Badiiy asar tahlili. talqin va tahlil - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	37.6KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Badiiy asar tahlili. talqin va tahlil

Купить

BADIIY ASAR TA H LILI. TALQIN VA TAHLIL
Reja:
1. Badiiy asar tahlili
2. She’riy asar tahlili
3. Nasriy va dramatik asar tahlili

Shoirlik aslida she’rni – she’riyatga aloqasi yo‘q narsalardan tozalay
bilishdir. Chunki she’rning go‘zalligi, avvalo, ana shu musaffolikda aks etadi.
She’rdagi soflik – tuyg‘u va tushunchadagi soflik demak. She’r bilan
she’rxon orasidagi davomli ichki aloqa shundan boshlanadi. To‘g‘ri, bevosita
matnga diqqatni qaratish, uni tadqiq va tahlil qilish adabiyotning barcha
muhim jihati, o‘ziga xos holatlarini yoritishga to‘la-to‘kis imkon berolmaydi.
Ammo u adabiyot ilmini umumiy, bir yoqlama, goho farosatsizlarcha
to‘qilgan fikr-mulohazalardan himoyalashi shak-shubhasiz. Zero, haqiqiy
adabiyot – san’atkorlik zavqi ila yaratilgan asardan boshqa bir narsa emas.
Uning bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri munosabat o‘rnatishgina shaxsiy taassurot va
tasavvurni yuzaga keltiradi. Biroq hech qanday adabiy matn, muayyan bir
usul, tushuncha va haqiqatga tayanilib o‘qilmaguncha, o‘z-o‘zidan tuyg‘u va
fikr uyg‘otolmaydi.
Mukammal asar matnini tabiatga qiyoslash mumkin. U ham o‘ziga
xususiy savollar bilan murojaat qilinganda, faqat va faqat ana shunday
holatda o‘quvchiga sir-asrorini keng ochadi. Shunda matn tahlili atalmish
usulning afzalliklari, ko‘p narsani yuza va chala bilishdan nihoyatda foydali
ekani ham ravshanlashadi. Bundan tashqari, eng go‘zal, eng original adabiyot
namunalarini o‘jarlik va o‘zboshimchalik changalidan qutqazishning bir
chorasi ham matn tahlilidir. Tarixiy-qiyosiy yo biografik metodda bajarilgan
ilmiy ishlarning afzalliklarini qadrlash yaxshi jihatlarini albatta rivojlantirish
kerak. Quruq inkorchilik, yoqimsiz bir chechanlik bilan ilmda hech nimaga
erishib bo‘lmaydi. Shu bilan birga ilm-fanda ochiqlik, yangi izlanishlar
zarurligiga beparvo qolmaslik joiz. Bizda poetik matn tadqiqi deyilganda,
asosan g‘oya va mazmundan bahs yuritish, vazn, qofiya, badiiy san’atlar
xususida so‘zlash tushuniladi. Rosti gap, bu bir qadar jo‘n qanoat va
qoliplashgan tajriba. Holbuki, chinakam tahlil va talqin matnda mavjud
hamma narsani, hattoki, harf tovushlari, ohang, rang tovlanishlarini ham

ma’nolashtirish, muallifning shaxsiy holat, kayfiyat, ruhoniy sezimlari bilan
aloqadorlikda yoritishni talab qiladi. Axir, davr ruhi, zamon nafasi, jamiyat
dardi ham dastlab ijodkor shaxsiga ta’sirini o‘tkazib, undan so‘ng asarlariga
ko‘chadi. Sharqlik buyuk shoir va adib borki, deyarli hammasi o‘zining nafs
va xarakteriga bir san’at asari yanglig‘ sayqal berib, uni butun shaxsiyat
holiga ko‘targan. Mutasavvif san’atkorlar uchun bunday shaxsiyat orzusi
insonning bashariy irodasini ilohiy iroda maqomiga yuksaltirib, ularni o‘zaro
birlashtira olishdir bundan inson hech nima yutqazmaydi va hech qanaqa
ziyon ham ko‘rmaydi. Aksincha, vujudidagi kuchsizlik, chirkinlik va
yovuzliklardan bir yo‘la qutiladi.
Ajablanarli joyi shundaki, hanuzgacha bizda kengroq o‘ylab ham
ko‘rilmagan bu murakkab muammo G‘arb sharqshunosligida o‘tgan asrning
birinchi yarmidayoq o‘rganila boshlangan. Diqqatga molik sifatida ulkan
ingliz olimi va rumiyshunosi Ronald Nikolsonning “Tasavvufda ilohiy
shaxsiyat tushunchasi” nomli tadqiqotini eslatish maqsadga muvofiqdir.
Ushbu asar haqiqatda katta mehnat va bilimdonlik bilan yozilgan. Uning
Mansur Xalloj, Imom G‘azzoliy va Jaloliddin Rumiyga bag‘ishlangan fasllari
kishida ko‘p mulohaza, mushohada uyg‘otadi. Ammo arab allomasi,
Nikolsonning sodiq shogirdi Abul A’lo Afifiy ustozining kitoblaridan biriga
yozgan mazmundor so‘zboshisida o‘sha tadqiqotning asosiy kamchligi
to‘g‘risida, “Muallif, butun kuch-quvvatini, xristian ilohiyotidan olingan
shaxsiyat tushunchasini umumlashtirish va uning muqobilini tasavvufdan
topishga sarf qilgan. Holbuki, xristian nuqtai nazari bilan, islom nuqtai nazari
o‘rtasida juda katta farq bor”, deydi. Aynan shu farq bilan hisoblashmagani
tufayli Alisher Navoiy lirik qahramonlari dunyoqarash va shaxsiyati
yoritilgan ayrim tadqiqotlarda she’riy matndagi asl mohiyat va haqiqatga
hech muvofiq kelmaydigan fikr-qarashlar ilgari surilgan. Buning bosh sababi
esa matnning g‘oyaviy-badiiy tarkibini to‘g‘ri va teran mushohada etmasdan

rus adabiyotshunosligidagi ilmiy-nazariy tushuncha va xulosalarni unga
tadbiq qilinganligidir. Bunaqa tajriba ehtimol o‘sha zamonlarda zarur
bo‘lgandir. Hozir esa unga hech zaruriyat yo‘q. Shaxs va shaxsitya
komilligini Navoiy qanday anglab, qanaqa miqyoslarda talqin qilgan bo‘lsa,
ilmda xuddi shunday tarzda ko‘rsatish lozim, vassalom.
Modomiki, gap shaxsiyat haqida ekan, ijodiy shaxsiyatga daxldor bir
haqiqatga ham to‘xtalib o‘tish ortiqchalik qilmaydi. Chunki, xususiy uslubga
sohib bo‘lish – bu, xususiy bir shaxsiyatga sohib bo‘lish demak. Masalaga
kengroq yondoshilsa, ijodiy shaxsiyatni yorqin namoyon aylaydigan alomat,
tuyg‘u va tushuncha emas, balki uslubdir, degan xulosaga kelinadi.
Ijodkor mavzu, zavq, goho xayollarning ma’lum bir qismini boshqalardan
olmog‘i mumkin. Bu uning ulug‘ligiga aslo monelik etmaydi. Ulkan
san’atkorlar ko‘p mavzularni o‘zgalardan o‘zlashtirgani adabiyot tarixidan
yaxshi ayon. Hamma gap, u yoki bu g‘oyani qanday shaklda anglatish,
qandoq harorat va mohirlik ila tasvirlash, ya’ni uslubdadir. Shuning uchun
ijodiyotida qator o‘xshashliklar mavjudligiga qaramasdan, Alisher
Navoiyning buyuk va qudratli shaxsiyati, uslubi barcha salaflari, zamondosh
qalamkashlardan ajralib turadi. Uning ruhiy hayoti, she’rni ruhning tili,
musiqasi holiga yetkazish mahorati butunlay o‘zgacha. Navoiy she’rlari
tahlilida shularni yoritishga urinish zarur. Afsuski, ko‘pincha bunga yaqin
ham borilmaydi. Sabab nima? Sabab ko‘p. Biz ulardan faqat ayrimlariga
e’tiborni qaratmoqchimiz.
Mavlono Jaloliddin Rumiyga ko‘ra, “tadqiq” bir noqislikning tazahhuri
sanaladi. Shu boisdan go‘zallik tekshirilmaydi, quruq va sovuq bir mantiq
bilan chaynalmaydi, balki kashf etiladi. Bu alohida diqqatga loyiq fikr.
G‘arb psixologlari “estetik tuyg‘u” deb nomlagan tuyg‘uni Sharq
shoirlari odamning o‘zida bo‘lmagan yoki uning tabiatiga begona go‘zallik
tuyg‘usini yo‘qdan bor qilishmas, aksincha, insonda mavjud go‘zallik

hissiyotini uyg‘otish, ong va idrok ostidagi latifliklarni harakatlantirish deb
bilishgan. Va yozilgan har bir asar shunga mo‘ljallangan. Demak, xulosa
aniq: inson mohiyatida go‘zallik tuyg‘usiga molik bo‘lmasa, san’at asari
qarshisida u hech kim. Adabiyot va din, falsafa va badiiy ijod, san’atkorlik va
tarixnavislik aloqalarini bexato farqlashga hatto ilm ham unga ko‘mak
berolmaydi. Mukammal badiiy matn yo‘q joyda – adabiyot yo‘q. Adabiyot va
san’atkorlik yo‘qmi, demak u boshqa bir narsa. Uni o‘z nomi bilan atash, o‘z
xarakter xususiyatlariga muvofiq usullarda tadqiq qilish kerak. Juda ko‘p
soha vakillari xususiy maqsadlari yo‘lida adabiyotdan foydalanishga
urinishgan. Jumladan, din va tasavvuf arboblari ham Vazn va qofiyadan
bo‘lak she’riyatga aslo aloqasi bo‘lmagan diniy-tasavvufiy asarlar badiiy
matn mezonlari bo‘yicha baholanmasa, mumtoz adabiyotimizni xas-
xoshokdan asrash yaqin yillarda juda qiyinlashib qoladi. Chunki bir xato
hech kutilmagan o‘zga bir xatoga hamisha zamin hozirlab, yo‘l ochadi. Biz
istaymizmi, istamaymizmi, Sharq adabiyotida insonni dunyoga tahqir va
nafrat ko‘zi bilan qarashga chorlagan, bandaning ojizu notavonligidan bahs
etib, tafakkur va hurlik shuurini so‘ndirishdan orom topgan qalamkashlar
bo‘lgan. Diniy bir badbinlik va mahdudlik izlari o‘zbek adabiyoti tarixida
ham nazarga tashlanadi. Bundan tashqari, botiniylik tushunchalari suqulib
kirgan tasavvuf tarmoqlari va falsafiy tasavvuf oshuftasi bo‘lib qolganlar
habibiylik, voqifiylik, avliyoiylik, holiya, ilhomiya kabi tariqatlar targ‘ib
etgan maqsad va harakatlar inson axloqi, ma’naviy maqsadlariga nechog‘liq
muvofiq kelishini albatta o‘ylay olishlari kerak. Aks holda bir nayrangdan
qutulib g‘ayriixtiyoriy ravishda boshqasiga tutilish hech gapmas.
Sho‘ro davlatining qitmirlik o‘yinlaridan biri Sharq mumtoz adabiyoti,
san’ati va musiqasi ma’no-mohiyatini tarixiy ruhi va nafasiga muvofiq tarzda
anglashga to‘siq qo‘ygani edi. Shu ma’noda ikkita misol keltirmoqchimiz.
Dunyoviy adabiyot degan tushuncha o‘zbek adabiyotshunosligiga qanday va

nima maqsadda olib kirilgan, degan savolga, bizningcha, bugun hech kim
aniq javob berolmasa kerak. Dunyoviy adabiyot tushunchasi ham, atamasi
ham dastlab olmonlar orasida paydo bo‘lib, keyin boshqa g‘arb o‘lkalariga
tarqalgan. Dunyoviy adabiyot, zavq va huzur manbai bo‘lmish moddiy va
zohiriy olamni ideallashtirib, hayotning din bilan, ilohiyot bilan aloqasini
butunlay uzish g‘oyasini ilgari surgan. Shu nuqtai nazardan qaralganda,
dunyoviy adabiyot degani – bu, mumtoz shoirlarimizning moddiy dunyoga
munosabati. Undan tug‘ilgan qalb haqiqatlari va eng e’tiborli irfoniy, ishqiy
hissiyotlarini inkor etish degani. Modomiki, shunday ekan, Navoiy
g‘azaliyoti bilan turkiy tilda qalam tebratgan ustozlari she’riyatini g‘oyaviy-
badiiy vobastalikda to‘g‘ri talqin qilish mumkinmi? Buning iloji yo‘q.
Shuning uchun ilohiy ishq zavqi va holatlari tasvirlangan g‘azallar tahlili
xatolar bilan to‘lib-toshgandir. Ammo adolat yuzasidan baholanadigan
bo‘lsa, boshqa joylardagi ahvol yanada yomon. Masalan, tasavvufiy maslak
va ilohiy ishq sirlarini yoritishga uringan bir kitob muallifi Jon Beldek,
“Ilohiy ishq mavzusidagi she’rlarni xato anglash va noto‘g‘ri sharhlash yuz
yillardan buyon davom etib keladi. Hozirgi kunda ham ahvol avvalgidan
farqlangan emas”, deydi. Bu gapga ishonmoq lozim. Alisher Navoiyda
shunday bir bayt bor:
Fig‘onki, ishq hadisi daqiq erur andoq,
Ki, qosir o‘lmish ani anglamoqdin idrokim.
Ko‘ngli muhabbat otashida lovillab yongan Navoiyki, ishq asrorini
anglashda qosirlikni tan olgan ekan, ishqning tub mohiyatini yorishtirib
beruvchi hol ilmini chetlab, nima uchun biz xayolga kelgan gaplarni
yozaverishimiz kerak? Mustaqillik davri navoiyshunosligi o‘zini-o‘zi
muhofaza qiladigan darajada bilim, o‘zini-o‘zi xato va kamchiliklardan
qutqazadigan saviyada o‘tkir did va mushohadaga erishmog‘i shartdir. Bu
quruq da’vatmas, albatta .

Yigirmanchi asr boshlarida mumtoz she’riyat oltin taxtidan qulatilgach,
asriy haq-huquqini ham u boy bergan edi. Unga qanday munosabatda
bo‘lishni esa siyosat belgilab bergani hech kimga sirmas. Partiyaviylik,
sinfiylik, dunyoviylik kabi g‘oyadar shundan yaralgan. Dahriylik maslagi
adabiyotni din va tasavvufdan yiroqlashtiruvchi xohlagan fikr-mulohazani
aytishga izn bergan. Bugun bizda mafkuraviy qo‘rquv yoki tazyiq yo‘q.
Klassik adabiy merosimizni endi shoshilmasdan, erkin, teran o‘rganishga yo‘l
ochilgan. Lekin imkoniyat va imtiyozlardan to‘la-to‘kis foydalanish uchun
goh talant va ilm chuqurligi, goho qilayotgan ishimizga tanqidiy qarash
yetishmayotganga o‘xshaydi. Vaholonki, Navoiyning birgina baytini har
jihatdan o‘rganib, zohiriy va botiniy ma’nolarini, san’atini qoyillatib talqin
etish, o‘nlab g‘azallarga bitilgan sayoz tahlillardan afzaldir.
Mashhur fransuz adibi va munaqqidi Pol Valerining e’tirofi bo‘yicha,
“badiiy matnning qiymati, har shaxsga ko‘ra alohida bir tafsirga imkon bera
olishidadir”. Darhaqiqat, asosan shaxsiy bir faoliyat va ifoda tarzining hosili
bo‘lgan adabiy asar har bir o‘quvchiga ayri-ayri ta’sir o‘tkazishi tabiiy. Ayni
bir matnning o‘zga muhitda, o‘zgacha bir usullarda amalga oshirilgan
talqinlari, aytaylik, biznikidan farqlanmaydi deyolmaymiz. Ammo bir haqiqat
aniq: she’rda tuyg‘u va ma’no faqat til, shakl va uslub orqali ta’sirli bir
maqomga keltiriladi. Shu boisdan tahlilda birinchi galda til ruhi va so‘z
hayotiga diqqat-e’tibor doimo o‘zini oqlaydi. Oqlagani shuki, ramz, majoz,
timsollar ham til izmidan chetga chiqib ketolmaydi. Donishmand Xorazmiy
“Zohiru botin xabari so‘zdadir” deganda to‘la haq edi. Tasavvuf va tasavvuf
she’riyatidagi o‘ziga xos yangiliklar ham avvalo til ko‘magida joriy qilingan.
Xullas, tasavvuf tarix maydonida qad rostlab, o‘z tilini shakllantirgach,
yuzlab istiloh va kalimalar qatori g‘am, alam, g‘arib, g‘urbat, vasl, hijron,
dard, balo, sir kabi ko‘pdan ko‘p so‘zlar ham oldingisidan tamoman boshqa
maqsad va ma’nolarda ishlatilgan. Navoiyda shunday g‘azallar va

Ko‘ngil ichra g‘am kamligi asru g‘amdir,
Alam yo‘qligi dag‘i qattiq alamdir,
kabi yuzlab baytlar borki, ularning to‘g‘ri tahlil va talqini uchun hatto
tasavvuf lug‘atlari ham yordam berolmaydi. Boshqa chora, boshqa yo‘l
topishni
Navoiyning o‘zi ko‘rsatadi. Biz esa Navoiyning o‘ziga qattiq suyanib Navoiy
she’rlarini talqin qilishga hamisha ham amal etolmaymiz.
Alisher Navoiy asarlarini haqqoniy tarzda tadqiq etish, xatoyu
kamchiliklardan saqlanishning asoslaridan yana biri, albatta tarix, ayniqsa,
Navoiy davri tarixidir. Ulug‘ shoirning turli shakldagi she’rlari, nasriy
asarlarida tarixiy voqealar, kundalik hayot hodisalari, u yoki bu ijtimoiy
toifaga mansub shaxslar haqida ham yetarlicha bahs yuritilgan. Bular
o‘shanda zamonaviy ma’no kasb etgan bo‘lsa, sekin-asta tarixiy qiymatni aks
ettirgan. Va she’rdan – tarixga yoki tarixdan – she’rga bir yo‘l izlash
ehtiyojini yuzaga keltirgan. Albatta, Navoiy asarlarida ifodalangan tarixiy
haqiqatlarning hammasini to‘g‘ri aniqlab, ana undan keyin matn talqini va
tahlilga kirishish juda qiyin. Lekin imkon darajasida bunga intilmaslik
qanday asossiz, xayoliy fikr-mulohazalarga boshlashini ham unutmaslik
kerak. Shu ma’noda xarakterli bir masalaga to‘xtalsak. Ma’lumki, soqiynoma
atalmish janr Sharq she’riyatida, xususan, fors-tojik poeziyasida shuhrat
topgan. Shu boisdan soqiynomaning shakllanish va taraqqiyot tarixi Eronda,
Tojikistonda maxsus o‘rganilib, maqola va kitoblar chiqarilgan. Navoiygacha
birorta ham o‘zbek shoiri bu janrda asar yozmaganligi ilmda qayd etilgan.
Navoiy ham bor-yo‘g‘i bitta soqiynoma yaratgan. Ammo badiiy ijodda son
emas, sifat, misra va qofiya tizimi emas, balki mohiyat va mahorat
ahamiyatga egaligini Navoiyning soqiynomasi to‘la tasdiqlaydi. Qariyb besh
yuz baytdan iborat bu asar “Xazoyin ul-maoniy”ning so‘nggi devoni –

“Favoyid ul-kibar”ga kiritilgan. Bir necha navoiyshunoslarimiz uni o‘rganib,
o‘z xulosalarini ham bilidirganlar.
Ilm ahli orasida, soqiynoma yozishdan asosiy maqsad – bu foniy
dunyodan ketgan eng yaqin kishilarni xotirlash, g‘am-anduhni unutib, vaqtni
g‘animat bilib, umrni ardoqlashga chorlashdir, degan qarash ancha
barqarorlashgan. Xorijdagi ayrim sharqshunoslar, jumladan,
Ye.E.Bertelsning fikrlari ham shunday bo‘lgan. Navoiy soqiynomasi ham bir
yodnoma – xotira talabidan tug‘ilgan ijod namunasi sifatida o‘rganilgan.
Holbuki, uni yozishda Navoiyning ilhomchisi xotira va taxayyul emas – har
kun achchiq-chuchugini totgan, shodlik va quvonchni shoirdan qizg‘anib,
g‘amu g‘ussani farovon aylagan hayotning aynan o‘zi edi.
Tarixiy ma’lumotlarga ko‘ra, 1485 yilda Sulton Husayn Boyqaroning
singlisiga uylangan Oltin O‘rda xoni Ahmadxon (Kichik Muhammad)ning
o‘g‘li Bahodir Sulton singillari bilan Hirotga mehmon bo‘lib keladi. Husayn
Boyqaro ularning sharafiga “chingiziylar usulida” katta bir anjuman, ya’ni
qurultoy tashkil qiladi. Shohona ziyofat berilib, qimiz va may tortiladi.
Qadimiy kuy-qo‘shiqlar yangraydi. Soqiynomada Navoiy bu haqda shunday
degan:
Soqiy, may tutu qo‘ygil so‘zni,
Xon qurultoyig‘a yetkur o‘zni.
Sof may jom aro gar dilkashdur,
To‘stug‘on ichra qimiz ham xushdur.
E y yirov, sen ham ishingni ko‘rguz,
Yotug‘on birla ulug‘ yirni tuz...
Albatta, soqiynoma va uning talqiniga tegishli mulohazalarimizni
atroflicha bayon qilish imkoni yo‘q hozir. Biroq uning yozilish tarixi va
ma’no-mohiyatini aniq belgilashga xizmat etuvchi yana bir faktni izohlash
zarurdir. Gap shundaki, Navoiy o‘zining go‘zal va favqulodda ta’sirli bu

asarini Boyqaroning jiyani, ya’ni Bahodir Sultonga bag‘ishlab yaratgan edi.
Undagi mana bu so‘zlar olis Dashti Qipchoqdan tashrif buyurgan navqiron
xonga qaratilgandir:
Shohg‘a mehmonu, azizu dilband,
Ham qarindosh, yana ham farzand.
Ko‘rki, sen kim senu qaydin kelasen,
Qaysi mulk ichrasenu kim bilasen.
Hech shoh topmadi bir xon sendek,
Bu ulus ko‘rmadi mehmon sendek.
Xullasi kalom, masala qo‘yish, muaamo sanash uncha qiyin emas.
Ularni zo‘riqmay bajarishga qodir kuch va imkoniyat bo‘lmasa – bu og‘ir.
Ba’zan she’r tahlili va talqinini murakkablashtirishga ne hojat bor,
degan savol aralash e’tirozlar eshitilib qoladi. Talqinni ataylab
murakkablashtirish, tahlilda o‘tlab ketish, albatta, sun’iylik, albatta,
bema’nilik. Bunday ish goho aql qosirligi yoki qalb xastaligidan ham dalolat
beradi. Lekin aslda tahlilning maqbul yo nomaqbul ekaniga she’rning ham
roli bor. Har qanday tadqiqotchi yaroqsiz she’rni yaxshi va fazilatli etib
ko‘rsatishga nechog‘lik urinmasin, baribir hech natijaga erishmaydi. Buning
aksi bo‘lsa-chi? Jahondagi bir qancha she’rshunoslarning e’tiroflari bo‘yicha,
she’r kamida ikki ma’no qatlamiga ega bo‘lmog‘i kerak. Turkiyalik olim
Hilmiy Yovuz yozadi: “Asosiy masala bir she’rning bir emas, bir necha bora
qiziqib o‘qish, birdan ziyod sharh va tafsirga imkon bera olishdadir. Agar
she’r o‘qiganingizda bir gazeta xabari kabi birgina ma’no chiqarish bilan
to‘xtasangiz va u boshqalarga ham aynan shu ma’noni anglatsa, bilingki, u
she’r emasdir”. Biz gazeta xabaridan farqlanmaydigan she’rlarni o‘qiyverib,
klassiklarimiz tajribalaridagi ko‘p ma’nolilik sirlarini ochishga umuman
urinmay qo‘yganmiz. Vaholanki, og‘zaki tilga qaraganda yuksak, ohangdor
va serbo‘yoq bo‘lgan she’r tili so‘zlarning asosiy ma’nolaridan ko‘proq yon

ma’nosiga suyanishi, shu tarzda kalima ilk mazmunidan uzoqdagi bir ma’no
qiymatiga ham erisha olishini ular amalda qayta-qayta isbotlab ketishgan.
Ma’noning beshigi ham, eshigi ham ilm-ma’rifat. Muhammad Fuzuliy turkiy
devonining debochasida “Ilmsiz she’r asossiz devordir. Asosi yo‘q devor
bee’tibordir”, deb yozgan. Navoiyning olimligini shoirligidan, shoirligini
mutafakkirligidan, mutafakkirligini buyuk va betimsol shaxsiyatidan ajratib
ko‘ring. Ko‘z o‘ngingizda tamoman boshqa shoir paydo bo‘ladi. Hazrat
Navoiyning ijod olami, xususan, san’atxonasiga erkin va ishonch bilan
intilishning bosh yo‘li ham ilmdir, irfondir.

Adabiyotlar
1. N.Shukurov va boshqalar. Adabiyotshunoslikka kirish, T., “O‘qituvchi”,
1979, 117-125-betlar.
2. T.Boboev. Adabiyotshunoslikka kirish, T., “O‘qituvchi”, 1979, 126-134-
betlar.
3. M.Gorkiy. Adabiyot haqida, T., O‘zadabiynashr, 1962.
4. Q.Samadov. Oybek – so‘z san’atkori, T., O‘zKP nashriyoti, 1965.
5. P.Qodirov. Xalq tili va realistik proza, T., “Fan”, 1973.

Badiiy asar tahlili. talqin va tahlil

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish