Bilish jarayonlari va uning bosqichlari - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	3.3MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Bilish jarayonlari va uning bosqichlari

Купить

MAVZU :BILISH JARAYONLARI VA UNING
BOSQICHLARI

RE J A:
1.Bilish faoliyatiga umumiy tavsif.
2.Asosiy bilish jarayonlari, uning qonuniyatlari, tarkibi va o'ziga xosligi.
Bilish muammosi qadim zamonlardan beri kishilik dunyosini qiziqtirib
keladi, ammo u bugungi kunda fan va texnikaning ri~ vojlanishi tufayli
yanada dolzarb masalaga aylanib qoldi. Shu boisdan, bilish nazariyasi
falsafa, tarix, filologiya, kibernetika, pedagogika, psixologiya kabi fanlarning
tadqiqot predmetiga aylanib, ularning har qaysisi o'zining mohiyatidan kelib
chiqib, uning u yoki bu jabhalarini o'rganadi.
Bizningcha, obyektiv dunyo to'g'risidagi ma'lumotlar, fan asos-lari
bo'yicha axborotlar, ijtimoiy va individual tajribalar, shaxslararo munosabat
va muomala o'rnatish, muayyan faoliyatni tashkil qilish va uni boshqarish
o'zini o'zi anglashga taalluqli tarkibiy qismlar bilan qurollanishga, ijod va
yangilik yaratishga qaratilgan murakkab, iyerarxik hamda integral
xususiyatli, faqat insoniyatgagina xos bo'l-gan, aqliy va jismoniy negizga
quriluvchi intilish va faollikning majmuasi bilish deb ataladi.

Inson shaxs bo'lib shakllanishida va rivojlanishida bilish
jarayonlari asosiy funksiyani bajaradi. Bilish jarayonlari
qadim zamonlardan beri olimlarning diqqat markazida
boigan muammolardan biri bo'lib kelgan. Insonning
ontogenezida bilish jarayonini amalga oshiruvchi, uni yuzaga
keitiruvchi asosiy manbalar mavjud bo'lib, bizningcha, ular
taxminan quyidagilardan iborat:

1)tug'ma instinktlar; 2)shartsiz reflekslar;
3)shartli reflekslar; 4)ideomotor harakatlar;
5)predmetli harakatlar; 6)taqlid yoki imitatsiya;
7)tajriba;8)mashq;
9) ko'nikma, malaka, odat (ularni o'zlashtirish imkoniyati va egallash
vaziyati); 10)refleksiya (xulq va ongli boshqarish)
Bilish jarayonining mohiyati va o'ziga xosligini vujudga
keitiruvchi asosiy psixologik negizlari tariqasida:
1)ehtiyoj; 2)motiv (motivatsiya);
3)mayl; 4)moyiliik;
5)qiziqish; 6)ustanovka;
7)tug'ma, tabiiy alomatlar; 8)faollik;
9)ruhiy holatlarning barqarorligi;
10)obyektiv va subyektiv xususiyatli funksiyalar xizmat qilishi
mumkin.

Diqqat v a uning t urlari, xususiy at lari . Diqqat - kishi 'faoliyati -ning barcha
turlari, eng avvalo, mehnat va o'quv faoliyati samarador-ligining muhim va
zarur sharti. Bilish jarayonlari kechishining eng muhim xususiyati uning
tanlaydigan, yo'naltirilgan shakldaligidan iborat. Tevarak atrofdagi olamning
ko'plab ta'sirlari orasidan kishi hamisha nimanidir idrok etadi, nimanidir
faraz qiladi, nima haqidadir fikr yuritadi, o'ylaydi. Ongning bu xossasini
uning diqqat kabi xususiyati bilan o'zaro bogiiq, deb hisoblaydilar.

Diqqat individning emotsional, aqliy
yoki harakatlantiruvchi fabltigi
darajasining oshirilishini taqozo
etadigan tarzda ongning yo
'naltirilganligi va hir narsaga
qaratilganligidir.
Hosil bo'lish xususiyatiga va amal
qilish usullariga ko'ra diqqat-ning
ikkita asosiy tori mavjud:
1)ixtiyorsiz diqqat;
2)ixtiyoriy diqqat.
Ixtiyorsiz diqqat kishining
anglashilgan niyatlari va
maqsadlaridan mustasno tarzda
hosil boiadi va qo`lab-quvvatlanadi

Sezgi haqida tushuncha. Sezgi oddiy psixik jarayon bo'lib, u
moddiy olamdagi narsa va hodisalarning ayrim xususiyatlari
aksidan, shuningdek moddiy qo'zg'atuvchilar tegishli
retseptorlarga bevosita ta'sir etgan miqdorda organizmda
hosil bo'ladigan ichki holatlardan tarkib topadi. Materiya
sezgi organlarimizga ta'sir etib sezgi hosil qiladi. Sezgi
a'zolari axborotni qabul qilib oladi, saralaydi, jamlaydi va
miyaga yetkazib beradi. Sezgi a'zolari tashqi olamning kishi
ongiga kirib keladigan ya-gona yo'lidir. Sezgilar mohiyatiga
ko'ra obyektiv olamning subyektiv obrazidir. Lekin
sezgilarning hosil boiishi uchun organizm moddiy
qo'zg'atuvchining tegishli ta'siriga berilishi kifoya qilmaydi,
balki organizmningo'zi ham qandaydir ish bajarishi lozim.

Kishining hayoti va faoliyatida sezgilarning ahamiyati juda
katta, negaki, ular bizning olam haqidagi va o'zimiz
to'g'rimizdagi bilimla-rimiz manbai hisoblanadi. Inson
tevarak atrofdagi olam haqida ha-misha axborot olib turishi
kerak. Sezgilarning arastu tomonidan alohida ajratib
ko'rsatilgan turlari mavjud:
1)ko'rish;
2)eshitish;
3)hid bilish;
4)badanning tegishi orqali sezish;
5)ta'm bilish.

Sezgi asab tizimining u yoki
bu qo'zg'atuvchidan
ta'sirlanuvchi reaksiyalari
tarzida hosil bo'ladi va har
qanday psixik hodisa kabi
refiektorlik xususiyatiga
egadir.
Analizator uch qismdan
tarkib topadi:
1) tashqi quvvatni asab
jarayoniga o'tkazadigan
maxsus transformator
hisoblangan periferik
bo'limi (retseptor)

2) analizatorning periferik boiimini markaziy analizator bilan
bog'laydigan yoilarni ochadigan afferent (markazga
intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) asablar; 3)
analizatorning periferik bo'limlaridan keladigan asab
signallarining qayta ishlanishi sodir bo'ladigan qobiq osti va
qobiq (miyaning o'zi bilan tugaydigan) bo'limi ri. 13)har bir
analizatorlarning qobiq bo'limida retseptor hujayralarning
asosiy qismi jamlangan o'zak, ya'ni markaziy qism va
qobiqning turli.
Adaptatsiya yoxud moslashuv sezgi organlari sezgirligining
qo'zg'atuvchi ta'siri ostida o'zgarishi demakdir

Narsalar yoki hodisalarning sezgi a 'zolariga bevosita ta 'sir
qilish jarayonida kishi ongida aks etishi idrok deb ataladi.
Idrok etish jarayonida alohida holdagi sezgilarning tartibga
solinishi hamda narsalar va voqea-hodisalarning yaxlit
obrazlariga birlashuvi yuz beradi.

E`TIBORINGIZ UCHUN RAXMAT

Bilish jarayonlari va uning bosqichlari

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish