Bo‘lg‘usi o‘qituvchi shaxsi va pedagogik qobiliyatlar - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	24.3KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Bo‘lg‘usi o‘qituvchi shaxsi va pedagogik qobiliyatlar

Купить

Mavzu: Bo’lg’usi o’qituvchi shaxsi va pedagogik qobiliyatlar
Reja:
1.
Jamiyatda o‘qituvchining tutgan o‘rni va vazifalari. O‘qituvchiga
qo‘yiladigan talablar.
2. O‘qituvchining kasbiga xos xislatlari.
3. Pedagogik qobiliyatlar.
4. O‘qituvchining o‘z malakasini oshirib borishining muammolari.
5. O’qituvchi shaxsi va uning jamiyatdagi o’rni

1. O‘qituvchining o‘rni va uning vazifalari, o‘sib kelayotgan yosh avlodni tarbiyalash ishiga
jamiyat va jamoatchilik tomonidan e’tibor qaratilishining naqadar muhim ahamiyatga
egaligi aniqlanadi. Mamlakatimizda “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”nihayotga tatbiq
etish jarayonida o‘qituvchining yosh avlodga ta’lim va tarbiya berishida jamiyat oldida
javobgarligi yanada ortib boraveradi.
Hozirgi sharoitda jamiyatning maktab oldiga qo‘yayotgan talablari kun sayin ortib
bormoqda va bu talablarni amalda to‘g‘ri hal qilish vazifasi o‘qituvchiga bog‘liqdir.
Zamonaviy maktab o‘qituvchisi qator vazifalarni bajaradi. O‘qituvchi sinfdagi o‘quv
jarayoni tashkilotchisidir. O‘qituvchi o‘quvchilar uchun dars paytida, qo‘shimcha darslarda
va shu bilan birga darsdan tashqari holatlarda ham kerakli maslahatlar berishda bilimlar
manbaidan biridir. Ko‘pchilik o‘qituvchilar sinf rahbari vazifasini bajarib, tarbiya jarayoni
tashkilotchilari bo‘lib hisoblanadilar.
Zamonaviy o‘qituvchi ijtimoiy psixolog bo‘lishi kerak va o‘quvchilar o‘rtasidagi o‘zaro
munosabatlarni yo‘lga sola olishi , bolalar jamoasida ijtimoiy-psixologik mexanizmlardan
foydalanishni bilishi zarurdir.
O‘qituvchi maktabning pedagog jamoa a’zosi sifatida maktab,hayoti faoliyatini
uyushtirishda bevosita ishtirok etib, turli fan o‘qituvchilari va sinf rahbarlarining metodik
birlashmalarida ishlaydi, topshiriqlarni bajaradi. Har bir o‘qituvchi, o‘quvchilarning ota-
onalari va jamoatchilik oldida ma’ruzalar o‘qib, suhbatlar olib borar ekan, demak, u
pedagogik bilimlar tag‘ribotchisi hamdir. Vazifalarning shu qadar ko‘pligi uchun ham
jamiyatning o‘qituvchilar oldiga qo‘yadigan talablari tushunarlidir.
Ma’lumki, pedagogik faoliyat – kishi mehnatining eng murakkab sohalaridan biridir.
Jamiyat tomonidan qo‘yiladigan talablardan eng muhimi o‘qituvchining shaxsi va uning
kasbi bilan bog‘liq xislatlariga qaratilgan.
O‘qituvchining eng muhim xislatlari quyidagilardan iborat:
o‘qituvchining o‘z Vataniga sodiqligi , bolalarni sevishi, ularni insonparvarlik ruhida
tarbiyalash istagi, o‘z yurti, ona tilisi, o‘z xalqining tarixi va uning madaniyatini sevishi,
davlatining mustaqilligi g‘oyasida yashashidan iboratdir ;
ijtimoiy javobgarlikni yuksak darajada his etishi;

- oliyjanobligi, aqli, farosati, ma’naviy pokligi, ma’naviyat va ma’rifat bo‘yicha yuksak
maqsadlarni bolalarga singdirib borishi;
- o‘zini qo‘lga ola bilishi , sabr-toqatli, bardam, matonatliligidir.
Jamiyatning o‘qituvchi oldiga qo‘yadigan asosiy talablari quyidagilardir:
- shaxsni ma’naviy va ma’rifiy tomondan tarbiyalashning, milliy uyg‘onish mafkurasining
hamda umuminsoniy boyliklarning mohiyatini bilishi, bolalarni mustakkillik g‘oyalariga
sodiqlik ruhida tarbiyalashi, o‘z Vatani tabiatga va oilasiga bo‘lgan muhabbati ;
- keng bilimga ega bo‘lishi, turli bilimlardan xabardor bo‘lishi;
- yosh va pedagogik psixologiya, ijtimoiy psixologiya va pedagogika, yosh fiziologiyasi
hamda maktab gigienasidan chuqur bilimlarga ega bo‘lishi;
- o‘zi dars beradigan fan bo‘yicha mustahkam bilimga ega bo‘lib, o‘z kasbi, sohasi bo‘yicha
jahon fanida erishilayotgan yangi yutuq va kamchiliklardan xabardor bo‘lishi;
- ta’lim va tarbiya metodikasini egallashi;
- o‘z ishiga ijodiy yondashishi;
- bolalarni bilishi , ularning ichki dunyosini tushuna olishi;
- pedagogik texnika (mantiq, nutq, ta’limniig ifodali vositalari) va pedagogik taktga ega
bo‘lishi;
- o‘z bilimi va pedagogik mahoratini doimiy ravishda oshirib
borishi.
Har bir o‘qituvchi ana shu talablarga to‘la javob bera oladigan bo‘lishiga intilishi shart.
O‘qituvchi jamiyat tomonidan qo‘yilgan talablar bilan bir qatorda o‘z faoliyatida, tevarak-
atrofidagi kishilar, maktab ma’muriyati, hamkasblari , o‘quvchilar va ularning ota-onalari
undan nimalarni kutishini ham esdan chiqarmasligi lozim.
O‘qituvchining o‘z ishidan nimanidir kutayotganligining o‘ziyoq muhim ahamiyatga
egadir, mana shu tariqa kutishlar, garchand jamiyat tomonidan o‘qituvchiga qo‘yiladigan
talablarga kelsada, o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘ladi. Lekin bu talablar hamma vaqt
ham bir-biriga mos kelmasligi mumkin. Psixologlar tomonidan olib borilgan
tadqiqotlarning ko‘rsatishicha xalq ta’limi bo‘limlari va maktab direktorlari o‘qituvchining
ayrim xislatlari naqadar muhimligini har xil baholaydilar. Jumladan, xalq ta’limi
bo‘limlarining mudirlari o‘qituvchidan birinchi navbatda o‘z fanini yaxshi bilishini va dars

berish metodikasini mukammal o‘zlashtirishini talab qilsalar , maktab direktorlari
o‘qituvchiga qo‘yiladigan bunday talablarni uchinchi o‘ringa qo‘yadilar. SHu bilan birga
xalq ta’limi bo‘limlarining mudirlari o‘qituvchilarning o‘quvchilar va ota-onalar, maktab
jamoasi bilan qanday muloqotda bo‘lishni bilishini naqadar ahamiyatga ega ekanligiga
unchalik e’tibor bermaydilar. Maktab direktori esa, bunday xislatlarni o‘qituvchi shaxsiga
qo‘yiladigan talablar ichida birinchi o‘ringa qo‘yadilar.
Prezident Islom Karimovning ta’lim-tarbiya, o`qi-tuvchi va murabbiylar , bilim maskanlari
to`g’risidagi dono fikrlari mamlakatimizda ta’lim tizimidagi islohotlarga davlat siyosati
darajasidagi ustuvor vazifa sifatida qaralayotganidan dalolat beradi. Prezidentning quyidagi
fikrlari o`qituvchi va murabbiylarning jamiyatimizdagi mavqyei nihoyatda yuksakligini
ko`rsatadi:
«Barchamizga ayonki, inson qalbiga yo`l avvalo ta’lim-tarbiyadan boshlanadi. Shuning
uchun qachonki bu haqda gap ketsa, ajdodlarimiz qoldirgan bebaho merosni eslash bilan
birga, ota-onalarimiz qatori biz uchun eng yaqin bo`lgan yana bir buyuk zot - o`qituvchi va
murabbiylarning olijanob mehnatini hurmat bilan tilga olamiz.
Biz yurtimizda yangi avlod , yangi tafakkur sohiblarini tarbiyalashdek mas’uliyatli vazifani
ado etishda birinchi galda ana igu mashaqqatli kasb egalariga suyanamiz va tayanamiz,
ertaga o`rnimizga keladigan yoshlarning ma’naviy dunyosini shakllantirishda ularning
xizmati naqadar beqiyos ekanini o`zimizga yaxshi tasavvur qilamiz.
Bu yorug’ olamda har bir odam o`zining mehribon ota-onasiga, ustoz va muallimlarga
nisbatan hamisha minnatdorlik tuyg’usi bilan yashaydi. Inson o`z umri davomida qanday
yutuq va natijalarga erishmasin , qayerda, qanday lavozimda ishlamasin, maktab dargohida
olgan ta’lim-tarbiyasi uning yetuk shaxs va malakali mutaxassis bo`lib shakllanishida ulkan
ahamiyatga ega ekani shubhasiz»87.
«Muxtasar aytganda, maktab degan ulug’ dargohning inson va jamiyat taraqqiyotidagi
hissasi va ta’sirini, nafaqat yoshlarimiz , balki butun xalqimiz kelajagini hal qiladigan
o`qituvchi va murabbiylar mehnatini hyech narsa bilan o`lchab, qiyoslab bo`lmaydi.

Shu nuqtai nazardan qaraganda, ma’rifatparvar bobolarimizning fikrini davom ettirib,
agarki dunyo imoratlari ichida eng ulug’i maktab bo`lsa, kasblarning ichida eng sharaflisi
o`qituvchilik va murabbiylikdir , desak, o`ylaymanki, ayni haqiqatni aytgan bo`lamiz.
Chindan ham, o`qituvchi nainki sinf xonasiga fayz va ziyo olib kiradigan, balki ming-
minglab murg’ak qalblarga ezgulik yog’dusini baxsh etadigan , o`z o`quvchilariga haqiqatan
ham hayot maktabini beradigan mo`tabar zotdir. Ona tilimizda «maktab ko`rgan», «maktab
yaratgan» degan chuqur ma’noli iboralarning mavjudligi ham bu muqaddas dargohning,
zahmatkash o`qituvchi mehnatining davlat va jamiyat hayotida qanchalik muhim o`rin
tutishidan dalolat beradi».
«Biz yurtimizda 1 oktyabr sanasini O`qituvchilar va murabbiylar kuni sifatida umumxalq
bayrami deb e’lon qilganimizning chuqur ma’nosi bor, albatta.
Bu bayram avvalo o`zining bilim va tajribasi, iste’dod va mahorati , insoniy fazilatlarini,
ko`z nuri va qalb qo`ri, butun borlig’ini ayamasdan, ma’rifat yo`lida beminnat xizmat
qiladigan ustoz va murabbiylarimizga nisbatan xalqimizning azaliy hurmat-ehtiromining
yaqqol namunasidir»88.

Bo‘lg‘usi o‘qituvchi shaxsi va pedagogik qobiliyatlar

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish