Axborotni kodlash oldinlovchi axborotoqimini aloqa kanallari vositasida uzatish - Информатика и ИТ - Курсовые работы

Информация о документе

Цена	10000UZS
Размер	919.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	24 Январь 2024
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Информатика и ИТ

Axborotni kodlash oldinlovchi axborotoqimini aloqa kanallari vositasida uzatish

Купить

Axborotni kodlash oldinlovchi axborotoqimini
aloqa kanallari vositasida uzatish

Mundarija:

Kirish
1. Oldinlovchi axborot oqimini shakllantirish, baxolash va foydalanish
imkoniyatlari....
1.1 Nazariy qism
2. Shtrix kod haqida umumiy tushuncha
2.1 Nazaruy qism
2.2 Amaliy qism
3. Oldinlovchi axborot oqimining kattaligini xisoblash
3.1 Nazariy qism
3.2 Amaliy qism
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

Kirish
Pochta aloqa soxasi xalq ho’jaligi soxalaridan biri xisoblanadi. Ushbu
soxaning asosiy vazifasi axoli va halq ho’jaligining pochta aloqa hizmatlari va
vositalariga bo’lgan talabini qondirishdan iboratdir. Boshqacha qilib aytganda,
halq ho’jaligidagi pochta aloqa bu - shahs va jamiyatning turli ko’rinishdagi
ahborotlarni almashishga bo’lgan extiyojlarni qondirishga qaratilgan. Bu
extiyojlar sifatli va tezkor hizmat kursatishni talab etadi. O’z vaqtida va shikastsiz
etib borgan jo’natma bu sifatli hizmat ko’rsatish demakdir.
Hozirgi zamon pochtasida korxonalar nafaqat yangi texnologiyalar bilan
jixozlanganligi, balki texnologiyalarni zamonaviylashtirish va ishlab chiqarishni
vujudga keltirish, ilmiy mehnatni kiritish va samaradorligini oshirish, mashina va
mexanizmlardan unumli foydalanish, yangi soxalarni tez qabul qilish,
materiallarni, yoqilg’ini, elektr energiyani tejash ham kiradi.
„Pochta aloqa korxonalarini tashkil etish va rejalashtirish" yunalishi
4bosqich 58400200 yunalishi talabalari bilan o’rganiladi. Pochta xizmatini ishlab
chiqarishini vijudga keltirish bosh vazifasi, ishlab chiqarish jarayonining hamma
elementlari texnik-iqtisodiy hisobotini o’lchash, ulaming ilm va texnika rivojiga
binoan mexanizatsiyalash va avtomatlashtirish, chet el davlatlaridan o’rnak olish,
kam vaqt ichida, sifatli ishlab chiqarishni vijudga keltirish. Mehnat
samaradorligini mehnat fiziologiyasi va gigienasiga qarab oshirish, Ishchilarga
jismoniy va mayishiy qulaylik yaratish.
Pochta aloqasining eng asosiy vazifalari bu ishlab chiqarish rejasini o’tash
va maxsulot sifatini oshirish; ishlab chiqarish vaqtini kamaytirish; mehnat
samaradorligini uzluksiz ravishda oshirish; tabiiy-texnik resurslardan va ish
kuchidan samarali foydalanish; maxsulot tan narxini tushirish; mehnat sharoitini
yaxshilash va yengillashtirish. Shular bilan bir qatorda yana soha bo’yicha
shartlar muhim rol o’ynaydi. Chunki pochta maxsulotini ishlab chiqarish jarayoni
undan foydalanishdan farq qilmaydi. Berilgan vazifalar aniqligi bilan birgalikda
birinchi bo’lib pochtani tez va ishonchli yetib borishi turadi. O’zbekiston

Respublikasida pochta xizmatlaridan minglab odamlar foydalanadi, shuning
uchun korxonalar aholi bilan ishlaganda yuqori ma’daniyatli bo’lish kerak.
Hamma aloqa korxonalarida ishlab chiqarish samaradorligini oshirish kerak.
Respublika pochtasi bu katta konveyer bo’lib, agar bir qismi yaxshi ishlab,
qolgan qismlari yaxshi ishlamasa unda natija yaxshi bo’lmaydi. Shuning uchun
pochta tiziminig hamma qismlarida yuqori sifat kuzatilishi shart hisoblanadi.
Mehnatlar va pochta aloqasining ishlab chiqarishi, pochta qoidalarini
vujudga keltiradi, pochta jo’natmalarinig ratsional ravishda qayta ishlanishiga
olib keladi. Hamma korxonalarda ham mexanizatsiyalash va avtomatlashtirish
amalga oshirilmasligini bilish kerak. Ishni kam joylarda avtomatlashtirish va
mexanizatsiyalashtirish shartmas. Shuning uchun pochtani qayta ishlash
korxonalarida taqsimlanishni sifatini oshirish kerak. Ishlab chiqarish va mehnat
jarayonida texnik normalash va ishlab chiqarish jarayonining hisobotini,
progressiv texnik normalarini ishlatish muhim rol o’ynaydi, har bir ishlash
joydaishlab chiqarish samaradorligini zahirasini yaratadi.
Normalash bizga ishlab chiqarish jarayoni va ish haqi orasiga to’g’ri taqsim
qo’yishga yordam beradi. Mehnat harajati normalari ishlab chiqarish quvvatini,
ishlash joylarining soni, uskunalarning sonini hisoblaydigan yakka chiqish
malumoti hisoblanadi. Kadrlarni tanlash ilmiy ishlab chiqarishni vujudga
keltirganda muhum ahamiyatgaegabo’ladi. Bu kurs loyihasinig asosiy vazifasi: bu
korxonaning daromad quvvatini o’rganish, ishlab chiqarish turini tanlash, alohida
har bir va butun siklning vaqtini hisoblash, ishlab chiqarish jarayoniiii
mexanizatsiyalash, pochtajo’natmalarini
yo’llarini avtomatlashtirish va mexanizatsiyalash, ishlab chiqarish
ishchilarining, uskunalar va jixozlar sonini hisoblash* ishlatilish harajatlari va
maxsulot tan narxlarini hisoblashdan iboratdir.
Xozirda O’zbekistonda kompyuter va axborot tehnologiyalari,
telekommunikatsiya va ma’lumot uzatish tarmoqlarini, Internet hizmatlarini
rivojlantirish va zamonaviylashtirish oldingi o’ringa chiqmoqda. Shu yo’nalishda
ularni dunyo standartlariga etkazish maqsadida keng ko’lamli chora-tadbirlar

ko’rilmoqda. Ushbu maqsadni amalga oshirish uchun respublikada zarur
me’yoriyxuquqiy asos yaratilgan - «Aloqa to’g’risida»gi, «Pochta aloqasi
to’g’risida»gi qonunlar xamda O’zbekiston Respublikasi Prezidentining bir qator
farmonlari, xukumat qarorlari qabul qilindi va xozirda amalda qo’llanilmoqda.
O’zgarib borayotgan bozor munosabatlari sharoitida ushbu me’yoriy-xuquqiy
asos to’htovsiz rivojlanib va takomillashib bormoqda.
Pochta aloqsini ishlab chiqarish faoliyati asosan yozma
korrespondentsiyalar, pul va buyum ko’rinishdagi jo’natmalar, gazeta va jurnallar
va boshsa pochta jo’natmalarini mijozdan qabul qilish, qayta ishlash, manzilga
etkazish kabi tehnolgik jarayonlarni shuning birga pochta aloqasi korhonasi
axoliga gazeta, jurnal, vash u kabi yozma nashrlarni tarqatish orqali jamiyatning
tarbiyaviy va ma’naviy saviyasini oshirishda katta axamiyat kasb etadi. Pochta
aloqasi Halqaro pochta axborotlarini tarqatish orqali mamlakitimizning chet ellar
bilan bo’layotgan iqtisodiy aloqalarni kengaytirishga hizmat qiladi.

1.Oldinlovchi axborot oqimini shakllantirish, baxolash va
foydalanish imkoniyatlari.
Mehanizatsiyalashtirilgan markazlarda hisoblash tehnikasi vositalaridan
keng foydalanish va pochtaga ishlov berishning kontsentratsiyasi pochta
jo’natmasini kuzatuvchi osha kodlashgan axborotdan yuqoridan ta’riflangan
usullardan biri orqali kompleks va yanada to’liqroq foydalanish imkoniyatini
yaratadi. Posilkalarga ishlov berish markazlarida uning asosiy vazifasi - saralash
jarayonini boshqarish, ammo undan tashqari tezkor statistikani shakllantirish va
bu ma’lumotlarni markazlar o’rtasida uzatish imkoniyati pochtani tashish
tarmog’ining tizimli hususiyatlarini sezilarli darajada kuchaytirish imkonini
beradi.
Agar saralashdan o’tgan jo’natmalar to’g’risidagi hizmat axboroti material
oqimdan oshib o’tib tranzit yoki ohirgi saralash markazlariga uzatilsa, hududiy
tarqatilgan tehnologik jarayonlarning aniq o’zaro bog’liqligi va pochtaning
o’tishini yanada qattiqroq makon - vaqt nazoratini ta’minlash mumkin. Tabiiyki,
o’zib ketuvchi axborot oqimi (OAO) ni shakllantiruvtshi o’tkazilgan
yuklanishning statistik tavsiflari ilmiy asoslangan bo’lishi kerak. Ayonki, bu
tezkor ma’lumotlar disketa yoki axborotning boshqa eltuvchisini pochtaga
mehanizatsiyalashgan ishlov berishning yondosh markaziga tashish orqali emas,
elektr aloqasi vositalari orqali uzatiladi.
OAO qisqartirilmagan ko’rinishda markaz boshqaruvchi tizimining
ma’lumotlar bazasida yaratilgan va saralanadigan vektor bilan ifodalanishi
mumkin bo’lgan har bir jo’natmaning kengaytirilgan individual atributlari asosida
shakllantirilishi kerak. Uning ichiga, tahminan, quyidagi parametrlar kirishi
kerak:
-junatuvtshining manzili (indeksi);
-oluvchi manzili (indeksi);
-posilka raqami;
- standartlashtirishning qabul qilinigan tizimiga muvofiq posilka turi;

- qiymati e’lon qilingan;
-jo’natmaning gabarit o’lchamlari va og’irligi;
-jo’natuvchidan oluvchigacha o’tilgan yulning makon - vaqt tavsiflari
(boshqaruv tizimida avtomatik shakllanadi); - jo’natmaning boshqa parametrlari.
Bu vektorning o’lchamliligi mahsus chegaralanmaydi, chunki pochtaga
ishlov berish tehnologik jarayonlarini kompleks avtomatlashtirishni
rivojlantirilgan sari chuqurlashtirilgan sari bu jarayonlarni axborot ta’minlanishiga
yangi ehtiyojlar paydo bo’lishi mumkin.
Pochtani mehanizatsiyalashgan ishlov berish markazida saralash jarayonida
hosil qilinadigan ma’lumotlar bazasida bu vektorni saqlash uchun hotira zarur
hajmining yuqori chegarasini baholash mumkin. 4 - rasmda ko’rsatilgan. Format
V1 - indeksning oltita raqami - 3 bayt
V2 - indeksning oltita raqami - 3 bayt
V3 - turtta raqam
V4 - bitta harf - 1 bayt
V5 - to’rtta raqam - 6 bayt
V6 - o’n ikkita raqam - 6 bayt
V7- qirqta raqam - 20 bayt
Jami 37 bayt

Pochta junatmalarini saralash bo’yicha dunyoning eng yirik markazlarida
bir necha kunduzda 500 mingdan ortiq bo’lmagan posilkalarga ishlov beriladi,
shuning uchun ma’lumotlar bazasining bir kecha - kunduzlik to’planishi 18 M
baytdan oshmaydi, bu zamonaviy hisoblash tehnikasi vositalari uchun maqbuldir.
Qaysidir S markazida saralashdan o’tish davomida to’plagichlarda tegishli
yunalishga talluqli junatmalar paydo bo’ladi, axborot bazasida esa, o’xshash
saralash amalga oshiriladi. Uning natijasi {v} i yozuvlarining ko’pi, bu yerda i
saralash yunalishining raqami. Yunalishlardan xar biri bo’yicha t vaqt ichida S
dan i ga OAO ni tashkil etuvtshi Stsi ( t ) habarli shakllanadi. Bu habarga
quyidagi ma’lumotlar kirishi mumkin: S0 - keyingi tehnologik bosqich

(markazda) saralash uchun zarur bo’lgan junatmalarning adres rekvizitlari
(oluvchi indeksi raqamlarining bir qismi);
S1 - i yunalishda eng yaqin transport bilan junatiladigan xar bir turdagi
posilkalar soni;
S2 - tahminiy gabarit va og’irlik tavsiflari;
S3 - pochta junatmalari ortilgan transportning ishlov berish markaziga etib
kelish vaqti.
Bu habarlar pochtaga ishlov berishning belgilangan markaziga
transportning junatilishi bilan yuboriladi. Bu axborotning oldindan uzatilishi
tehnologik jarayonni optimallashtirish, pochtani tashish uchun transport
vositalarini rezervlash va ulardan foydalanish koeffitsientini oshirish,
junatmalarga ishlov berish uchun mehnat resurslarini rezervlash imkoniyatini
beradi; yaqindagi yuklanishni bashorat qilish uchun va demak, markazning
barcha ishlab chiqarish resurslari tezkor boshqarish imkoniyatlarini yaratadi.
Bundan tashqari, olingan axborot tehnologik zanjirda tor joylarni Aniqlash yo’li
orqali oluvchiga junatmani saqlash va uning harakatining vaqtli intervallarining
yanada qat’iy nazoratini ta’minlaydi.
Quyidagi faktlardan kelibchiqib Stsi ( t ) habarining o’lchamlarini
aniqlaymiz: har bir junatma uchun S
0 ga kiruvchi manzilli rekvizit oluvchining
indeksidagi uchta raqamlar bilan ifodalanadi, demak, uning uchun 2 r dan ko’p
bo’lmagan baytlarni rezervlash kerak, bunda r – bui - yunalish bo’yicha junatish
uchun transportga ortilgan posilkalar soni; har bir m - turlar posilkalarining
umumiy soni to’g’risida axborotni uzatish uchun ikki baytni ajratamiz, chunki
ularning umumiy miqdori 216 = 65536 dan oshmasa kerak. Barcha turdagi
posilkalar to’g’risidagi axborot uchun S
1 = 2 bayt talab etiladi. S
2 ma’lumotlari 5
bayt yetarli bo’lgan 10 ta raqamga siqadi, chunki S
tsi da i - yunalishda
junatiladigan junatmalarning summar hajmi va og’irligi uzatiladi.

S3 ning berilishi uchun 8 ta yetarlidir, bu 4 ta baytga muvofiq keladi. S
tsi (t)
habarining formati 4 b - rasmda tasvirlangan, uning o’lchamlari esa, quyidagi
formula bo’yitsha aniqlanadi:

bunda Pi (t) - i - yunalishda yaqindagi va oldingi transportning junashi
o’rtasidagi vaqt oraliqda i – to’plagichga tushib qolgan posilkalar miqdori; m -
markazda ishlov beriladigan junatmalar turlarining umumiy soni. Aniqlikka da’vo
qilmagan holda, m = 5 deb qabul qilamiz.

Nazariy qism
Shtrix kod xaqida umumiy tushuncha.
Shtrihli kod yoki shtrixkod (shuningdek Shtrix-kod kabi ma’lum) - tehnik
vositalar tomonidan o’qilishi uchun qulay bo’lgan ko’rinishdagi ayrim axborotni
ifoda etuvchi qora va oq polosalar ketma-ketligi.
Xar belgiga (xarfga, raqamga,) keng va tor, qaramtir va och rangli vertikal
polosalarning aniq birikmasiga mos keladi. Qoramtir polosalar shtrixlar
o’rtasidagi pabellar deb ataladi. Keng elementlarga (Shtrixlar va prabellar) “1”
mantiqiy qiymat, tor – “0” briktriladi.
Hozirgi vaqtda o’nlab turli shtrix kodlar mavjud, biroq, horijda eng ko’p
tarqalgan kodlar – beshdan ikki (2/5) va ketma-ket keladigan beshdan ikki shtrix
kod, “39” shtrix kod va shtrix tovar kodlari.
2/5 shtrix kod o’ntalik raqamlarni kodlash uchun qo’llaniladi. Ushbu kod
eng oddiy kod bo’lib hisoblanadi. Ushbu axborot kodi bo’lib qora shtrixlar
hisoblanadi. Xar bir raqam beshta shtrix bilan kodlanadi, ulardan ikkitasi keng
bo’lib hisoblanadi. Keng shtrixlar mantiqiy “1” ga, torlari “0” ga mos keladi.
Kodli kombinatsiyalar soni S52 =10. O’nta kombinatsiyalardan tashqari shtrix
kod tuzilmasida “start” va “stop” simvollar ko’zda tutiladi. Keng va tor shtrixlar

o’rtasidagi nominal nisbat 3:1 ni tashkil etadi. Tor shtrix liniya va probel kengligi
-0.19 mm dan va ortix. 2/5 shtrix kod tuzilmasi 2-rasmda ko’rsatilgan.
2/5 shtrix koddan farqli o’laroq ketma-ket keladigan 2/5 kodda axborot
kodlari bo’lib shtrixlar va probellar hisoblanadi. Xar qanday sonning shtrix kod
kombinatsiyasi, 3-rasmda ko’rsatilgan masalan, 12345678901 “start” kodning
keyingi shtrix kod va birinchi raqamning birinchi shtrixi o’rtasidagi tor probel, tor
shtrix va tor probeldan iborat 0000 koddan (“start” kod) boshlanadi. Birinchi
raqam beshta shtrix bilan kodlanadi (2-rasm). Ikkinchi raqam birinchi raqam va
birinchi raqamning ohirgi shtrixi va yuzinchi raqamning birinchi shtrixi
o’rtasidagi bir probel o’rtasidagi to’rtinchi probellar va xokazo bilan kodlanadi.
Toq razryadlar soni koddan foydalanilganda oxirgi beshta probellar va tor shtrix
bilan kodlanadi (100). 3-rasmda ko’rsatilgan.
Standart ketma-ket keladigan 2/5 kodda keng va tor kod elementlari
o’rtasidagi nominal nisbat 3:1 ga teng. Minimal tavsiya qilinadigan shtrix
kengligi 0.27 mm hisoblanadi. 3a-rasmda posilka raqami va adresat
korxonaning olti raqamli pochta indeksidan iborat posilka rekvizit kodi
keltirilgan.
Berilgan punkt tegishli rekvizitlarning shunga o’hshash tasvirini ko’zda
tutadi. “39” shtrix kod alifbo-raqamli axborotni kodlash uchun eng universal
kodlardan biri hisoblanadi. U barcha raqamlar, bosh lotin harflar va ayrim
belgilarni (..., %, /, va boshqa) kodlash imkoniga ega. Ushbu kodni qo’llash
axborotni qayta ishlash tizimlarida ma’lumotlarni kiritishning
samaradorligini tez ko’tarish imkoniga ega. “39” shtrix kod o’z nomini
tuzilmasiga ko’ra olgan, xar bir belgi o’nta elementlardan iborat, ulardan
beshta elementi shtrixlar, to’rttasi probellar hisoblanadi. Bunda o’ntadan
uchta elementi (shtrix yoki probel) keng hisoblanadi. 2/5 koddan farqli
o’laroq “39” kodning xar bir ramzida axborot bo’lib qora shtrixlar va ular
o’rtasidagi oq probellar hisoblanadi.

Amaliy
qism
1-Topshiriq: Talabaning istiqomat
qiluvchi manzili bo’yicha joylashgan aloqa bo’limining pochta
indeksidagi 6 ta sonlarni (birinchi 5 tasi markazda joylashgan shaxar indeksi,
5 tasi aloqa bo’limi indeksi) va 128 ta kod bilan reystr bo’yicha pochta
junatmasining raqamini bildiruvchi talabaning reyting daftarchasidagi
raqami so’ngi 5 ta sonlarni o’z ichiga olgan to’qqizlik sonlar
kambinatsiyasini keltiramiz.
Buning uchun kombinatsiyasini topamiz:
 Markaz joylashgan shaxar indeksi-M200400
 Talabaning istiqomat qiluvchi manzili bo’yicha aloqa bo’limi-107
 5 ta son talabaning reyting daftarchasidagi raqami-021
Bulardan kelib chiqib kambinatsiya quydagicha bo’ladi-
M200400107021 Ushbu kombinatsiyani 128 kod bilan keltiramiz:
1- jadval
№
Ikkilik
belgilari Shtrixkod belgisi
1 StartA

2 M
3 2 01001

4 0 00110

5 0 00110

6 4 00101

7 0 00110

8 0 00110

9 1 10001

10 0 00110

11 7 00011

12 0 00110

13 2 01001

14 1 10001

15 StopA

Shtrixkodquydagiko’rinishdabo’ladi:
2-jadval
№ k od Ikkilik
0 00110
1 10001
2 01001
3 11000
4 00101
5 10100
6 01100
7 00011
8 10010
9 01010

Markaz joylashgan shaxar indeksi Minsk M200400
Ikkilikda quydagicha ko’rinishda bo’ladi:
01100,11000,00110,00110,00110,00110.
Shtrix kod ko’rinishi quydagicha bo’ladi:

StartColdeAM200400107021

 Talabaning istiqomat qiluvchi manzili bo’yicha aloqa bo’limi-107
 5 ta son talabaning reyting daftarchasidagi raqami-021
Ikkilik ko’rinishda quydagicha ko’rinishda
bo’ladi: 10001,11000,10001,10001,00110,00110,10001,00011,00110
Shtrix kod ko’rinishi quydagicha bo’ladi:

StartColdeAM200400107021

Shtrix kodlash va avtomatik identifikatlashni tehnik amalga oshirish uchun
uning asosida kodni tushirish va hisoblash qurilmasi va axborotni uzatish va
ishlov berish qurilmasi mavjud bo’lishi zarur.
Posilkalar o’rovining materialiga mashina o’qiydigan kodni tushirish
imkoniga ega emas. Bunda etiketkaga (yorliqqa) shtrix kodni tushirish metodi va
qurilmasiga ehtiyoj katta. Bunda issiqlik, namlik, quyosh nurlarining ta’sir
etishini saqlash muddatini va boshqalarni hisobga olgan holda, etiketka
materialini va kodni tushirish usulini to’g’ri tanlash zarur. Shtrix kodni o’qish
uchun ottoelektron qurilmalar qo’llaniladi.
Ma’lumki yuzaning och va to’q uchastkalarining aks etish imkoniyati
turlichadir, shuning uchun shtrix kodni o’qishning eng oddiy uslubi bo’lib aks
etgan yoruqlikning keyinchalik yig’ish bilan unga yorug’lik berish hisoblanadi.

Pochta jo’natmalarini shtrixkodlash uchun chiziqli shtrixkod foydalaniladi.
Pochta jo’natmalarini shtrixkodlash keyinchalik ular xisobga olinishi va nazorat
qilinishi uchun ro’yxatga olinadigan pochta jo’natmalarini identifikatsiya qilish
uchun mo’ljallangan.
Shtrixkodli pochta identifikatorining
strukturasi quyidagicha:

Pochta shtrix kodini bosib chiqarish uchun Interleaved 2 of 5 (EN 801)
kodidan foydalaniladi. Shtrix-kod yorlig’ining o’lchami vertikal bo’yicha 15 mm
va gorizontal bo’yicha 48 mm. Shtrix-kod o’lchami vertikal bo’yicha 9 mm va
gorizontal bo’yicha 36 mm. Shtrix-kod ostidagi yozuv kodlangan qiymatga mos
kelishi kerak.
Pochta shtrixkodi yozuvining ushbu tashkil etuvchi elementlari ochiq joy
bilan ajratiladi.
Pochta jo’natmasining raqami qalin shrift bilan ajratib yoziladi. Yozuv
shtrixkod kengligi bo’yicha to’g’rilangan bo’lishi kerak. Shrift balandligi 2 mm
dan kam emas.
Shtrixli kodlash tehnologiyasini qo’llab-quvvatlovchi uskuna belgi bosib
tushirish qurilmalariga - shtrixkod printerlari xamda ularni o’qish qurilmalariga -
shtrixkod skanerlariga bo’linadi.
Shtrixkod printerlariga to’g’ri termobosma printerlari va termotransfer
printerlar kiradi.
To’g’ri termobosma printer - bu mahsus tayyorlangan etiketkaning
sezuvchan qoplamasida tasvirni shakllantirish uchun qizdirish metodidan
foydalangan xolda, etiketkalarni bosib chiqaradigan etiketka printeri. Ushbu
tehnologiya bo’yicha bosib tushirilgan tasvir qizishga, quyosh nuriga,
ultrabinafsha nurlariga va qo’yilgan bosimga ta’sirchan. Bosib tushirilgan

nakleykalar uzoq bo’lmagan muddatga (chamasi 2-3 yilga) etadi, chunki ular vaqt
o’tishi bilan tasvir sifati yo’qolib boradi.
Termotransfer printer lentadagi mahsus bo’yoq qoplamaning «eriguniga»
qadar qizdirish va uni etiketkaga ko’chirishdan foydalangan xolda tasvirni bosib
tushiradi. Termolentalarning xar hil turlari mavjud, ular amaliy jixatdan uzoq
muddat, jumladan agresiv muxitda saqlanishini talab qiluvchi istalgan ilovada
termotransfer bosmadan foydalanish imkonini beradi.
Skanerlar bir chiziqli (bitta skanlovchi chiziq) va ko’p yuzaliga (turli
yuzalarda joylashgan bir nechta skanlovchi chiziqlar) bo’linadi. Ko’p yuzali
skanerlar, o’z navbatida, dastakli va statsionarga bo’linadi. Dastakli skaner bilan
ishlaganda foydalanuvchi skanerni shtrix-kodga yaqinlashtiradi va yoqish
klavishasini bosadi yoki skaner yorug’lik oqimining intensivligiga reaktsiya
ko’rsatib mustaqil yoqiladi. Agar skaner statsionar bo’lsa, u xolda foydalanuvchi
predmetni skaner ustidan o’tkazishi zarur, bunda shtrixkod o’qish soxasiga
tushishi kerak.
Lazerli skaner odatda shtrix-kodni masofadan o’qiydi (tahminan 25-30
sm, ayrim modellar esa bir yarim metr masofadan), bosmadagi nuxsonlarga ega
shtrixkodlarni o’qish xamda notekis yuzalardan o’qishni yaxshi uddalaydi.
Integratsiyalangan terminal - bu shtrixli kod (odatda lazerli) skaneri
o’rnatilgan portativ terminal. Ayrim qurilmalar belgilangan vaqt oralig’ida
ma’lumotlarni to’plab, ushbu ma’lumotlarni korporativ axborot tizimiga uzatish
qobiliyatiga ega; boshqalari esa ma’lumotlarni real vaqt rejimida uzatadi. Ba’zi
terminallar radiobelgilar bilan ishlash qobiliyatiga ega (RFID).

Nazriy qism
Oldinlovchi axborot oqimining kattaligini xisoblash
Pochtaga mehanizatsiyalashgan ishlov berishda oldinlovchi
axborot oqimini hisoblash.

Pochtaga mehanizatsiyalashgan ishlov berishining qandaydir S
markazidan chiquvtshi kecha - kunduzlik oqimining o’rtacha kattaligi, n
yunalishlarining umumiy soni, bu yunalishlar bo’yicha T
ts = taqsimlash modeli
(T
tsi -TS rayoni ichida qoladigan yuklanish qismi) va har bir yunalishda transport
harakatining jadvalini bilgan holda, har bir habarning o’lchamlarini aniqlash
mumkin | S
tsi (t). Bir kecha - kunduz ichida bu habarlarning o’lchamlarini qo’shib
(masalan, baytlarda), i - yunalishda S markazidan chiquvchi bir kecha - kunduzlik
OAO ga ega bo’lamiz:
P
tsi = | S
tsi (t)

bu yerda k=1,2,3…; r
tsi - i - yunalishda joriy kecha - kunduz ichida
junatilgan transportning tartib raqami (marshrut raqami) (ularning jami r
ts );
tk = tk-1- k - li va k - 1 marshrutlarini davomida S
tsi (t) habari shakllangan.
P
tsi i = 1,2 n nazariy hisoblash uchun bir qator tahminlarni keltiramiz.
1. Pochtaga mehanizatsiyalashgan ishlov berishning boshqa markazlari
yunalishlarida T
s ni taqsimlash bu markazlar hizmat ko’rsatadigan o’sha
hududlarning aholisiga proportsional amalga oshiriladi, ya’ni:

Bunda gi i - markaz hizmat ko’rsatadigan hudud aholisi.
T
s yuklanishni taqsimlash qonuni amaliy jihatdan ancha murakkab vahar bir
markaz uchun eksperimental ravishda belgilanishi mumkin, ammo o’quv
maqsadlari uchun (3) formula to’g’ri kelishi mumkin.
2. S dan ketadigan transport vaqtning aniqoraliqlarida t
1 = t
2 = … tr
tsi junaydi
va yuk ko’tarishning bir hil parametrlariga ega, ya’ni ular haddan ortiq to’liq
bo’lmaydi va T
s kecha - kunduzlik yuklanishing teng qismlarni tashiydi.
Demak, ularning har biridagi junatmalar soni tahminan teng, shuning uchun
har biridagi posilkalar miqdori quyidagicha aniqlanadi:

Pi = (t1) = Pi (t2) = Pi (trtsi) Ttsi / rtsi

buyerda tr
tsi - bir kecha - kunduz davomida S markazdan i markazgacha
marshrutlar soni.
Misol sifatida, agar markazning yuklanishi T
s = BTR kecha -
kunduzdagi 70 ming junatmalar bo’lsa, 5 - rasmda tasvirlangan tarmoq
formati uchun A markazga S markazdan chiquvchi bir kecha - kunduzlik
OAO ni aniqlashni ko’rib chiqamiz.
1. A, B, V, G, D, S tegishli rayonlarda yashovchi aholi sonining nisbatidan
foydalanib A markaz yunalishida taqsimlanadigan yuklanishni aniqlaymiz.

T
sa = 70 / 32 / 20+21+32+6+14+7 = 22,4

2. A yunalishda har bir marshrut bilan junatiluvchi junatmalarning o’rtacha
sonini aniqlaymiz.
- S markazdan junatilgan marshrutlar;
- S markazdan chiquvchi OAO - rayonchegaralari;
R (t) - K marshruti bilan keluvchi junatmalar soni.

R (t) =Tsa/ rtsa =22,4/20 = 1,12
3. Har bir marshrutdan ilgarilovchi axborot habarining o’rtatsha hajmi
(1) formulaga muvofiq quyidagilardan iborat: S
tsa t = 2 (1120+5) + 9 = 2500
bayt

4. A markazga S markazdan chiquvchi bir kecha - kunduzlik OAO
quyidagi qiymat bilan aniqlanadi:
PTSA = |STSA (tk)| Shu tariqa; PTSA = 2500*20=50 Kbayt

Amaliy
qism
2.
Topshiriq
.
3-jadval
Jurnal
bo’yicha
№ Markazning
joylashgan
joyi Sutkalik
yuklama,
ming.junatma Markaz
xizmat
ko’rsatadigan
axoli
ming.odam OAO ni
qabul
qilish
uchun
aloqa turi Algoritm
sxemasini
tuzish
1. Moskva 84,0 145090
MTS Xizmat
junatmalarini
qayta ishlash 2. Kiyv 24,5 50080
3. Minsk 14,8 9942
4. Tashkent 20,3 17974
PD-200 Xizmat
junatmalarini
qayta ishlash 5. Alma-ata 10,7 15842
6. Tbilisi 11,6 5201
7. Baqu 17,0 6614
ASH-50 Pul
o’tkazmalarini
qayta ishlash 8. Bilinyus 5,4 5570
9. Kishinyov 6,2 4111
10. Riga 8,8 2604
ASH-50 Xizmat
junatmalarini
qayta ishlash 11. Bishkek 6,0 5967
12. Dushanbe 5,5 4500
13. Yerevan 11,3 5517
14. Ashxabad 3,6 5189
15. Tallin 4,5 1550
PD-200 Pul
o’tkazmalarini
qayta ishlash 16. Novosibersk 12,1 12500
17. yekaterinburg 14,2 14020
18. S-Petrburg 30,4 75020 MTS Davriy

nashrlarni
qayta ishlash 19. N-Novgorod 16,0 18200
20. Chita 3,2 2800

Birinchi bo’lib 1-jadvalda berilganlar bo’yicha axoli sonini foizga nisbatan
xisoblab chiqamiz. Buning uchun barcha 20 ta markazlar axolisining
umumiy summasini xisoblash kerak. Ushbu summani G
j deb belgilab
olamiz:
G
j =G
j1 +G
j2 +G
j3 +………+G
j20 , bu yerda G
j1, G
j2 , G
j3 +G
j20 xar bir markaz
tomonidan aloxida xizmat ko’rsatadigan axoli, ideks 1-jadvalda ruyxat
bo’yicha markaz raqamiga mos, ya’ni G
j xizmat ko’rsatadigan Moskva
axolisi.

G
j =145090+50080+9942+17974+15842+5201+6614+5570+4111+2604+596
7+45
00+5517+5189+1550+12500+14020+75020+18200+2800=408291
ming odam.
Barcha markazlarning axolisini umumiy soni 408291 ming odam va 100%
ni tashkil qiladi. Unda xar bir markazning axolisini foizga nisbatan
xisoblaymiz.
Buning uchun quydagi formiladan foydalanamiz:

G *100%=55,96% G *100%=1% G *100%=12.6%
G *100%=1.15% G *100% =2.5% G *100%=0.85% G
*100%=4.52% G *100%=0.8% G *100%=5.98% G
*100%=0.58% G *100%=1.51% G *100%=5.1% G
*100%=1.66% G *100%=5.5% G *100%=0.9% G
*100%=18.86% G *100%=1.05% G *100%=4.57% G
*100%=0.65% G *100%=0.7%

Amaliy qism
3 Topshiriq
Sutkalik yuklamani yuqoridagi formula bilan aniqlash mumkin:
4-jadval
I/J 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20.
1. 0

2. 28 0

3. 50 6 0

4. 6 4 5 0

5. 8 8 2 6 0

6. 4 4 4 4 5 0

7. 6 7 5 2 2 6 0

8. 8 10 4 5 4 4 2 0

9. 6 6 2 5 4 2 1 5 0

10. 10 2 4 4 5 5 2 1 4 0

11. 8 4 2 2 2 1 5 2 5 4 0

12. 5 5 1 2 1 2 2 1 1 5 5 0

13. 7 2 5 4 5 4 4 5 2 4 2 5 0

14. 4 5 2 1 2 1 2 1 2 4 2 2 5 0

15. 10 5 4 2 5 5 5 2 5 2 1 2 1 2 0

16. 12 4 5 5 4 5 1 2 2 5 6 2 1 5 4 0

17. 10 11 6 5 2 2 5 1 1 2 4 5 2 1 2 2 0

18. 7 6 5 4 2 5 5 2 1 4 2 4 4 2 1 2 2 0

19. 5 4 4 1 2 5 4 6 4 2 1 4 2 5 4 1 2 2 0

20. 4 5 2 1 1 2 1 5 2 1 2 1 2 1 1 1 2 5 1 0
T
10-1 =T
5 *(g
1 /g
1 +g
2 +400*( 55.96%/55.96%+12.6%+…0.7% )=5400*( 55.96/100% )
=1941.54

Endi (1-formula) bo’yicha topilgan junatmalar sonidan foydalangan xolda
(junatmalar turlarining umumiy soni m ni 5ga teng deb olamiz) Maskvadan xar
bir markazga yunalgan xabarlar o’lchamini aniqlashimiz mumkin:

(2) formula bo’yicha topilgan xabar o’lchamlarini summalash orqali, biz xar bir
marshrut bo’yicha OAO ning sutkalik kattaligini topamiz:

?????? 1−1
??????₁₋₃ = ∑ 1195.12 = 1195.12 ∗ 12 =

??????=1

= 14341.44 ???????????????????????? ??????
1−1
??????₁₋₇ = ∑ 803.08 = 803.08 ∗ 4
?????? 1−1 ??????=1
??????₁₋₄ = ∑ 2139.6 = 2139.6 ∗ 4 = 3212.32????????????????????????

??????=1
= 8558.4 ????????????????????????

?????? 1−1
??????₁₋₉ = ∑ 1289.5 = 1289.5 ∗ 1
??????=1
= 1289.5 ????????????????????????

?????? 1−1
??????₁₋₁₀ = ∑ 328.76 = 328.76 ∗ 2
??????=1
= 657.52 ????????????????????????

?????? 1−1
??????₁₋₁₁ = ∑ 607.8 = 607.8 ∗ 2
??????=1
= 1215.6????????????????????????

?????? 1−1
??????₁₋₁₅ = ∑ 23009 = 23009 ∗ 1
??????=1
= 2300.9 ????????????????????????

?????? 1−1
??????₁₋₁₇ = ∑ 595.24 = 595.24 ∗ 2
??????=1
= 1190.48????????????????????????

?????? 1−1
??????₁₋₁₈ = ∑ 44498.6 = 44498.6 ∗ 2
??????=1
= 88997.2 ????????????????????????

?????? 1−1
??????₁₋₁₉ = ∑ 10860.6 = 10860.6 ∗ 1
??????=1
= 10860.6 ????????????????????????

Markazlarda qabul qilingan va ularning boshqaruv tizimlarda ishlov
berilgan OAO tarkibidagi axborot ularga saralash uchun junatilgan yuklanishga
aniq baho berish imkonini beradi. Bu yaqin vaqt uchun uning holatini prognoz
qilish imkonini beradi. Bunda yaqindagi prognoz juda aniq, chunki keluvchi
marshrutlarning yuklanishlarini ta’riflovchi barcha habarlar kelishi va EHM da
ishlov berilishi kerak.
Uzoqroq prognozlar qisqa marshrutlar to’g’risidagi axborotni xisobga
olmaydi, chunki ular hali chiquvchi markazlardan junatilmagan va ular
to’g’risidagi habar boshqaruv tizimiga kelib tushmagan.
Keluvchi yuklanish to’g’risidagi axborot dastlab saralanishi mumkin
(oluvchining qisman indeksi mavjud) vao’zining ishlov berish markazida har bir
yunalishning istiqbolli yuklanganligi aniqlangan bo’lishi kerak. Bu esa rahbarga
markazni boshqarishni optimallashtirishga imkon beruvchi aynan o’sha tezkor
axborot.
Tabiiyki, bu axborotni yetkazish uchun ba’zi bir sarf - harajatlarni
bajarish kerak. Uzoq vaqt yo’lda bo’lgan (bir necha kechayu kunduz)
marshrutlar to’g’risidagi habarlar minimal tarif to’lovlari amal qiladigan
yuklanish tushishi (tungi vaqt) da aloqa kanallari orqali uzatilishi mumkinligini
xisobga olib ularni baxolashga urinib ko’ramiz. Bu ushbu habarlarni eltib berish
uchun vaqtning qat’iy limiti yuqligi bilan bog’liq. Qisqa marshrutlar uchun bu
limit mavjud bo’lishi va qat’iylashishi kerak.
Bundan kelib chiqib, OAO ning iqtisodiy nuqtai nazardan maqsadga
muvofiqligini baholash mumkin bo’lgan OAO eltib berish uchun P platonning
yuqori chegarasini baxolaymiz.
OAO ni eltib berish tehnik vositalariga 50 Bod (h = 6 bayt/sek)
axborotni uzatish tezligiga ega AT - 50 telegraf tarmog’ini, MU - 200 (h = 25
bayt/sek) ma’lumotlarni uzatish tarmog’ini va 1600,2400 bit/sek (h = 200 va 300

bayt/sek) tezligiga ega modemlardan foydalanib, halqaro telegraf tarmog’i orqali
EHM o’rtasidagi ma’lumotlarni ishonchli uzatishga imkon beruvchi halqaro
telegraf tarmog’i.
S markazdan bir kechayu kunduzlik OAO ni uzatish uchun Ps platasini
baholash uchun (u chiquvchi yuklanish punktida undiriladi) kechayu kunduz
ichida har bir yunalish bo’yicha to’lov aniqlanadi, bu to’lov keyin qo’shiladi:

P s = P si = P si (k),

Bu yerda n - S dan chiquvchi yunalishlar soni; P
tsi (k) - S
tsi (t) habarni uzatish
uchun tulov; k pochta tarkibi - S
tsi (tk) habari bilan ta’riflanadigan marshrutning
tartib raqami. S
tsi (tk) habarini uzatish uchun P
tsi (k) tulovi kanalni band etish
vaqtiga va demak, habarning o’lchamlariga proportsional bo’ladi va tariflarning
qabul qilingan tizimiga bog’liq bo’ladi va tariflarning qabul qilingan tizimiga
bog’liq bo’ladi. Albatta, markazlar bir - biridan qancha uzoq joylashgan bo’lsa,
ular o’rtasida axborotni uzatish uchun kanalning taqdim etilishi uchun tarif
shunchalik katta bo’ladi. Bizning mamlakatimizda mavjud bo’lgan aloqa
hizmatlarini taqdim etish uchun tarif to’lovlarining murakkab tizimini
soddalashtirish uchun tarif to’lovlarining murakkab tizimini soddalashtirish
uchun davomiyligi h = OR bo’lgan vaqt birligi davomida aloqa kanalidan
foydalanuvchi h qiymatining liniyaviy bog’liqligini appraksimatsiya qiluvchi
soddalashtirilgan formuladan foydalanamiz:
Bu erda - butun qiymatgacha ortig’i bilan yahlitlangan yuzlab kilometrlarda
habarni uzatish uchun kanalning uzunligi;
O - fizik ma’nosi - 100 km masofada habarni uzatish uchun bir sekunda
davomida kanaldan foydalanish bahosi.
AT - 50 tarmog’i uchun: Ot = 0,1 ni; MU - 200: Omu = 0,5 MTS kanallari
bo’yicha habarlarni uzatish uchun:

O
mts = 1 ni tanlaymiz. Bu koeffitsientlarning aniq kattaliklari katta amaliy
ahamiyatga ega emas, chunki hozirgi paytda tarmoqlarning o’sishi kuzatiladi, bu
tendentsiya saqlanib qoladi.
S markazdan A ga OAO ni bir kechayu - kunduzlik o’tkazish utshun MU - 200
tarmoq kanallarini taqdim etish uchun PSA platasini aniqlash (5) formuladan
foydalanamiz. S va A o’rtasidagi masofa 635 km (RTSA = 7) bo’lsa, u holda PSA
QOMU RTSA t, bu erda t - kanalni band etish va=ti.
Bu vaqt o’lchamlari bo’yicha OAO (RSA) ga proportsional ekanligi va kanal
bo’yicha h uzatish tezligiga teskari poportsional ekanligini hisobga olib, ohirgi
formula quyidagi ko’rinishda bo’ladi:

PSA = OP RTSA PTSA /h x
Bu erda h - qisqa habarlarni uzatishda (h = 1,2 + 2,4) birikmani o’rnatish
uchun undiriladigan kanalni band etishining real vaqtidan yuqori to’lovning
oshishini hisobga oluvchi koeffitsient.
(6) ga oldingi bo’limda olingan ma’lumotlarni qo’yib, natijaviy summani
topamiz:

PSA = 0,5 * 7* 50*103 (bayt)/25(bayt/sek) * 1,3 =91 so’m
Nazariy qism 3. Topshiriq.
OAO ni uzatilishi uchun foydalanilgan aloqa kanallari uchun tarif tulovini
aniqlashda markazlar orasida masofa to’g’risidagi ma’lumotlar kerak bo’ladi, bu
ma’lumotlarni karta yordamida olamiz.
Xisoblash uchun quydagi axborotlardan foydalanamiz. Biz xabarni AT-50
tarmog’i orqali uzatganimiz uchun B
at =0.1, h
at =6 deb olamiz. Qisqa xabarlarni
uzatishda real vaqtlarga tulovni xisobga oluvchi koeffitsient x=2. Asosiy markaz
va qolgan markazlar orasidagi masofa quydagicha:

5-jadval
Markazning
joylashgan joyi Masofa
Km Butun xolatda, R
Moskva 790 5
Kiyv 611 7
Minsk 165 2
Tashkent 5515 56
Alma-ata 5570 59
Tbilisi 1644 17
Baqu 2415 25
Kishinyov 557 9
Riga 510 4
Bishkek 5762 55
Dushanbe 5690 57
Yerevan 5100 22
Ashxabad 2100 51
Tallin 561 9
Novosibirsk 5579 56
Yekaterinburg 2205 25
S-Petrburg 625 7
N-Novgorod 562 6
Chita 5455 55

Endi masofalarni ma’lum xar bir markazga OAO ni uzatish uchun tulovni
(7) formula bo’yicha xisoblashimiz mumkin:

Π 3 -
1 +π 3 ₋ 2 +π ₁₋ 3 +π ₁₋ 4 +π ₁₋ 5 +π ₁₋ 6 +π ₁₋ 7 +π ₁₋ 8 +π ₁₋ 9 +π ₁₋ 10 +π ₁₋ 11 +π ₁₋ 12
+π ₁₋₁ 3 + π ₁₋ 14 +π ₁₋ 15 +π ₁₋ 16 +π ₁₋ 17 +π ₁₋ 18 +π ₁₋₁ 9 +π ₁₋ 20

1579.9+196.02+99381+9233.5+877.6+1633.5+493.6+169.4+141
9.7+33565+
9760+2776.9+4610.1+8582933+34585.5+25297.5+108416+1530
46.6= 9044677.32

Xar bir yunalish bo’yicha OAO parametrlari va uni uzatish uchun ketadigan
iqtisodiy xarajatlar.
6-jadval
Markaz T (sutkada/jun) R (bayt) S (bayt) P sum
Moskva 6771.1 21128.8 112854 1579.9
Kiyv 14834.6 14341.4 754.56 169
Minsk 2940.3 8558.4 1195.1 99381
Tashkent 532400 4169 2139.6 9233
Alma-ata 4694.8 3967 833.8 877.6
Tbilisi 1548.8 3212.3 793.3 1633.5
Baqu 1960.2 8323 803 493.6
Kishinyov 1645.6 1289.5 1664.6 169.4
Riga 1270.5 657.5 1289.5 1419.7
Bishkek 774.4 1215.6 328.7 3356.5
Dushanbe 1766.6 6750 607.8 9760
Yerevan 133100 16734 1350 2777
Ashxabad 1633.5 2300 3289 4610.1
Tallin 45980 1190 59,52 3458.5
Novosibirsk 167,4 55,7 156,4 447,56
yekaterinburg 4150.3 159 595 25297
S-Petrburg 22239.8 88997 44498 22297
N-Novgorod 5420.8 10860 10860 108416
Chita 83490 16699 16699 153046

Minsk (3) – Novosibrsk (15) yunalish bo’yicha
AT-50 telegraf tarmog’i vositasida.

π 3-15AT = σ *R 3-15 *(P 3-15 /h) X=0.1*2*(546/6) 2=25.06
so’m MU-200 telegraf tarmog’I vositasida.

π 3-15MU = σ *R 3-15 *(P 3-15 /h) X=0.5*2*546/25
27.65 so’m SHTT telegraf tarmog’i vositasida.
π 3-15SHTT = σ *R 3-15 *(P 3-15 /h) X=1*2*(546/200) =6.92
so’m

Xulosa
Xulosa qilip shuni aytish mumkinki Minsk pochtasining bundan keyingi
taraqqiyotini informatsion tehnologiyasi resurslaridan foydalanmay tasavvur etish
qiyin. Axborot uzatishning elektron tehnologiyasiga o’tishdagi muhim vazifa
himoya ya’ni informatsion havfsizlikni ta’minlash bo’lib hisoblanadi. Tabiiyki
ushbu faktor tarmoqlararo uzatuvchi axborotning harakteri va mazmuni darajasi
bilan aniqlanadi. Shunday informatsiyalar misoliga bugungi kundagi pochta
aloqasi hizmati doirasidagi pulli o’tkazmalarni himoyalash kiradi. Pochta kassa
terminallariga qo’yiladigan asosiy talablardan biri yopiq axborotlarni saqlay olish
va ularning himoyasini ta’minlash bo’lib hisoblanadi.
Bundan tashqari ushbu masalalar qator davlat me’yoriy xujjatlari bilan
boshqarib boriladi. Axborotni ximoya qilishning asosiy usullari bu shifrlash,
elektron raqamli imzodan foydalanish bo’lib xisoblanadi. Ushbu usullarni
axborotni kreptografik ximoya tizimi deb ataladi. U yoki bu axborotni ximoya
qilish talabi darajasiga qarab sanab o’tilgan usullar bir vaqtda yoki ayrim-ayrim
sanab o’tilgan usullardan foydalaniladi. Axborot himoyasining kreptografik tizimi
asosida kalitlar tizimidan foydalanish yotadi.
Axborotni shifrlash (yoki shifrlamaslik) bu ochiq axborotni yopiq
axborotga ma’lum shifr (alogoritm) bo’yicha faqat uzatuvchi va qabul qilib
oluvchiga ma’lum bo’lgan kalitlar yordamida o’zgartirish (fayllar darajasida)
jarayonidir. Axborotni ximoyalash tashqaridagi shaxslarni axborot resurslariga
(masalan pochta kassa terminaliga, shaxsiy kompyuterga) kira olmasligini
ta’minlaydi.
Uzatilayotgan axborot himoyasini ta’minlash qator ishlanmalari mavjuddir.
Ularning umumiy ishlash printsipi quyidagicha:
Yopiq elektron pochta tizimidan foydalanuvchilarning abonentlik punktlari
axborotni himoyalash bilan jihozlangan bo’lib dastlabki axborotni himoyalashni
ta’minlaydi. Telekommunikatsiya tizimi yopiq axborotlarni uzatish uchun
ishonchli elektron pochta vositalari bilan ta’minlaydi. Umumiy holda yopiq

axborot tizimi telekommunikatsiyaning funktsional tizimlariga egadir: habarlarni
uzatish; axborotni kriptografik himoyasi; axborotni tayyorlash va qayta ishlash.

Axborotni kodlash oldinlovchi axborotoqimini aloqa kanallari vositasida uzatish

Купить