Begona o‘tlarni hisobga olish va xaritalash - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	35.1KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Begona o‘tlarni hisobga olish va xaritalash

Купить

BEG ONA O‘TLARNI HISOBGA OLISH VA XARITALASH
Reja :
1. Begona o‘tlarni chamalab hisobga olish
2. Begona o‘tlarni hisobga olish varaqasi
3. Begona o‘tlarni aniq usulda hisobga olish
4. Dalalarni begona o‘tlar bilan ifloslanganligi bo‘yicha xarita tuzish va uning
ahamiyati

Dalalardagi begona o‘tlarga qarshi samarali ko‘rashish uchun avvalo ularni
hisobga olish kyerak. CHunki u yoki bu tadbirni qo‘llashdan oldin ifloslantiruvchi
begona o‘tlar n ing biologik xususiyatlarini bilish zarur. Yer begona o‘tlar bilan qay
darajada ifloslanganligini bilish va karta tuzish ularga karshi ko‘rash tadbirlarini
to‘g‘ri tashkil etishga yordam byeradi.
Bunda begona o‘tlar ikki xil usulda, ya’ni yurib kuz bilan chamalab
(taxminan) va aniq hisobga olinadi.
1. Begona o‘tlarni hisobga olishning ko‘z bilan chamalash usuli.
Bu usul oson va qulay, chunki bunda dalaning diagonali bo‘ylab ma’lum
oraliqda yurilib, begona o‘tlar taxminan xisobga olinadi va ballga ajratiladi.
Ballga ajratishda akademik A.I.Malьsevning quyidagi to‘rt balli shkalasidan
foydalaniladi.
I-ball- o‘simlik qoplamida 5% gacha begona o‘t uchraydi.
II-ball - o‘simlik qoplamida 5-25% gacha begona o‘t uchraydi.
III-ball o‘simlik qoplamida 25-50% gacha begona o‘t uchraydi.
IV-ballda esa begona o‘tlar madaniy o‘simliklarga qaraganda ko‘pchilikni
tashkil etishi kyerak.
Har bir almashlab ekish dalasidagi begona o‘tlar aniqlangach, olingan
natijalar begona o‘tlarni hisobga olish varaqasiga yoziladi. Varaqada almashlab
ekish dalasining har bir maydonida qo‘llanilgan agrotexnika tadbirlari to‘la
yoritilgan bo‘lishi kyerak. Begona o‘tlar bilan ifloslanganligi aniklanayotgan
dalaning diagonali bo‘ylab yurilganda uchragan hamma begona o‘tlar turi b o‘ yicha
varaqaga yozilib, tegishli balli aniqlanadi. So‘ngra yuqorida keltirilgan shkalaga
ko‘ra, dalaning begona o‘tlar bilan ifloslanganligi aniklanadi.
Begona o‘tlar bilan ifloslanishni aniqlashda almashlab ekish dalalari bo‘yicha
har bir dala va ekin turi uchun alohida varaqa to‘ldiriladi. Begona o‘tlarni hisobga
olish varaqasiga taxminan quyidagi ma’lumotlar yozilishi kyerak:
Begona o‘tlarni hisobga olish varaqasi
1. Aniklash vaqti
2. Viloyat tuman x o‘jalik

3. Fyermyer a lmashlab ekish
4. Dalaning nomi maydoni(ga) ekilgan ekin
5. Relefi tuprog‘i
6. Almashlab ekish joriy qilingan va o‘zlashtirilgan vaqti
7. Yerni kuzgi shudgorlash tizimi (o‘tkazish muddati, chuqurligi, usuli va
boshqalar)
8. Yerni ekin ekish oldidan ishlash tizimi (o‘tkazilgan agrotexnika
tadbirlarining muddati, chuqurligi, usuli va boshkalar)
9. Keyingi ikki yilda solingan organik-minyeral o‘g‘itlar, gyerbitsidlar tarkibi,
miqdori va ishlatilgan muddati
10. O‘g‘it solish usuli va chuqurligi
11. Ekin ekish (muddati, usuli va chuqurligi)
12. Ishlatilgan gyerbitsidlar, ishlatish usuli va mikdori
13. Urug‘lik (qayerdan olingan, xo‘jalikka yaroqliligi, begona o‘tlar urug‘i bilan
ifloslangan-ifloslanmaganligi, tur tarkibi)
14. Tekshirish vaqtida ekinning holati, o‘simlikning balandligi (sm)
16. Eslatma
17.Kuzatuvchining ismi va familiyasi
Dalaning begona o‘tlar bilan ifloslanganligini aniklashda uning mohiyatiga
qarab varakaga qo‘shimchalar kiritish mumkin. Dalaning ifloslanganligi bir yilda
ikki marta, ya’ni bahorda va kuzda (hosilni yig‘ib-tyerib olishdan oldin) hisobga
olinadi. Begona o‘tlarni hisobga olish muddatlari ekinzorlarda turlicha bo‘ladi,
ya’ni g‘alla ekinlarida ular to‘liq to‘planishidan to hosili yig‘ishtirilguncha; bir
yillik va ko‘p yillik em-xashak ekinlarida to o‘rimgacha; qator oralari ishlanadigan
ekinlarda esa ishlov byerish va hosilini yig‘ishtirishdan oldin o‘tkaziladi. Olingan
ma’lumotlarga ko‘ra, h ar bir dalaning begona o‘tlar turi bo‘yicha ifloslanishi va
ifloslanish balli aniqlanadi.

Begona o‘tlarga qarshi samarali kurash olib borish maqsadida begona
o‘tlarning turiga karab dalalarning ifloslanishini ettita tipga bo‘lishni tavsiya etgan.
Bular:
 kam yillik;
 kam yillik-ildiz bachkili;
 kam yillik-ildizpoyali;
 kam yillik-ildiz bachkili va ildizpoyali;
 ildiz bachkili;
 ildizpoyali;
 ildiz bachkili ildizpoyalilardir.
2. Begona o‘tlarni aniq usulda hisobga olish
Bu usulni ham ayrim tadqiqotchilar ikkiga, ya’ni begona o‘tlarni hisobga
olish va miqdoriy-tortish usullariga yoki metodlarga ajratadilar. Bu usullar
murakkab va syermehnat bo‘lganligi uchun ishlab chiqarish sharoitida umuman
ko‘llanilmaydi. Tajriba ishlarida esa dalalarni begona o‘tlar bilan ifloslanganligini
aniklashda mikdoriy-tortish usulidan keng foydalaniladi.
Begona o‘tlarni aniq usulda hisobga olishda vazifannng mohiyatiga ko‘ra,
oddiy yog‘och reykadan 0,25, 0,5 yoki 1 m 2
va undan katta ramka yasaladi.
Begona o‘ti hisoblanishi lozim bo‘lgan dalaning ikki diagonali bo‘ylab yurilib,
xarak-tyerli bo‘lgan 10-15 joyga ramka qo‘yiladi va ichidagi begona o‘tlar yulib
olinadi, turlarga ajratiladi, sanaladi.
3. Dalalarni begona o‘tlar bilan ifloslanganligi bo‘yicha xarita
tuzish va uning ahamiyati
Tekshirish natijasida olingan ma’lumotlarga asoslanib, xo‘jalik dalalarining
begona o‘tlar bilan ifloslanganlik kartasi tuziladi (7-rasm). Ushbu kartada
dalalarning begona o‘tlar bilan ifloslanganlik darajasi ball bilan, begona o‘tlarning
turlari rejali xolda tegishli ranglarda bo‘yash yoki shtrixlash va turli shartli

belgilarda ifodalanadi. Karta h ar yili tuziladi va uning ostida shartli belgilari
byeriladi. Karta dalalarda begona o‘tlarning tarkibi va miqdori o‘zgarishiga qarab,
ularga karshi har xil kurash tadbirlarini tanlashda va qo‘llashda yordam byeradi
hamda xo‘jalikning u yoki bu xil gyerbitsidga ehtiyoji oldindan aniklanishiga
imkon byeradi.
Ekinzorlarning begona o‘tlar bilan ifloslanganligini xisobga olishdan
tashqari, ularning tuproqdagi sonini aniqlash ham katta ahamiyatga ega. CHunki
har bir dalaning begona o‘tlar bilan ifloslanish darajasini tuproqdagi urug‘ va
ildizpoya miqdoriga karab ham taxminan aniqlash mumkin. Lekin ular tegishli
metodlarda aniq hisobga olinadi.

Foydalanilgan adabiyotlar
1. Chandrasekaran B., Annadurai K., Somasundaram E. A textbook of
Agronomy. New Delhi. 2010. New a ge Intyernational (p) Limited, Publi-shyers.
2 . Crop Rotation on Organic Farms: A Planning Manual, NRAES 177
Charles L. Mohlyer and Sue Ellen Johnson, editors Published by NRAES, July 2009.
3. Azimboev S.A. Dehqonchilik, tuproqshunoslik va agrokimyo asoslari.
(Darslik). T. Iqtisodiyot-moliya 2006. – 180 b.
4. Mo‘minov K., Azimboev A., Sanaqulov A., Byerdiboev E., Kenjaev YU
Dehqonchilik ilmiy izlanish asoslari bilan. (O‘quv qo‘llanma) – T.: “Turon-iqbol”,
2014. – 240 b.
5. Artukmetov Z.A., SHyeraliev X.SH. Ekinlarni sug‘orish asoslari.
(Darslik). T.: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati. 2007.-312 b.
6. Norkulov U., SHyeraliev X. Qishloq xo‘jalik melioratsiyasi. (Darslik). T.:
ToshDAU tahr.-nashr. bo‘limi, 2003. – 214 b.
7. To‘xtashev B., Azimboev S., Qarabaeva T., Byerdiboev E., Nurmatov B.
Qishloq xo‘jalik melioratsiyasi va yer tuzish fanidan amaliy va tajribaviy
mashg‘ulotlar. (O‘quv qo‘llanma). - T.: “ToshDAU nashr-tahririyat bo‘limi”,
2012. – 187 bet.

Begona o‘tlarni hisobga olish va xaritalash

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish