Azot almashinuvining oxirgi mahsulotlari. Alohida aminokislotalarning almashinuvi va nasliy kasalliklar - Медицина - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.5MB
Покупки	0
Дата загрузки	14 Апрель 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Медицина

Azot almashinuvining oxirgi mahsulotlari. Alohida aminokislotalarning almashinuvi va nasliy kasalliklar

Купить

Azot almashinuvining oxirgi mahsulotlari. Alohida aminokislotalarning almashinuvi va nasliy kasalliklar

Barcha tirik organizmlarda aminokislotalarning dissimilyatsiyasi natijasida ammiak hosil bo‘ladi. Bu modda, juda kam miqdorda ham toksik tavsifga ega, hujayralarda yig‘ilmaydi.  Ammiak yo organizmdan darxol chiqarib yuboriladi yoki notoksik birikmaga aylantiriladi, ko‘p organizmlarda u glutaminga yoki asparaginga aylanadi. O‘simliklarda shu yo‘sinda azot zaxiralanadi.  Lekin hayvonlarda ham glutamin (ba’zan asparagin) yig‘ilishi mumkin, xususan bu jarayon sutemizuvchilardning mushagi, jigari, buyragida, hasharotlarning yog‘ tanachalari va gemolimfalarida sodir bo‘ladi. Bundan tashqari oqsillar bu amidlar ishtirokida amidlanadi.

Arginaza azot almashinuvining asosiy va so‘nggi mahsulotini siydik orqali siydikchil sifatida ekskresiyadaydigan hayvonlarning jigarida uchraydi. Qushlarning jigarida bu ferment bo‘lmaydi, chunki ularda azot almashinuvining so‘nggi mahsuloti sifatida siydikchil emas, balki siydik kislotasi ajratiladi. Ornitin siklining yig‘indi reaksiya tenglamasi quyidagicha bo‘ladi:

Ba’zi aminokislotalarning almashinuvi Metionin, serin va glitsin almashinuvi. Metionin almashinib bo‘lmaydigan aminokislotaga kiradi. Uning faol metaboliti Sadenozilmetionin hisoblanadi. Bu moddadan metil guruhini ajralib chiqishi S- adenozilgomotsisteinni hosil qiladi. S-C bog‘larini gidrolizlanishini L-gomotsistein va adeninga parchalaydi. Gomotsistein serin bilan birikishi sistationni, uni gidrolizmanishidan esa gomoserin va sistein hosil bo‘ladi. Gomoserin gomoserindezaminaza fermenti ta’sirida a ketobutiratni, so‘ng propionil-KoAni hosil qiladi

Fenilalanin va tirozin almashinuvi. Hayvon to‘qimalari fenilalaninning benzol halqasini sintezlay olmasligi tufayli u almashtirib bo‘lmaydigan aminokislotalarga kiradi. Tirozin esa ovqat bilan fenilalanin yetarli darajada iste’mol qilinsa, to‘liq almashtirib bo‘ladigan aminokislotalarga kiradi.

Fenilketanuriya

• Fenilketonuriya (fenil piruvatli oligofreniya) ogir irsiy kasallik bo‘lib, fenilalaninni tirozinga aylantiruvchi ferment fenilalaningidroqsilaza yetishmasligi tufayli vujudga keladi. Kasallik chaqaloqning birinchi kunlaridayoq namoyon bo‘ladi. Bemor to‘qimalari, qoni va siydigida fenilalanin va uning unumlari oshib ketadi; qonda fenilalanin 80 mg/dl ga yetadi (normada 1-4 mg/dl dir). Bunday sharoitda fenilalaninning ko‘pgina qismi fenilpiruvatga va fenillaktatga aylanadi. Bemor bolalar aqliy va jismoniy rivojlanishdan orqada qoladi, holsizlik, titrash kabi alomatlar roy beradi. Kasalga fenilalanil kam bo‘ladigan ovqat berib borilsa, bemorlar qonidagi va kasallik alomatlarining avj olib borishi sekinlashadi.

• Alkaptonuriya. Aminokislotalar almashinuvining kam uchraydigan irsiy kasalligi bo‘lib, gomogentizinat kislota oksidazasi yetishmasligi tufayli vujudga keladi. Tirozin almashinuvida para- oksifenilpiruvat gomogentizinat kislotaga aylanmaydi. Uning miqdori qon va siydikda 288 oshib ketadi, oksidlanishi natijasida qora pigment alkaptoxrom hosil bo‘ladi. Oxronoz va artritlar ham kuzatiladi.

• Parkinsonizm. Parkinsonizm kasalligi dofamin almashinuvining buzilishidan kelib chiqadigan asab kasalligidir. DOF-amin esa dioksifenilalaninning (DOFA) DOFA- dekarboksilaza ta’sirida dekarboksillanishidan hosil bo‘ladi.

Ma’lumki, DOF-amin miya stvolidagi qora substansiya neyronlarining sinapslarida mediator bo‘lib xizmat qiladi. Parkinsonizmda DOFA-dekarboksilaza faolligi pasayib ketadi natijada miyada dofamin kamayadi; DOFA dan esa, N-atsetil-DOF- amin hosil bo‘ladi. Ushbu kasallikda muskullarning tarang tortib qattiq bo‘lib turishi (rigidligi), harakatlar qiyinlashadi, titrash kuzatiladi. Bemorlar qoniga DOFA yuborish kasallikni bartaraf etadi: DOFA DOF-amindan farq qilib qondan miyaga oson o‘tadi va DOF- aminga aylanadi.

• Triptofan almashinuvi. Triptofan almashtirib bo‘lmaydigan aminokislota bo‘lib, bir qator muhim biologik faol moddalarning, xususan serotonin, nikotin kislotasi, ribonukleotid va NADning o‘tmishdoshi hisoblanadi. Fiziologik sharoitda triptofanning 95% kiturenin yolida, 1% dan oz qismi esa serotonin yolida oksidlanadi.

• Xartnup kasalligi - triptofan almashinuvining maxsus buzulishlariga xosdir. Siydik bilan ko‘p miqdorda indolilatsetat, indolilatsetilglutamin va indikan ajralishi, ammo, indolilsut kislotaning normal miqdorda ajralishi tufayli, ehtimol, metabolik o‘zgarish triptofan almashinuvining birinchi reaksiyasi bilan bog‘liq bo‘lib, asosan dekarboksillanish sodir bo‘ladi. • Terida pellagrasimon jarohatlanish, psixik o‘zgarishlar, atakenz hamda giperaminoatsiduriya kuzatiladi. • Zamonaviy dalillarga ko‘ra, xartnup kasalligidagi metabolik nuqson triptofanning ichakda so‘rilishi hamda triptofan va uning almashinuv mahsulotlarini buyraklarda reabsorbsiyasining irsiy buzulishiga bog‘liqdir.

Купить

Похожие документы
Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar