Boshlang‘ich sinf o‘quvchilariga texnologiya darslarida turli materiallar bilan ishlash texnologiyasini o‘rgatish

BOSHLANG` ICH SINF O` QUVCHI LARIGA 
TEX NOLOGIYA  DA RSLA RIDA TURLI 
MATERIA LLA R BILAN ISHLASH 
TEX NOLOGIYASINI O` RGATI SH   Hali suyagi qotmagan farzandlarimizni o'z 
holiga tashlab qo'ysak, tarbiyasi, ilmi va 
ma'naviyati bilan shug'ullanmasak, 
kelajakda ularning komil insonlar bo'lib 
yetishmog'iga kim kafolat bera oladi? Biz 
jamiyatimiz, davlatimiz kelajagini 
kimlarning qo'liga topshiramiz?
O`zbekiston  Respublikasining   Birinchi   Prezidenti
                                                                                    I.A. 
Karimov
                                Bizni hamisha o‘ylantirib keladigan yana bir 
muhim masala – bu yoshlarimizning odob-
axloqi, yurish-turishi, bir so‘z bilan aytganda, 
dunyoqarashi bilan bog‘liq. Bugun zamon 
shiddat bilan o‘zgaryapti. Bu o‘zgarishlarni 
hammadan ham ko‘proq his etadigan kim – 
yoshlar. Mayli, yoshlar o‘z davrining talablari 
bilan uyg‘un bo‘lsin. Lekin ayni paytda o‘zligini 
ham unutmasin. Biz kimmiz, qanday ulug‘ 
zotlarning avlodimiz, degan da’vat ularning 
qalbida doimo aks-sado berib, o‘zligiga sodiq 
qolishga undab tursin. Bunga nimaning 
hisobidan erishamiz? Tarbiya, tarbiya va faqat 
tarbiya hisobidan .
Sh.M.Mirziyoyev. Mavzu: Boshlang`ich sinf o`quvchilariga 
texnologiya darslarida turli materiallar bilan 
ishlash texnologiyasini o`rgatish .
I BOB. BOSHLANG`ICH SINFLARDA 
TEXNOLOGIYA FANIGA OID 
TUSHUNCHALAR HAQIDA UMUMIY 
MA`LUMOT
III  BOB.BOSHLANG`ICH  SINFDA  TEXNOLOGIYA 
DARSLARIDA  TAJRIBA  SINOV  ISHLARINI  TASHKIL 
ETISH, O`TKAZISH VA TAHLIL QILISH II  BOB.BOSHLANG`ICH  TA`LIM 
TEXNOLOGIYA  DARSLARIDA  TURLI 
MATERIALLAR BILAN ISHLASH   TEXNOLOGIYA O‘ZI NIMA?
                Texnologiya  mahsulot  yaratish  jarayonidir.  Bu  jarayondauning  yo‘qotmaslik  kerak.  Sifatli  mahsulot 
xaridorgir bo‘ladi. Texnologik jarayonlarni to‘g‘ri bajarib, sifatli mahsulot tayyorlashni o‘rganamiz.
BOSHLANG`ICH SINF O`QUVCHILARIGA QO`L MEHNATINI O`RGATISH.
         Bolalarni zavq bilan hunarmandchilik qilishga o'rgatish, qo'lda turli xil materiallar bilan 
ishlash, fantaziya qilish va o'z qo'llari bilan chiroyli va sifatli hunarmandchilik qilishni o'rgatish, 
ish jarayoni va natijasi ko'rinadi. Badiiy ish bolaning organizmiga rivojlantiruvchi va shifobaxsh 
ta'sir ko'rsatadi
BOSHLANG`ICH TA`LIMDA MATERIALLARNING ISHLATILISH TEXNOLOGIYASI .
        O`quvchilar gazlama turlari, xususiyatlari, ularga ishlov berish, bichish-
tikish asoslarini o‘rganadilar; kiyimlar turlari, ahamiyati, tikuv, yigiruv asbob-
uskunalari va mashinalari, ularning turlari, tuzilishi va ishlashi bilan 
tanishadilar;     Boshlang`ich  sinflarda  “Texnologiya”  o`quv  fani  nisbatan 
o`ziga  xos  xususiyatlarga  asosan  o`qitiladi.  Bunda 
o`quvchilarning  yosh,  jismoniy  va  estetik  imkoniyatlari 
hisobga olinadi . 
1) asosiy etiborni karton, 
qog`oz, plastilin, maxsus loy 
kabilardan turli ashyolar 
yaratishga qaratish;
2) o`quvchilarni jihozlar, 
uskunalar kabilarni yaratish 
uchun loyihalash va ularning 
maketlarini yaratishga 
o`rgatish;
3) sinflar kesimida 
o`quvchilarning mehnat va 
texnologik ta`lim bo`yicha 
faolligini rivojlantirib borish.  BOSHLAN G` ICH SIN F O` QUVCHILARIN IN G QO` L MEHN ATI  ORQA LI TAY YORLAGAN  
ISHLA RI .   Texnologiya darslarida turli 
materiallar bilan ishlash 
darslarini to’g’ri tashkil etish  
va  uning  usullariga 
qo’yaadigan  umumiy  
talablariga  muvofiq  tarzda  
amalga oshirish kerak. O’qitish 
metodlari –bu o’qituvchi va 
o’quvchilarning usullari bo’lib, 
bular  yordamida  o’qituvchi  
o’quvchilarni    bilim,  
ko’nikma  va  malakalarini 
egallashlariga erishiladi. 
O’qituvchi o’z tajribasida 
o’qitishning xilma-xil  
usullaridan foydalanishi 
mumkin Turli materiallar bilan ishlash.a) 
Applikattsiya va mozayka 
ishlari.b) Loy va plastilin bilan 
ishlash.v) Turli materiallar bilan 
ishlashg) Tabiiy materiallar bilan 
ishlashTurli  materiallar  bilan  
ishlashga  o’rgatish  
o’quvchilarni  estetik  ruhda 
tarbiyalashga xizmat qilib, ularni 
g’oyaviy-siyosiy, aqliy, ahloqiy 
va mehnat tarbiyasini amalga 
oshirishda g’oyat katta 
ahamiyatga egadir.BOSHLANG`ICH  TA`LIM 
TEXNOLOGIYA  DARSLARIDA  TURLI 
MATERIALLAR BILAN ISHLASH.   BOSHLANG`ICH  TA`LIMDA  TABIIY 
MATERIALLAR  BILAN  ISHLASH 
TEXNOLOGIYASI.
         Tabiiy materiallar o`qituvchi  rahbarligida 
ekskursiyalarda to‘planadi. Ekskursiya 
uyushtirishdan oldin bolalarga bo‘lajak ish 
namunasi ko‘rsatiladi. Bolalar uni diqqat bilan 
ko‘rib, unda ishlatilgan barg plastinkalarining 
shaklini, daraxt navlarini aniqlaydilar. Shundan 
so‘ng uyushtiriladigan ekskursiya rejasi tuziladi. 
Ekskursiya mashg`ulotlarida alohida e’tibor 
beriladigan ob’ekt (eman, zarang, akatsiya 
daraxtlari, hasharotlar, ninachi)lar aniqlanadi.  BOSHLANG`ICH  TA`LIM  TEXNOLOGIYA 
DARSLARIDA  TURLI  MATERIALLARNING  XALQ   
HUNARMANDCHILIGIDAGI  ROLI.   Boshlang‘ich 
sin fl arda  (I-IVsin fl ar)  texnologiya  darslarini 
olib  borish  o‘quvchilarni  mehnat  va 
hunarmandchilikdunyosi,  o‘simliklarni 
parvarish  qilish,  turli  materiallar  bilan 
tanishtirish, oddiy ishlov berish, oddiy mehnat 
va  hunarmandchilik  asboblari  va  mehnat,  ish-
harakat  usullari
to‘g‘risida  sodda  tasavvurlar  hosil  qilishni 
ko‘zda tutadi YOZ APPLIKATSIYASINI YASASH
                                                                                                                                                     “ GULDONDAGI GULLAR ”  KOMPOZITSIYASINI YASASH  Ko’rgazmali metod:  
samarali metodlardan biri 
hisoblanib, zamonaviy 
ta’limning asosini tashkil 
etadi.  Hikoya qilish  – bu programma materialini jonli va 
obrazli bayon qilishdir. Bu holda yangi bilimni 
o’qituvchining o’zi beradi. Ba’zan suhbat davomida 
o’quvchilar tushuntirilayotgan narsalarni qanchalik 
o’zlashtirayotganliklarini aniqlash maqsadida ularga 
savollar bilan murojaat etish maqsadga muvofiqdir. 
Hikoya agarda bajarilgan ishlar, natural namunalar, 
rasmlar, fotosuratlar va shu kabilarni ko’rsatib qilinsa, 
anchagina tushunarliroq bo’ladi. Bu o’rinda 
tushuntirayotganingda – ko’rsat, ko’rsat va tushuntir 
degan qoida bajariladi. Yangi materialni bayon qilishda 
o’quvchilarning bir xil emasligini nazarda tutish lozim. 
O`qituvchi hikoyasi quyidagi talablarga javob berishi 
kerak: U mazmuniga ko’ra – programmada nazarda 
tutilgan barcha o’quv materialini aniq va to’liq qamrab 
olishi kerak; Bayon etilish shakliga ko’ra – aniq, 
tushunarli, mantiqiy, iboralari sodda bo’lishi zarur; 
Material qiziqarli va o’quvchilarning fikrini 
aktivlashtiradigan, diqqatini yangilikning asosiy 
elementlariga jalb qiladigan bo’lishi lozim.  Og’zaki metod : Ta’lim 
metodlari tizimida muhim 
o’rin tutadigan metod bo’lib, 
o’zi 
ham quyidagi turlarga 
bo’linadi:                               
                                           • 
hikoya                                    
                                               
                                    • 
suhbat                                     
                                               
                                    • 
tushuntirish                            
                                               
                                       • 
ma’ruza  N. N. Gusarovaning ta'kidlashicha, 
qo'l san'atlari yaratish jarayonida 
bolalarda asta-sekin maxsus 
ko'nikma va qobiliyatlar tizimlari 
shakllanadi: vizual idrok etish, ko'z, 
qo'llarning nozik motorli 
ko'nikmalari, qat'iyatlilik va 
mustaqillik. Bolalarning ijodiy 
qobiliyatlarini rivojlantirishning 
muhim yo'nalishi bo'lib, ular ijodiy 
o'zini namoyon qilish erkinligini 
beradi,  BOSHLANG`ICH SINF O`QUVCHILARINI QO`L MEHNATIDA TAYYORLAGAN 
BUYUMLARIDAN NAMUNALAR .
                                 
IPDAN O`YINCHOQ YASASH. Boshlang`ich sinfda 
kerak bo`ladigan 
ish qurollarni to`g`ri 
belgilang.    Ekskursiyalar  bilishga qiziqishni avj oldirishda, o’quvchilarga mustaqillik malakalarini singdirish va 
hayotni bilishda muhim o’rinni egallaydi. Agarda ekskursiyalarni o’tkazishda ishlab chiqarish vakillari 
ham qatnashsa, u yanada samaraliroq bo’ladi. Ekskursiya jarayonida o’quvchilar ishlab chiqarish 
texnologiyasi bilan yaqindan tanishadilar. Ekskursiyani o`tkazishdan oldin o’quvchilar oldiga aniq 
maqsadlar qo’yish, ekskursiyadan so’ng savol – javoblar o’tkazish lozim. Har bir o’quvchidagi qiziqish 
turlichadir, shunday ekan, o’qitishda individual yondashishni amalga oshirish kerak bo’ladi.  Bundan 
tashqari bir sinf, bir yoshdagi o’quvchilarning rivojlanganlik darajasi hamda bilimlarni egallash tezligi 
turlichadir. Darsni to’g`ri tashkil etishda har xil o’zlashtiruvchi o’quvchilar bilan ishlashning oldindan 
o’ylab qo’yilgan sistemasi bo’lishi muhimdir. Darsning samaradorlik darajasini oshirish uchun turli 
tarqatma materiallar, rasmlar, andozalar, o’lchamlar, asbobuskunalarda o’rinli foydalanilishi lozim. Bular 
o’quvchilarda ko’rish, tasavvur hosil qilish, diqqatni jamlab qunt bilan ishlash, chiroyli va shinam 
shakllar yaritishga da’vat etadi. Shuning uchun ham bo’sh o’zlashtiradigan o’quvchilarga ham, yaxshi 
o’zlashtiradigan o’quvchilarga ham oldindan alohida kartochka-topshiriqlar tayyorlab qo’yish kerak. 
Umumiy tanishtirish xarakteriga ega bo’lgan ekskursiyani ta’limning biror bo’limi boshlanishidan oldin 
o’tkazilishi kerak. Aniq mavzuga bag’ishlangan ekskursiyalarni dasturdagi biror mavzuni o’tishdan keyin 
yoki avval o’tkazilgani maqul.  UMUMIY  XULOSALAR
           
                  E tibor  berilsa  bularning  barchasi  boshlang`ich  sinf  o`quvchilarini  mehnat  va‟   texnologik  ta`lim  bo`yicha 
bilim,  amaliy  ko`nikma  va  malakalarini  kutilgan  darajada    tarkib  toptiradi.  Shunday  qilib  “Texnologiya”  o`quv 
fanini  o`qitishda  kompetensionyondashuvlar  va  ular  vositasida  o`quvchilarning  amaliy  ko`nikmalarini 
shakllantirish    muhim  xususiyatlarga  egaligi    bilan    diqqatni  tortadi.Xulosa  qilib  aytadigan  bo’lsak  amaliy 
mashg’ulot  jarayonida  har  bir  topshiriqoddiydan  murakkabga  qarab  yo’naltiriladi.O’quvchilar  avvaliga  oson 
topshiriqlarnibajaradilar.So’ngra  esa  mashg’ulotlar  murakkablashib  ,ketma-ket  bir-birini  to’ldirib  boradi.Oldingi 
darslarda  o’rganilgan  topshiriqlar  keying  mashg’ulotning  mantiqiy  davomi  bo’lishi  kerak.  Dastlab  mashg’ulot 
jarayonida  o’qituvchi  va  o’quvchi  o’zaro  hamkorlikda  ish  olib  boradi.Keyinchalik  o’quvchilarning  mustaqil 
ishlash darajasi ortib borishi bilan ular o’z ustida tinimsiz mehnat qila boshlaydilar. . Texnoloiya fani o'qituvchisi 
ta'lim-tabiya  samaradorligini  oshirishda,  avvalambor,  o'zining  yuksak  mahoratiga,  ish  mahorati  va  qobiliyatiga 
ega  bo'lishi  kerak.  O'qituvchi  mahorati  qanchalik  yuksak  bo'lsa  bolalarga  o'z  fanini  chuqur  singdira  oladi. 
Texnologiya fani o'qituvchisi qo'l mehnati mashg'ulotlarida bir qancha usullardan foydalanishi mumkin.