Axborotlarga nisbatan xavf xatar tasnifi - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	28.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Axborotlarga nisbatan xavf xatar tasnifi

Купить

Mavzu: Axborotlarga nisbatan xavf xatar tasnifi
Reja
1.Kirish
2. Tarmoq xavfsizligini nazorat qilish vositalari
3. Axborotni himoyalash tizimi
4. Axborot tizimlarida Ma’lumotlarga nasbatan xavf-xatarlar
5.Xulosa

Ilmiy va amaliy tekshirishlar natijalarini umumlashtirish natijasida axborotlarga
nisbatan xavf xatarlarni quyidagicha tasniflash mumkin.
Xavfsizlik siyosatining eng asosiy vazifalaridan biri himoya tizimida potensial
xavfli joylarni qidirib topish va ularni bartaraf etish hisoblanadi.
Tekshirishlar shuni ko’rsatadiki, tarmoqdagi eng katta xavflar — bu ruxsatsiz
kirishga mo’ljallangan maxsus dasturlar, Komp’yuter viruslari va dasturning ichiga
joylashtirilgan maxsus kodlar bo’lib, ular Komp’yuter tarmoqlarining barcha
obhektlari uchun katta xavftug’diradi.
Tarmoq xavfsizligini nazorat qilish vositalari
Zamonaviy axborot – kommunikatsion texnologiyalarining yutuqlari himoya
uslublarining bir qator zaruriy instrumental vositalarini yaratish imkonini berdi.
Axborotlarni himoyalovchi instrumental vositalar deganda dasturlash, dasturiy-
apparatli va apparatli vositalar tushuniladi. Ularning funktsional to’ldirilishi
xavfsizlik xizmatlari oldiga qo’yilgan axborotlarni himoyalash masalalarini
yechishda samaralidir. Hozirgi kunda tarmoq xavfsizligini nazorat qilish texnik
vositalarining juda keng spektri ish lab chiqarilgan.
Axborotni himoyalash tizimi
Axborotning zaif tomonlarini kamaytiruvchi axborotga ruxsat etilmagan kirishga ,
uning chiqib ketishiga va yo’qotilishiga to’sqinlik qiluvchi tashkiliy, texnik,
dasturiy, texnologik va boshqa vosita , usul va choralarning kompleksi — axborotni
himoyalash tizimi deyiladi.
Axborot egalari hamda vakolatli davlat organlari shaxsan axborotning
qimmatliligi, uning yo’qotilishidan keladigan zarar va himoyalash mexanizmining
narxidan kelib chiqqan holda axborotni himoyalashning zaruriy darajasi hamda
tizimning turini , himoyalash usullar va vositalarini aniqlashlari zarur. Axborotning
qimmatliligi va talab qilinadigan himoyaning ishonchliligi bir-biri bilan bevosita
bog’liq.
Himoyalash tizimi uzluksiz, rejali, markazlashtirilgan, maqsadli , aniq, ishonchli,

kompleksli, oson mukammallashtiriladigan va ko’rinishi tez o’zgartiriladigan
bo’lishi kerak. U odatda barcha ekstremal sharoitlarda samarali bo’lishi zarur.
Axborot tizimlarida Ma’lumotlarga nasbatan xavf-xatarlar
Komp’yuter tizimi (tarmog’i) ga ziyon yetkazishi mumkin bo’lgan sharoit, harakat
va jarayonlar Komp’yuter tizimi (tarmog’i) uchun xavf-xatarlar deb hisoblanadi.
Avtomatlashtirilgan axborot tizimlariga tasodifiy ta’sir ko’rsatish sabablari
tarkibiga quyidagilar kiradi.
Ma’lumki, Komp’yuter tizimi (tarmog’i) ning asosiy komponentlari – texnik
vositalari, dasturiy-matematik tahminot va Ma’lumotlardir.
Nazariy tomondan bu komponentlarga nisbatan to’rt turdagi xavflar mavjud, ya’ni
uzilish, tutib qolish , o’zgartirish va sohtalashtirish.
Uzilish – qandaydir tashqi harakatlar (ishlar, jarayonlar) ni bajarish uchun hozirgi
ishlarni vaqtincha markaziy protsessor qurilmasi yordamida to’xtatishdir, ularni
bajargandan so’ng protsessor oldingi holatga qaytadi va to’xtatib qo’yilgan ishni
davom ettiradi. Har bir uzilish tartib raqamiga ega, unga asosan markaziy
protsessor qurilmasi qayta ishlash uchun qism-dasturni qidirib topadi. Protsessorlar
ikki turdagi uzilishlar bilan ishlashni vujudga keltirishi mumkin: dasturiy va
texnik. Biror qurilma favqulodda xizmat ko’rsatilishiga muhtoj bo’lsa, unda texnik
uzilishlar paydo bo’ladi. Odatda bunday uzilish markaziy protsessor uchun
kutilmagan hodisadir. Dasturiy uzilishlar asosiy dasturlar ichida protsessorning
maxsus buyruqlari yordamida bajariladi. Dasturiy uzilishda dastur o’z-o’zini
vaqtincha to’xtatib, uzilishga taalluqli jarayonni bajaradi.
Tutib olish – jarayoni oqibatida g’arazli shaxslar dasturiy vositalar va
axborotlarning turli magnitli tashuvchilariga kirishni qo’lga kiritadi. Dastur va
Ma’lumotlardan noqonuniy nusxa olish , Komp’yuter tarmoqlari aloqa kanallaridan
nomualliflik o’qishlar va hokazo harakatlar tutib olish jarayonlariga misol bo’la
oladi.

O’zgartirish – ushbu jarayon yovuz niyatli shaxs nafaqat Komp’yuter tizimi
komponentlariga (Ma’lumotlar to’plamlari, dasturlar, texnik elementlari) kirishni
qo’lga kiritadi, balki ular bilan manipulyatsiya (o’zgartirish, ko’rinishini
o’zgartirish) ham qiladi. Masalan, o’zgartirish sifatida g’arazli shaxsning
Ma’lumotlar to’plamidagi Ma’lumotlarni o’zgartirishi, yoki umuman kopg’yuter
tizimi fayllarini o’zgartirishi, yoki qandaydir qo’shimcha noqonuniy qayta
ishlashni amalga oshirish maqsadida foydalanilayotgan dasturning kodini
o’zgartirishi tushuniladi ;
Sohtalashtirish – ham jarayon sanalib, uning yordamida g’arazli shaxslar tizimda
hisobga olinmagan vaziyatlarni o’rganib, undagi kamchiliklarni aniqlab,
keyinchalik o’ziga kerakli harakatlarni bajarish maqsadida tizimga qandaydir sohta
jarayonni yoki tizim va boshqa foydalanuvchilarga sohta yozuvlarni yuboradi.
Ijlimoiy xavfsizlik - sh axs, oila va jam iyatning
hayotiy muhim manfaatlarining ichki va tashqi tahdidlardan him oyalanganligi.
Ijtimoiy
xavfsizlikning obyekti - milliy va ijtimoiy siyosat tomonidan tartibga solinuvchi
xalq turmushi sifati va darajasini taminlovchi ijtim
oiytizimning barcha asosiy elementlari. Ijtimoiy rrvojlanish strategiyasi, ularning
uzoqligiga, kam bag‘allik darajasiga, turmush darajasidagi
mintaqaviy mutanosibligiga, ta ’lim va so g ‘liqni saqlash sifatiga , jamiyatdagi m
a’naviyat va
madaniyatning umum iy darajasiga va nihoyat, demografik muammolariga ta’siri
ma’lum. Ma’naviy xavfsizlik — bugungi kunda inson
ma’naviyatiga qarshi yo‘naltirilgan, bir qarashda arzimas bo‘lib tuyuladigan
kichkina xabar ham
axborot olamidagi globallashuv shiddatidan kuch olib, ko'zg a ko‘rinmaydigan ,
lekin zararini hech narsa bilan qoplab bo'lmaydigan ulkan
ziyon yetkazishi mumkin. Ayniqsa, ommaviy

madaniyat degan niqob ostida ahloqiy buzuqlik va zo'ravonlik, in d ivid u alizm ,
egotsen trizm
g‘oyalarini tarqatish, kerak boisa , shuning
hisobidan boylik orttirish, boshqa xalqlaming necha ming yillik an’ana va
qadriyatlarini, turmush tarzining m a’n aviy negizlariga
bepisandlik , ulamiq o‘porishga qaratilgan xatarli tahdidlar odamni tashvishga
solmay
qo‘ymaydi. Hozirgi vaqtda axloq sizlik nimada
niyat deb bilish va aksincha, asl ma’naviy qadriyatlarni mensimasdan , eskilik
sarqiti deb qarash bilan bog‘liq holatlar bugungi taraqqiyotga, inson hayoti, oila
muqaddasligi va yoshlar tarbiyasiga katta xavf solmoqda va
ko‘pchitik butun jahonda bamisoli balo-qazodek tarqalib borayotgan bunday
xurujlarga qarshi kurashish naqadar muhim ekanini anglab
olmoqda. Xalqaro xavfsizlik - xalqaro munosabatlar nazariyasida
xalqaro xa v fsizlik deganda dunyo ham jamiyatining barqarorligini taminlovchi
xalqaro munosabatlar holati tushuniladi. Boshqacha aytganda, xalqaro xav fsiz lik -
xalqaro m unosabatlar subyektlariga urush x a v fi yok i suveren hayotiga va m
ustaqil rivojiga tashqaridan b o sh q a tajovu z x a v fi b o ‘lm agan holat. B M T N
izo m ig a binoan, h o z ir d a xalqaro tinchlikni saqlashga a so siy javob gar
sifatida X a v fsiz lik K en gash i belgilangan. Faqat aynan ushbu K engash
agressorga nisbatan sanksiya qo‘ llash huquqiga ega. Axborot xavfsizligi - m am
lakat m adaniy m ulkining, x o ‘jalik subyektlari va fuqarolar intellektual m
ulkining, davlat va kasbiy sirga ega m axsu s m a ’lum otlarning ishonchli him
oyalanganligi holati.Harbiy xavfsizlik - harbiy siyosat 0 ‘zb ek iston R espublikasi
harbiy doktrinasida ishlab ch iq ilgan nizom larga asosan yuritiladi. H arb iy
doktrina - O ‘zb ek iston R espublikasin ing harbiy xa v fsizlig in in g h a rb iy-
siyosiy, harbiy-strategik va harbiy-iqtisodiy asoslarini b e lg ilo v c h i rasm iy
qarashlar m ajm ui. H arbiy doktrinaning huquqiy a so sin i 0 ‘zb ek iston R
espublikasi K onstitutsiyasi, qonunlar ham da harbiy xavfsizlik n i ta ’m inlash
sohasidagi 0 ‘zb ek iston R e sp u b lik a sin in g xalqaro shartnomalari tashkil

etadi. 0 ‘zbekiston R esp u b lik a sin in g harbiy x a v fsizlig in i ta’m inlashga
rahbarlik Q urolli K u ch la m in g O liy B o sh q o ‘m ondoni h isoblanuvchi 0
‘zbekiston R esp u b lik a si Prezidenti tom onidan am alga oshiriladi. Chegaraviy
xavfsizlik - 0 ‘zb ek iston R espublikasi davlat ch egarasi v a chegara oldi
hududlarining him oyalanganlik holati. C h egaraviy x a v fsizlik shaxs, jam iyat va
davlat x a v fsizlig in in g juda m u h im tashkil etuvchilaridan biri hisoblanadi,
chunki davlat barqarorligi uning chegaralarining x a v fsiz lig i bilan uzviy b o g ‘-
langan. Chegara x a v fsizlig in i ta’m inlash zaruriyati davlat chegarasi va ch egara
oldi hududlarda yuzaga kelgan tahdidlar tizim iga asoslan gan .

Xulosa
A xborot x a v fsiz lig i - axborotning nom aqbul (axborot m un o sa b a tla m in g
teg ish li su b yek tlari uchun) oshkor qilinishidan (k on fíd en siailigin in g buzil
ish id an ), buzilishidan (y axlitligin in g buzilishidan), sirqib ch iq ish id a n , y o
‘qotilishidan, m odifikatsiyalanishidan yoki fo y d a la n u v ch a n lik darajasining
pasayishidan ham da noq on u n iy tirajlanishidan h im o y a la n g a n lig i. U shbu
h od isalam in g sababchisi tasod ifiy ta ’sirlar y o k i b u z g ‘unchining (niyati
buzuqning) atayin ruxsatsiz fo y d a la n ish i natijasidagi ta’sirlar b o iis h i m um
kin. Jam iyatning jad al s u r ’atlarda axborotlashtirilishi sababli axborot x a v
fsizlig i m u a m m o si nih oyatd a dolzarb va doim o shunday b o ‘lib qoladi.

Axborotlarga nisbatan xavf xatar tasnifi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish