Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 35.5KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Badiiy gimnastika mashg‘ulotlarini tashkil qilish asoslari

Купить
Mavzu: BADIIY GIMNASTIKA MASHG‘ULOTLARINI TASHKIL QILISH
ASOSLARI
Reja:
1. Badiiy gimnastikada jismoniy tayyorgarlikning maqsadi va vazifasi.
2. Badiiy gimnastikaning sport yo‘nalishi tarifi.
3. Gimnastikada trenirovkaning umumiy asoslari 1.Badiiy   gimnastikada   jismoniy   tayyorgarlikning   maqsadi   va   vazifasi.   Jismoniy
tayyorgarlik   –   bu   bilimni,   ko‘nikmalarni   va   mashq   bajarishni   shakillantirish   jarayoni   va   ularni
yuqori darajagacha olib borish.
Jismoniya-tayyorgarlikning   maqsadi   –   gimnastikachilarni   o‘zligini   ko‘rsatish   uchun
samarali   ko‘nikma  shakillantirib   turlicha,   murakkablik   va  kam  uchraydigan  mashqlarni   musiqa
birligida shakillantirish va keyinchalik Badiiy mashoratini o‘sishini ta’minlash.
Jismoniya tayyorgarlikni vazifalari:
zamonga   javob   beradigan   mashqlar   jismoniyasi   to‘\risida   maxsus   bilm   tizimini
shakillantirish
turli xarakat ko‘nikmalarni shakillantirish
bajarish   mashorati   tarkibini   rivojlanishi   (jismoniy,   jismoniy,   estetik   va   musiqa   –
ifodalash).
Yangi noananaviy va birikmalarni ishlab chiqish.
Musobaqa dasturlarini tuzish.
Quyidagi jismoniy tayyorgarlikni bo‘limlarini ajratish mumkin:
Buyumsiz tayyorgarlik – tana xarakat jismoniyasini shakillantirish.
Buyum bilan tayyorgarlik – buyumlar bilan xarakatlanish jismoniyasini shakillantirish
Xoreografik tayyorgarligi – xoreografik xarakat jismoniyasini shakillantirish
Musiqali xarakat tayyorgarlik – musiqani tushunishni shakillantirish va musiqaga mos
xarakatni ijro etish, unga loyiq, ta’rif, sur’at, ritm dinamikasi
Tuzilish tayyorgarlik- bu musobaqaga mos yangi mashqlarni, birkmalarni va musobaqa
dasturini tuzish.
Jismoniy tayyorgarlikning qismlari:
Gimnastika «maktabini» elementlari:
Ko‘nikma va qulaylik ko‘nikma asoslarini yo‘nalmasi;
Ixtisoslik mashqlar 
Ixtisosli majmualar
Model elementlar
Mualliflik elementlari
Xizmatli elementlar
1   sinf   -     gimnastika   «maktabi»   mashqlari   gimnastika   elementlarini   tartibi,   oddiy
ko‘nikmalar.
A) gimnastika qomadni saqlash;
B) oyoq kaftini tashqarilab xarakatni bajarish, oyoq kafti tortilishi, prujinasimon, mayin
qo‘yish bilan. 2 sinf – poydevor ko‘nikmalar – turli gimnastika xarakatlariga kiruvchi katta xajmdagi
tarkibiga   kiruvchi   xarakat   qilinishlar.   Bu   mashqlarni   bajarish   vaqtga   jismoniyani   shamma
qoidalari aniq va yorqin ko‘rindi.
Poydevor ko‘nikmalar:
oyoq barmoqlarida yuqori turishni o‘zlashtirish (I, III, VI);
yugurish va yurishni turlari;
qo‘llarni to‘lqinlashtirish va purijinasimon
oyoqlarni purjinasimonlash;
burilishlar va muvozanat saqlashda belni to‘\ri tutish ko‘nikmalari;
shamma yo‘nalishda oyoqlarni pastlatib muvozanat saqlash;
qo‘nishda oyoq barmoqlaridan to‘liq kaftga o‘tish, gavdani sholatini qo‘l xarakatini to‘\
irlab, oyoqlar uchini tartib bilan depsinganda;
bir oyoqda burilishlar.
 Buyumlar bilan xarakat ko‘nikmalarini poydevori.
buyumlarni ushlab turish usullarini qulayligi;
mayda takror xarakatlar bilan (burilish, sakrashlar);
Badiiy   gimnastikasining   amaliyotida   bu   guruhning   mashqlari   tebranish
mashqlarga nisbatan kam foydalaniladi, biroq ular gimnastikada katta ahamiyatga ega. Ular qo‘l,
yelka   bug‘ini,   gavda   muskullarini   rivojlantirish,   tayanch   apparatini   mustahkamlash,   asboblarda
mashq bajarish uchun zarur bo‘lgan to‘g‘ri qomat shakillantirish egallash uchun qo‘llaniladi.
Bundan   tashqari   bu   mashqlar   murakkab   tayanch   holatlarida   muvozanat   saqlash
kabi   muhim   malakani   shakillantirish   va   maksimal   muskul   zur   berish   qobiliyatini   rivojlantirish
maqsadida qo‘llaniladi.
Shuningdek,   statik   va   kuch   mashqlari   tebranish   mashqlarini   bajarishda   muhim
ahamiyatga   ega.  Xususan,   tebranish  harakatlarini   o‘zlashtirish   uchun,  asboblarda   asosiy   osilish
va  tayanish   holatlarini  to‘g‘ri   va  ishonchli   bajarish   kerak  buni   esa,   kuch  va  statik  xarakterdagi
maxsus tayyorlov mashqlarini bajarmasdan erisha olmaymiz.
Statik va kuch mashqlarini ikki guruhga ajratish qabul qilingan:
Statik mashqlar va kuchlanishli harakatlar.
Statik   mashqlar   bu   gimnastikachining   asbobda   mashq   bajargan   vaqtida   qabul
qilingan harakatsiz holatidir (osilish va tayanishlar).
Statik   mashqlar   xilma-   xil   shakilga   va   turli   qiyinlik   darajasiga   ega.
Shuning   uchun   ular   boshlovchi-gimnastlardan   boshlab   Badiiy   masterlarigacha   mashg‘ulotlarda
keng   qo‘llaniladi.   Statik   osilishlar   (turnikda,   brusslarda,   xalkalarda,   baland-past   brusslarining yuqorgi   poyasiga   osilish)   eng   oddiydir.   Bunda   gimnastning   tanasi   ko‘pincha   tayanch   ostida
yotadi va turg‘un muvozanat holatida bo‘ladi.
Bu holda dastlabki holatidan kuzatsak, u og‘irlik kuchi ta’sirida dastlabki nuqtaga
qaytib   keladi.   Masalan,   agar   turnikda   osilgan   gimnastni   kuzatib,   passiv   tebrantirsak,   ma’lum
vaqtdan keyin uning tanasi baribir osilish holatida to‘xtaydi.
Statik   tayanishlarni   bajarganda   gimnastning   tanasi   odatda   tayanch   ustida
joylashadi va noto‘g‘ri muvozanat holatida bo‘ladi. Ushlash nuqtasidan tana qiyinlashadi. Bunda
tayanish       usuli   ham   muhim   ahamiyatga   ega:   agar   tayanch   maydoni   katta   bo‘lsa   yoki   gimnast
harakatsiz asbobdan mustahkam ushlash imkoniyatiga ega bo‘lsa, turg‘unsiz muvozanatni ushlab
turish   osonroq   bo‘ladi.   Bundan   muvozanat   saqlashni   talab   qiladigan   turli   statik   mashqlar   nia
uchun qiyinlik darajasi bo‘yicha farq qilishi tushunarlidir. Bruslarda oddiy tayanish shu asbobda
qo‘llarda   tik   turishdan   ancha   osonroqdir,   chunki   gimnastning   tanasi   tayanchdan   ko‘proq
ko‘tarilgandir. Polda qo‘llarda tik turish brusslarda shunday tik turishdan ancha murakkab mashq
hisoblanadi,   chunki   keyingi   holatda   gimnast   xodalardan   ushlash   imkoniyatiga   ega   va   bu   unga
muvozanat   saqlab   turishga   yordam   beradi.   Xalkalarda   qo‘llarda   tik   turish   bulardan   ham
murakkabroqdir,   chunki   Badiiychi   harakatlanuvchi   asbobda   turib,   yiqilmaslik   uchun  tana   bilan
yanada aniqroq muvozanatlashi  kerak. Nihoyat, ilgargi tik  turishlardan har bir qo‘lda tik turish
(polda, brusslarda) murakkabroqdir, buni bajarishda tayanch maydoni eng kichikdir.
Statik   mashqlarning   murakkablik   darajast   (osilish   va   tayanshlarni   ham)   qabul
qilingan holatning boshqa xususiyatlariga ham bog‘liq, xususan, gimnast tana qismlarining bir-
biriga nisbatan qanday joylashganiga  bog‘liq.  Agar Badiiychiga  butun tanani  yoki uning ayrim
katta   qismlarini   osilish   holatida   ushlab   turish   uchun   muskullarni   juda   kuchlantirish   zarur
bo‘lmasa,   statik   mashqlarni   bajarish   oson   bo‘ladi.   Shuning   uchun   aralash     osilishlar   va
tayanishlar eng oson hisoblanadi, ularni bajarish vaqtida Badiiychi  bir yo‘la asbobga faqat qo‘l
bilan tayanmasdan, tananing boshqa qismlari: toz, son, tovo bilan ham tayanadi, masalan, sonda
o‘tirish   brusslarda,   yakkachupda   (yoki   yotib   osilish)   baland-past   brusslarda,   past   turnikda
mashqini har qanday tayyorgarlikdagi gimnast bajarishi mumkin. 
Zarur   bo‘lgan   holatni   og‘ir   tana   zvenolarining   tushib   ketishi   va   belgilangan
holatning   buzilishiga   yo‘l   qo‘ymaslik   uchun   muskul   kuchlanishlarini   talab   qiladigan   stati
holatlarni bajarish katta jismoniy zo‘r berishga bog‘liqdir.
Bunday   mashqlar,   masalan,   burchak   hosil   qilib   osilish   yoki   tayanish,   bunda
gimnastning oyoqlari qorin darajali muskulllari hisobiga gorizonal holatda ushlab turiladi. Turli
gorizontal osilish va tayanishlar shuningdek, qo‘llarni yonga uzatib tayanishlarni bajarish yaxshi
jismoniy   rivojlanishni   talab   qiladi.   Bu   murakkab   statik   mashqlar   yorqin   ifodalangan   kuch
xarakteriga ega, chunki muskullarga qulaysiz    sharoitda ishlashga to‘g‘ri keladi.  Kuchlanishli   harakatlar-bir   statik   holatdan   ikkinchisiga   sekin   o‘tishdir.   Ularni
bajarganda   harakat   inersiyasidan   foydalanilmaydi   va   Badiiychi   doimo   tanani   fazoda
harakatlantirishga majbur bo‘ladi. 
Tananing   og‘irlik   kuchiga   nisbatan   qaysi   yo‘nalishda   harakat   qilishiga   qarab,
shunga muvofiq pastga va yuqoriga harakatlanishlar farqlanadi. 
Pastga   harakatlanishlar   ancha   yengil   mashqlar   qatoriga   kiradi   chunki,   ularni
bajarganda   Badiiychi   og‘mrlmk   kuchi   ta’sirida   harakat   qiladi   va   faqatgina   muskullarni
kuchlantirib,   asta-sekin   va   bir   tekisda   tushish   uchun   tananing   tez   tushib   ketishiga   qarshilik
ko‘rsatishi   kerak   xolos.   Pastga   oddiy   tushishlarga   xalkada   tayanishdan   osilishga   kuch   bilan
tushish,   turnikda   tayanishdan   bukilib   osilish   holatiga   kuch   bilan   oldinga   tushish   va   boshqalar
misol bo‘la oladi.
Yuqoriga   harakatlanish   ancha   qiyin   mashqlardir.   Bunda   Badiiychi   og‘irlik
kuchiga   qarama-qarshi   tanani   ma’lum   balandlikka   ko‘tarishi   kerak.   Bunga   turnikda   yoki
xalkalarda  osilish holatida tortilish, shu asboblarda kuch bilan ko‘tarilish va ayniqsa kuch bilan
turli   qo‘llarga   tik   turishlarga   chiqish   (brusslarda,   xalkalarda   va   boshqalar)   yaqqol   misol   bo‘la
oladi.
Statik va kuch mashqlarining soni yuzlab nomlarga ega. Bu mashqlarning barcha
asosiy   xilma-xillarini   hisobga   olish   uchun   ta’snifi   qo‘llaniladi.   Unda   asboblarda   bajariladigan
statik holatlar va kuchlanishli kuchishlarning barcha asosiy
   Jismoniy tarbiyada badiiy gimnastikaning o‘rni
Badiiy   gimnastika   asosan   estetik   qoidalarga   rioya   qilishga   o‘rgatadi,   tana   go‘zalligi
tushunchasini   shakillantiradi,   musiqalilikni,   sezgirlikni   tarbiyalaydi.   Musiqa   va   turli   xil   raqslar
badiiy   gimnastikada   muhim   o‘rin   egallaydi.   Musiqa   jo‘rligida   musiqani   xirgoya   qilish,   o‘sha
loyiqlikni,   ritmni   sezishni,   musiqa   bilan   xarakatni   birligini   rivojlantiradi.   Dunyo   halqiga   halq
ijodiyoti bilan tanishtiradi. O‘z halqini san’atiga sevgini rivojlantiradi.
Mashg‘ulot   jarayonida   hayotiy   zarur   xarakat   ko‘nikmalari   va   maxsus   bilmlar
shakillanadi. Iroda va tartibli sifatlar tarbiyalanadi.
Ular   xarakat   ko‘nikmalari   sifatini   rivojlantiradi,   kayfiyatni,   bo‘shashishlikni,   ritmni,
raqslik, xarakatni birligini rivojlantirishga ko‘maklashadi.
Gimnastika   mashqlarini   osonligi   va   turliligi,   boyliligi,   organizmning   samarali
ta’sirchanligi   tomoshabinning   mashg‘ulotlarga   turli   shug‘ullanuvchilarni   kontingentini   jalb
qiladi.
Badiiy   gimnastika   vositalari   ayollar   organizmining   anatomo-fiziologik   va   ruhiy
xususiyatlariga mos keladi. Ular gavda konstituti va turli yoshdagilarga to‘g‘ri keladi. Badiiy   gimnastika   sport   yo‘nalishiga   va   amaliy   asosiy   yo‘nalishiga   bo‘linadi.   Asosiy
badiiy   gimnastika   xar   tomonlama   jismoniy   tayyorlanishga,   sog‘liqni   mustahkamlashga   va
xarakat   funksiyalarini   shug‘ullanuvchilarning   qaddi-qomatini   takomillashtirish   maqsadiga
foydalaniladi.
Ularning vositasi (raqslar, musiqa jo‘rligida o‘yinlar, buyumsiz mashqlar va buyumlar
bilan   mashqlar)   bolalar   bog‘chasida,   umumta’lim   maktablarida,   o‘rta   va   oliy   o‘quv
muassasalarida ishlatiladi.
Asosiy   badiiy   gimnastikaning   turlaridan   biri   ayollar   gimnastikasi   hisoblanadi.   Ular
sog‘liqni   mustahkamlash   uchun   kasalliklarni   oldini   olish   uchun   qaratilgan.   Ayollar
gimnastikasini oliygohlarda va o‘rta maxsus kasb xunar muassasalarida, erkin sport jamiyatlarida
va to‘garaklarda uchratish mumkin.
2.Badiiy gimnastikaning sport yo‘nalishi 
tarifi.
Badiiy gimnastika siklik mukammal koordinatsiyasini sport turi, uning asosiy vositalari
quyidagilardan iborat:
Buyumsiz mashqlar (muvozanat, to‘lqinlar, siltashlar, sakrashlar, burilishlar);
Buyumlar bilan mashqlar (xalqalar, to‘plar, cho‘qmorlar bilan, arg‘amcha, tasma);
Klassik raqslarni elementlari
Xalq raqslari elementlari
Tarixiy  raqslarni elementlari
Akrobatika mashqlari
Ritmik mashqlar
Pontomimo mashqlari
Asosiy gimnastikaning elementlari (URM, saf va amaliy mashqlar)
Boshqa sport turlari mashqlari  Badiiy   gimnastikaning   amaliy   turi   boshqa   sportchilarni   tayyorlashda   foydalaniladi
(sport   gimnastika,   aerobika,   muz   ustida   uchish,   sinxron   suzish)   va   balet   sirk   artislarini
tayyorlashda   uchratish   mumkin.   Ularning   vositasi   raqslarni   elementi   muskullarini   bo‘shatish
mashqlari, to‘lqinlar, siltanitshlar, sakrashlar, burilishlar va x.k.
Badiiy gimnastika  sport yo‘nalishi o‘zimizning  vatanimizda  va xorijda katta  e’tiborga
sazovordir.
Dasturlangan   turkumlash   mashqlariga   maydonda   erkin   xarakat,   raqslarni   elementi,
mimika, pontomimika bilan jo‘rlangan ritmik xarakatlar, osonlashtirilgan akrobatik mashqlar va
musobaqaga to‘g‘ri keladigan mashqlar o‘ziga qamrab olgan.
Shunday   qilib   badiiy   gimnastika   -   fanning   o‘zlashtirish   xarakatini   tasavvur   qilish
san’ati hisoblanadi.
Badiiy gimnastika mashqlari asosan erkin xarakatni boshqarish bilan tariflanadi.
Sport gimnastika  vakilini  xarakatidan   badiiy  gimnastikaning  erkin  xarakati  maydonda
kam   darajadagi   tashqi   sun’iy   takrorlangan   sharoiti   bilan   ham   cheklangan   xarakati   bilan   ajralib
turadi.
Shuning   uchun   badiiy   gimnastika   jismoniy   tayyorgarlikning   tabiiy   xolatda   o‘zining
tanasini,   san’atini   boshqarish   bilan   bog‘liq   asosiy   vazifa   deb   hisoblanadi.   So‘nggi   holat   badiiy
gimnastikaning   mashg‘ulotlariga   kerakli   jismoniy   sifatlarni   tarkibini   ma’lum   darajada
rivojlantiradi.
Ko‘rinib   turibdiki,   badiiy   gimnastikada   statik   kuchni   rivojlanishi   va
mukammalashtirish muammosi bo‘lishi mumkin emas yoki yelka kamarini tezligini kuchi, kuch
chidamliligi, bular yorqin ta’kidlanmaydi.
Jismoniy sifatlardan egiluvchanlik (aktiv, passiv, tos son kamarida rivojlanishi) badiiy
gimnastikada   katta   ahamiyatga   ega.   Bundan   tashqari   bu   sport   turi   artistlik,   musiqalilik,   ritmni
sezish, nozik xarakat koordinaiyasini rivojlanishini va mukammalashtirishni talab qiladi. Badiiy
gimnastika   mashqlari   shug‘ullanuvchilardan   organizm   yurak   tomirlariga   va   nafas   olishi
sistemalariga muhim talablarini bajarilishini talab qiladi.
Yurak urushini ko‘tarilishi klassifikatsion dastur mashqlarini bajarishda yurak urushini
ko‘tarilishi,   chegarama-chegaragacha     kislorod   xajmi   va   kislorod   talabi,   bunga   dalil
mashqlangan mashg‘ulotlar  katta  jadallik  bilan o‘tadi (mashg‘ulot jarayonida puls o‘rtacha 148
daqiqada urush), shuning uchun mahoratli  gimnastikachilar  vegetativ  sistemasi  yuqori faollikni
ta’minlovchi   deb   tariflanadi.   Gimnastikachilarning   xarakat   tartibini   murakkabligi   o‘zaro
bog‘lanmagan mashqlarni ko‘p xajmda bajarilishi kerakligini shartlaydi.
Bu gimnastikaning xotirasiga va shunga o‘xshash sifatlarga ijro etish, aniqlik va to‘liq
ko‘rinish tasavvuri xarakatni aniq ifoda qilinish sifatlariga talab qo‘yiladi. Mashqni bajarish sifati (artislik ko‘rinishi) ifodalovchi o‘zini nazorat qilish qobiliyatini
shakillantirish va mushaklarni taranglatishni boshqarishi, diqqatni turg‘unligi, bir joyga jamlash
va   taqsimlash,   sezgirlikni   tezligi,   tafakkurni   tezligi,   zukkolik,   tanqid   qilishni   ustunligi
shakillanishini talab qiladi.
Badiiy   ginastikaning   yuqorida   bayon   etilgan   xususiyatlari   sportchilarning   faoliyatini
asosay   mashg‘ulot   mashqlarida   tariflanadi.   Musobaqada   o‘tadigan   sharoitlar   mashqlanishdagi
sharoitlardan ancha farq qiladi.
+iyinchiliklarni   smarali   yechish   uchun   musobaqa   faoliyatida   bo‘ladigan   (emotsional
asab   taranglashi   mashqni   boshlash,   titrashi)   gimnastikachi   izlanuvchi,   dovyurak,   o‘zini   tutgan
muvozanatdan gimnastika talabchan muvaffaqiyatga intiluvchi bo‘lishi kerak.
Badiiy   gimnastika   kuprkurash   turlarining   kichik   razryadli   gimnastikachilar   majbur
dasturdan   musobaqalashadi.   Kattalar   shartli   va   erkin.   Undan   tashqari   dasturda   juftlik   va
jamoatlik   mashqlari   buyumlar   bilan   tavsiya   etiladi.   Gimnastikachilar   shaxsiy   birinchilikda
ko‘pkurash (alohida turlarda) guruhli mashqlarda va jamoat birinchiligida qatnashishi mumkin.
Erkin   mashqlarning   kompozitsiyasini   hal   qilish   ahamiyati   –   badiiy   gimnastika
musobaqada  sovringa  moyillik   haqida     bildirishi   va gimnastikachi   musobaqada  sovrinli  o‘rinni
egallashi mumkin.
Bosqichning asosiy vazifalari.
Ko‘nikma   va   bilimlarni   maxsus   kasb   bilimlarni   o‘zlashtirish,   ularni   biriktirish
jarayonini bosqichini muhim vazifalaridan biri hisoblanadi.
Badiiy   gimnastikani   o‘tish   vaqtida   talabalarning   dunyoqarashi   tayyorgarligini
mazmunini   to‘ldirish   uchun   katta   imkoniyatlar   yaratiladi.   Buning   asosi   gimnastikaning   o‘quv
ilmiy va amaliy fan hisoblanishidir.
Gimnastika   bosqichida   maxsus   bilimlarni   va   ko‘nikmalarni   mustahkamlab
o‘zlashtiriladi.
O‘quv   ish   amaliyoti   va   jamoa   pedagog   turli   shakillariga   turli   alohida   ahamiyat
ajratiladi.
Amaliy mashg‘ulotlarda shahsiy xarakat tayyorgarligini amalga oshiriladi. 
3.Gimnastikada trenirovkaning umumiy asoslari.  Sport gimnastikasi – eng mashxur
sport turlaridan biridir. U o‘sib kelayotgan avlodni garmonik rivojlanishiga yordam beradi, misol
uchun ko‘p mamlkatlarda jismoniy tarbiya milliy tizimining muxim tarkibiy qismi hisoblanadi.
Sport   gimnastikasi   shug‘ullanuvchilarning   jismoniy   takomillashtirish   vazifalarini   hal
qilib,  murakkab koordinatsiyali harakat, katta jismoniy kuch, irodani safarbar qilish, bardoshlilik va jasorat talab qiluvchi gimnastika  mashqlarini  bajarishni mahorat bilan o‘zlashtirishni  ko‘zda
tutadi.
Yuqori   malakali   gimnastikachilarni   tayyorlash   jarayoni   ularni   yangi   kelgan   davrida
xalqaro   toifadagi   sport   ustasigacha   bo‘lgan   ko‘p   yillik   yo‘lni   ko‘zda   tutadi.   Maxsus
mashg‘ulotning   boshlanishidan   to   sport   ustaci   darajasiga   yetguncha   eng   qulay   vaqti   ayollarda
o‘rtacha 5 – 7, erkaklarda 7 – 9 yoshni talab etadi.
Agar   gimnastika   bilan   shug‘ullanishdan   to   faol   trenirovkaning   yakunigacha   bo‘lgan
vaqtni hisoblansa, gimnastika amaliyoti davri ancha 15 dan 20 yoshgacha davom etishi mumkin.
Jaxonda   kuchli   gimnastikachilarining   demonstratsiya   davrida   ularning   eng   yuqori
natijalari,   bu   yutuqlarga   erishish   yo‘lidagi   dasturlarni   o‘zlashtirish   uchun   zarur   bo‘lgan   vaqti
gimnastikachilar tayyorgarligi muddatini aniqlash mezoni xisoblanadi.
Respublika gimnastika maktabida gimnastikachilar boshlang‘ichdan ustalikning yuqori
darajasiga     bosqichli   o‘tish   tizimi   vujudga   keldi.   Har   bir   daraja   dasuriy   material   va   nazorat
yuklamalariga   mos   keladi.   Nazorat   yuklamalarining   asosiy   shakli   –   klassifikatsion   dastur   va
unga  mos  sport  razryadi.  Bosqichlilik  prinsipi  universaldir.  U  faqatgina  bo‘lg‘usi  chempionlar,
balki xar qanday malakada gimnastikachi tayyorgarligining asosiad yotadi. 
Shunday   qilib,   yuqori   malakali   gimnastikachilarning   ko‘p   yillik   tayyorgarligi
konsepsiyasi   yillar   davomida   trener   tomonidan   bosqichma-bosqich   qo‘llaniluvchi   o‘ziga   xos
vosita va uslublar tizimi to‘g‘risidagi tasavvurga tayanadi va mashg‘ulot o‘tkazishning tashkiliy
shakillari hamda dasturiy yuklama talablarini ko‘zda tutadi.
Gimnastikaning   sport   turi   sifatida   rivojlanishning   yangi,   ancha   yuqori   darajasi   va
shunga   muvofiq   (mos)   bilimlar   uni   boshqarish   tizimi   qandayligini   ko‘rib   chiqish   zaruratini
aniqlaydi.
Umumiy   ko‘rinishida   boshqarish,   obyektning   holatini   o‘zgartirish   maqsadida
yo‘naltirilgan maqsadni ko‘zda tutadi.
Gimnastikada   boshqarishni   obyektning   masshtabiga   qarab   gimnastika   turini
rivojlanishga   qaratilgan   yoki   faqat   mamlakatning   terma   jamoasi   darajasiga,   va   nihoyat
trenernening gimnastikachilar guruhi bilan ishlash jarayoni deb qarash mumkin.
Boshqarish – talab qilingan vaqtda kerakli natijaning isbotini ko‘zda tutish xisoblanadi.
Xaqiqatda,   agar   sport   turi   rivojlanishning   qonuniyatlari   bilimiga   tayanilsa,   tayyorgarlikning
tashkiliy shakillaridan progressiv vosita va uslublaridan foydalanish sportchini yuqori maxoratga
intilishi yo‘lida xodisalarni bir tekis urishidan saqlanish mumkin.
Ta’kidlash   joizki,   boshqarishnig   “kichik”   3   –   5   kishilik   gimnastikachilar   guruhiga
raxbarlik   qiluvchi,   “oddiy”   trener   doirasida   faoliya   yurituvchi   boshqarishning   “katta”
mexanizmi mohiyatini ko‘zda tutishi kerak. Shundagina uning ishi istiqbolli va samarali bo‘ladi. Shu   munosabat   bilan   gimnastikachilarning   ko‘p   yillik   tayyorgarligi   to‘g‘risida   tushunchani
bayon etamiz. 
  Sport gimnastikasi bilan shug‘ullanishni organizmga ta’siri.
Sport   gimnastikasi   –   insonning   jismoniy   garmonik   rivojlanishida     samarali   vositadir.
Sport gimnastikasi mashqlarini shug‘ullanuvchiga yaxshi ta’sir etishini baholash murakkab. Ular
qo‘l,   gavda,   yelka   kamarining     muskul   bo‘g‘im   apparatini   yaxshi   rivojlanadi,   yangi   jismoniy
mashqlarni o‘zlashtirish  uchun sharoit yaratadi,  ko‘pgina mashqlar bevosita amaliy  ahamiyatga
ega. masalan, asboblardagi ba’zi ko‘tarilish va to‘ntarilishlar, ulardan sakrab tushishlar.
Sport   gimnastikasi   jasorat,   qat’iyat,   kutilmagan   sharoitda   mo‘ljalni   ola   bilishni
tarbiyalaydi. U epchillik, kuch va chidamlilik kabi jismoniy sifatlarni takomillashtirishga yordam
beradi.   Gimnastikachi   sportga   rivojlanish   jarayonida   borgan   sari   murakkab   mashqlarni
o‘zlashtiradi.   Sport   gimnastikasi   bilan   shug‘ullanish   faqatgina   mushak   –   bo‘g‘im   apparatiga,
balki ichki orgonlariga ham yaxshi ta’sir ko‘rsatadi.
Ma’lumki,   trenirovka   qilmagan   odam   tayanch   sharoiti   uning   uchun   odatdagiday
bo‘lmaganda, gorizontga nisbatan g‘ayritabiiy holatlarga tushganda, uning ba’zi ichki orgonlari
yurak, o‘pka, oshqozoni siljiydi, natijada ish faoliyati yomonlashadi.
Sport gimnastikasi g‘ayritabiiy sharoitlardaichki orgonlarning siljishi bilan kurashishda
ajoyib   vositadir.gimnastika   mashqlarini   ko‘p   marotaba   takrorlashlar   odam   organizmini   borgan
sari tanining g‘ayritabiiy xolatini kam sezadigan bo‘ladi.
Malakali gimnastikachilarning ichki orgonlari shug‘ullanmaydiganlarga nisbatan ancha
kam siljiydi.
Odamning   boshi   pastga   qarab   to‘ntarilganda   diafragma   pastga   tushadi   va   unga   qorin
bo‘shlig‘i   bosib   qo‘yadi.   Buning   natijasida   malakasiz   gimnastikachi   deyarli   qorindan   nafas
ololmaydi, ko‘krakdan nafas olish esa qiyinlashadi. Boshni pastga qilgan holatdako‘krak qafasi
sig‘imi   kamayadi,   buning   natijasida   nafas   olish   qiyinlashadi   va   nafas   chiqarish   osonlashadi.
Bunda o‘pkaning tiriklik sig‘imi deyarli 1 litrga kamayadi. 
Trenirovka   qilib   yurgan   gimnastikachining   boshini   pastga   qilgan   xolatdagi   nafas
chuqurligi  trenirovka qilmagan  gimnastikachiga  qaraganda  ko‘proq.   O‘pkaning tiriklik  sig‘imi
to‘g‘risida   ham   shuni   aytish   mumkin.   ma’lumotlarga   ko‘ra,   malakali   gimnastikachi   gimnastika
mashqlarini   bajarayotganda   o‘pka   ventilyatsiyasi   juda   ijobiy   amalga   oshadi,   bu   vaqtda   bu
xolatlarni   yaxshi   bajara   olmaydigan   gimnastikachida   xaddan   tashqari   zo‘riqish,   nafasning
ushlanishi   va   o‘pka   ventilyatsiyasining   yetishmasligi   kuzatiladi.   Shunday   ekan,   sport
gimnastikasi g‘ayritabiiy tayanch xolatlarda nafas tizimi faoliyatini rivojlantirishda yaxshi vosita
xisoblanadi. Ma’lumki,   asboblarda   mashq   bajarishda     nafas   olish   va   qon   aylanishi   o‘ziga   xosdir.
Agarda, ko‘pgina sport turlari bilan shug‘ullanganda shpka ventilyatsiyasi va gaz almashish ish
jarayonida     ishning   keyingiga   qaraganda   ko‘p   bo‘lsa,   ko‘pgina   gimnastika   mashqlarini
bajarishda   buning   aksidir.   Masalan,   Lingandning   ma’lumotiga   ko‘ra,   turnikda   qo‘llarni   bukib
osilish vaqtida yurak xajmi daqiqasiga 11.3 litr bo‘lsa, bevosita buni bajargandan so‘ng esa 12.3
litr. Xuddi shu muallifning ma’lumotiga ko‘ra, gaz almashishi xuddi shu osilishni bajarilayotgan
vaqtdagi bajarib bo‘lgandigisi ko‘proq (ish paytida kislorodni singdirish – 542 sm3, ishdan keyin
esa   –   707   sm   3).   Lekin   gimnastika   mashqlarining   hammasi   to‘g‘risida   buni   aytib   bo‘lmaydi.
Qo‘llarda   tik   turishni   yaxshi   bajaruvchi   gimnastikachida   ishdan   keyingi   o‘pka   ventilyatsiyasi
kislorodni singdirish va daqiqalik xajm uni bajarish paytidagiga qaraganda kamroq.
Mashqlarni   yaxshi   o‘zlashtirigan   gimnastikachi   nafas   fazasi   bilan   xarakat   fazasini
moxirona moslashtira oladi. Natijada snaryadda nafasni ushlanishi kam bo‘ladi, shu bilan birga
qisqa vaqt oralig‘ida. Nafas ritmi buzilmaydi, kislorod qarzi esa (qachoniki, u paydo bo‘lganda)
tez tiklanadi. Sport gimnastikasi bilan shug‘ullanish turli atsiklik faoliyatlarda nafas fazasi bilan
xarakat fazasini moslashtira olish qobiliyatini tarbiyalashga ijobiy ta’sir etadi.
Sport   gimnastikasi   mashqlari   ta’sirida   yurak   va   qon   tomirlar   funksiyasi   rivojlanadi.
Snaryadda trenirovka qilish  paytida qon bosim  darajasi o‘zgaradi.  Birgina, qo‘llarda  tortilishda
qon bosimi 160 – 170  rt.st gacha ko‘tarilishi mumkin. trenirovka qilmagan odam boshni pastga
qilib aylanish bilan bog‘liq xarakatlarni bajarganda boshning qon tomirlarida bosim ko‘tariladi,
yuz birdan qizarishi kuzatiladi. Mashg‘ulotlar ta’sirida bular xodisalar yo‘qoladi.
Trenirovka   qilib   chiniqqan   gimnastikachininig     tana   holati   o‘zgarganda   qon   omirlar
tonusi o‘zgaradi;  boshni pastga  qilib  aylanishi  paytida  qon tomir  diametri  qisqaradi  va shuning
uchun   yuz   qizarmaydi.   Gimnastika   mashqlarini   bajarish   natijasida   qon   tomir   qunksiyasi
rivojlanadi   va   gimnastikachi   tanasining   har   bir   xolatdagi   o‘zgarishlarida   qonni   taqsimlashni
ta’minlovchi   shartli   reflekslari   shakillanadi.   Ba’zi   paytlarda   oldinga   yoki     orqaga     siltanib
ko‘tarilishni   bajarganda   odamning   markazdan   qochuvchi     kuchiga   ta’sir   etish   bilan   bog‘liq
bo‘lgan snaryaddagi bir qator xarakatlarni  va katta  aylanishlarni    bajarishda ham qon aylanishi
o‘zgarishini kuzatish mumkin.
Yuqoridagi   ko‘rsatilgan   xarakatlarda,   ayniqsa   yuqori   tezlikda   bajariladigan
xarakatlarda   markazdan   qochuvchi   kuch   qon   oyoqqa   tomonga   xarakatlanadi.   Va   agar   qon
aylanish tartibi buzilsa bosh miyaning qon bilan ta’minlanishi kamayadi.
Trenirovka qilgan gimnastikachilar fazoda tananing tez o‘zgartirishini qon aylanishiga
ta’sir etuvchi turli tezlikdagi va boshqa omillarni yengil bajara oladilar.
Shuningdek,   sport   gimnastikasi   mashqlarining   shug‘ullanuvchilar   vestibulyar
apparatiga   ijobiy   ta’sirini   ta’kidlab   o‘tish   joiz.   Ular   vestibulyar   apparat   uchun   ham qo‘zg‘atuvchi,   ham     trenirovka   qilidiruvchi   omil   hisoblanadi.   Ularni   bajarish   natijasida
gimnastikachilarda   tana   holatining   o‘zgarishiga,   tezkorlik   xarakatiga   turg‘unligi   rivojlanadi.
Vestibulyar   apparat   paydo   bo‘lgan   qo‘zg‘atuvchi   vegetativ   va     reflekslar   sport   bilan
shug‘ullanmaganlarga   va boshqa  sport  bilan   shug‘ullanadiganlarga  nisbatan   gimnastikachilarda
kamroq bo‘ladi.
Sport gimnastikasi bilan shug‘ullanuvchilarda boshqa sport turlarining turli xarakatlari
jismoniyasini shu bilan birga, ko‘pgina maishiy va mehnat xarakat malakalari jismoniyasini ham
tez o‘zlashtirish qobiliyati rivojlanadi, gimnast trenirovka jarayonida xarkatlarning katta qismini
o‘zlashtiradi,  katta  xarakat  tajribasini  oshiradi  va shuning uchun  xar bir xarakat  malakasini  tez
o‘zlashtiradi.
Sport   gimnastikasi   shug‘ullanuvchilarda   dadillik   va   qat’iyatlilik   kabi   sifatlarni
namoyon   bo‘lishiga   yordam   beradi.   Ma’lumki   gimnastikachilar   ko‘pincha   qo‘rquv,   himoya
refleksi   ormozlanishi   yengishga   majburlovchi   xavfli   elementlarni   o‘zlashtirisha   to‘g‘ri   keladi.
Ular   yuqori   balandlikdan   sakrab   tushishni,   ancha   yuqori   qarshiliklarni   turli   usullar   bilan
yengishni,   yuqori   tezlikda   aylanayotib     snaryadni   qo‘yib   yuborishi   va   yana   uni   ushlab   olishni,
qisqa   tayanch   maydonida   muvozana   saqlashni   va   boshqalarni   bajarishlariga   to‘g‘ri   keladi.   Bu
xarakat   tajribasi   gimnastikachiga   ko‘pincha   bebaho   xizmat   xarakat   vazifalarini   teng   sharoitda
kimning tajribasi ko‘p bo‘lsa, o‘sha muvaffaqiyatli yecha oladi.
Sport gimnastikasi bilan shug‘ullanuvchilar qancha ko‘p trenirovka qilsa, shuncha katta
muvoffaqiyatga   erishadilar,   salomatliklari   qancha   mustaxkam   bo‘lsa,   jismoniy   rivojlanish   ham
shuncha yuqori bo‘ladi.
Mubolag‘asiz   aytishimiz   mumkinki,   yoshlarning   sportdagi   yutuqlari   ularning
salomatliklari va jismoniy rivojlanishi ko‘rsatgichi hisoblanadi.
  Gimnastikachi tayyorgarligining ko‘p yillik bosqichlari.
Asosiy   vazifalarni   tobora   murakkablashish   belgisiga   qarab   tayyorgarlikning   alohida
bosqichlarini   ajratish   tashkiliy   va   pedagogik   asoslangan.   Kelitirlgan   maxsus   adabiyotlarda
to‘rtta   bosqich   belgilangan:   saralash   va   boshlang‘ich   tayyorgarlik,   maxsuslashtirilgan
tayyorgarlik, yuqori muovfaqqiyatlar erishi va yakuniy.
    Asosiy   vazifalarga   qarab   bosqichlar   davrlarga   bo‘linadi.   Gimnastikachi
muvoffaqiyatining   darajasi   o‘zlashtirilgan   dasturning   xajmi   va   murakkabligi   bilan
xarakterlanadi.   Dastur   materiallarini   o‘zlashtirish   gimnastikachi   yoshinihisobga   olib
rejalashtiriladi. 
Sport   gimnastikasi   rivojlanishining   zamonaviy   bosqichida   ko‘p   yillik   trenirovka
jarayoni   yangi   kelganlar   bolalar   xisoblangan   tayyorgarlikning   yagona   tizimi   deb   qarash   kerak. Mazkur sport turi uchun xarakterli  hisoblangan ilk ixtisoslik yosh gimnastikachilarning yoshini
hisobga olgan holda muhim xususiyatlarni hisobga olishini mo‘ljallaydi.
Yosh   gimnastikachilar   tayyorgarligi   tizimi   ilgari   qandayligini   ko‘rib   chiqilganda
gimnastikachilar   tayyorgarligining   umumiy   tizimidan   alohida   bo‘lishi   maqsadga   muvofiq
emasligi ma’lum bo‘ldi.                                                                                      Har bir bosqichda
yechiladigan, asosiy yo‘nalish vazifalar bosqichining nomida aks etadi.
Saralash   va   boshlang‘ich   tayyorgarlik   bosqichida   gimnastika   guruhiga   bolalarni
dastlabki   saralab   olish   bilan   amalga   oshiriladi.   Bolalar   bilan   ishlash   jarayonida   sport
maktablarida   keyinchalik   mashg‘ulot   olib   boruvchi   yangi   qobiliyatli   bolalar   tanlab   olinadi.
Boshlang‘ich tayyorgarlik bosqichi shug‘ullanuvchilarni tayanch xarakat apparatining garmonik
rivojlantirish   maqsadidadgi   turli-tuman   umumrivojlantiruvchi   mashqlar   qo‘llanilishi   bilan
xarakterlanadi.
Yugurish,   sakrash,   uloqtirish,   tirmashib   chiqish   elementlari   ishtirok   etgan   xarakatli
o‘yinlardan   foydalaniladi.   Asta   sekin   aniqlik   va   xarakat   koordinatsiyasi   elementlari   kiritiladi.
Bolalar yutuqlari ishlab chiqilgan tenglamalar bilan baholanadi. Bolalarga ularga tanish bo‘lgan
“kim tezroq”, “kim yuqoriroq”, “kim aniqroq”va shunga o‘xshash kabi xaakatlar tavsiya etiladi.
Bosqichning   oxirida   gimnastika   ko‘pkurashi   turlaridagi   mashqlar   qo‘llaniladigan   maxsus
mashg‘ulot boshlanadi. Jismoniy tayyorgarlik poydevori quriladi – yosh gimnastikachilar uchun
klassifikatsion   dasturga   kiruvchi,   oddiy,   tayanch   va   yengil   sharoitlarda   bajariladigan   tuzilishi
bo‘yicha   ancha   murakkab   elementlar   o‘zlashtiriladi   (masalan   batutda   salto,   paralonli   chuqurga
sakrash   bilan).   Boshlang‘ich   bosqichining   eng   muhim       vazifasi   shug‘ullanuvchida   sadoqat   va
butun   umrga   sevimli   bo‘lib   qoladigan   sport   turi   sifatida   gimnastikaga   mehr-muxabbat   xissini
tarbiyalash   hisoblanadi.   Albatta,   keyingi   bosqichlarda   bu   xissiyotlar   xar   taraflama   yuqori
darajada rivojlanishi kerak.
Maxsus   tayyorgarlik   bosqichi   gimnastika   maktabi   o‘zlashtirilganiga   qaraganda
guruxlashtirilganligi   bilan   xarakterlanadi.   Maxsus   tayyorgarlik   birinchi   o‘zlashtirilgan
elementlarning   ko‘pchiligiga   bog‘liq.   Tayanch   elementlar   tayanch   kombmnatsiyalarda
shakllanadi.   Bu   kelajakdagi   murakkab   individual   kompozitsiyaning   asosidir.   Asosiy   harakat
sifatlarini   tarbiyalash   maqsadida   umumiy   va   maxsus   jismoniy   tayyorgarlik   vositalaridan
foydalaniladi.   Gimnastikachilar   trenirovkasida,   ayniqsa   guruhlashtirilgan   maxsus   tayyorgarlik
davrida   mazkur   bosqichni   to‘g‘ri   rejalashtirish   va   tashkil   qilish   ularning   kelajakdagi   sportda
muvaffaqiyatlarga erishishlarida hal qiluvchi ahamiyatga ega. 
Bosqich   sport   ustasi   nomzodi   va   sport   ustasi   dasturi   o‘zlashtirilganda   yakunlanadi.
Istiqbolli trenirovka nafaqat xalqaro gimnastika federatsiyasi (XGF) tasdiqlagan majburiy dastur
bo‘yicha,   balki   ihtiyoriy   dastur   bo‘yicha   ham   (mashq   kompozitsiyasiga   qo‘yilgan   maxsus talablarni   hisobga   olib)   o‘zlashtirishni   talab   qiladi.     Mazkur   bosqichda   ayollar   va   erkaklarda
ustalikning  o‘sish tezligi  orasidagi  farq ancha sezilarlidir.  Ayollar  erkaklarda  3-4 yil  oldin spot
ustasi   bo‘ladilar.   Gimnastikachining   individual   imkoniyati   va   harakat   qobiliyati,   ularning
istiqboli aniq namoyon bo‘ladi.
Mashg‘ulotning   keyingi   yillarida,   yuqori   muvaffaqiyatlar   bosqichida   gimnastikachilar
erkin mashqlarni eng yuqori darajaga yetkazish halqaro toifadagi sport ustasi kabi faxriy unvonni
qo‘lga kiritishga  harakat qiladilar.  Ko‘p yillik  tayyorgarlikning keyingi darajasiga  o‘tish yuqori
natijalarning barqaror bo‘lishidir.
Tajribali sportchi faxriylarda   yuqori muvoffaqiyatga erishish ancha uzoqqa cho‘zilishi
mumkin.   O‘zbekistonning   taniqli   gimnastikachilari   Galina   Shamray,   Sergey   Diomidov,   Elviq
Saadi,   Oksana   Chusovitinalarning   olimpiadadagi   bir   necha   marta   qatnashganligi   buning
isbotidir.
Yuqori sport natijalari namoish qilish davridan keyin ko‘rsatgichlarning barqarorligi va
asta sekin pasayishi gimnastikachining yakuniy bosqichiga o‘tayotganini ko‘rsatadi. Bu bosqich
musobaqalar   tugagandan   keyin   shaxsiy   trenirovkalarni   davom   ettirib   uzoqroq   cho‘zilishi
mumkin.
Gimnastika   bilan   ancha   keyin   shug‘ullanishni   boshlaganda   bosqichlilik   prinsipi
xodisalarni istisno qilmasligini xisobga olish zarur.
Biroq gimnastikachi o‘zining tayyorgarligida ustalik darajasining barcha bosqichlaridan
o‘tishi   kerak.   Albatta   yoshi   katta   yangi   kelganlarning   boshlang‘ich   tayyorgarlik   bosqichida
ancha   miqdordagi   kuch   mashqlaridan   foydalaniladi,   yuqori   muvoffaqiyatlar   bosqichida   esa
ancha   oddiy   vazifalar   –   razryad   yuklamalarini   bajarish   bilan   bog‘liq   bo‘lishi   mumkin.   shuni
ta’kidlash   kerakki,   har   bir   bosqich   va   davrda   umumiy   jismoniy   tayyorgarlik   mashqlariga   katta
o‘rin ajratiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati.
1.     Abdullayev.A,   Xonkeldiyev.SH     “Jismoniy   tarbiya   nazariyasi   va   uslubiyati”   T-
2005 2.Kerimov.F.,   Umarov.M.   Sportda   prognozlashtirish   va   modellashtirish.   Darslik.
Tosh.2005
3. Kerimov.F Sport kurashi nazariyasi va uslubiyati. Darslik. Tosh.2005
4. Petrov P. Metodika prepodavaniya gimnastiki v shkole darslik M, 2003 g 
5. Sushko G.K.Gimnastika i metodika yeyo prepodavaniya TDPU, 2008 g
6. Shlemin A.M., Brikin A.T. Gimnastika: – Tashkent, o‘qituvchi, 1987 g 
(na uzb.yaz.). 
7. Malinina N.N. Gimnastika i metodika prepodavaniya. Tashkent, 2001 g
8. Yefimenko A.I., Yuldashev Q.Q., Umarov M.N. Gimnastika darsining 
samaraligini oshirish usullari. Tashkent, 1995 g
9. www.sport-athlet.com   
10. www.gimnastik.ru/athletics    Qarshi Davlat Universiteti Jismoniy madaniyat fakulteti 3-kurs 
talabasi Uzoqov Ma’murjon G‘ofurovichning
«Badiiy gimnastika mashg‘ulotlarini tashkil qilish asoslari » 
mavzusida  tayyorlagan referatiga
T a q r i z
Ushbu   referatda   mavzuning   mazmuniga   daxldor   bo‘lgan   manbalarni   o‘rganish,   ilmiy
tahlil   qilish,   ularga   asoslangan   holda   kuzatish   va   tajriba-sinov   ishlarini   olib   borilganda   talaba
uchun ko‘p yangiliklar ochib berilgan. YA’ni, jismoniy tayyorgarlik – bu bilimni, ko‘nikmalarni
va mashq bajarishni shakillantirish jarayoni va ularni yuqori darajagacha olib borildi. Jismoniya-
tayyorgarlikning   maqsadini   –   gimnastikachilarni   o‘zligini   ko‘rsatish   uchun   samarali   ko‘nikma
shakllantirib   turlicha,   murakkablik   va   kam   uchraydigan   mashqlarni   musiqa   birligida
shakllantirish va keyinchalik badiiy mahoratini o‘sishini ta’minlash amalga oshirilgan.
  Gimnastikachilar   trenirovkasida,   ayniqsa   guruhlashtirilgan   maxsus   tayyorgarlik
davrida   mazkur   bosqichni   to‘g‘ri   rejalashtirish   va   tashkil   qilish   ularning   kelajakdagi   sportda
muvaffaqiyatlarga erishishlarida hal qiluvchi ahamiyatga ega ekan.
Mazkur   referatda   musobaqalarda   mashqlanganlik   darajasi   ortadi,   irodaviy   sifatlar
shakllanadi va erishilgan muvaffaqiyatlar sinovdan o‘tadi. Sportchining yutuqlarini jismoniy va
maxsus   tayyorgarlik   darajasini   belgilovchi   boshqa   turlarda   ham   sinovdan   o‘tkazish   juda
muhimligi yoritib borilgan. 
Xulosa   qilib   aytish   mumkinki,   ushbu   referat   ilmiy   nazariy   va   ilmiy   metodik
tavsiyanomalar sifatida tayyorlangan.
                             Jismoniy madaniyat nazariya  
  kafedrasi mudiri:                                    F.Eshpo‘latov.
Qarshi   Davlat   Universiteti   Jismoniy   madaniyat   fakulteti   3-
kurs   talabasi   Uzoqov   Ma’murjon   G‘ofurovichning   «Badiiy
gimnastika   mashg‘ulotlarini   tashkil   qilish   asoslari»
mavzusida  tayyorlagan referatiga 
T a q r i z
Ushbu   referatda   gimnastikachi   ma’lum   daqiqagacha,   murabbiyda   bilim   zahirasi   bor
bo‘lgunga   qadar,   taraqqiy   etadi.   Aynan   shuning   uchun   bo‘lajak   murabbiylar   ilmiy   tadqiqotlar natijalariga  asoslangan tayyorgarlik  va amaliyotning  maxsus uslubiyati  sohasida o‘z bilimlarini
oshira turib, doimiy ravishda bilim olishlari zarurligi bayon ettirilgan.
Gimnastika   va   o‘qitish   uslubiyati   o‘quv   fani   sifatida   gimnastikaning   har   xil
turlarida   sport   tayyorgarligini   tashkil   etish   mazmuni   va   shaklini   belgilab   beruvchi   umumiy
qonuniyatlarni   tadqiq   qiladi.   Sport   tayyorgarligi   gimnastika   mashg‘uloti,   musobaqalarga
tayyorgarlik va ularda qatnashish, shuningdek mashg‘ulot jarayonini ilmiy-uslubiy ta’minlashni
qamrab oladigan ko‘p omilli jarayon sifatida qaraladi.
Gimnastikachining  jismoniy tayyorgarligi  sportchi tomonidan  yuqori sport natijalariga
erishishni ta’minlovchi harakatlar tizimining egallaganlik darajasi bilan tavsiflanadi.
Gimnastkaning umumiy va maxsus jismoniy tayyorgarligi ajratiladi. Umumiy jismoniy
tayyorgarlik   yordamchi   sport   turlaridagi   har   xil   harakat   malakalari   hamda   ko‘nikmalarini
egallashga,   maxsus   jismoniy   tayyorgarlik   sport   gimnastikasida   jismoniy   mahoratga   erishishga
qaratilgan.
Gimnastika   turida   jismoniy   tayyorgarlik   bir   qator   murakkab   vazifalarni   hal   etishga
yo‘naltirilgan:
-maksimal kuchlanishdan foydalanish samaradorligini oshirish;
-ish kuchlanishini  tejash;
-musobaqa faoliyatini  o‘zgaruvchan holat sharoitlarida harakatlanish tezligi,  aniqligini
oshirish.
Jismoniy     tayyorgarligini   takomillashtirish   Gimnastikachilarning   ko‘p   yillik
tayyorgarligi  davomida amalga oshiriladi  va u tanlangan Gimnastika turida jismoniy mahoratni
oshirishga qaratiladi.
Mazkur   referatda   musobaqalarda   mashqlanganlik   darajasi   ortadi,   irodaviy   sifatlar
shakllanadi va erishilgan muvaffaqiyatlar sinovdan o‘tadi. Sportchining yutuqlarini jismoniy va
maxsus   tayyorgarlik   darajasini   belgilovchi   boshqa   turlarda   ham   sinovdan   o‘tkazish   juda
muhimligi yoritib borilgan. 
Gimnastikachi   ma’lum   daqiqagacha,   murabbiyda   bilim   zahirasi   bor   bo‘lgunga
qadar,   taraqqiy   etadi.   Aynan   shuning   uchun   bo‘lajak   murabbiylar   ilmiy   tadqiqotlar   natijalariga
asoslangan tayyorgarlik va amaliyotning maxsus uslubiyati sohasida o‘z bilimlarini oshira turib,
doimiy ravishda bilim olishlari zarur.
Xulosa   qilib   aytish   mumkinki,   ushbu   referat   ilmiy   nazariy   va   ilmiy   metodik
tavsiyanomalar sifatida tayyorlangan.
Referatning   bayon   etilish   tili   tushunarli   va   ravon   hamda   yoritilish   soxasi   ilmiy.   Ishni
rasmiylashtirishda gimnastika talablarga rioya qilingan.

Badiiy gimnastika mashg‘ulotlarini tashkil qilish asoslari

Купить
  • Похожие документы

  • 2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
  • 1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
  • 1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
  • Ahmad al-farg‘oniy
  • Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha