Botir zokirov - Педагогика - Рефераты

Информация о документе

Цена	2000UZS
Размер	487.0KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	doc
Раздел	Рефераты
Предмет	Педагогика

Botir zokirov

Купить

MAVZU: BOTIR ZOKIROV
Reja
1.Botir Zokirov haqida
2.Botir Zokirov ijodi haqida
3. Botir Zokirov O’zbek milliy estrada san’atini rivojlanish dagi ishlari

O’zbek professional estrada san’a ti asoschilaridan biri, dunyo tan olgan
estrada yulduzi Botir Zokirov Toshkent shahrida san’atkorlar oilasida dunyoga
keldi. Uning otasi Karim Zokirov o’zbek opera san’atining sarbonlaridan biri,
onasi Sh. Saidova o’zbek xalq qo’shiqlari, laparlari va yallalarining ajoyib ijrochisi
edi. Umuman Zokirovlar oilasi o’zbek xalqining musiqa madaniyatiga salmoqli
hissa qo’shgan sulola sanaladi.
Botir Zokirovning bolaligi, yoshligi, san’at muhitida tarbiyalanadi. Uning xotirasi
va eshitish qobiliyati juda kuchli edi. Rasm chizishga, shehr yozishga ishqiboz edi.
San’atda birinchi ustozlari otasi Karim jon aka, onasi Shohista opa bo’ldilar. U
yoshlikdan qo’shiqni dildan sevib kuylashni odat qildi. Uning birinchi qo’shig’i
«Qaydasan, seni kutaman» deb atalgan va o’n to’rt yoshida «Majnun» deb
nomlangan kartinani chizdi. 1952 yili Toshkent davlat konservatoriyasining vokal
fakulhtetiga o’qishga kirdi. O’sha davrda estrada san’atida qaldirg’och sanalgan.
«Yoshlik» estrada ansambliga qatnay boshladi. 1958 yilda shu ansambl bazasida
O’zbekiston Davlat estrada orkestri tuzildi. Orkestrni tuzishda Botir Zokirov
jonbozlik ko’rsatdi. Singlisi Luiza Zokirova bilan ushbu ansamblda ishlay
2

boshladi. Orkestr Botir Zokirovning ijodiy yo’lini qathiy belgilab berdi. 1957 yilda
Moskvada o’tkazilgan o’zbek dekadasida mashhur arab kompozitori Dorish Al-
Attoshning «Arab tangosi» qo’shig’i birinchi marta yangradi va chaqmoq kabi
Botir Zokirov nomini qo’shiqsevarlar qalbiga olib kirdi. Bu kutilmagan omad,
shuhrat va kelajakka ishonch edi. Bu qo’shiq xonanda dasturining muqaddi masi
bo’lib qoldi va minglab nusxada plastinkalar chop etildi. 1959 yilda «Gullar
ochilganda» badiiy filpmida qahramonlardan birini obrazini yaratadi va qo’shiq
ijro etadi. 1963 yilda esa «Seni izlaring» badiiy filmida shoir Turob To’la va
kompozitor Ikrom Akbarovning «Gazli qo’shig’i» yangradi.
Keyinchalik
3

Ikrom Akbarov bilan hamkorlikda «Qaro ko’zligim», «Yor kel», «Ey sarbon»,
«Seni yo’qlab» singari mashhur qo’shiqlar dunyoga keldi. Botir Zokirovni ayniqsa,
Moskvalik tomoshabinlar intiqlik bilan kutishardi. Mashhur konsert zallarida
chiptalar oylab oldindan sotilib bo’lardi. 1966 yili Moskva «Myuzik - xoll»i bilan
Parijga qilgan ijodiy safari xonandaga chinakamiga jahonshumul shuhrat keltirdi.
Jahonga mash hur Olimpiya estrada teatri sahnasida 20 kun davomida konsert larda
qatnashdi. O’zi sevib ijro etgan qo’shiqlari qatorida «Do’st haqida qo’shiq»,
«O’lkam qizi», «Meni tashlab ketma» singari fransuzcha qo’shiqlar ham bor edi.
Ayniqsa, «Maro bebus» qo’shig’ini tomoshabinlar qaytalab aytdirishdi.
Gastrolning so’ngi kunlarida konsertlarning ikkinchi bo’limida faqat o’zi kuyladi.
O’sha paytda Parij gazetalari Botir Zokirovni ja hon ning mashhur qo’shiqchisi
Sharlp Aznaur bilan tenglashtirib yozishdi. Oradan yigirma yil o’tib,
o’zbekistonlik taniqli adib lardan biri fransiyadagi safari chog’idagi bo’lgan
uchrashuvda: «O’zbeklardan kimlarni bilasizlar-deb so’raganida, «Shoir Alisher
Navoiyni, xonanda Botir Zokirovni», deb javob berishgan ekan. Botir Zokirov turli
tillarda qo’shiq kuylardi. U boshqa xalqlar qo’shiqlarini kuylashdan oldin o’sha
xalqning tarixi, turmushi, madaniyati va san’atiga oid har xil adabiyotlarni o’qib,
o’rganardi. Shuning uchun ham ko’pgina xorijiy tillarda aytgan qo’shiqlari unga
katta shuhrat olib keldi.
4

Uni hindlar - «hind», ruslar - «rus», arablar - «arab», fransuzlar -«fransuz», deb
atashardi. Vaholanki, u o’zbek xonandasi edi. 1972 yilda O’rta Osiyoda birinchi va
sobiq ittifoqda uchinchi bo’lgan «Myuzik-xoll» guruhini tuzdi. «Myuzik-xoll» - bu
estradaning eng yuksak cho’qqisi hisoblanadi. U estrada ansambli, dramatik
aktyor, sirk artistlari, raqs guruhlari singari bir qancha janrlarni o’zida
mujassamlashtirgan san’atdir. «Sind bod sayohati», «Sharq bozori», «Sharq ertagi»
«Toshkent to’yi» deb nomlangan dasturlari bilan respublikamizning turli
shaharlarida, Moskvadagi «Rossiya» Leningraddagi «Oktyabr» konsert zallarida
oylab konsertlar berilgan. Botir Zokirov jahonning mashhur ijodkorlari Chingiz
Aytmatov, Rasul Hamzatov, Nozim Hikmat, Yuriy Silantev, Iosif Kobzon, Mixail
Ulyanov, Sergey Obrazsov, Tamaraxonim singari yozuvchi va san’atkorlar bilan
mustahkam do’stlik va ijodiy aloqalar bog’lagan edi. Jahonning birinchi
kosmonavti Yuriy Gagarin 1963 yil 31 dekabr kuni «Goluboy Ogonyok» yangi yil
bazmida, diktorning «Eng sevimli xonandangiz kim?» degan savoliga: «Mening
yaxshi ko’rgan qo’shiqchim Botir Zokirov», deb javob bergan edi. Fazogir
Toshkentga kelganida Botir Zokirovni ko’rish istagini bildiradi va u gastrolda
bo’lganligi sababli, uyiga kelib onasi Shohista opani ko’rib ketadi. Botir Zokirov
sehrli mo’yqalam sohibi sifatida o’zidan ko’plab betakror asarlar qoldirdi.
«Majnun», «Oqshom», «Avtoportret», «Buxoro manzarasi», «Saraton», «Moskva
manzaralari», «Qrim manzaralari», «Yolg’izlik», «Ko’cha», «Anor pishganda»
singari asarlari shular jumlasidandir. Hikoyanavis yozuvchi sifatida «Ona»,
«Mo’ysafit», «Pahlavon», «Yetakchi», «Tabassum» hikoyalari «Sharq yulduzi»,
«Guliston» jurnallarida chop etildi.
Botir Zokirov O’zbek milliy estrada san’atini rivojlanishini jon dilidan istar edi. U
faqat xalqona milliy estrada san’atini tarafdori edi va bu haqda kuyinib matbuotda
fikrlarini bildirar edi. Shu yo’lda tinimsiz izlanar edi. Umrining oxirgi yillarida
ukasi F.Zokirov rahbar bo’lgan mashhur «Yalla» ansambli bilan birgalikda ijod
qildi. U sahnaga qanday yonib chiqqan bo’lsa, umrini oxirigacha shunday yonib
kuyladi. Hamisha har qanday vaziyatda iymoniga, ehtiqodiga, o’zligiga sodiq
qoldi. Bu buyuk san’atkor o’zbek estradasiga asos soldi. Yoshlikdan chirmab olgan
6

surunkali kasallik natijasida umri davomida olti marta jarrohlik stoliga yotdi va 49
yoshida olamdan o’tdi. Unga «O’zbekiston xalq artisti» faxriy unvoni berilgan,
vafotidan so’ng prezidentimiz farmoni bilan «Buyuk xizmatlari uchun» ordeni
bilan mukofotlangan. Uning nomida har yili yosh estrada xonandalarining ko’rik
tanlovi o’tkazilib turiladi.
Toshkent Davlat konservatoriyasining vokal fakulteti hamda A.N.Ostrovskiy
nomidagi Toshkent teatr va rassomlik san’ati institutini rejissyorlik fakultetida
tahsil olgan.
1956 yil “Yoshlik” yoshlar ansamblini tashkil etadi va tez orada shuhrat va e’tirof
qozonadi. Xonandani ovozini bir eshitgan odam, albatta, uning ovozini eslab qolar,
qo‘shiqlariga mehr qo‘yar edi. U qalb tubidan larzaga soluvchi toza, ta’sirchan,
allaqanday betakror, “bulbuligo‘yo” yumshoq-ovoz tembriga ega bo‘lgan.
1957 yil Moskvada bo‘lib o‘tgan xalqaro yoshlar va talabalar festivalida u ilk bor
“Arab tangosi”ni ijro etgan. Plastinkaga yozib olingan bu qo‘shiq yashin tezligida
dunyo bo‘ylab tarqadi va uning iqtidori shinavandalari tomonidan hanuz sevib
kelinadi.
50-60-yillar oxiriga kelib, u turli janrlardagi ijrochi sifatida SSSR da juda mashhur
bo‘lgan.
Tabiat uni servirra iqtidor ila siylab, eng yorqin qirralarni - noyob ovozni taqdim
etgan. U bor vujudi bilan kuylagan: opera ariyalari, o‘zbek xalq qo‘shiqlari, sovet
bastakorlarining qo‘shiqlari, xorij shlyagerlari. Uning ovozi radio va
televideniyalarda jaranglagan, konsertlari havaskorlari orasida katta shov-shuvga
sabab bo‘lgan, yakkaxon konsertlarida ortiqcha qadam bosishga joy bo‘lmagan.
Xonandaning boy repertuari ham hayratga solar edi. Ushbu repertuardan mohirona
ijrodagi o‘zbekcha qo‘shiqlarigina o‘rin olmagan — hozirgacha hech kim uning
go‘zal va ifodali ijrosi bilan raqobatlasha olmaydi. 60-yillar o‘zbek estradasida
aynan uning ijrosida italyan, fransuzs, ispan, rus, yunon tilidagi qo‘shiqlar
jaranglay boshlagan.
7

Botir Zokirov O‘zbekiston Davlat estrada orkestrining tashkilotchilaridan biridir.
O‘zbek estrada san’atining rivoji uning ijodi ila boshlangan bo‘lib, milliylik
mavzusiga yuzlangan o‘ziga xos milliy chizgilari bilan ajralib turadi.
1972 yil Botir Zokirov Toshkent shahrida Sharqdagi ilk Musiqiy-xollni yaratib, uni
boshqargan, shuningdek, rejisyori, badiiy rahbari va yetakchi xonandasi ham
bo‘lgan. U sharq folklorini zamonaviy estrada yo‘nalishlari ila birlashtirib,
musiqachilar va keng omma orasida unga bo‘lgan qiziqish uyg‘otishning
uddasidan chiqqan.
Xonanda xali 30 yoshni qarshi olmay, O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan artisti
unvoni bilan taqdirlangan.
B. Zokirov boshqa ko‘plab ijod sohalarida iqtidorli bo‘lgan: tasviriy san’at,
rejissura, tavsifchilik.
Kinoda ham suratga tushgan. Botir Zokirov ishtirokidagi eng mashhur filmlardan
biri “Dahoning yoshligi” bo‘lib, 1982 yil rejisser Elyor Ishmuhamedov tomonidan
suratga olingan. Sevimli xonandamiz bilan birga Baxtiyor Ixtiyorov, Furqat
Fayziyev, Ato Muhamadjonov, Ra’no Kubayeva, Vitautas Tomkus, Vasiliy
Chxaidze, Djanik Fayziyev, Shuhrat Ergashev, Murod Rajabov, Leonard
Babaxanov, Konstantin Butayev, Maqsud Mansurov, Nabi Rahimov, Hamza
Umarov, Rustam Urazayev, Javlon Hamroyev, Juna Davitashvili kabilar suratga
tushishgan.
Botir Zokirov respublika bo‘ylab ko‘p safar qilgan. Zokirovlar oilasida barcha
iqtidorli: Naufal Zokirov, Luiza Zokirova, Faruh Zokirov.
Botir Zokirov hayotdan uzrsiz barvaqt ko‘z yumdi. Yoshligidan og‘ir betob
bo‘lgan va go‘yoki, oz muddat ichida istagan barcha ishlarini bajarishga ulgurishga
shoshganday. 1985 yil 23 yanvar kuni Toshkent ahli qo‘shiqchi bilan vidolashdi. U
Chig‘atoy nodir qabristonidan qo‘nib topdi.
O‘zbekiston Respublikasining sobiq Prezidenti Islom Karimov farmoni bilan Botir
Zokirov o‘limidan so‘ng “Buyuk xizmatlari uchun” ordeni bilan mukofotlangan.
Shuningdek, uning eng katta mukofoti — butun xalq muhabbati va ulug‘ xotirasi
bor.
8

Foydalanilgan adabiyotlar
T.Mahmudov. Mustaqillik va ma’naviyat. T., «Sharq», 2001.
Mualliflar guruhi. «O’zbekiston san’ati». T., «Sharq» nashriyot matbaa
aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati. 2001.
9

Botir zokirov

Купить

Похожие документы
2001-yil sentabr voqealri va uning xalqaro munosabatlarga
1945-1990-yillarda Buyuk Britaniya
1918-1923 yillarda xalqaro munosabatlar, Versal Vashington siyetemasining tuzilishi
Ahmad al-farg‘oniy
Almashlab ekishni loyihalashtirish va joriy etish