Bir va ikki pallali o‘simliklarning urug‘ va o‘simtalarining tuzilishi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	1.0MB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Bir va ikki pallali o‘simliklarning urug‘ va o‘simtalarining tuzilishi

Купить

.
BIR VA IKKI PALLALI
O’SIMLIKLARN IN G URUG’ VA
O’SIMTALARIN IN G
TUZILISHI

ЁПИҚ УРУҒЛИ (ANGIOSP ERMAE) ЁКИ ГУЛЛИ
(ANTHOPHYTA) ЎСИМЛИКЛАР БЎЛИМИ
Ёпиқ уруғлилар бўлимига мансуб турлар қуйидаги бир қатор, фақат
гулли ўсимликлар учун хос бўлган хусусиятлари билан ўсимликлар
оламининг бошқа бўлимларидан фарқ қилади.
1. Уларнинг мегаспорофиллари ёки бошқача айтганда мева
барглари ўсиб, маълум усулда ёпиқ ўриндиқ – уруғчини ҳосил
қилади. Унда уруғмуртак шаклланади. Уруғчиси тумшуқча, бўйин
ва кенгайган қорин қисмларидан иборат. Уруғлангандан сўнг
уруғчи мевага айланади
2. Гулли ўсимликларнинг гаметофити тўлиқ редукция-ланган орган
бўлиб, урғочиси кўп ҳужайрали танага эга эмас. Мегаспора 8
ядроли муртак халтасидан иборат. На эркак-лик ва на урғочи
гаметофит кўп ҳужайрали жинсий органлар ҳосил қилмайди.
Уларда фақат гамета мавжуд

3. Уруғланишда чанг спермийсининг ҳар иккаласи иштирок этади
(қўш уруғланиш). Эндосперм иккиламчи чанг халтасининг
иккинчи ядроси билан уруғланганлиги туфайли триплоид ядро
шаклланиб, ундан эндосперм ҳосил бўлади. Тухум ҳужайрасининг
оталаниши натижасида уруғнинг муртаги вужудга келади.
4. Ксилемада одатда трахеидлар билан бир қаторда
нарвонсимон, элаксимон ўтказувчи най боғламлари ҳам учрайди.
5. Ёпиқ уруғлилар ниҳоятда турли-туман. Шу сабабли уларнинг
таркиби турли ҳаёт шаклларига мансуб.
6. Чангланиш, уруғ ва меваларининг тарқалиши ҳайвонот олами
билан боғлиқ. Гулли ўсимликларнинг био-кимёвий эволюцияси
давомида органик бирикмалар, (ёғлар, оқсиллар, витамин,
алкалоид) ҳосил қилиши сингари хусусиятлар ривожланган.
7 . Икки паллали ўсимликларнинг гулида 5 ёки 4 халқа
гулқўрғон, икки қатор чангчи ва бир қатор уруғчи жойлашган.
Ҳар бир қатори одатда 4 – 5 ёки 2 аъзоли бўлади. Шунинг учун
ҳам гулининг формуласи — Са
5 Со
5 А
5+5 G
5 бўлади.
Бир паллалиларнинг гули уч аъзоли ва улар учун типик гул
формуласи — Ca 3Co 3A 3+3 G 3
8 . Бир паллали ва икки паллали ўсимликларнинг микроспоралари
ҳам бир- биридан фарқ ланади . Икки паллалиларда кўпинча тўртта
микроспора -тетраэдр шаклида, бир паллалиларда эса ҳар
тўрттала микроспора бир текисликда жойлашган .

Yopiq urug’li o’simliklar
0’zbekistonda-4500 tur shundan
Bir urug’ pallali
800-turIkki urug’ pallali
3700-tur

Ikki va bir urug’ pallali o’simliklarning farqli belgilari
Ik k i urug’pallali Bir urug’ pallali

1. Murtagi ikki urug’pallali. Unayotgan o’simlik
tuproqdan ikkita urug’pallabarg bilan chiqadi.

2. Murtak ildizchasidan hosil bo’lgan asosiy
ildiz uzoq muddat yoki o’simlik hayotining
oxirigacha saqlanib qoladi.

3. Barg yaprog’i tomirlangan (patsimon yoki
panjasimon).

4. Poyasi kambiyli, yo’g’onlasha oladi.

5. Ko’pincha gulqo’rg’oni murakkab
gulkosachabarg va gultojibarglari halqada 4 – 5
tadan o’rnashgan 
1. Murtagi faqat bitta urug’pallali. Unayotgan
o’simlik bitta urug’pallabarg bo’lib yer ostida
qoladi.

2. Murtak ildizchasidan hosil bo’lgan asosiy ildiz
tezda nobud bo’ladi, uning o’rnini esa murtak
poyasidan o’sib chiqqan bir to’p qo’shimcha
ildizlar egallaydi.

3. Barg yaprog’i yoysimon yoki parallel
tomirlangan.

4. Poyasi kambiysiz, yo’g’onlasha olmaydi.

5. Gulqo’rg’oni oddiy gultojibarglar halqada 3
tadan o’rnashgan.

ИККИ ПАЛЛАЛИЛАР (D Y C O TYLEDONEAE) СИНФИ
Икки паллалилар аждоди – D i cotelodonae ёки
Магнолиясимонлар синфи - Magnoliopsida

Бу синф қуйидаги синфчаларга бўлинади:
1. Магнолиякабилар синфчаси - Magnoliidae
2. Айиқтовонкабилар синфчаси - Ranunculidae
3. Чиннигулкабилар синфчаси – Caryophyllidae
4. Темирдарахткабилар синфчаси – Hamamelididae
5. Диллениякабилар синфчаси - Dilleniidae
6. Раънокабилар синфчаси - Rosidae
7. Ялпизкабилар синфчаси - Lamidae
8. Қоқиўткабилар синфчаси - Asteridae

Ikki urug'pallali
o‘simliklar sinfiga 340
ta oilaga mansub 175 000
dan ortiqroq o‘simlik
turlari kiradi. O
zbekistonda bu sinfga 138
oilaga kiruvchi 3700 ga
yaqin tur uchraydi.
Quyida shu sinfga oid
ayrim oilalar bilan
tanishamiz

IKKI URUG’PALLALILARNING TIPIK VAKILI:
Магнолиядошлар оиласи- Magnoliaсеае .

БЎЛИМ-Магнолиятоифа ёки Ёпиқ уруғли ўсимликлар-
Magnoliaphyta ёки Angiospermae
СИНФ(аждод)- Икки уруғпаллалилар-Dicotyledones
ҚАБИЛА- Магнолияномалар-Magnoliales
ОИЛА-Магнолиядошлар-Magnoliaceae
ТУРКУМ-Магнолия-Magnolia
ТУР-Йирик гулли магнолия-Magnolia grandiflora

Оиланинг 12 туркум 230 га яқин тури Жанубий, Шаркий ва
Шимолий Американинг тропик қисмида тарқалган. Уларнинг
аксарият қисми дарахт ва бута ўсимликлар. Магнолиянинг
маданий турларидан йирик гулли магнолия (Magnolia
grandiflora) анча кенг тарқалган. Бу доимий яшил дарахтнинг
гули оқ рангли, ёқимли ҳидли, икки жинсли, гул қисмлари
спирал равишда жойлашган. Ҳашоратлар ёрдамида чангланади.
Оила учун гул формуласи * P
3+3 А
3+3+3+3 G
1
Оиланинг яна бир манзарали ўсимлик сифатида ўстириладиган
тури – лола дарахти (Liriodendron tulipifera). Бу дарахтнинг
барглари тўрт қиррали, гули лола гулига ўхшаш, тўқ сариқ
рангли. Мамлакатимизнинг жанубий худудларида манзарали
ўсимлик сифатида ўстирилади.

Магнолия гулининг тузилиши :
1 – Magnolia precia гулининг кесими; 2 – Magnolia grandiflora гулининг
умумий к ў рини - ши ва диаграммаси
1
2

Магнолиядошлар ( Magnoliaceae )
Магноли ядош лар
(Magnol iaceae) оиласи
Ои ла вак и ллари дарах т ва
бу талардан иборат бўлиб,
уларнинг 12 ту рк у м га м ансу б
240 га яқ и н т у ри м авж уд. Улар
асосан Ж ану бий – Шарқ и й
Осиёни нг ва Шим оли й
Ам ерик ани нг ж ану би-
ғарби даги ў рм онларда
тарқ алган. Барглари одди й,
гули т ў ғ ри. Ик к и ж ин сли, гул
қ ў рғ он бўлак лари 6-12 ва у ндан
хам к ў п.
Чангчи ва у ру ғ ч илари к ў п, т у м ш у қ ч аси бандси з.
Ту гу нч аси юқ орда т у ради . Меваси м у рак к аб, қ у ббага
ў х ш аш бўли б, баргч алардан и борат.
Бу оиланин г эн г асосий ту рк у м лари дан бири й ирик гулли
м агноли яди р – Magnoli a grandifl ora.
Бў йи 30 м ет рга етадиган дарах т бўлиб, гуллари йири к ,
к ат тали ги 10-25 см га ет ади . Гулқ ў рғ он и 3 қ атор бўлиб
ж ойлаш ган. Гултож и 6-12 та. Оқ рангда, х у шбў й.
Чангчи лари ва у ру ғ чи лари чек сиз. Меваси қ у ббач ага
ў х ш ай ди . Тў п баргли м евасини нг к аттали ги 12 см к елади.

.
E’t iboringiz
uchun
rahmat !!!

Bir va ikki pallali o‘simliklarning urug‘ va o‘simtalarining tuzilishi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish