Boshlang‘ich ta’limda grafik organayzerlaridan foydalanish - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	222.5KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Boshlang‘ich ta’limda grafik organayzerlaridan foydalanish

Купить

Boshlang’ich ta’limda g rafik organayzerlar idan foydalanish
Reja:
1. O’quvchining ko’rish va fazoviy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish
2. Kognitiv grafikaning asosiy vazifasi

Psixologik-pedagogik qonuniyatlardan kelib chiqadi, ularga ko’ra o’qitishdagi
ko’rgazmalar, nafaqat surat vazifasini, shu bilan birga kognitiv vazifani bajargan
taqdirdagina o’zlashtirish unumdorligini oshiradi.
Aynan, shuning uchun kognitiv grafika-sun’iy intellekt nazariyasining yangi
muammoli sohasi bo’lib, murakkab obyektlar kompyuter suratchalari ko’rinishida
tasvir etiladi. Modulning tarkibiy tuzilmasi bo’lib, rangli bajarilgan, kognitiv-
grafik o’quv elementlari (rasmlar bloki) xizmat qiladi. Shuning uchun rasmchalar,
modulning asosiy bosh elementi hisoblanadilar. Bu esa: Birinchidan, o’quvchining
ko’rish va fazoviy fikrlash qobiliyatini rivojlantiradi, ya’ni o’rganish jarayoniga
miyaning tasviriy o’ng yarim shari boy imkoniyatlari qo’shiladi.
Ikkinchidan, o’quv materiali mazmunini o’zida zich joylashtirib ravshan
ko’rsatuvchi surat (rasm), o’quvchida tizimli bilim shakllanishiga yordam beradi.
Uchinchidan rangli suratlar, o’quv informasion materialni qabul qilinish va
eslanish samarasini oshiradi, hamda o’quvchilarni estetik tarbiyalash vositasi
bo’lib xizmat qiladi.
Insonning bilim olishi, fikrlashning xuddi ikkita mexanizmdan foydalanganidek
bo’ladi: ularning biri simvolli bo’lsa, ikkinchisi geometrik (algebraik) bo’ladi.
Kognitiv grafikaning asosiy vazifasi bilim olish jarayonining faollashtiruvchi
fikrlashning simvolli va geometrik (algebraik) mexanizmlarni o’z ichiga olgan,
bilim berishni uyg’unlashgan modellarini yaratishdan iboratdir.
Grafik (ko’zga ko’rinuvchi) axborot miyaning o’ng yarim shari imkoniyatlarini
faollashtiradi, oliy ma’lumotli mutaxassis uchun zarur bo’lgan, tasviriy fikrlash
qobiliyatini, intuisiyasini rivojlantiradi. Buyuk olim A.Eynshteyn aytganidek
«intuisiya xaqiqatda eng katta boylikdir. Mening ishonchim komilki, bizning
fikrlashimiz asosan simvollar orqali shu bilan birga biz anglamasdan kechadi».
Haqiqatda ilm-fan gepotezasiz (farazsiz), faraz zsa intuisiyasiz mavjud bo’lmaydi.
Shu bilan birga, ko’rgazmali axborot og’zaki axborotdan ko’ra, ahamiyatliroq va
unumliroqdir. Ko’rish mexanizmining axborotni qabul qilish qobiliyati,
eshitishnikidan ko’ra ancha yuqoridir. Bu esa o’z navbatida, ko’rish tizimiga, inson

qabul qilinadigan axborotning qariyb 90 foizini yetkazish imkoniyatini beradi.
Undan tashqari ko’rgazmali axborot bir vaqtning o’zida beriladi. Shuning uchun
axborotni qabul qilish va eslashga og’zaki axborotdan ko’ra kam vaqt talab etiladi.
Ko’rgazmali axborot ishlatilganda, tasavvur hosil bo’lishi og’zaki bayondan ko’ra
o’rtacha 5-6 martaba tezroq kechadi. Insonning ko’rgazmali axborotdan
ta’sirlanishi, og’zaki axborotdan ko’ra ancha yuqori bo’ladi. Ko’pchilik hollarda u
oxirgisini o’tkazib yuboradi. Ko’rgazmali axborotni qayta takrorlash oson va
aniqroqdir. Odamning ko’rgazmali axborotga ishonchi, og’zaki axborotdan ko’ra
yuqori bo’ladi. Shuning uchun «yuz bor eshitgandan ko’ra, bir bor ko’rmoq
afzalroqdir» deb bejiz aytilmagandir. Shu bilan birga, ko’rgazmali axborotda,
qabul qilish va eslash unumi, uni ko’rsatilishi orasidagi muddatni uzoqligiga
bog’liq bo’lmaydi, og’zaki axborotning o’zlashtirilishi esa bunga bog’liq bo’ladi.
O’rni kelib yana bir muhim tafsilotni qayd etish lozim: simvolli-ko’rgazmali
axborotni qabul etish, o’qitish samarasini oshiradi. Shuning uchun o’quv-ilmiy
adabiyotdan va kompyuter texnikasi vositasida olinadigan axborotni ko’paytirishga
shart-sharoit yaratish zarur. Bu esa, o’qitishni individuallashtirish zarurligini
ko’rsatadi.
“Klaster” (g‘uncha, to‘plam, bog‘lam) grafik organayzeri puxta o‘ylangan
strategiya bo‘lib, uni talabalar bilan yakka tartibda, guruh asosida tashkil etiladigan
mashg‘ulotlarda qo‘llash mumkin. Klasterlar ilgari surilgan g‘oyalarni
umumlashtirish, ular o‘rtasidagi aloqalarni topish imkoniyatini yaratadi.
Grafik organayzerdan foydalanishda quyidagi shartlarga rioya qilish talab etiladi:

“Venn diagrammasi” grafik organayzeri
Grafik organayzer talabalarda mavzuga nisbatan tahliliy yondashuv, ayrim qismlar
negizida mavzuning umumiy mohiyatini o‘zlashtirish (sintezlash) ko‘nikmalarini
hosil qilishga yo‘naltiriladi. U kichik guruhlarni shakllantirish asosida aniq sxema
bo‘yicha amalga oshiriladi.
Grafik organayzer talabalar tomonidan o‘zlashtirilgan o‘zaro yaqin nazariy bilim,
ma’lumot yoki dalillarni qiyosiy tahlil etishga yordam beradi. Undan muayyan
bo‘lim yoki boblar bo‘yicha yakuniy darslarni tashkil etishda foydalanish yanada
samaralidir.
Uni qo‘llash bosqichlari quyidagilardan iborat:

Grafik organayzerni qo‘llash jarayonida har bir guruh muayyan mavzuga oid
topshiriqlarni bajaradi. Talabalarning e’tiborlariga quyidagi jadvalni taqdim etish
mumkin:
Guruhlar Diagrammanin
g tartib raqami Topshiriqlar
mazmuni
1- guruh 1-diagramma
2-diagramma
3-diagramma
2-guruh 1-diagramma
2-diagramma
3-diagramma
3-guruh 1-diagramma
2-diagramma
3-diagramma

4-guruh 1-diagramma
2-diagramma
3-diagramma

Boshlang‘ich ta’limda grafik organayzerlaridan foydalanish

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish