Войти Регистрация

Docx

  • Рефераты
  • Дипломные работы
  • Прочее
    • Презентации
    • Рефераты
    • Курсовые работы
    • Дипломные работы
    • Диссертациии
    • Образовательные программы
    • Инфографика
    • Книги
    • Тесты

Информация о документе

Цена 3000UZS
Размер 66.6KB
Покупки 0
Дата загрузки 12 Июль 2024
Расширение pptx
Раздел Презентации
Предмет Медицина

Продавец

Bohodir Jalolov

Болаларда бронхиал астма касаллиги

Купить
БОЛАЛАРДА БРОНХИАЛ АСТМА КАСАЛЛИГИ Маъруза режаси: • 1. Маърузанинг долзарблиги (актуаллиги). • 2. Касалликнинг болалар ўртасида тарқалганлиги. • 3.. Касалликнинг этиологияси ва патогенези. • 4. Бронхиал астманинг клиник манзараси. • 5. Касалликнинг турли ёшдаги болаларда турлича кечиши. • 6. Касалликнинг оқибати ва асоратлари. • 7. Бронхиал астмани даволашнинг асосий тамойиллари (принциплари). • 8. Касалликнинг олдини олиш ва диспансеризацияси. • • Хозирги замон нуқтаи назаридан олиб қаралганда бронхиал астма касаллиги барча орган ва системалар фаолиятида чуқур функционал ўзгаришлар, моддалар алмашинувининг хужайралар ва молекулалар сохасидаги бузилишлари, биохимик ва иммунологик гомеостазнинг сезиларли силжишлари билан белгиланадиган патология бўлиб хисобланади. • Бутун Ер шари ахолиси орасида аллергиянинг кучайиши оқибатида охирги 20 йиллик мобайнида бронхиал астма билан хасталаниш даражаси кескин кўтарилди. Аллергологларнинг Умумжахон конгресси берган маълумотларга қараганда Ер шари ахолисининг 1/10 қисми аллергик касалликларнинг у ёки бу тури билан хасталанган бўлиб, улар орасида бронхиал астма энг кўп учрайдигани бўлиб хисобланади. Кейинги йиллар давомида мактабгача, мактаб ёшидаги болалар ва хатто кичик ёшдаги болалар ўртасид Бронхиал астманинг этиологияси ва патогенези. • Бронхиал астманинг асосий патогенетик халқаси (звеноси) бўлиб бронхоспазм, бронхлар гиперсекрецияси, бронхлар шиллиқ қабатларининг шиши, бронхлар дарахти томонидан юборилган патологик импульсациялар ва симпатик- парасимпатик мувозанатнинг силжиши натижасида вужудга келган бронхлар ўтказувчанлигининг бузилиши хисобланади. Шу билан биргаликда нафас олиш органлари анатомик ва физиологик хусусиятларига боғлиқ холда кичик ёшдаги болаларда секретор фаза устун бўлса, каттароқ ёшдагиларда эса бронхоспазм устунлик қилади. • Замонавий маълумотларга кўра хозирда бронхиал астма патогенезида нафас органлари томонидан организм сенсибилизация оқибатида ривожланган аллергик холат назарияси эътиборга молик деб хисобланади. Сенсибилизацияланган организм ноант • Бронхиал астма хуружи ривожланишида 3 та босқич тафовут қилинади: • 1. Иммунологик босқич. Бронхлар силлик мускул толалари, бронхларни ўраб турувчи семиз хужайралар ва қон томирлар ретикуло-эндотелияси сингари “шок органлар” хужайраларига жойлашиб олган антителолар билан махсус антигенлар бирикадилар. • 2. Патохимик босқич. Антиген-антитело комплексининг хосил бўлиши гистамин, серотонин, ацетилхолиy сингари биологик актив моддаларнинг; брадикинин ва секин таъсир қилувчи субстанцияларнинг хужайралар томонидан синтез қилиниши ва ажралиб чиқишига сабаб бўлади. • 3. Патофизиологик босқич. Хосил бўлган биологик аминлар тўқималар хужайраларини парчалайдилар, силлиқ мускул толаларини қитиқлаб, уларнинг қисқаришларига олиб келадилар, бронх безлари гиперсекрециясига сабаб бўлиб, нафас қисиш хуруж • Нафас қисиш хуружига сабаб бўлувчи аллергенлар 2 гурухга бўлинадилар: • 1. Экзоаллергенлар. Организмга ташқаридан тушадилар ва ўз навбатида бактериялар, вируслар, замбуруғлар ва улар хаёти фаолиятида ажратган махсулотлари сингари инфекцион хамда хона ва гилам чанглари, жун, қазғоқ, ўсимликлар чанги, гўшт, балиқ, сут, цитрус мевалари сингари бир қатор озиқ-овқат махсулотлари кўринишидаги ноинфекцион аллергенларга бўлинади. • 2. Эндоаллергенлар. Турли моддаларнинг организм хужайралари билан тўқнашуви оқибатида ўша хужайралар ўзларининг антиген хусусиятларини ўзгартирадилар. Масалан, жарохатланган бронхлар ва ўпка тўқималари. • Организмнинг сенсибилизацияланишида ва кейинчалик бронхиал астма ривожланишида қайта-қайта бошдан кечирилган зотилжамлар, бронхитлар ва ўткир респиратор инфекциялари хам алохида ўрин тутади. Улар бронхлар шиллиқ қабатларида яллиғланиш чақирадилар, тебранувчи эпителийдаги ўзгаришларга олиб келади, рецепторлар ўзгаради ва уларнинг химоя фаолияти издан чиқади. Бронхиал астма хуружи бошдан кечирилган юқумли касалликлардан кейин дархол юзага келмайди, бунинг учун зарарланган тўқима билан инфекцион омил ўртасида контакт-латент сенсибилизация даври талаб қилиниб, бу даdр айрим болаларда бир неча хафта давом этса, бошқаларида эса, 1-2 йилгача чўзилиши хам мумкин. • Дастлаб болаларда инфекцион омилнинг кўп марталаб кўрсатган таъсири остида бронхоспазм билан кечадиган риносинусопневмопатиялар ривожланади. Кейинчалик бактериал аллергенлар таъсирида аста-секин алохида касаллик сифатида бронхиал астма шакллана боради. • Бронхиал астманинг шаклланишида аденоид ўсмалар, сурункали тонзиллитлар, конституция аномалиялари, айниқса ЭКД катта роль ўйнайди. Маълум ахамиятга болаларни овқатлантириш турлари хам эга бўлади. Кўкрак сути билан боқилган болалар сунъий усулда озиқлантирилган болаларга нисбатан камроқ оғрийдилар. Барча беморлар 60%нинг яқин қариндошлари бронхиал астма билан ёки мигрень, пичан иситмаси, Квинке шиши, экзема, эшакеми сингари аллергик касалликларнинг у ёки бу тури билан оғриган бўладилар. Ўғил болалар кўпроқ оғрийдилар. Болалардаги аллергик ва респиратор касалликлар классификацияси • 1978 йилда болалар врачлари жамиятининг Пленумида қабул қилинган. • Касаллигига кўра: астматик бронхит; бронхиал астма. • Шаклига кўра: аллергик (атопик); инфекцион аллергик; аралаш. • Даврига кўра: авж олган даври; ремиссия даври. Бронхиал астманинг клиник манзараси • . Болаларда бронхиал астма турли хил клиник кўринишларда намоён бўлади. Касаллик белгиларининг намоён бўлиши даражалари касалликнинг шаклига, кечишига, бемор организмининг индивидуал хусусиятлари билан бир қаторда олий нерв системаси турига хам боғлиқ бўлади. • Бронхиал астма хуружининг қўққисдан бошланиши болалар учун унчалик хос эмас. Дастлаб болаларда касалликнинг даракчилари – иштаханинг пасайиши, уйқусининг бузилиши, безовталик, асабийлашиш, қайта- қайта қусиш, терисининг қичишиши, баъзан ичи кетиши кузатилади. Кейинчалик бурундан кўп миқдорда сероз суюқликнинг ажралиши, бурун шиллиқ қабатлари шиши натижасида бурун орқали нафас олишнинг қийинлашуви, дастлаб енгил, сўнгра хуружсимон кучли йўтал сингари катарал белгилар пайдо бўлади. Одатда хуружлар • Кичик ёшдаги болаларда хуруж пайтида тана харорати 37,2-38 о гача кўтарилиши хам мумкин. Болалар ўринда тўлғанадилар, ўзларини қўярга жой топа олмайдилар, ўнтайдилар, қичқириб йиғлайдилар. Бу холатлар нафас қисишини кучайтириб, бола ахволини янада оғирлаштиради. Кичик ёшдаги болаларда хансираш аралаш турда бўлиб, экспиратор кўриниши устунроқ келади. Хириллашлар масофадан туриб эшитилади. Кўкрак қафаси кенгайган, олдинги-орқа ўлчамлари кенгайганлиги боис, боланинг бўйни қисқаргандай туюлади. Ўмров усти ва ўмров ости чуқурчалари текисланган ёки бўртиб туради, қобирғалараро соха кенгайган. • Нафас олиш актида ёрдамчи мускуллар актив иштирок этаётган бўлади. Пальпацияда кучайган ва шовқинли нафас хисобига кўкрак қафасининг дириллаши сезилади. Перкуссияда – қутича, баъзан эса, тимпаник товуш эшитилади. Аускультацияда – дағал нафас фонида ғўнғилловчи, арраловчи, мусиқавий, жарангдор қуруқ хириллашлар эшитилади. Эмфизематоз кенгайган ўпка тўқималари билан қопланганлиги туфайли юрак тонлари бўғиқ эшитилади. Қорин девори таранглашган. Йўтал кучли, қуруқ, балғами ёпишқоқ ва қуюқ бўлиб, кичик ёшдаги болалар ютиб юборадилар ва шунинг натижасида қусуқ моддалари билан биргаликда кўп миқдорда балғам ажралади. • Каттароқ ёшдаги болалар хуруж пайтида хаво етмаётганлигидан шикоят қиладилар. Бўғилиб қолишдан қўрқадилар. Уларда экспиратор хансираш белгилари яққол намоён бўлиб, нафас чиқариш акти давомли ва хуштаксимон шовқин билан кечади. Хансираш горизонтал холатда кучайганлиги учун болалар одатда мажбурий холатни эгаллайдилар. Тери ранги оқарган, оғиз- бурун ва кўз косаси атрофида кўкаришлар, баъзан акроцианоз кузатилади. Оғир холатларда бўйин мускулларининг таранглашуви, веналарининг кенгайишлари, кўзларида қўрқув аломатлари, саросималик кўзга ташланади. • Хуруж бархам топгач йўтал камаяди ва ўзининг хуружсимон табиатини йўқотади. Хансираш, цианоз, эмфизема камаяди. Дистанцион хириллашлар яна 3- 7 кун сақланиб туриши хам мумкин. Кейинчалик бу белгилар хам аста-секин йўқолиб, боланинг кайфияти кўтарилади, ўзини соғлом сезади, яъни ремиссия ёки хуруждан ташқари давр бошланади. • Енгил холатларда хуружнинг давомийлиги бир неча минутдан бир соатгача бўлиб, палата хавосини янгилаш ёки бронхолитик препаратлар буюриш билан бархам топади. Ўртача оғир шаклида хуруж 6- 8 соат давом этиши мумкин. Бироқ, кундузи беморнинг ахволи бироз енгиллашиб, тунда яна оғирлашиши кузатилади. Кўп сонли бронхолитик препаратлар самарасиз бўлиб қолиши оқибатида “астматик статус” холати ривожланади. Бу холат 4- 10% беморларда кузатилади. • Хуруж даврида периферик қон анализида лимфоцитоз, эозинофилия, СОЭнинг бироз тезлашуви кузатилади. Рентген суратда ўпка илдизларининг кенгайганлиги фонида эмфизема белгилари кўзга ташланади. Балғам ёпишқоқ, чўзилувчан бўлиб, сезиларли миқдорда эозинофиллар, Куршман спираллари ва Шарко-Лейден кристалларини сақлайди. Хуруж даврида ЭКГда тахикардия, стандарт ва кўкрак тармоқларида Р тишчаси баландлигининг пасайиши, Т-сегментининг изолиниядан силжиши кузатилади. Бронхиал астманинг асоратлари • Хуружларнинг тез-тез қайталаниб туриши билан кечадиган оғир шаклларида болалар бўйи ва вазни ўсишдан ортда қолади, қомати бузилади, елкаси чиқиб юрадиган бўлиб қолади, кўкрак қафасининг "товуқ тўши”, “бочкасимон кўкрак қафаси” сингари деформациялари ривожланади, турғун эмфизема ва пневмосклерозга сабаб бўлиши хам мумкин. • Узоқ давом этадиган хуружлар кўпинча оддий майда ўчоқли, қўшилган ва йирик ўчоқли кўринишда кечадиган икки тарафлама зотилжам билан асоратланиши мумкин. • Хуруж пайтида юрак “томчи” шаклига киради, қоринчалар гипертрофияси ривожланиши хам мумкин. Болаларда “ўпка-юрак” синдроми ривожланиши секин кечиб, кўп йиллардан кейингина шаклланиши мумкин. • Боланинг асаб системаси фаолиятида сезиларли ўзгаришлар пайдо бўлади. Тез-тез қайталаниб турувчи изтиробли хуружлар, ёки уларнинг қайталанишидан қўрқиб туришлар боланинг эмоционал тонусига салбий таъсир кўрсатади. Болада неврастения, асабийлашиш, тажовузкорлик белгилари пайдо бўлади. Бош оғришидан, кўнгил айниб қайт қилишдан, нутқининг бузилишидан, баъзан талваса холатидан шикоят қиладилар. Баъзи холларда хуруж пайтида мияга қон қуйилиши натижасида хуруж ўлим билан якунланиши хам мумкин. • Хуруж пайтида буйракусти бези пўстлоқ қисми етишмовчилиги белгилари пайдо бўлиб, улар хатто ремиссия даврида хам сақланиб қолишлари мумкин. Бронхиал астмани даволаш тамоиллари • Бронхиал астмани даволаш босқичма- босқич ўтказилиб, қуйидаги чора ва тадбирларни амалга ошириш кўзда тутилади: • 1) беморни хуруж холатидан чиқариш; • 2) бронхларнинг дренаж фаолиятини яхшилаш; • 3) аллергик реакцияларни сусайтириш ва улар асорталарини бартараф этиш; • 4) ўпканинг нафас фаолиятини хамда гомеостазни қайта тиклаш; • 5) навбатдаги хуружга йўл қўймаслик чоралари. • Бронхоспазмни бархам топдириш мақсадида турли бронхолитик препаратлар кенг қўлланилади. • 1) Адреналин таъсирини кучайтирувчилар – адреномиметиклар. Бу гурухга адреналин, ауспиран, новодрин, изодрин, алепент, беротек ва эфедринлар киритилади. Уларнинг таъсири бир зумда кузатилиб, кучли бронхолитик самара берадилар. Бироқ, бу препаратларни тез-тез қўллаб туриш юрак сохасида оғриқнинг пайдо бўлиши, тахикардия ва аритмиялар сингари нохуш асоратларга хам олиб келиши мумкин. Айрим холатларда эса, юракнинг қўққисдан тўхтаб қолиши хам кузатилади. • Адреномиметикларни узоқ пайт давомида қўллаш баъзан тескари таъсир кўрсатиб, бронхоспазмни кучайтириши хам мумкин – “рикошет синдроми”. • 2 Холиномиметиклар. Бронхлаор дарахти деворида холинэстераза системаси блокадасини кучайтиради. Бу гурухга атропин, астматол, метацин ва солутанлар киради. • 3 Бронходилататорлар – пурин хосилаларидан бўлиб, бронхлар девори мускулатурасига тўғридан- тўғри таъсир кўрсатадилар. Бу гурух вакилларидан бўлиб эуфиллин хисобланади. Эуфиллин билан биргаликда балғамни суюлтириш мақсадида натрий йоднинг 10% эритмаси 3-5 мл миқдорида вена ичига юборилади ёки калий йоднинг 1-2% эритмаси ичгани буюрилади. Шу билан бир пайтда банка қўйиш, қўл-оёқларга иссиқ ванналар қилиш сингари чалғитувчи терапия хам ўтказилади. Горчичникдан фойдаланиш тавсия этилмайди, чунки унинг хиди бронхоспазмни кучайтириб юбориши хам мумкин. • Димедрол, супрастин, пипольфен, диазолин ва тавегил сингари гистаминга қарши препаратлар билан десенсибилловчи терапия хам кенг қўлланилади. Бу препаратлар кальций хлор, кальций глюконат сингари кальцийли дорилар билан бир пайтда ишлатилади. • Хуружлар ўтиб кетабермаган холларда преднизолон, гидрокортизон ва дексазон сингари гормонал препаратлар; азатиоприн ва 6- меркаптопурин сингари цитостатик таъсирга эга бўлган иммунодепрессантлар билан биргаликда буюрилади. • Хуруж бартараф этилгач, бронхиал астманинг шаклига кўра режали комплекс терапия ўтказилади. Касалликнинг атопик ва инфекцион- аллергик шаклларида ўтказиладиган рационал терапия бир-бирларидан анча фарқ қилади. • Атопик бронхиал астмани даволашда организмнинг сезгирлиги юқори бўлган аллергенлар билан бўладиган контакт бутунлай тўхтатилади. Махсус аллергологик кабинетларда, бўлимларда махсус гипосенсибилловчи терапия маиший, чанглар, химиявий, озиқ-овқатлар махсус антигенлари ёрдамида ўтказилади. Бир ёки бир неча аллергенлардан иборат бўлган гурухлар белгилангач, даволаш ўша аллергенлар билан ўтказила бошланади. Дастлаб тери орасига қатъий схема асосида киритилади ва дозаси аста-секин орттирилиб, 4-5 ой мобайнида олиб борилади. Кейинчалик “қўллаб-қувватловчи” цикллар кўринишида бир неча йил давом эттирилиши хам мумкин. Специфик сенсибилизация натижасида бола организмига тушган аллергенни боғлаб олувчи специфик антителолар пайдо бўлиши хам мумкин. • Ярим махсус гипосенсибилизация мақсадида гистоглобулин ҳар 3-4 кунда бир маротабадан тери орасига киритилиб, 5-10 та инъекция қилинади: 1, 3, 6 ойдан сўнг курслар қайтарилади. • Кейинги йилларда беморнинг ўзидан хуруж пайтида олиб қўйилган қон зардоби (аутосыворотка) дан хам яхши самара олинмоқда. Хуруж бархам топгач ўзининг қон зардоби беморга махсус схема орқали киритилади. Бу усул натижасида аутоиммун жараёнлар активлиги пасаяди. • Кейинги пайтларда интални порошок кўринишида спинхаллер ёрдамида ингаляция қилишдан яхши самара олинганлиги тўғрисида хам маълумотлар учрамоқда. Интал иммунокомпотент хужайраларга таъсир кўрсатиш орқали антиген- антитело реакцияларини пасайтиради. Шунинг учун уни хуружлар пайтида хам қўллаш мақсадга мувофиқ деб хисобланади. • Бронхиал астмани даволашда иглорефлексотерапиядан хам яхши натижаларга эришилади. Олтин ёки платина учли игналарни бурун шиллиқ қабатларининг маълум нуқталарига санчиш натижасида хуружлар тўхташи хам мумкин. Даволаш курси (5-10 сеанс) мобайнида боланинг умумий ахволи яхшиланади, йўтал йўқолади, хансираш бархам топади, нафас фаолияти нормаллашади, хириллашлар тугайди. • Физиотерапевтик муолажалардан кўкрак қафасига УФО, УВЧ, магний сульфат эритмасидан ионофорез (калий йод хам), бронхолитик препаратларни ингаляция қилиш хам кўзда тутилади. Нафас чиқариш фазаси давомийлгини узайтирувчи, организм умумий тонусини орттирувчи ва моддалар алмашинувини яхшиловчи махсус нафас олиш гимнастикаси комплекслари хам ишлаб чиқилган. • Бронхиал астмани даволашда бемор болаларни туз конлари ғорларида бир неча соатлаб сақлаб туриш хам жуда яхши самара бериши кузатилган. • Санатория ва курортларда даволаш босқичи стационар шароитида ўтказилган комплекс терапиядан сўнг фақат ремиссия даврида олиб борилади. Хар бир беморга алохида ёндашиш талаб қилинади: айрим болалар баланд тоғли зоналарда ўзларини яхши хис этсалар, бошқалари эса, сув уйларидан енгиллик сезадилар, учинчилари бўлса, игнабаргли ўрмонларда яхши даволанадилар. Санаторияларда даволаниш муддати энг камида 2 ой бўлиб, 4-6 ойгача давом эттирилиши хам мумкин. Ўрмон мактабларида эса болалар, 2-3 йил давомида сақланадилар. • Бронхиал астмани босқичма-босқич даволаш тамойили диспансер кузатувини хам ўз ичига олади. Хар бир беморга махсусм диспансер карта (Ф. 30) юритилади. Хар кварталда кўздан кечириб турилади. Қўллаб-қувватловчи терапия, ЛФК, санаторияларга йўлланма бериш, текширувлар ўтказиш шахар ва вилоят болалар касалхоналари ёки поликлиникалари қошидаги аллергологик кабинетлар томонидан амалга оширилади. • Инқекцин-аллергик шаклдаги бронхиал астмани даволашда юқоридаги чора-тадбирлар билан бир пайтда антибиотиклар ва сульфаниламид препаратлар ёрдамида антибактериал терапия ўтказиш хам кўзда тутилади Эътиборингиз учун рахмат!
Купить
  • Похожие документы

  • Sog‘liqni saqlash tizimi va uning xususiyatlari
  • Rentgenologik tekshirishning umumiy, xususiy va maxsus usullari
  • Jigarda gormonlarning zararsizlantirilishi
  • Qon ivishi, qon guruhlari va rezus omili
  • Sust boruvchi neyrovirusli infeksion kasalliklar

Подтвердить покупку

Да Нет

© Copyright 2019-2026.

  • Инструкция по снятию с баланса
  • Контакты
  • Инструкция использования сайта
  • Инструкция загрузки документов
  • O'zbekcha