Bilim inson manaviy kamoloti omili - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	335.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Bilim inson manaviy kamoloti omili

Купить

BILIM INSON MANAVIY
KAMOLOTI OMILI
RE JA:
1.KOMIL VA BARKAMOL INSON TUSHUNCHALARI.
2.I.KARIMOV ASARLARIDA BARKAMOL INSONNI
TARBIYALASH G’OYALARI.
3.KOMIL INSON TUSHUNCHASINING SHARQONA TA’RIFI.

INSONIYAT YARATILIBDIKI U MUKAMMALLIKKA INTILIB KELADI. BUNDA
MA'NAVIYATNING, BILIM VA TARBIYANING O'RNI BEQIYOSDIR. CHUNKI INSON BOLASI
BILIM VA TARBIYA VOSITASIDA ULG'AYADI. AGAR U BILIM OLMASA, YAXSHI TARBIYA
TOPMASA HAYOTDA O'Z O'RNINI TOPISHI DARGUMON. DEMAK, OLINGAN BILIM VA
TARBIYANING INSON ONGIDA UYG'UNLASHIB, UNING TURMUSH TARZIGA AYLANISHI
INSON MA'NAVIYATINI YUZAGA KELTIRADI. «MA'NAVIYAT DEGANDA, AWALAMBOR,
ODAMNI RUHAN POKLANISHGA, QALBAN ULG'AYISHGA CHORLAYDIGAN, INSON ICHKI
DUNYOSINI, IRODASINI BAQUWAT, IYMON-E'TIQODINI BUTUN QILADIGAN, VIJDONINI
UYG'OTADIGAN KUCHNI TASAWUR QILAMAN»', DEB TA'KIDLAGAN EDI I. A. KARIMOV.
SHUNDAY QILIB, MA'NAVIYAT (ARABCHA, MA'NOLAR MAJMUYI) KISHILARNING
FALSAFIY, SIYOSIY, HUQUQIY, ILMIY, BADIIY, AXLOQIY, DINIY TASAWURLARI VA
TUSHUNCHALARI MAJMUYINI TASHKIL ETADI.

•
Ma'naviyat deganda har qanday tabiiy, axloqiy, ijtimoiy, siyosiy va iqtisodiy bilimlarning inson tafakkurida
mujassamlashuvi va bu bilimlarning ko'nikma, malaka va hayot tarzlariga aylanib ketishi tushuniladi. Yoki bo'lmasa,
ma'naviyat - insonning ruhiyatini, o'z-o'zini anglashi, didi, farosati, adolat bilan razillikni, yaxshilik bilan yomonlikni,
go'zallik bilan xunuklikni, vazminlik bilan johillikni ajrata bilish qobiliyati, aql-zakovati, maqsad va g'oyalarni qo'ya
bilish, ularni amalga oshirish uchun harakat qilish va intilish salohiyatidir.
Ma'naviyat insonning ongi, tuyg'usi, hissiyoti, bilimi va e'tiqodida mujassamlashgan ruhiy sifat bo'lib, u shaxs kamoloti va
barkamolligini belgilab beravchi asosiy mezonlardan biri hisoblanadi. Zero fuqarolari ma'naviy barkamol jamiyatgina
ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan yuksak cho'qqilarga ko'tariladi. Ma'naviyati yuksak bo'lgan jamiyatda taraqqiyotning o'ziga
xosligi yaqqol ko'rinadi. Yuksak ma'naviyatning belgisi shuki, unda bilim va ko'nikmalar insoniy qadriyatlar va insoniy
axloq bilan uyg'unlashib ketadi.
Afsuski, jamiyatda ma'naviy qashshoqlik ham mavjud. Agar jamiyatda ma'naviy qashshoqlik ustun tursa bunday jamiyat
halokatga mahkumdir. Shu munosabat bilan I. A. Karimovning quyidagi so'zlariga e'tiboringizni qaratamiz: «Hozirgi
zamondagi eng katta xavf - insonlarning qalbi va ongini egallash uchun uzluksiz davom etayotgan mafkuraviy kurashdir.
Endilikda yadro maydonlarida emas, mafkura maydonlarida bo'layotgan kurashlar ko'p narsani hal qiladi. Bu achchiq
haqiqatni hech qachon unutmaslik lozim*. 1

•
«Ma'naviyatga mazmun jihatdan yaqin keladigan ma 'rifat, madaniyat, axloq, tamaddun (sivilizatsiya) tushunchalari mavjud.
Ma'naviyat ular orasida umumiyroq mazmun-mohiyatga ega. Garchi bu tushunchalarning har biri ma'naviyat iborasidan ozmi-
ko'pmi farq qiladigan muayyan ma'noni anglatsa ham, kengroq nuqtayi nazardan qaraganda, ular ma'naviyat tushunchasi
doirasiga kiradi.» 2
Inson va jamiyat ma'naviy hayotining rivojlanishida ijtimoiy va individual ongning roli kattadir. Chunki tabiat va jamiyatda yuz
berayotgan turli-tuman o'zgarishlar ongda o'z aksini topadi. Kishilar o'z onglariga ta'sir etgan voqea-hodisalarga nisbatan o'z
qarashlarini, fikrlarini ifodalaydilar. Ana shu ifodalash ijtimoiy va individual ong mahsuli sifatida namoyon bo'ladi.
Individual ong - muayyan guruh, elat va millatga mansub bo'lgan ayrim kishining ongi bo'lib, jamiyatdagi voqelik va real
borliqning alohida olingan shaxsning ongida aks etishidir. ijtimoiy ong esa ijtimoiy guruhlar, tabaqalar, millatlar, davlat yoki,
umuman, jamiyatning ijtimoiy yoki tabiiy voqelik haqidagi umumiy qarashlarini ifodalaydi.
Voqelikni aks ettirish darajasiga ko'ra, ijtimoiy ong kundalik-odatiy va nazariy ongga bo'linadi. Kundalik-odatiy ong hayotiy
tajriba asosida vujudga kelgan oddiy xulosalar, qarashlar majmuyidan iborat bo'lib, kishilarning kundalik hayotidagi voqealarni
aks ettiradi. Nazariy ong deganda nazariyotchilar, olimlar, mutafakkirlar ishlab chiqqan nazariy qarashlar va ilmiy bilimlar tizimi
tushuniladi. Nazariy ong voqealar mohiyati va rivojlanish qonuniyatlarini aks ettirib, jamiyat taraqqiyoti bilan baravar bo'lishi
ham, undan ilgarilab ketishi ham yoki ortda qolishi ham mumkin.

•
Ijtimoiy ong sohalar (darajalar)
va
turlar (shakllar) bo'yicha
tasniflanishi mumkin. Ijtimoiy
ong shakllariga
siyosiy ong,
huquqiy ong, axloqiy ong, estetik
ong, diniy ong, ilmiy ong
va shu
kabilar kiradi.
Sohalar (darajalar)
bo'yicha
ijtimoiy ong mafkura va ijtimoiy
psixologiyaga
ajratiladi.
^ Ijtimoiy
psixologiya
muayyan ijtimoiy
guruh, xalq yoki millatning
odatlari, urflari, an'analari,
yashash tarzidan kelib chiqqan
psixologik o'ziga xosliklarni, ular
hayotining emotsional
xususiyatlarini aks ettiradi.

•
Ijtimoiy psixologiya ijtimoiy muhit, kundalik turmush sharoitlari ta'siri ostida vujudga keladi va rivojlanadi.
Ijtimoiy psixologiyaning yana bir xususiyati shuki, unda muayyan bir hududdagi sharoitlarda yashayotgan va bir-
biriga bevosita ta'sir qiluvchi bir necha elat, millatlarga mansub kishilarning ongidagi o'xshash xususiyatlar ham
aks etadi. Bunda ba'zi millat vakillarining yashab turgan joylaridan ko'chib ketishgani, ammo yangi joyda ular
ko'pincha o'z millatdoshlari tomonidan tushunilmagani, u yerda chiqishtirilmagani va, nihoyat, ularning yana
ilgarigi hududga, mamlakatga qaytib kelganligiga oid ko'plab misollarni keltirish mumkim. Bunga ko'p hollarda
ijtimoiy psixologiya xususiyatlari sabab bo'ladi.
Ijtimoiy psixologiyadan farqli ravishda mafkura muayyan ijtimoiy guruh, qatlam, millat, jamiyat, davlat
manfaatlari, orzu-istak va maqsad-muddaolarini ifodalovchi g'oyaviy-nazariy qarashlar tizimini anglatadi. Unda
manfaatlari ifodalanayotgan ijtimoiy guruh va qatlamlarning o'tmishi, hozirgi kuni va kelajagi o'z ifodasini
topadi. Ana shu munosabat bilan I. A. Karimov quyidagi fikrni aytgan edi: «Milliy mafkuramiz har qanday
millatchilik va shunga o'xshash unsurlardan, boshqa elat va xalqlarni mensimaslik, ularni kamsitish kayfiyati va
qarashlaridan mutlaqo xoli bo'lib, qo'shni davlat va xalqlar, umuman jahon hamjamiyatida, xalqaro maydonda
o'zimizga munosib hurmat va izzat qozonishda poydevor va rahnamo bo'lishi darkor.»'

MAFKURADA HAM IJTIMOIY BORLIQ, HAYOT
AKS ETADI. U AYNI HOLDA JAMOAVIY ISHONCH
SHAKLINI OLGAN DUNYOQARASHNING BIR
SHAKLIDIR. MAFKURA INSON HAYOTINING
BARCHA SOHALARIGA TA'SIR QILADI HAMDA
UNDA MAQSADGA YO'NALTIRISH VA
TASHKILIYLIK XUSUSIYATLARI KUCHLI
DARAJADA YUZAGA CHIQADI. TANIQLI
SIYOSATSHUNOS R. JUMAYEV O'ZINING
«0'ZBEKISTON RESPUBLIKASINING SIYOSIY
TIZIMI: QAROR TOPISHI VA RIVOJLANISHI»
ASARIDA TA'KIDLAGANIDEK, «YANGI
MAFKURANI ISHLAB CHIQISH VA
ISLOHOTLARNI YANADA KENGAYTIRISH — O'Z
YO'NALISHLARIGA KO'RA YAGONA
JARAYONDIR... AGAR MAFKURA BIROR
PARTIYA YOKI SINFGA BOG'LANIB QOLMAGAN,
BALKI UMUMMILLIY XARAKTERDA BO'LSA,
UNING MANFAATLARNI AKS ETTIRISH SPEKTRI
KATTA BO'LADI, TA'SIR QILISH DIAPAZONI
KENG BOIADI... INSONIY MUHITGA KIRIB
BORISH VA MOSLASHUV NUQTAYI NAZARIDAN
U MOSLASHUVCHAN VA HARAKATCHAN
BO'LADI. ANA SHU XUSUSIYATLARNI O'ZIGA JO
QILGAN MAFKURANI HAQIQIY XALQCHIL DEB
HISOBLASH MUMKIN.»

XXI ASR BO'SAG'ASIGA KELIB JAHON TARAQQIYOTINING BARCHA JABHALARIDA GLOBALLASHUV
JARAYONLARI TEZLASHDI. SHU SABABLI DUNYO TARAQQIYOTI VA MA'NAVIY OMILLAR UYG'UNLIGI
MUAMMOSI DOLZARB MASALAGA AYLANMOQDA
ILG'OR FIKRLI ZIYOLILAR O'Z MAMLAKATLARI TARIXINI QAYTADAN NAZARDAN O'TKAZIB, TERAN MA'NAVIY
MEROSLARINI TIKLASH VA KO'PAYTIRISH, BOYITISH HAMDA ODAMLAR QALBIGA SINGDIRIB, ULARNI
EZGULIKKA VA ADOLATGA YETAKLASHGA HARAKAT QILMOQDALAR. ANA SHUNDAY MAMLAKATLAR
QATORIGA BIZNING MAMLAKATIMIZ HAM KIRADI.

Bilim inson manaviy kamoloti omili

Купить

Похожие документы
Migel de Servantes hayoti va ijodi
Mikologiya. XitridIomitsetlar
Mikroorganizmlarning oziqlanishi, o‘sishi va ko‘payishi
Mikroorganozmlar fermentlari
Milliy dinlar. Konfutsiylik , Daosizm, Iudaizm – yaxudiylik dinilari