Bosim tirik organizmlar hayotida - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	714.2KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Bosim tirik organizmlar hayotida

Купить

BOSIM TIRIK ORGANIZMLAR HAYOTIDA

•
Sayyoramizni o‘rab turgan
havo qobig‘i – atmosfera
Yerning yuzasiga va undagi
barcha jismlarga ma’lum
kuch bilan ta’sir ko‘rsatadi.
Bu kuch atmosfera bosimi
deb ataladi. Dengiz sathidagi
o‘rtacha atmosfera bosimi
inson uchun qulay bo‘lib,
normal bosim deyiladi.
Normal bosim qiymati 760
mm simob ustuniga teng.

ATMOSFERA BOSIMI BALANDLIKKA KO‘TARILGAN SARI O‘ZGARADI.
5000 METR YUQORIDA ATMOSFERA BOSIMI DENGIZ SATHIDAGI
BOSIMDAN IKKI BARAVAR PAST. SHUNING UCHUN BALAND
TOG‘LARGA KO‘TARILGAN ODAM NAFAS OLISHGA QIYNALADI.
MAXSUS TAYYORGARLIKDAN O‘TMAGAN SAYYOHLAR TEZ
CHARCHASH, NAFAS QISILISHIDAN AZIYAT CHEKADILAR

Siklon (past bosim) va antisiklon (yuqori bosim) almashinuvi tez-tez takrorlansa, inson
salomatligida muammolar yuzaga keladi. Siklon vaqtida havo tarkibidagi kislorod
miqdori kamayadi, karbonat angidrid miqdori esa ortadi. Bunday ob-havo qon bosimi
past insonlar salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Bu toifadagi insonlarda kislorod yetishmovchiligi oqibatida quyidagi belgilar
kuzatiladi: qonning oqish tezligi, puls susayadi; nafas olish qiyinlashadi, bosh
aylanishi, ko‘ngil aynishi, holsizlik yuzaga keladi. Atmosfera bosimi pasayganida qon
bosimi past insonlarga quyidagi tavsiyalar beriladi: dush qabul qilish, ko‘proq suyuqlik
ichish, to‘yib uxlash.
Antisiklon vaqtida esa qon bosimi yuqori insonrlarning yurak urishi tezlashadi, boshi
og‘riydi, holsizlanadi. Bunday insonlar atmosfera bosimining o‘zgarishi tufayli sodir
bo‘lish ehtimoli bo‘lgan noxush holatlarning oldini olishni bilishlari lozim

•
Bosim – biror jismning
boshqa jism sirtiga
ko‘rsatadigan kuchi. Bu
kuch jism yuzasiga bog‘liq.
Yuza qancha kichik bo‘lsa,
bosim kuchi shuncha katta
bo‘ladi. Mittigina chivin
xartumchasi va ari
nayzasining yuzasi xuddi
ignaning uchi kabi juda
kichik. Ular odam yoki
hayvonlar terisiga
sanchilganda katta bosim
ko‘rsatadi va terini teshadi.

•
Qumli cho‘llarda
yashovchi tuyalarni juda
yaxshi bilasiz. Ularning
keng yuzali tuyoqlari
qumga botib ketmaydi.
Chunki oyoqlarning keng
yuzali bo‘lishi sirt
maydonini oshiradi va
bosim kuchini kamaytiradi.
Bu moslanish tuyalarning
qumda yuqori tezlikda
harakatlanishlariga imkon
beradi.

•
Baliqlar suzgich pufagining asosiy
vazifasi suzuvchanlikni ta’minlashdir:
u baliq tanasi zichligini suv zichligiga
yaqinlashtiradi. Natijada baliq ma’lum
chuqurlikda turishi uchun energiya
sarflashi shart emas. Baliq suv ostiga
tusha boshlaganda suvning bosimi
ortishi tufayli pufak ichidagi gazlar
siqilib, pufak kichiklashadi, natijada
baliq yanada pastga tushadi. Baliq
yuqoriga ko‘tarilganda pufak
kengayadi, tanasi zichligining
kamayishi tufayli baliq suv yuzasiga
chiqadi.

TOPSHIRIQLAR
•
1. Mavzuni o`qish
•
2. Rasmlarni chizib kelish
•
3. Muhim ma’lumotlarni yozish
•
4. savollarga javob yozish

•
1. Qaysi hayvonlar qumda yuqori
tezlikda harakatlana oladi?
•
2. Akulalarda suzish pufagi
bo‘lmaydi. Ular suv yuzasiga
ko‘tarilish uchun qanday yo‘l
tutadilar?

Bosim tirik organizmlar hayotida

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish