Boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga ekologik tarbiya berish metodikasi - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	753.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	ppt
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga ekologik tarbiya berish metodikasi

Купить

Samarqand 2019 yil May
“ BOSHLANG’ICH SINF O’QUVCHILARIGA
EKOLOGIK TARBIYA BERISH METODIKASI”
MAV ZUSIDAGI

•
Malaka ishi mazmunining bayoni 4 -bet
•
Ilovalar 32 -bet
•
Tinglovchining malaka oshirish davrida o’z-o’zini
rivojlantirishi va mustaqil bilim orttirishi bo’yicha
bajarilgan ishlari 49 -bet
•
Tinglovchining o’z kasbiy mahoratini uzluksiz oshirib
borishga qaratilgan yo’l xaritasi 53 -bet
•
Taqdimot slaydlari 54 -bet

•
REJA:
•
I KIRISH
•
II ASOSIY QISM:
•
2 . 1 . Boshlang’ich sinflar o’quvchilariga ekologik tarbiya
berish metodikasini shakllantirishning ilmiy-pedagogik
asoslari
•
2.2. Boshlang’ich sinf o’quvchilarida ekologik tarbiya
berish metodikasini i shakllantirish imkoniyatlari
•
2 . 3 . Boshlang’ich sinf o’quvchilariga ekologik tarbiya
berish metodikasini shakllantirish texnologiyasi
•
Xulosa
•
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati.
•
Ilovalar

KIRISH
Mamlakatimizda jismoniy sog’lom, ma’naviy yetuk, har tomonlama uyg’un
va barkamol rivojlangan, mustaqil fikrlaydigan, intellektual salohiyatga, chuqur bilim
va zamonaviy dunyoqarashga ega, Va tanimizning taqdiri va kelajagi uchun
mas’uliyatni o’z zimmasiga olishga qodir bo’lgan yosh avlodni tarbiyalab voyaga
etkazish vazifasini izchil davom ettirish uchun aniq maqsadga qaratilgan keng
ko’lamdagi kompleks chora-tadbirlarni amalga oshirish, davlat va jamiyatning barcha
kuch va imkoniyatlarini shu yo’lda safarbar etish maqsadida 2014 yil «Sog’lom bola
yili» deb e’lon qilini.
Bu yilda amalga oshirilajak ishlardan eng muhimi insonlarning sog’ligi bolalarimizning
sof toza havodan erkin bahramand bo’lishlari, mavjud ekologik muammolarni bartaraf
etishdir. U esa juda kichik yoshidan boshlab bolalarda ekologik madaniyatni
tarbiyalashni taqoza etadi.
Shuning uchun ham, birinchi prezidentimiz I.Karimov manaviyat sohasidagi
ishlarimizning pirovard maqsadi “mustaqil dunyoqarashga ega, ajdodlarimizning
bebaho merosi va zamonaviy tafakkurga tayanib yashaydigan barkamol shaxs – komil
insonni tarbiyalashdan iborat” – degan edi. Barkamol inson shaxsi ma’naviy
qiyofasidagi ekologik madaniyat alohida ahamiyat kasb etadi.
Darhaqiqat bu holatlarning ildizi chuqur bo’lganligi sababli hozirgi kungacha
ham asoratlari tugagan emas. Sanoat korxonalarining chiqindilari, turli ahlatlarning
chiqarilayotganligi ekologik muvozanatning buzilishiga sabab bo’lmoqda.

Mavzuning dolzarbligi : Nega ekologik
muammoga bu darajada katta e’tibor
qaratilmoqda? Chunki tabiat bilan inson bir
butun bo’lib, u har bir odam va jamiyat
uchun yashash manbalaridir. Insoniyat
yaralibdiki, bu ko’hna zamin ona tabiat ham
unga hamohangdir. Shuning uchun inson
tashqi muhitda vujudga kelgan
bog’lanishlarning buzulishiga yo’l
qo’ymasligi lozim.

Muammoning o’rganilganlik darajasi:
Tabiat muhofazasiga oid tarbiya g’oyalari O’rta asrlarda yashab ijod etgan
buyuk mutaffakkirlar Muhammad Muso al – Xorazmiy, Abu Nasr Farobiy, Abu
Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Amur Temur, Alisher Navoiy, Mirzo
Ulug’bek, Zahriddin Muhammad Bobur, asarlarida tabiat va jamiyat birligi,
o’zaro aloqadorligi, tabiatni muhofaza qilish, uning boyliklarini asrab avaylash,
saqlash va ko’paytirish, tashqi muhitning tirik organizmlarga ta’siri kabi
masalalar asoslab berilgan.
Ilmiy adabiyotlar tahlilidan malum bo’ldiki, so’ngi yillarda ekologik ta’lim va
tarbiyaga oid muammolarni hal etish bo’yicha ko’pgina tatqiqot ishlari amalga
oshirilgan:ekalogik talimning nazariy asoslari akademik I.D.Zvered,ekologik
talimning biologik asoslari prof.A.N.Zaxlebning ekologik talimning pedagogik
asoslari prof. I.T. Suravegina, oily o’quv urti talabalariga ekologik talim berish
prof. I. Ponomarevalar tomonidan ishlab chiqilgan bo’lsa tabiiy o’quv fanlarini
o’qitishda o’quvchilarga ekologik talim berishning mazmuni, uni o’rganishning
shakl metodlari hamda uzluksiz ekologik talim konsepsiyasi, ekologiyadan
Davlat talim standarti, I-XI sinf o’quvchilari bilishlari zarur bo’lgan ekologik
bilimlar mazmunini ishlab chiqishdek muhim pedagogik muammolar prof.
E.O.Turdiqulov tadqiqotlarida o’z ifodasini topgan.

Malaka ishining predmeti maqsadi va
obyekti:
Boshlang’ich sinf o’quvchilarida ekologik
tarbiyani shakllantirishning mazmuni va
shakllari, boshlang’ich sinf o’quvchilariga
ekologik tarbiyani shakllantirish
texnologiyasining nazariy va amaliy
asoslarini ishlab chiqish va boshlang’ich sinf
o’quvchilariga ekologik ta’lim-tarbiya berish
orqali ekologik madaniyatni shakllantirish
jarayoni.

Malaka ishi maqsadiga erishish uchun quyidagi
vazifalarni amalga oshirishga harakat qildik:
O’quvchilarning ekologik tarbiyasini shakllantirishda
ta’lim-tarbiya ta’rixi tajribalarini tahlil qilish;
O’quvchilarda ekologik tarbiya berish metodikasini
shakllantirish imkoniyatlarini aniqlash.
Ekologik talim-tarbiya orqali boshlang’ich sinf
o’quvchilarida ekologik madaniyatni shakllantirish
texnologiyasini ishlab chiqish.
Boshlang’ich sinf o’quvchilarida ekologik
madaniyatni shakllantirishning shakllari, metodlari,
vositalarini belgilash va pedagogik shart-sharoitlarni
aniqlash;

Malaka ishi natijalarining ilmiy va amaliy
ahamiyati :
“ Boshlang’ich talim pedagogikasi va metodikasi”
kurslari, ekologik madaniyatni shakllantirishga doir
ilmiy – pedagogik malumotlar bilan boyitildi.
O’quvchida ekologik madaniyatni shakllantirishning
mazmuni, shakli, metodlari, vositalari belgilab
berildi. Tadqiqot ishida ilgari surilgan ilmiy - nazariy
g’oyalar o’quvchida ekologik madaniyatni
shakllantirishga imkon beradi. Ilmiy - metodik
tavsiyalardan esa boshlang’ich sinf o’qituvchilarini,
malaka oshirish va qayta tayyorash kurslari
tinglovchilarini yangi ma’lumotlar va metodlar bilan
qurollantirishda foydalanish mumkin.

Malaka ishining ilmiy yangiligi :
boshlang’ich sinf o’quvchilarilarning ekologik
madanyatini shakillantirish dolzarb pedagogik muammo
sifatida ilmiy – nazariy jihatdan asoslash;
boshlang’ich ta’lim xususiyatlarini hisobga olgan holda,
beriladigan ekologik bilimlar mazmuni boyitish va
kengaytirish;
boshlang’ich sinf o’quvchilarilarida ekologik madaniyatni
shakllantirishning shakllari, metodlari, vositalari belgilab
berish va pedagogik shart – sharoitlari aniqlash;
boshlang’ich sinf o’quvchilarilarida ekologik madaniyatni
shakillantirishga yo’naltirilgan ilmiy – metodik tavsiyalar
ishlab chiqilib, ularning samaradorlik darajasi aniqlash.

2.1 Boshlang’ich sinflar o’quvchilarida ekologik tarbiya
berish metodikasini shakllantirishning ilmiy pedagogik
asoslari
Ekologiya hozirgi zamonning keng miqyosidagi keskin ijtimoiy
muammolardan biridir. Uni hal etish barcha xalqlarning manfaatlariga mos
bo’lib, sivilizasiyaning hozirgi kuni va kelajagi ko’p jihatdan ana shu
muammoning hal qilinishiga bog’liqdir.
Bugun dunyoda, shu bilan birga respublikamizda ham juda tez sur’atlar
bilan fan va texnika taraqqiy etmoqda. Natijada davlatlarimizning qudrati
yildan-yilga oshmoqda, kishilarning yashash sharoiti yaxshilanmoqda,
ammo tabiyatni o’zgartirish bo’yicha amalga oshirayotgan ishlar har doim
ham sosial ahamiyatli bo’lmas ekan. Bugungi kunda er yuzida yuz
berayotgan ekologik vaziyat shundan dalolat bermoqda. “Asrlar tutash
kelgan pallada butun insoniyat, mamlakatimiz aholisi juda katta ekologik
xavfga duch kelib qoldi. Buni sezmaslik, qo’l qovushtirib o’tirish o’z-o’zini
o’limga mahkum etish bilan barobardir.
Ekologik xavfsizlik muammosi allaqachonlar milliy va mintaqaviy doiradan
chiqib, butun insoniyatning umumiy muammosiga aylangan”.

2. 2 . Boshlang’ich sinf o’quvchilarida ekologik tarbiya
berish metodikasini shakllantirish imkoniyatlari
O’rta maktabni bitirib, mustaqil hayotga qadam qo’ygan har bir yosh qanday
ixtisos egasi bo’lishidan qat’iy nazar, unda avvalo ekologik madaniyat
shaklllangan bo’lishi va bu sohada nazariy va amaliy bilimlarga ega bo’lishi
kerak. Ekologik madaniyat ekologik ta’lim- tarbiyaning tarkibiy qismi bo’lib,
maktabda barcha fanlarni o’qitish jarayonida amalga oshiriladi.
Ekologik ta’lim-tarbiya deganda o’quvchilarga muayyan maqsadda pedagogik
ta’sir ko’rsatish tushuniladi. Olamdagi narsalarning hammasi, butun borliq,
mavjudod, tevarak-atrof, dala, tog’, adir, o’rmon, er, suv, havo,daryo, tabiat
pokligi va ifloslanishi, yer tarkibining buzilishi, yerning sho’rlanishi – hamma-
hammasini muhofaza etish ekologik ta’lim mazmunini tashkil etadi. Ekologik
tarbiya vazifalariga jonli va jonsiz tabiatni asrash, yerning zahlanishi, so’lim
maskanlar, qushlar va hayvonlarning yo’q bo’lib ketishining oldini olish, ariqqa
mag’zavalar va har xil iflos narsalarni to’kishning oldini olish, xonadon, ko’cha
va maydonlarning tozaligi uchun kurash kabilar kiradi.
O’quvchilarning avvalo uyda ota-onalaridan, bog’chada tarbiyachilaridan,
maktabda o’qituvchilaridan ekologik ta lim-tarbiya olishi reja asosida tashkil ‟
etiladi.

2 . 3 . Boshlang’ich sinf o’quvchilariga ekologik tarbiya berish
metodikasini shakllantirish texnologiyasi.
Tabiatni asrash, uni muhofaza qilishga o’rgatish, umuman, ekologik tarbiya
berish bugungi kunning dolzarb masalasidir. Shu bois boshlang’ich sinf
o’quvchilariga barcha predmet darslarida ushbu tarbiya elemenlarini
o’quvchilarga singdirish orqali ularda ekologik madaniyatni shakllantirish
mumkin. Bunday o’qitishda pedagogik texnologiyalardan foydalanish yaxshi
samara beradi. O’qituvchi o’quvchilarning bilish faoliyatini tashkil etishda
ularning xohishiga ko’ra individual tarzda, juftlikda yoki kichik guruhlarda
ishlash shakllaridan foydalanish yaxshi samara beradi. Shuningdek, uy
vazifalari ham hamma uchun yagona va majburiy bo’lmasdan, bir necha
variantda tayyorlanishi va o’quvchilar o’z xohishiga ko’ra tanlashlari mumkin.
Masalan, 1-variantda yangi mavzu yuzasidan o’quv materialini tayyorlash,
savollarga javob topish, obektning rasmini chizish; 2-variantda o’quv materiali
mazmunidagi atama va tushunchalardan foydalanib krossvord tuzish; 3-
variantda qo’shimcha adabiyotlardan foydalanib, tabiat haqida hikoya
tayyorlash. Uy vazifalarining bunday shaklda berilishi o’quvchilarga o’z
imkoniyatlaridan kelib chiqqan holda avval uy vazifasining yengilroq
variantini, keyin murakkabroq variantini bajarishga o’tish, o’z kuchi va
bilimini sinab ko’rish imkonini beradi.

XULOSALAR
Insonlarda ekologik madaniyatni shakllantirish tizimli jarayon bo’lib, u
insonning tug’ilganidan boshlanadi. Bu tarbiyani amalga oshirishda otaonalar,
bog’cha tarbiyachilari, boshlang’ich sinf o’qituvchilarining samarali mehnatlari
tufayli amalga oshirilishi mumkin. Boshlang’ich sinf o’quvchilarida ekologik
madaniyatni shakllantirish uchun bor imkoniyatlardan samarali foydalanish
yo’llarini izlash va ulardan samarali foydalanish kutgan natijani berishi mumkin.
Boshlang’ich sinf o’quvchilarida ekologik madaniyatni shakllantirishda barcha
o’quv predmetlarida imkoniyatlar mavjud. Faqat ta lim jarayonini pedagogik ‟
texnologiyalar asosida tashkil etish, o’quvchilar faoliyatini faollashtirish bunda
yaxshi samara beradi. Boshlang’ich sinf o’quvchilarida ekologik
madaniyatni shakllantirishda fanlararo bog’lanishlarni hisobga olib, darslarni
tashkil etish yaxshi samara beradi. O’quvchilarda ekologik madaniyatni
tarbiyalashda sinfdan tashqari mashg’ulotlarning o’rni beqiyosdir. Sinfdan tashqari
mashg’ulotlar darslarda olingan bilimlarni kengaytirish, chuqurlashtirish va
konkretlashtirish, tabiatni o’rganishga qiziqish uyg’otish, o’quvchilar faolligi va
mustaqilligini rivojlantirish, vaqtdan tejamli foydalanish imkoniyatlarini beradi.
Shuning uchun ham bunday mashg’ulotlarni integratsiyalashtirib tashkil qilish
katta samara beradi. O’quvchilarda ekologik madaniyatni shakllantirishda oilaviy
tarbiyaning o’rni beqiyosdir. Shuning uchun ham bu ishlarni amalga oshirishda
ota-onalar bilan hamkorlik qilish zarur.

TAV SIYA LAR:
Ekologik madaniyat duyo ahamiyatiga molik sifat bo’lib, uni
shakllantirishga insonning juda kickiligidanoq e tibor qaratish ‟
zarir.
Boshlang’ich sinf o’quvchilarida ekologik
madaniyatni
shakllantirishga barcha fanlarning imkoniyatlaridan to’liq
foydalanilgan holda, fanlararo bog’liqlikni hisobga olib,
integratsiyalashgan darslar tashkil qilish yaxshi samara beradi.
Boshlang’ich sinf o’quvchilarida ekologik madaniyatni
shakllantirishga dars va sinfdan tashqari mashg’ilotlardan
tizimli foydalanish yaxshi samara beradi.
O’quvchilarida ekologik madaniyatni shakllantirishda
ajdodlarimiz merosi va milliy qadriyatlarimizdan unumli
foydalanish zarur.
O’quvchilarida ekologik madaniyatni shakllantirishda ota-
onalar bilan hamkorlikni yo’lga qo’yish muhim.

O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. - T.: O’zbekiston, 2003. -36 b.
O’zbekiston Respublikasining “Ta’lim to’g’risida”gi Qonuni. //
Barkamol avlod-O’zbekiston taraqqiyotining poydevori. –T: 1997. 20-29 b.
Karimov I.A. Yu ksak ma’naviyat – y engilmas kuch. – Toshkent: 2008.
Mirziyoev SH.M. Erkin va farovon, demokratik O’zbekiston davlatini
birgalikda barpo etamiz. T.: “O’zbekiston” 2016
“ Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”. Toshkent 1997 y.
“ Ta’lim to’g’risida” O’zbekiston Respublikasining Qonuni. Toshkent 1997 y.
“ Sog’lom bola yili» davlat dasturi to’g’risida” O’zbekiston Prezidentining
qarori. (O’zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to’plami,2014 y., 9-son, 87-
modda)
Karimov I.A. “Barkamol avlod O’zbekiston taraqqiyotining poydevori”.
Toshkent 1997 y.
Karimov I.A. “O’zbekiston XXI asr bo’sag’asida: xavfsizlikka tahdid,
barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari”. Toshkent, “O’zbekiston” 1997 y.
110 – 133 bet.
Karimov I.A. Ozod va obod Va tan, erkin va farovon hayot – pirovard
maqsadimiz. Tom 8. – T: O’zbekiston, 2000. 341 b.
Karimov I. A. Yu ksak ma naviyat ‟ – yengilmas kuch.
–T.:
Ma naviyat, 2008. – 176 b.
‟ ADABIYOTLAR RO’YIXATI

Bozorova N. Barkamol avlod tarbiyasida ekologik talimning ahamyati. Ilm –
fan va taraqqiyot. Ilmiy – amaliy konferensiya materallari. – Qarshi QDU,
2005. 170-172
Bozorova N. Uzluksiz ta lim jarayonida masofaviy o„qitish metodi asosida ‟
talabalarda ekologik madaniyatni shakllantirishning ahamiyati. //Uzluksiz
ta lim j.2006. № 3. 34-39 b.
‟
Bozorova N. Talabalarda ekologik madaniyatni shakllantirishda mahaliy
manbalarning ahamiyati. // Xalq talimi j. 2006. № 3. 32-36 b.
“ Boshlang’ich ta’lim jurnali” 3. X.XI. 1997 y.
Jabborov A. “Ekologiyadan to’garak ishlari”. “Xalq ta’limi” 3-4 son 1994 y.
Raxmatov N. “Ekologiya”. “Fan va turmush” jurnali, dalil va raqamlar. 1996 y.
7-son 14-bet.
“ Orol taqdiri – odamlar taqdiri” Saodat jurnali. 1989 y. 9 – son 16 – 17 betlar.
Seyitmurotova F. “Ekologik bilim va tarbiya” “Boshlang’ich ta’lim”. 1992 y. 1-
son.
Grigoryans. A.G. “Tabiatshunoslikni o’qitish”. Toshkent “O’qituvchi” 1992 y.
R.Mavlonova va b.. “Pedagogika”. Toshkent, “O’qituvchi”. 2000 y.
Yu supova P. “Maktabgacha yoshdagi bolalarga ekologik tarbiya berish”.
Toshkent. “O’qituvchi” 1995 y.
Sanobar Jumanova “Ozon qatlami ta mirlanayapti(mi?)” Ma rifat gazetasi
‟ ‟
2013 qbk 13-noyabr .

E’TIBORINGIZ UCHUN
TASHAKKUR!

Boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga ekologik tarbiya berish metodikasi

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish