Boshlang’ich sinf o’quvchilarini yechilgan masalalar ustida ishlashga o’rgatish - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	144.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	23 Сентябрь 2019
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Boshlang’ich sinf o’quvchilarini yechilgan masalalar ustida ishlashga o’rgatish

Купить

“ Boshlang’ich sinf o’quvchilarini yechilgan masalalar ustida ishlashga o’rgatish ” “ Boshlang’ich sinf o’quvchilarini yechilgan masalalar ustida ishlashga o’rgatish ”

Reja : KIRISH MA SALA TUSHUN CHA SINING PEDAGOGIK, PSIXOLOGIK, METODIK TALQINI Pedagogika, psixologiya, metodikaga oid adabiyotlarda masala tushunchasining yoritilish Boshlang’ich sinflarda matnli masala ustida ishlashning umumiy masalalari Tarkibli masalalar ustida ishlash bosqichlari BOSHLANG’ICH SINFLARDA YECHILGAN MA SALA USTIDA ISHLA SH USULLARI Yechilgan masalani tekshirish usullar Berilgan masalaga teskari masala tuzish va uni yechish O’quvchilarni yechilgan masala ustida ishlashga o’rgatish yuzasidan usuliy tavsiyalar XULOSA FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ILOVALAR

Mavzuning dolzarbligi. • Mamlakatimizda yoshlarni har tomonlama yetuk , bilimdon qilib voyaga yetkazish davlat siyosatining ustuvor yo’nalisharidan biridir. 2012 yilning 16-17 fevral kunlari poytaxtimizda bo’lib o’tgan, “Yuksak bilimli va intellektual rivojlangan avlodni tarbiyalash – mamlakatni barqaror taraqqiy ettirish va madernizatsiya qilishning muhim sharti” mavzusidagi xalqaro konferensiya ishtirokchilari umumiy o’rta, o’rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari, oliy ta’lim dargohlari hayoti bilan tanishish jarayonida bu fikrning hayotiyligi, umuman, O’zbekistonda ta’lim-tarbiya sohasiga ustuvor ahamiyat berilayotganiga shohid bo’lishdi. Bu konferensiyaga muhtaram Prezidentimiz “Yuksak bilimli va intellektual rivojlangan avlodni tarbiyalash-mamlakatni barqaror taraqqiy yettirish

Muammoning o’rganilganlik darajasi. • O’quv topshiriqlarining bir ko’rinishi masala – o’quvchi o’quv- biluv faoliyatini faollashtiruvchi bir vositadir. Psixologiya tadqiqotlarida o’quvchi o’quv-biluv faoliyatini faollashtirish muammosi juda ko’plab olimlarning ishlarida o’z ifodasini topgan. Masalani tekshirishning usullari metodik adabiyotlarga keltrilgan, ammo boshlang’ich sinf o’quvchilari o’quv-biluv faoliyatini faollashtirishga yo’nalgan yechilgan masala ustida ishlash usullari atroflicha o’rganilmagan. • Tadqiqot ishini bajarishdan maqsad: Boshlangich sinf o’quvchilarini yechilgan masala ustida ishlashga o’rgatish orqali ularning o’quv faoliyatini faollashtirish va bu borada usuliy tavsiyalar tayyorlash.

Tadqiqot ishini amalga oshirish uchun quyidagi vazifalar belgilandi • Matnli masala tushunchasining pedagogik , psixologik , metodik talqinini yoritish • Tarkibli masalalar ustida ishlash bosqichlarini umumiy jihatdan asoslash • Boshlang’ich sinflarda yechilgan masala ustida ishlash usullarini asoslash • Tadqiqot mavzusi yuzasidan usuliy tavsiyalar tayyorlash va tajribada sinash • Tadqiqot obyekti: Boshlang’ich sinflarda matematika ta’limi jarayoni. • Tadqiqot predmeti: Boshlang’ich sinflarda matematika darslarida masala, uning ustida ishlash usul, vositalari. • Bitiruv-malakaviy ishni yozishda quyidagi faraz ilgari surildi: • Agar o’quvchi matnli masala ustida ishlash bo’yicha, yetarli bilim, malaka va ko’nikmaga ega bo’lsa, u holda o’quvchining o’quv-biluv faoliyati faollashadi, mantiqiy

Tadqiqotning ilmiy yangiligi: • Boshlang’ich sinflarda yechilgan masala ustida ishlash usullari nazariy va metodik jihatdan asoslandi. • Tadqiqot metodlari: Adabiyotlarni o’rganish, ilg’or pedagok , boshlang’ich sinf o’qituvchilar ish tajribasini o’rganish, kuzatish, suhbat, so’rovnomalar o’tkazish, maktab hujjatlarini o’rganish, pedagogik tajriba o’tkazish va tahlil qilish. • Tadqiqot natijalarini nazariy va amaliy ahamiyati : Tadqiqot natijasida boshlangich sinflarda matematika o’qitish metodikasidagi matnli masalalar yechish bo’limi yechilgan masala ustida ishlash bo’yicha ayrim nazariy materiallar bilan boyitildi. Bu yechilgan masala ustida ishlash usullari boshlang’ich sinflarda masalalar yechish jarayonida qo’llanilishi natijasida o’quvchilarni o’quv-biluv faoliyati oshishi yo’lida q

Pedagogika, psixologiya, metodikaga oid adabiyotlarda masala tushunchasining yoritilishi • “ Masala” atamasi ijtimoiy ishlab chiqarishda, fan sohasida, o’quv tarbiya jarayonida qo’llaniladigan boy, sermazmun kategoriyadir. Olimlarning fikrlaridan kelib chiqgan holda uni bir necha yo’nalishlarga bo’lib o’rganamiz. Ya’ni, masalani • Muammoli holat sifatida qarash. • Berilgan shart asosida sub’ekt faoliyatining maqsadi sifatida qarash. • Masalaning belgili harakterdagi talqinini qarash. “Masala” va “muammoli holat” tushunchasini farqlab, A.M Matyushkin shuni ta’kidlaydiki, “masala” atamasini harakatning maqsadini, harakatni bajarish shartlari va bajariladigan harakatlarning ba’zi talablarini o’z ichiga olgan intelektual topshiriqlarni bajarishda ishlatiladi. • Muammoli holatning psixologik ta

Boshlang’ich sinf o’quvchilari uchun arifmetik masalalarning ahamiyati. • Bola maktabdagi mashg’ulotlarning birinchi kunidayoq masala bilan uchrashadi. O’quvchilarning qanday hayotiy tajriba va bilimga ega ekanini aniqlash maqsadida o’qituvchi o’quvchiga eng sodda masala orqali murojaat qiladi. Masalan: "Sening to’rtta qalaming bor edi, sen yana bitta qalam olding. Sendagi qalamlar nechta bo’ldi?" • Matematik masalalar o’quvchilarga matematik tushunchalarni to’g’ri shakllantirishga, uni o’rab turgan muhitni chuqurroq anglashga, shu bilan birga masalalar yechishga bola tafakkurining rivojlanishiga yordam beradi.

Masala haqida tushuncha. • " M a t e m a t i k ma s a la " o’ z i n i m a ? • Matematik masala -ihcham hikoya bo’lib, unda ba’zi kattaliklarning qiymatlari kiritilgan bo’lib, ularga bog’liq va masala shartida ular bilan ma’lum munosabatlar orqali bog’langan boshqa kattaliklarning qiymatlari izlanadi.Har qanday arifmetik masalada noma’lum son va berilgan sonlardan iborat elementlar albatta bo’lishi kerak. • Demak , istalgan arifmetik masala uch komponentdan iborat bo’lar ekan. • a) masalaning matni, b) masaladagi sonli faktlar, v) masalaning savoli. • Bu uchchala komponent oldida malum t a l a b l a r ham yotadi. • A) Masalaning matni: qisqa, ravon va tushunarli bo’lishi kerak. • B) Sonli faktlari: hayotiy, taraqqiyot dinamikamizni ochib beruvchi mantiqan to’g’ri tanlangan, imkoniya

Ikki amalli masalalar bilan dastlabki tanishtirish usullari. • Ikki amalli masalalar murakkab arifmetik masalalarning dastlabki ko’rinishidir. SHuning uchun ham uni alohida ko’rish ahamiyatga ega. CHunki, istalgan murakkab arifmetik masalani yechish uchun poydevor hisoblanadi. Ikki amalli masalalar bilan tanishtirishning ikki etapi bor: • 1. Tayyorgarlik ; • 2. Tayyor ikki amalli masalalar ustida ishlash; • Tayyorgarlik davrida metodikaning o’ziga hos tajribalarda sinalgan ba’zi tasvirlari mavjudki, ular to’g’risida gapirib o’taylik:

Umuman olganda istalgan masala ustida ishlash eng kamida 5 etapdan iborat bo’lishi kerak: • 1.Masalaning shartini o’zlashtirish. • 2.Masalaning qisqacha shartini tasvirlash. • 3.Qisqacha shartga qarab muhokama qilish. • 4.Yechish rejasini tuzish va yechish. • 5.Echilgan masala ustida ishlash. • Endi quyidagi masalani ko’raylik. • “ Kolhoz avtoparkiga 2400 l benzin keltirildi. Bundan 1-kun 3q10 qismi, 2-kun 2q10 qismi sarflandi. Har ikkala kunda necha litr benzin sarflandi?” • Bu masalaga quyidagi uch hil ko’rinishda qisqa shartni yozib ko’rsatish qulay. • 1.Grafik usuli. • • Shunday qilib masala qanday qisqa shartida tuzilmasin, masalaning to’la shartini ifodalashi va yechim yo’lini tanlashga yordam berishi kerak.

Masala bu – • so’zlar bilan ifodalangan savol bo’lib, uning javobi arifmetik amallar yordamida olinishi mumkin. Boshlang’ich sinf o’quvchilarini mantiqiy tafakkurini o’stirishda matnli masala muhim vosita bo’lib xizmat qiladi. Masala tushunchasini turli olimlar tomonidan turlicha talqin etilishi ishimizning birinchi bandida keltirilgan. Shartli ravishda masala quyidagi tarkibiy elementlarga ajratilishi mumkin. • masalaning sharti – syujetlarning so’zlar bilan bayoni bo’lib, unda son qiymatlari masala tarkibiga kiruvchi kattaliklar orasidagi funksional bog’lanish oshkor (sonlar yordamida) holda yoki oshkormas shaklda (so’zlar yordamida) ko’rsatilgan bo’ladi. • masalanig savoli – bunda bir yoki bir necha kattalikning noma’lum qiymatlarini bilish taklif qilinadi. • Boshlang’ich sinflarda yech

Yechilgan masalani tekshirish usullari • Metodikaga oid adabiyotlarda matnli masalalar o'quvchilarga matematik tushunchalarni to'g'ri shakllantirishga, uni o'rab turgan muhitning o'zaro aloqadorligini turli tomonlarini chuqurroq anglashga yordam berishi, o'rganilayotgan nazariy qoidalarni qo'llashga, kuzatilayotgan hodisalarda har xil sonli bog'lanishlarni o'rgatish imkonini berishi o'z ifodasini topgan. Matnli masalalarni yechish o'quvchi mantiqiy tafakkurini rivojlantirishga katta yordam beradi. Demak , har bir bajarilayotgan amalning to'g'riligini tekshirib, masalani yechish orqali o'quvchida fikrlash qobiliyati o'sadi, mantiqiy tafakkur qilishi ortadi. Masalalarni yechib, yechimning to'g'riligini tekshirish orqali o&#3

Berilgan masalaga teskari masala tuzish va uni yechish • Boshlang’ich sinf o’quvchilarni masala yechishga o’rgatish orqali ularda mantiqiy tafakkur rivojlanadi, matematik nutqi o’sadi. Masala yechishga oid ishlar birinchi sinfdan boshlanadi. To’la ko’rsatmalilikka tayangan holda o’quvchilar sodda masala tuza boshlaydilar. Bunday masalalar yig’indini topishga doir, qoldiqni topishga doir yoki “ta orttirish”, “… ta kamaytirish”ga doir sodda masalalar hisoblanadi. Bu ayniqsa raqamlash davrida ya’ni o’n ichidagi son bilan tanishtirish maqsadida predmetlar, rasmlar to’plamidan foydalanib o’quvchilar masala tuzadilar va uni yechadilar. Shuni ta’kidlash joizki masala, masala sharti masala savoli degan atamalarni kiritishga mo’ljallangan mavzu “Matematika darsligida” alohida mavzu sifatida o’z ifo

O’quvchilarni yechilgan masala ustida ishlashga o’rgatish yuzasidan usuliy tavsiyalar • Kuzatish va tajribalarimiz shuni ko’rsatdiki boshlang’ich sinflarda masala yechilgach uning to’g’ri yechilganligini albatta tekshirish zarur. Aksholda o’quvchilar masala yechimini topib, uning to’g’ri yoki noto’g’ri yechim ekanligini aniqlay olmay qoladilar. Yechilgan masala ustida ishlash bo’yicha bo’lajak boshlang’ich sinf o’qituvchilari uchun quyidagi tavsiyalarni berishi mumkin. • 1) Masala ustida ishlash metodikasi asoslangan holda masalani yechib imkon qadar har bir masala to’g’ri yechilganligi tekshirishi shart. • 2) Masalani turli usullarda yechish yechilgan masala ustida ishlashning bir usuli ekan, o’qituvchi imkon qadar ko’proq masala yechish jarayonida foydalanishi maqsadga muvofiq. • 3) Yech

Yechilgan masalalar ustida ishlashning turli usullari mavjud: • Yechilgan masalalar ustida ishlash bosqichi masala yechish bosqichining yakuniy sifatida qaralar ekan o’quvchining mustaqil masala yechishga o’rgatish, masala to’g’riligini tekshirish, ko’nikmalarini shakllanishiga olib keladi. • Yechilgan masalalar ustida ishlashning turli usullari mavjud: • Javobini o’rniga qo’yib tekshirish • Berilgan masalaga teskari masala tuzib uni yechib tekshirish • Masalani turli usullarda yechib tekshirish • Masala yechimidagi har bir amaldan so’ng “bu amalni bajarib nimani topding” degan savolga javob berib izohlab tekshirish • Masalada berilganlarga qarab masala javobi chegaralarini aniqlab tekshirsh • Masalani yechimini grafik tekshirish • Masalani yechib uni javobini tekshirish o’qituvchidan katt

XULOSA • “ Ta’lim to’g’risida”gi Qonun va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” da belgilangan vazifalardan kelib chiqqan holda malakali mutaxasis kadrlar tayyorlash boshlang’ich ta’lim uchun ham taalluqlidir. Bo’lajak boshlang’ich sinf o’qituvchisi chuqur bilim, malaka va ko’nikmaga ega bo’lishi bilan birga kelajak avlodni bilimli, ijodkor har tomonlama yetuk inson qilib tarbiyalashdek muhim vazifani o’z zimmasiga olishi kerak. Boshlang’ich sinfdanoq o’quvchilarni mustaqil fikrlashga, mantiqiy tafakkur qilishga o’rgatishi zarur. • Tadqiqot yuzasidan quyidagi xulosalarga kelindi: • Pedagogika, psixologiya, metodikaga oid adabiyotlar tadqiqot mavzusi yuzasidan o’rganib chiqildi. Masala tushunchasining mazmun mohiyati masala tarkibi tushunchalari aniqlandi. • Boshlang’ich sinflarda yechiladiga

• 3) Yechilgan masala ustida ishlashning quyidagi usullari mavjudligi aniqlandi va tajribada tekshirib ko’rildi. • - javobini o’rniga qo’yib tekshirish; • - berilgan masalaga teskari masala tuzib uni yechib tekshirish; • - masalani turli usullarda yechib tekshirish; • - masala yechimidagi har bir amaldan so’ng “bu amalni bajarib nimani topding” degan savolga javob berib izohlab tekshirish; • - masalada berilganlarga qarab masala javobi chegaralarini aniqlab tekshirsh; • - masalani yechimini grafik tekshirish; • 4) Yechilgan masala ustida ishlash bo’yicha bo’lajak boshlang’ich sinf o’qituvchilari uchun 6 banddan iborat usuliy tavsiyalar ishlab chiqildi. • Yechilgan masala ustida ishlashga o’rgatish orqali o’quvchilarning mantiqiy fikrlashi o’sishi, matematika faniga bo’lgan qiziqishi oshish

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR • I.A.Karimov O`zbekiston iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish yo`lida. T. “O`zbekiston” 1995- 269 b. • I.A.Karimov Yangicha fikrlash va ishlash davr talabi – T: “O`zbekiston” 1997-382 b. • I.A.Karimov Barkamol avlod – O`zbekiston taraqqiyotining poydevori. T:O`zbekiston 1998 63 b. • Barcha reja va dasturlarimiz Vatanimiz taraqqiyotini yuksaltirish, xalqimiz farovonligini oshirishga xizmat qiladi. Prezident, I.A.Karimovning 2010 yilda mamlakatimizni ijtimoiy- iqtisodiy rivojlantirish yakunlari va 2011 yilga mo`ljallangan eng muhim ustivor yo`nalishlarga bag’ishlangan O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining majlisdagi ma`ruzasi “Ma`rifat” gazetasi №7 22 yanvar 2011 yil. • A.Avloniy Tanlangan asarlar she`rlar, iboralar – T: Ma`naviyat, 1997 272 b. • B.R.A

Купить