Информация о документе

Цена 2000UZS
Размер 23.1KB
Покупки 0
Дата загрузки 07 Ноябрь 2026
Расширение docx
Раздел Рефераты
Предмет Педагогика

Продавец

Bohodir Jalolov

Boshlang‘ich ta’lim fanlarini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalarning qo‘llanilishi

Купить
Mavzu: Boshlang’ich ta’lim fanlarini o’qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalarning qo’llanilishi Reja: 1. Boshlang’ich ta’ limda o’qish darslarida innovastion texnologiyalardan foydalanish 2. Boshlang’ich sinf o’quvchilarini o’qitishda pedagogik texnologiyalardan foydalanish. 1. Pedagogik texnologiya – bu butun o’qitish va bilimlarni o’zlashtirish jarayonining o’z oldiga ta’lim shakllarini samaradorligini oshirish vazifasini qo’yuvchi texnik hamda shaxs resurslari va ularning aloqasini hisobga olib yaratish, qo’llash va belgilashning tizimli metodidir. Zamonaviy bilimlar sari keng yo’l ochish ta’limni takomillashtirishda pedagogik texnologiyalardan unumli foydalanish bugungi kunning eng asosiy talablaridan biridir. Mustaqil O’zbekistonimizda uzluksiz ta’lim tizimini isloh qilishni yangi Davlat ta’lim standartlari asosida tashkil etishga qaratilgan. Hozirgi kunda o’qituvchi faoliyatiga, uning pedagogik mahoratiga alohida e’tibor berilmoqda. Ta’lim jarayonida faoliyat ko’rsatayotgan o’qituvchilarning pedagogik fikrlashida o’rin ola boshlagan pedagogik texnologiyani dars jaaryonida qo’llashga oid tavsiyalar o’qituvchilar uchun juda zarur. Ayniqsa, hamkorlikka asoslangan o’quvchilarning faolligini oshirishga mo’ljallangan: o’quvchilarni boshqalar fikrini eshitishi, tushunishi, hurmat qilishi, o’zgalar manfaatlari bilan hisoblashishi, ularga o’rgatish, ta’sir qila olish. O’zining va boshqalarning “men”ligini sezish, his qilish, o’zini boshqarish, fikrini aniq, lo’nda va puxta bayon eta olish, ishlatishga qaratilgan interfaol o’qitish usullari tez suratlar bilan rivojlanib ijobiy samara bermoqda. O’qitishda foydalanib kelinayotgan interfaol metodlar o’quvchilar o’rtasida raqobat muhitini vujudga keltirib o’quvchilarni harakatchanlikka boshlab ruxlantirdi, natijada o’quvchilar hamkorliik o’rgana boshladi. Har qanday interfaol metod to’g’ri va maqsadli qo’llanilganda o’quvchilarni mustaqil fikrlashga o’rgatadi. Yangi pedagogik texnologiya ta’lim tizimining rastional yo’llarini ishlab chiqaruvchi jarayon bo’lib, unda o’qituvchi asosiy mas’ul shaxs hisoblanadi. Chunki uning asosiy vazifasi axborotni o’quvchilarga tez, aniq va tushunarli tarzda etkazib berishidan iborat. O’quvchilar yangiliklarni qabul qilishlari va bunga moyilliklari hamda fe’l-atvori har xil bo’lishiga qaramay o’qituvchi o’quvchilarni mustaqil fikrlash, mushohada qilish, xulosa chiqarishga o’rgatish lozim. Bunda o’quvchi asosiy harakatlanuvchi kuch bo’lib, o’qish, mutolaa qilish, chizma chizish, proektstiyalar formulalarini tushunib asboblarni ishlata olishi, bir-birlari bilan do’stona munosabatda bo’lib, oldilariga qo’yilgan muammolarni echishda bir-birlariga yordam berish ularning asosiy vazifasi hisoblanadi. Ta’lim tizimida sodir bo’layotgan o’zgarish va yangilanishlar o’quvchilarga yangi bilim, ko’nikma va malakalarini berish bilan bir qatorda yoshlarimizni o’ziga va boshqa insonlarga jamiyatga, davlatga, tabiatga nisbatan o’zgarishning vatanparvarlik g’oyalarini ongiga va qalbiga singdirishini ham ko’zda tutadi. Demak, o’qituvchi pedagog o’z oldiga qo’yilgan murakkab mas’uliyatli va dolzarb vazifalarni bajarish uchun hamda ta’lim-tarbiya jarayoniga bo’lgan yangicha qarashlarni shakllantirishi uchun quyidagi xislatlarga ega bo’lishi kerak: -- zamonaviy, ilmiy va madaniy taraqqiyotning mohiyatini chuqur tushuna bilishi; -- dunyo va inson haqidagi bilimlar tizimini chuqur va keng nuqtai nazarda yangilashi; --axborot ta’lim texnologiyalarini va o’qitish vositalarini ta’lim berishda tadbiq etish, internet tarmog’i to’g’risida tushunchaga ega bo’lishi va undan o’z bilimini oshirishda foydalana olishi. -- pedagogika mehnatining samaradorligini tahlil etish yo’llarini bilish va o’ziga o’zi baho bera olishi. --oilaviy ta’lim-tarbiya muammolari bo’yicha tasavvurlarini rivojlantirishi. --umuminsoniy hamda milliy madaniyat va qadriyatlar milliy g’oya va milliy mafkura iqtisodiy islohotlar mohiyatini tushunib olishi. --dars jarayonida pedagogika texnologiyalaridan unumli foydalanish yo’llarini bilishi. -- o’quvchilarning fikrlashlari va bir-birdari bilan fikr almashishlari hamda do’stona muhit yaratish uchun sharoit yaratishi. --darsning samaradorligini oshirish uchun labaratoriya jihozlaridan foydalanish va mashg’ulotlar o’tkazishni o’zlashtirib olgan bo’lishi. --texnik vositalar va o’quv vositalardan foydalanish yo’llarini bilishi bolalarning barkamol inson bo’lib etishishida o’zining izlanishlari, ijodkorligi, tashabbuskorligi hamda betinim mehnatlari orqali ta’lim-tarbiya berish kabilardir. Yuqoridagi pedagogga qo’yiladigan zamon talablari mazmunli amalga oshirish uchun har bir o’qituvchi yangicha fikrlashi, tafakkurini o’stirishi, pedagogik tehnalogiyalari mustaqil o’rganishi, maqsadi va vazifalari nimalardan iborat ekanligini chuqur bilib olishi kerak. Yangi pedagogik tehnalogiya nima va biz uni qanday tushunamiz? An’anaviy texnologiyadan farqli jihatlari nimada? Yangi pedagogik texnologiya darslarning an’anviy darslardan farqi shuki bu darsda o’quvchiga erkinlik muhitini yaratib berib, unga o’z fikrini yorqin bayon etishga imkon yaratib berishdir. Bu imkoniyat qanday yaratilidi? O’quchiga hech qanday taziyq o’tkazmasdan,uni shaxsiyatiga tegmasdan, savollar berish orqali do’stona munosabatdagi o’quv muhiti yaratiladi. O’quvchini ishlatish deganda bir necha o’quvchiga mavzularni bo’lib berish orqali dars o’tish emas balki, hamma o’quvchilarni birgalikda ishlatilishni tushunamiz. O’quvchilarni birgalikda ishlatish uchun o’quv jarayonida interfaol metodlardan foydalanamiz. Har bir dars bolaning qobiliyatining uchqunlarini alangalata boradigan kichik ixtiroday o’tishi zarur. Atrofdagi olam va o’zini anglashdagi kichik yutuqlar ham butun o’quv faoliyatini g’aroyib va maftunkor qiladi. Bolalar uchun sinfdoshlari oldida o’zini ko’rsata olish, nimalarga qodirligini isbotlay olish juda muhim qirra hisoblanadi. Buning uchun ularga imkoniyat yaratish zarur. Sinfingizda “maqtanchoqlar kuni”ni e’lon qiling. Unda har bir bola o’z ijodiy ko’nikmalarini va yutuqlarini oladi. Tavsiya etilgan ish uslublarini amaliyotda qo’llagan ota-onalar va bolalar ularning foydali tomonlarini sinfdan tashqari o’tkazilgan tadbirlar va ota- onalar majlislarida o’z tasdig’ini topishga yordam beradi. 1-sinflardagi mashg’ulotlarni tasavvur yordamida sirli bilimlar mamlakatiga tugamas sayohat tarzidada tashkil qilish mumkin. O’quvchilar dastlabki hayolot usullarini o’rganiladi va ertaklar yuzaga keladi. Bolalar ijodiyoti o’quv jarayoniga bog’liq ravishda borgan sari boshqariluvchan bo’lib boradi. O’quv yilining oxiriga kelib o’quvchilar mustaqil ravishda hikoya va ertak tuzish usullarini etarli darajada o’zlashtirgan bo’lishlari kerak hamda tizimlarning ichki tuzilishi bilan tanishib ularning bo’linmalari va nima uchun xizmat qilishini o’rganish uchun dastlabki qadamlarni qo’yilishi kerak. 2-sinfda o’quvchilar dars mavzusi bilan bog’liq tayanch so’z va tushunchalar asosida kichik o’quv hikoya, voqea, ertaklarni tuza oladigan bo’lishlari kerak. Bu davrda bolalar mustaqil ravishda tizimlarni topish ularning qanday bo’limlardan tuzilganini qaanday xususiyatlarga va belgilarga ega ekanligini nima uchun xizmat qiladi va boshqa tizimlar orasidagi bog’liqligini anglab etishi zarur. 3-sinfda o’quvchilar faoliyat muhiti turli-tuman bo’ladi. Bolalar darslikdagi mavzular asosida tuzishgan yangi o’quv hikoyasini yoki turli fanlarga bog’liq ertaklardan “yangi ertaklar kitobi” shakllanadi. Tizimlarni bo’limlarga bo’lish va tizimlararo bog’liqlik ko’nikmasi avtomatik darajaga etkaziladi. 3-sinf o’quvchilari faoliyatining asosiy yo’nalishi kartotekalar yig’ishni izchilligini bilan olishlaridir. O’quvchilarga har kungi axborot oqimidan o’z faoliyatlariga foydali bo’lgan ma’lumotni tanlab olishdan sermashaqqat ishni o’rgatish 3-sinf o’quvchilarning qiziqishlari turli tuman bo’lib berayotgan savollarga javoblar esa turli sohalardan bo’lishi mumkin. 4-sinfda o’quvchilar oson va erkin holdagi turli o’quv hikolarini tuza oladilar. Ular orasida maktab dasturiga mos “ertaklar kitobi” tuziladi. O’quvchi tizim bo’limlarini saralashni va xususiyatlarini erkin holda amalga oshidi. Ijodiy tasavvur rivojlantirish dasturi bo’yicha axborot blonlari va dars qurilmasida qanday malaka va ko’nikmalarni murakkab mavzularni tahlil qilishdan avval shakllantirish lozimligini hisobga olish muhim ahamiyatga ega, shuning uchun dasturda u yoki bu bilimlarning asta sekin o’zlashtirishi malaka va ko’nikmalarni uzluksiz egallash natijasida o’quvchilar tayyorgarlik darajasi va yuklamalarning kengaytirilishiga erishildi. 2. O’zbekistonimizda mustaqillik sharofati bilan barcha sohalarda tub islohotlar amalga oshirildi, iqtisodiy rivojlantirishning o’zbek modeli, kadrlar tayyorlashning milliy dasturi ishlab chiqildi va bosqichma-bosqich amalga oshirilmoqda. Mamlakatimizda ta’lim sohasiga alohida e’tibor qaratilib, kelajak avlodni tarbiyalash borasida zarur shart-sharoitlar, imkoniyatlar yaratilmoqda. Bugungi kunda dunyo miqiyosida axborot kommunikatsiya tizimining yuksak darajada rivoj topib borayotganligi va bu boshqa sohalar qatorida ta’lim jarayoniga ham kirib kelib, uni yanada sifatli tashkil etishga o’z ta’sirini ko’rsatayotganligi barchamizga ma’lum. Bunday sharoitda inson faoliyatining nazariy va amaliy qirralari ham uzluksiz yangilanib turishi tabiiydir. Pedagogik faoliyat ham alohida va murakkab mehnat turi sifatida bundan mustasno emas. Pedagoglar o’z faoliyatlarida kafolatlangan natijalarni qo’lga kiritishga urinmoqdalar. XXI asrni olimlarimiz tomonidan axborot texnologiyalari asri deb tan olinganligi pedagogik va axborot texnologiyalari kun sayin barcha sohalarda rivojlanayotgani, jumladan, ta’lim sohasida ham yangi axborot texnologiyalaridan keng foydalanish an’anaviy o’qitish usullaridan ko’ra samarali va yuqori natijalarga olib kelmoqda. “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”da ko’zda tutilganidek, pedagogik va taxborot texnologoyalari, kompyuterlashtirish va kompyuter tarmoqlari negizida ta’lim jarayonini yangi axborotlar bilan ta’minlash rivojlanib bormoqda. Shuning uchun ham pedagogik texnologiyalarni ta’lim jarayoniga joriy etish, ta’lim samaradorligini oshirish uchun tinimsiz izlanish bugungi kunning ehtiyojiga aylandi. Barkamol avlodni tarbiyalash – “Ta’lim to’g’risdagi” Qonun va “Kadrlar tayyorlash milliy dastiri”da Respublika ta’lim xodimlari zimmasiga o’ta ma’suliyatli vazifalar yuklangan. Bu vazifani amalga oshirish jarayoni boshlang’ich sinf o’quvchilarini o’qishiga yangicha yondashish, o’qituvchilarni o’z kasbiga va tarbiyalanuvchilarga o’ta ma’suliyatli munosabatda bo’lishni taqozo etadi. Bu dastur yuksak umumiy va kasb-hunar madaniyatiga, ijodiy, ijtimoiy faollikka, siyosiy hamda ijtimoiy hayotda to‘g‘ri yo‘l topa olish mahoratiga ega bo‘lgan, istiqbol vazifalarini ilgari surish va hal etishga qodir kadrlarning yangi avlodini shakllantirish, shuningdek, har tomonlama kamol topgan, jamiyatda turmushga moslashgan, ta’lim va kasb-hunar dasturlarini ongli ravishda tanlash va keyinchalik puxta o‘zlashtirish uchun ijtimoiy-siyosiy, huquqiy, psixologik- pedagogik va boshqa tarzdagi sharoitlarni yaratishni jamiyat, davlat va oila oldida o‘z javobgarligini his etadigan fuqarolarni tarbiyalashni nazarda tutgan pedagogik g‘oyani ilgari suradi. Tavsiya qilingan asosiy adabiyotlar 1. O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi T.: O’zbekiston nashriyoti 2019 y 2. X.I.Ibragimov Pedagogik-psixologiya. O’quv qo’llanma .O’zbekiston milliy jamiyatinashriyoti.T:2009y 3. Sh.Do’smuxammedova, X.A..Tillshayxova G.Baykusunova, G.Ziyavitdinova Umumiy psixologiya 2-kitob. Darslik. T.:2020 y 4. D.A.Nurkeldiyeva, Ya.Ye.Chicherina. Ilk maktabgacha va Kichik maktab yoshidagi bolalarni psixologik, pedagogik va logopedik tekshirish. Uslubiy qo’llanma. T.:Yangi avlod 2007y 5. Davletshin M.G. Zamonaviy maktab o‘qituvchisi psixologiyasi. - Toshkent, 1998 y. 6. Sherbakov A.I. Yosh psixologiyasi va pedagogik psixologiyadan praktikum. Toshkent, 1991. 7. Xoliqov A.A. Pedagogik mahorat. Darslik. – T.: IQTISOD- MOLIYA ” , 2011.- 425 b. 8. Ibragimov X.I., Abdullayeva Sh.A. Pedagogika nazariyasi. Darslik. - T.: “Fan va texnologiyalar” nashriyoti, 2008 . 9. O‘zbek pedagogikasi antologiyasi. 1-jild. Tuzuvchi-mualliflar: K.Hoshimov, S.Ochil. –Toshkent “O‘qituvchi”, 1995; 2-jild. Tuzuvchi-mualliflar S.Ochil, K.Hoshimov –Toshkent “O‘qituvchi”, 1999 y 10. Po’latova P. M. Maxsus pedagogigka – T.: 2005.

Boshlang‘ich ta’lim fanlarini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalarning qo‘llanilishi

Купить