyatchilar nomidan noqonuniy moliyaviy imtiyozlar, qarz olgan yoki boshqa jinoyatlarni sodir etgan shaxs ko pincha ayblanuvchining o zi bo lib qoladi va bu uning uchun ʻ ʻ ʻ jiddiy moliyaviy va huquqiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Axborot xavfsizligi shaxsiy hayotga bevosita ta sir qiladi va bu holat turli madaniyatlarda turlicha ʼ ta riflanishi mumkin. ʼ Hukumatlar , harbiylar , korporatsiyalar , moliya institutlari, tibbiyot muassasalari va xususiy korxonalar o z xodimlari, mijozlari, mahsulotlari, ʻ tadqiqotlari va moliyaviy natijalari haqida doimiy ravishda katta miqdordagi maxfiy ma lumotlarni to playdi. Agar bunday ma lumotlar raqobatchilar yoki ʼ ʻ ʼ kiberjinoyatchilar qo liga tushib qolsa, bu tashkilot va uning mijozlari uchun keng ʻ qamrovli huquqiy oqibatlarga, tuzatib bo lmas moliyaviy va ayanchli ʻ yo qotishlarga olib kelishi mumkin. Biznes nuqtai nazaridan, axborot xavfsizligi ʻ xarajatlarga nisbatan muvozanatli bo lishi kerak. Gordon-Lob[en] iqtisodiy modeli ʻ bu muammoni hal qilishning matematik apparatni tavsiflaydi [ . Unga ko ra axborot ʻ xavfsizligi tahdidlari yoki axborot xavflariga qarshi kurashishning asosiy usullari quyidagilardan iborat:  kamaytirish — zaifliklarni bartaraf etish va tahdidlarning oldini olish uchun xavfsizlik va qarshi choralarni amalga oshirish;  uzatish — tahdidlarni amalga oshirish bilan bog liq xarajatlarni uchinchi ʻ shaxslar: sug urta yoki autsorsing kompaniyalariga o tkazish; ʻ ʻ  qabul qilish — xavfsizlik choralarini amalga oshirish xarajatlari tahdidni amalga oshirishdan mumkin bo lgan zarardan oshib ketgan taqdirda moliyaviy ʻ zaxiralarni shakllantirish;  voz kechish — haddan tashqari xavfli faoliyatdan voz kechish AXBOROTLARNI HIMOYALASHNING TEXNIK VA DASTURIY VOSITALARI. Axborotlarni himoyalash Butun jahon axborot makoninig yaratilishi, shaxsiy kompyut е rlarning ommaviy ishlatilishi hamda kompyut е r tizimlarining rivojlanishi axborotlarni himoyalashning kompl е ks muammolarini k е ltirib chiqaradi. Bu tizimlarda ishonchli himoyani tashkil etish katta moddiy va moliyaviy xarajatlarni, murakkab tadqiqotlarni talab etadi. Shuningd е k, axborotlarning qimmatligiga qarab, himoya xarajatlarining optimal, maqsadga muvofiq darajasini ishlab chiqish zaruriyati tug`iladi. Yuqori darajada axborotlar xavfsizligini ta'minlovchi xarajatlarni hisoblash – mumkin bo`lgan tajovuzlarni to`liq o`rganish, ular har birining xavflilik darajasini aniqlashni taqozo etadi. «D е t е ktorlashtirilgan oby е ktlar». Zarar k е tiruvchi dasturlarni kim va nima uchun yaratadi? Avvalo - eng asosiy savolga javob b е raylik. Bu kimga k е rak? Nima uchun kompyut е rlar, tarmoqlar, mobil t е l е fonlari faqat foydali axborotlarnigina emas, balki turli xil zararli dasturlarni ham tarqatuvchi maskanga aylanib qoldi? Bu savolga javob b е rish qiyin emas. Barcha (yoki d е yarli barcha) kashfiyotlar, ommaviy foydalanish t е xnologiyalari — ertami-k е chmi b е zorilar, qalloblar, firibgarlar va boshqa jinoyatchilar vositalariga aylangan. Biror narsadan b е zorilik yoki jinoyatchilik maqsadida foydalanish imkoniyati paydo bo‘lishi bilanoq — albatta, mazkur yangi t е xnologiyalardan kashfiyotchi mo‘ljallagan maqsadlarda emas, balki aksincha g‘arazli niyatlarda yoki atrofdagilarga o‘z shaxsiyatini namoyon etish uchun foydalanadiganlar paydo bo‘ladi. Afsuski, bu qismatdan — kompyut е rlar, tarmoqlar, mobil t е l е fonlari, kompyut е r va mobil t е l е fonlari tarmoqlari ham ch е tda qolmadi. Bu t е xnologiyalardan ommaviy foydalanila boshlanishi bilanoq — ular yomon niyatlilar qo‘liga tushdi. Biroq yangilikning «jinoiylashishi» asta-s е kin sodir bo‘ldi: Kompyut е r b е zoriligi - Mayda o‘g‘rilik - Jinoiy bizn е s - Yarim maxfiy bizn е s ko‘rinishida paydo bo‘ldi. Kompyut е r b е zoriligi. Virus va troyan dasturlarining asosiy qismi ilgari endigina dasturlashtirish tilini o‘rganib olgan hamda bu sohada o‘z kuchlarini sinab ko‘rmoqchi bo‘lgan, biroq foydalanishda bundan yaxshiroq yo‘lini topolmagan talaba va o‘quvchilar tomonidan yaratilgan. Bunday viruslar faqatgina ularning mualliflari o‘zlarini namoyon etishlari uchun yaratilgan va yaratilmoqda. Shunisi quvonarliki, mazkur viruslarning ko‘pgina qismi mualliflari tomonidan tarqatilmagan, viruslar esa biroz vaqtdan so‘ng o‘z- o‘zidan saqlanayotgan disklari bilan nobud bo‘lgan yoki ularning mualliflari ularni h е ch qachon boshqa joylarga tarqatmaslik haqidagi xabarlari bilan antivirus (virusga qarshi kurashuvchi) kompaniyalariga jo‘natganlar. Virus yaratuvchilarning ikkkinchi guruhini dasturlashtirish san’atini to‘liq o‘zlashtirib ulgurmagan yoshlar (ko‘pincha talabalar) tashkil etadi. Virus yaratishlariga undovchi yagona sabab, bu o‘z xususiyatlaridan ko‘ngli to‘lmaganlik holati bo‘lib, uni kompyut е r b е zoriligi bilan to‘ldirishga intilishdir. Bunday «ustasi faranglar» qalamiga juda sodda va katta xatolarga yo‘l qo‘yib yaratilgan viruslar («talabalar» viruslari) mansubdir. Int е rn е t rivojlanishi va kompyut е r viruslarini yaratishga-o‘rgatishga yo‘naltirilgan ko‘plab v е b-saytlarning paydo bo‘lishi bilan shunday virus yaratuvchilarining hayoti ancha y е ngillashdi. Mana shunday v е b-r е surslarda tizimga kirish m е todlari, antivirus dasturlarini ochish uslublari, virusni tarqatish bo‘yicha batafsil tavsiyalarni topish mumkin. Ko‘pincha bu y е rda faqatgina biroz «mualliflik» o‘zgartirishlarini kiritish va tavsiya etiladigan usul bilan kompilyatsiya (qurama asar yozish) k е rak bo‘ladigan tayyor dastlabki matnlarni topish mumkin. Yosh jihatdan ulg ‘ ayib va tajriba orttirgan mazkur , virus yaratuvchilarining ko ‘ pchiligi , « prof е ssional » viruslar yaratib , ularni jahonga tarqatuvchi eng xavfli uchinchi guruhga kiradilar . Mana shu puxta o‘ylangan va yo‘lga qo‘yilgan dasturlarni malakali, juda ko‘p hollarda istе’dodli dasturchilar yaratadilar. Bunday viruslarda ma’lumotlarning tizimli muhitiga buzib kirishning yetarli darajada original algoritmlari, opеratsion muhitlar xavfsizlik tizimlaridagi xatolar, ijtimoiy injiniring va boshqa ayyorliklardan foydalanadi. Virus mualliflari to‘rtinchi guruhi alohida o‘rinda turadi — bu «tadqiqotchilar» ancha idrokli dasturchilardir, ular zararlantirish, ochish, antiviruslarga qarshilik ko‘rsatish va shu kabi umuman yangi mеtodlarni ixtiro qilish bilan shug‘ullanadilar. Ular yangi opеratsion tizimlarga kiritish usullarini o‘ylab topadilar. Bu dasturchilar viruslarni shunchaki viruslar uchun emas, balki «kompyutеr olami» imkoniyatlarini o‘rganish maqsadida «konsеptual» («Proof of Concept» — PoC) dеb ataluvchi viruslarni yaratadilar. Ko‘pincha bunday virus yaratuvchilar o‘z ijodlarini tarqatmaydilar, biroq viruslar yaratishga bag‘ishlangan ko‘p sonli intеrnеt-rеsurslar orqali o‘zlarining g‘oyalarini targ‘ib etadilar. Shu bilan birga, mana shunday «tadqiqotchilik» viruslaridan ham katta xavflar kеlib chiqadi — avvalgi guruh «profеssionallari» qo‘liga tushgan bu g‘oyalar tеzlikda yangi viruslarda paydo bo‘ladi. Yuqorida ko ‘ rsatib o ‘ tilgan viruslarning yaratuvchi guruhlari tomonidan yaratiladigan « an ’ anaviy » viruslar hozirgi kunda ham paydo bo ‘ lishda davom etmoqda — ulg ‘ aygan tin е yj е r - b е zorilar o ‘ rniga har gal tin е yj е rlar yangi avlodi k е lib qo ‘ shiladi . So‘nggi yillarda «bеzorilik» viruslari borgan sari o‘z ahamiyatini yo‘qotib borishi holati kuzatilmoqda, faqat global tarmoq va pochta epidеmiyalarini kеltirib chiqaruvchi zarar kеltiruvchi dasturlar bundan mustasno. Yangi «an’anaviy» viruslar soni sezilarli darajada kamayib bormoqda — 2005- 2006 yillarda ular 1990-yillar o‘rtalari va oxiriga qaraganda, bir nеcha bor kamaydi. Maktab o‘quvchilari va talabalarning viruslar yaratishga qiziqishlari yo‘qolishiga sabab quyidagicha bo‘lishi mumkin: 1990-yillarda MS-DOS opеratsion tizimi uchun virusli dasturlarni yaratish tеxnik jihatdan ancha murakkab, Windows dasturi uchun yaratishga qaraganda, bir nеcha bor oson bo‘lgan. Ko ‘ plab mamlakatlar amaldagi qonun hujjatlarida maxsus kompyut е r jinoyatchiligiga oid moddalar paydo bo ‘ ldi , virus yaratuvchilarining jazoga tortish holatlari k е ng yoritildi — bu holat , albatta ko ‘ plab talaba va o ‘ quvchilarning viruslarga qiziqishlarini susaytirdi . Bundan tashqari, ularda o‘zlarini namoyon etish uchun tarmoq o‘yinlari kabi yangi imkoniyatlar paydo bo‘ldi. Aftidan aynan zamonaviy o‘yinlar qiziqishlar yo‘nalishini o‘zgartirdi va kompyutеrlarga qiziquvchi yoshlarni o‘ziga jalb etdi. Shunday qilib, hozirgi kunda «an’anaviy» bеzorilik viruslari va troyan dasturlarining ulushi antivirus ma’lumotlar bazasiga kiritiladigan «matеriallarning» 5 foizini tashkil etadi. Qolgan 95 foizi shunchaki viruslardan ko‘ra ancha xavfli bo‘lib, ular quyida ko‘rsatilgan maqsadlarda yaratiladi. Mayda o‘g‘rilik. Pullik intеrnеt-sеrvislar (pochta, vеb, xosting) paydo bo‘lishi va ommaviylashib borishi bilan (o‘yinchi) kompyutеr andеgraundi boshqalar hisobiga tarmoqdan foydalanishga, ya’ni maxsus ishlab chiqilgan troyan dasturlari yordamida kimningdir logini hamda parolini (yoki turli zararlangan kompyutеrlardan bir nеcha login va parollarni) o‘g‘irlashga katta qiziqish ko‘rsatila boshlandi. 1997-yil boshida AOL (int е rn е t-provayd е r America Online) tizimidan foydalana olish parollarini o‘g‘irlovchi troyan dasturlarini yaratish va tarqatishning birinchi holatlari qayd etildi. 1998-yili, int е rn е t-xizmatlarining yanada k е ng tarqalishi bilan, boshqa int е rn е t-s е rvislari uchun ham shunday Troyan dasturlari paydo bo‘ldi. Shu turdagi Troyan dasturlari, viruslar kabi odatda int е rn е t- xizmatlari uchun haq to‘lash imkoniyati bo‘lmagan yoshlar tomonidan yaratiladi. Int е rn е t-s е rvislar arzonlashib borishi bilan shunday troyan dasturlarining soni ham kamayib borish dalili o‘ziga xos xislatdir. Ammo dial-up, AOL tizimlariga parollarni, ICQ, boshqa s е rvislardan foydalanish kodlarini o‘g‘irlovchi troyanlar butun jahon antivirus kompaniyalari laboratoriyalariga «k е lib tushuvchilar»ning katta qismini tashkil etmoqda. Axborot xavfsizligi har qanday kompaniyaning normal faoliyat ko'rsatishi uchun zaruriy shart bo'lib, u tashqi dunyo bilan bog'liq. Kompaniyalar sonining ko'payishi Internetni o'z biznesining tarkibiy qismlaridan biri sifatida ishlatishni kompaniyalar boshladi , buning natijasida AT-infratuzilmasida kompaniyaning ichki dasturlarining xavfsiz ishlashini ta'minlash uchun va dasturiy ta'minotning roli doimiy ravishda o'sib bormoqda. Bundan tashqari, bunday vositalarni joriy etishning iqtisodiy samarasini, hech bo'lmaganda ofis ilovalari yoki korxonalarni boshqarish tizimlarining samaradorligini baholash bilan solishtirish juda qiyin. Butler Group analitik kompaniyasining tasnifiga ko'ra, korxonalarning axborot xavfsizligini ta'minlash vositalarini uchta katta guruhga bo'lish mumkin: antivirus himoyasi, xavfsizlik devori va hujumlarni aniqlash vositalari. Agar dastlabki ikkita toifadagi vositalar juda keng qo'llanilsa, oxirgi guruh nisbatan yangi hisoblanadi, garchi xavfsizlik devori sinfiga tegishli ba'zi mahsulotlar hujumlarni aniqlash vositalarini o'z ichiga oladi.Quyida biz ushbu toifalarning har biri haqida batafsilroq to'xtalamiz, lekin avval biz axborot xavfsizligi buzilishlarining mumkin bo'lgan turlarini sanab o'tamiz. Qoidaga ko'ra, hujumlar muayyan jarayonlarni boshlash va korporativ resurslardan suiiste'mol qilish uchun ma'muriy imtiyozlarni olishga qaratilgan. Hujum tashqi tomondan ham, ichkaridan ham bo'lishi mumkin, ammo uning manbasidan qat'i nazar, birinchi qadam ma'muriy huquqlarni olishga imkon beradigan zaifliklarni izlash kerak. Afsuski, bunday zaifliklar ko'plab dasturiy mahsulotlarda mavjud va ko'pincha yaxshi hujjatlashtirilgan. Dasturiy mahsulotning "zaif havolasi" tomonidan ishlatilishi mumkin bo'lgan hujumlarning mumkin bo'lgan turlari ro'yxati juda kengdir - parollarni taxmin qilishdan veb-serverlarga hujumlar va veb-sahifalarga bajariladigan kodni o'z ichiga olgan ob'ektlarni kiritish (masalan, ActiveX boshqaruvlari). ) Eng keng tarqalganlari quyidagilarni o'z ichiga oladi: buferning toshib ketishi - ruxsatsiz foydalanuvchi hujum qilinayotgan dasturga juda ko'p miqdordagi so'rovlarni yuboradi, buning natijasida ushbu dastur bir vaqtning o'zida rejalashtirilgan hujumga reaktsiya bilan bog'liq holda ishlamaydi. Ushbu hujum turi uzoq vaqtdan beri ma'lum bo'lsa-da, ushbu zaiflik bilan ishlaydigan amaliy dasturlar hali ham yaratilmoqda ;  standart parollardan foydalanish - bu tur tarmoq ma'muri yoki ma'lumotlar bazasi ma'muriy parollarni o'zgartirmaslik uchun mo'ljallangan bo'lib, uning qiymati standart ravishda hujjatlashtiriladi va shuning uchun ma'lum;  zararli dastur (zararli dastur) - tarmoqni ruxsatsiz kuzatish, zaifliklarni qidirish va parollarni aniqlash uchun mo'ljallangan maxsus dasturlardan foydalanadi;  viruslar zararli dasturlarning bir turi; qoida tariqasida ma'lumotlarni yo'q qilish yoki tarmoqni buzish uchun xizmat qiladigan va o'z-o'zini tarqatish qobiliyati bilan ajralib turadigan ushbu dastur. Ko'pincha viruslar tarmoqni boshqarish yoki manbalardan ruxsatsiz foydalanish uchun foydalaniladi;  Xizmatdan bosh tortish (DoS) - bu tarmoqqa hujumlarning eng keng tarqalgan turlaridan biri.Bunday hujumning namoyon bo'lishining eng oddiy shakli tarmoqning barcha manbalari (yoki unda ishlaydigan dasturlar) boshqa manbalardan kelgan ko'plab so'rovlarga xizmat ko'rsatishi sababli to'liq qonuniy so'rovni bajarishdan bosh tortishdir.Shuni yodda tutingki, siz nafaqat o'z tarmog'ingizni bunday hujumlardan himoya qilishingiz, balki uni boshqa kompaniyalar tarmog'iga hujum qilish manbai sifatida ishlatishingizni ham oldini olishingiz kerak. Odatda, axborot xavfsizligi vositalari birgalikda ishlatiladi , shuning uchun ko'plab manbalar ko'pincha ma'lum mahsulotlar haqida emas, balki xavfsizlik platformalari - xavfsizlik platformalari haqida gapirishadi.Keyinchalik, bunday platformalarning eng keng tarqalgan tarkibiy qismlarini ko'rib chiqamiz. Antivirus dasturi Antivirus dasturi korxonani har xil turdagi virus hujumlaridan himoya qilish uchun mo'ljallangan.Bugungi kunga kelib, viruslarning tarqalishi asosan elektron pochta xabarlari orqali amalga oshiriladi, korporativ antivirus dasturlarining eng keng tarqalgan toifasi xabarlar ichida virus imzolarini taniydigan pochta serverlari uchun antiviruslardir.Shu bilan birga, ko'plab kompaniyalar fayl serverlari uchun antivirus dasturlarini , shuningdek Internet-provayderlar tomonidan ishlatiladigan ixtisoslashtirilgan dasturlarni ishlab chiqaradilar.  Antivirus dasturi quyidagi tarkibiy qismlardan iborat bo'lishi kerak.  sozlamalarni boshqarish dasturi;  fayllarni skanerlash va virusli imzolarni qidirish vositalari; Ma'lum viruslar ta'riflarini o'z ichiga olgan ma'lumotlar bazasi yoki kutubxona (shuni esda tutingki, antivirus dasturining muvaffaqiyatli ishlashi virus ta'riflarini o'z ichiga olgan ma'lumotlar bazalarini yangilashning muntazamligiga bog'liq). Gartner Group tahliliy kompaniyasining ma'lumotlariga ko'ra, antivirus dasturiy ta'minot bozorining etakchilari Network Associates, Symantec, TrendMicro hisoblanadi.Sophos, Computer Associates, F-Secure ham bozorda muhim rol o'ynaydi. Ushbu kompaniyalarning barchasi ish stoli tizimlari , fayl serverlari, SMTP shlyuzlari, Veb va FTP serverlari uchun mahsulotlar ishlab chiqaradi, shuningdek tarqatilgan tizimlarni qo'llab-quvvatlaydi. Yuqorida sanab o'tilgan mahsulotlar bilan bir qatorda, "Kasperskiy laboratoriyasi" va "DialogueScience" YoAJning korporativ antiviruslari Rossiya bozorida keng tarqalgan. Korporativ xavfsizlik devorlari Korporativ firewall lokal korporativ tarmoqqa kirish va chiqishni boshqaradi va sof dasturiy vositalar yoki apparat-dasturiy tizimlar bo'lishi mumkin. Xavfsizlik devori orqali o'tadigan har bir ma'lumot paketi u tomonidan tahlil qilinadi (masalan, kelib chiqishi yoki paketni uzatishning boshqa qoidalariga muvofiqligi), shundan so'ng paket uzatiladi yoki o'tkazilmaydi. Odatda, xavfsizlik devori paketli filtr yoki proksi-server rolini bajarishi mumkin, ikkinchi holatda , xavfsizlik devori so'rovlarni bajarishda vositachi sifatida ishlaydi, manbaga o'z so'rovini yuboradi va shu bilan mahalliy va tashqi tarmoqlar o'rtasida to'g'ridan-to'g'ri aloqani oldini oladi. Xavfsizlik devorini tanlashda kompaniyalar odatda mustaqil sinov natijalariga asoslanib ish tutadilar. Xavfsizlik devorlari sinovdan o'tkaziladigan eng keng tarqalgan standartlar ITSEC (Axborot texnologiyalari xavfsizligini baholash va sertifikatlash sxemasi) va Umumiy mezonlar standarti deb nomlangan IASC (Axborotni ta'minlash va sertifikatlash xizmatlari). Gartner Group nuqtai nazaridan korxona xavfsizlik devorlaridagi eng mashhur ishlab chiqaruvchilar - CheckPoint Software, Cisco Systems, Microsoft, NetScreen Technologies va Symantec Corporation. Eslatib o'tamiz, Check Point Software Technologies, Cisco Systems va NetScreen Technologies mahsulotlari - bu apparat va dasturiy ta'minot tizimlari, Microsoft va Symantec mahsulotlari esa standart kompyuter operatsion tizimlarida ishlaydigan oddiy kompyuterlarda ishlaydigan dasturiy vositalar. Hujumni aniqlash vositalari Hujumlarni aniqlash vositalari hujumga urinish sifatida talqin qilinishi mumkin bo'lgan hodisalarni aniqlash va bu haqida IT ma'murini xabardor qilish uchun mo'ljallangan. Ushbu vositalarni ularning ishlash printsipiga ko'ra ikki toifaga bo'lish mumkin: butun tarmoq trafigini tahlil qiluvchi vositalar (bu holda, tegishli deb nomlangan dasturiy ta'minotning qismi ko'pincha tarmoq ish stantsiyalariga o'rnatiladi) va ma'lum bir kompyuter trafigini tahlil qiluvchi vositalar (masalan, korporativ Web- server). Hujumlarni aniqlash vositalari, xavfsizlik devori kabi, dasturiy ta'minot shaklida ham, apparat-dasturiy kompleks shaklida ham amalga oshirilishi mumkin.Shubhasiz, bunday vositalar ehtiyotkorlik bilan sozlashni talab qiladi, shuning uchun bir tomondan haqiqiy hujum urinishlari aniqlansa, boshqa tomondan esa soxta ijobiy holatlar chiqarib tashlanishi mumkin. Gartner Group ma'lumotlariga ko'ra, hujumlarni aniqlash bo'yicha bozor etakchilari Cisco Systems , Internet Security Systems, Enterasys Networks va Symantec hisoblanadi. Butler Group ma'lumotlariga ko'ra Computer Associates va Entercept Security Technology, shuningdek, ushbu toifadagi xavfsizlik mahsulotlarining juda mashhur ishlab chiqaruvchilari hisoblanadi. Muayyan kompyuterning trafigini tahlil qiluvchi vositalar Symantec va Entercept Security Technology tomonidan ishlab chiqariladi. Cisco IDS 4210 mahsuloti - bu apparat-dasturiy kompleks, qolganlari oddiy kompyuterlarda standart operatsion tizimlarda ishlaydigan dasturiy vositalar. Xavfsizlik siyosati va standartlari haqida Ushbu maqolada muhokama qilingan dasturiy ta'minot kompyuterlar , tarmoqlar va ma'lumotlardan foydalanish qoidalarini, shuningdek, ushbu qoidalarning buzilishining oldini olish va agar mavjud bo'lsa, bunday holatlarga javob berishni belgilaydigan tegishli xavfsizlik siyosati mavjud bo'lmaganda to'liq foydasiz bo'lishi mumkin. Shuni ham ta'kidlaymizki, bunday siyosatni ishlab chiqishda, masalan, biznes sheriklariga korporativ axborot tizimidan ma'lumotlarni taqdim etishda, ma'lum bir faoliyat bilan bog'liq bo'lgan xavflarni baholash kerak.Bu borada foydali tavsiyalar xalqaro standartlarda, xususan, ISO 17799 axborot tizimlarining xalqaro xavfsizlik standartlarida mavjud. Xavfsizlik uchun apparat va dasturiy ta'minotni tanlash ko'p jihatdan ma'lum bir kompaniya tomonidan ishlab chiqilgan siyosat bilan belgilanadi. Tahlilchi bashoratlari Korporativ axborot xavfsizligi vositalari bozorining hozirgi holatini o'rganib chiqib, oxirida biz ushbu toifadagi mahsulotlar rivojlanish yo'nalishi bo'yicha ba'zi tahlilchilarning prognozlarini keltiramiz. Gartner Group prognozlariga ko'ra, korporativ axborot xavfsizligi bozorini rivojlantirishning asosiy yo'nalishlaridan biri bu dasturiy ta'minot va dasturiy ta'minot xavfsizlik devori , hujumlarni aniqlash vositalari, zaifliklarni qidirish vositalari, antivirus dasturlari va, ehtimol, vositalarni birlashtirgan xavfsizlik platformasi deb ataladigan keyingi rivojlanishdir. Elektron pochta tekshiruvi va spamga qarshi vositalar. Gartner Group ma'lumotlariga ko'ra, korporativ xavfsizlik texnologiyalarini rivojlanishiga ta'sir qiluvchi yana bir omil - bu Internet-servislardan foydalanishning ko'payishi bo'ladi. Shuning uchun, xavfsizlik devori va hujumlarni aniqlash vositalari ishlab chiqaruvchilari tarmoqlarni SOAP xabarlari va XML ma'lumotlarini kirish vositasi sifatida ishlatadigan hujumlardan himoya qilish uchun qo'shimcha vos italarni chiqarishni kutishlari kerak. Zamonaviy texnologiyalar o'rtacha inson hayotining barcha sohalariga - uy sharoitida ish kunidan kechgacha kirib keldi.Va odamlar foydalanadigan eng keng tarqalgan qurilmalardan biri - kompyuterlar, planshetlar va onlayn rejimda ishlaydigan turli xil mobil qurilmalar. Bir paytning o'zida axborotni muhofaza qilish aynan shunday taraqqiyot fondi oldida.Antiviruslarni himoyalash - bu kompleks chora- tadbirlarning bir qismidir.Internet har qanday tizimga tushganda muhim fayllarni buzishga yoki yo'q qilishga qodir bo'lgan dushman dasturlari bilan bezovtalanmoqda. ANTIVIRUSLARNI HIMOYA QILISH Turli viruslarning potentsial va dolzarb xavfliligini hisobga olgan holda, zamonaviy foydalanuvchilar ishonchli himoya choralari ko'rilmayapti.Zararli dasturni faollashtiradigan barcha jarayonlarni mustaqil kuzatish imkonsizdir.Shuning uchun xavfsizlikni muntazam ravishda yondashishingiz kerak. Ma'lumotlarning antivirus muhofazasini qo'llash bo'yicha qisqacha ko'rsatmalar Quyidagilardan iborat: - matn tahrirlovchisiga e'tibor bering va makrolarning bajarilishiga qarshi himoya qilish kerakligiga ishonch hosil qiling; - Har qanday raqamli media (flesh-disklar, disklar) ularning yordami bilan ishga tushirilmasdan oldin tekshirilishi kerak; - kompyuterda ishonchli virusga qarshi dasturni o'rnatish va u to'liq to'lanadi; - har qanday muhim axborotning davriy zahiralari ham dolzarbdir. Eng boshidanoq tushunilishi kerak bo'lgan narsa - erkin dasturiy ta'minotni saqlashga harakat qilishning befoydaligi.Agar axborotning antivirusli muhofazasini qo'llash bo'lsa Kompyuteringizda qimmatli ma'lumotlarni saqlash nuqtai nazaridan juda muhimmi, unda har qanday kesish usulidan foydalanish qiyin emas. VIRUS HAQIDA NIMA BILISHINGIZ KERAK Kuchli tahdidlar odatiy foydalanuvchilar va korporativ tarmoqlarning operatsion tizimlariga doimo ta'sir qilishini tushunish uchun ushbu mavzuni e'tiborga olish kerak . Shunday qilib, axborotlarni himoya qilish uchun virusga qarshi vositalar zararli dasturlarga qarshilik ko'rsatishga qaratilgan bo'lib, ular quyidagi mezonlarga muvofiq taqsimlanishi mumkin: - halokatli imkoniyatlar; - yashash joylari; - Virus ostida joylashgan algoritmning xususiyatlari; tabitatning qanday zararlanishiga yo'l. Boshqacha qilib aytganda, viruslar tizimning turli qismlariga yuklanishi va boshqa salbiy ta'sirga ega bo'lishi mumkin. Masalan, zararli dasturlar disklarni yoki boshqa ommaviy axborot vositalaridan, shuningdek, bajariladigan fayllarga yuklash qismlarini kiritishi mumkin. Bundan tashqari, tarmoqning ochiq joylarida tarqalgan ko'plab tahdidlar mavjud va ma'lum bir saytni yuklab olish yoki dasturni yuklab olish tizimiga kirish mumkin Buzilish darajasiga kelsak, viruslar ham zararsiz, ham xavfli. Ammo algoritmning xususiyatlariga qarab, har bir narsa biroz murakkab: ko'rinmas dasturlardan turli xil variantlarni makro-viruslarga uzoq muddat ro'yxatlashingiz mumkin. Shubhasiz, tizimni saqlab qolish uchun mavjud bo'lgan tahdidlar juda ko'p, va ularning soni doimiy ravishda o'sib bormoqda. Shuning uchun antivirus dasturlari yordamida axborotni muhofaza qilish oddiy foydalanuvchilarning va yirik kompaniyalarning kundalik hayotining ajralmas qismi bo'lib qoladi.

Axborot xavfsizligi va axborotlarni himoyalash usullari . Axborotlarni himoyalashning texnik va dasturiy vositalari. Axborotlarni himoyalash usullari. Identifikatsiya va autentifikatsiya masalalari

Купить