Burhoniddin Marg‘inoniy - Педагогика - Презентации

Информация о документе

Цена	3000UZS
Размер	522.8KB
Покупки	0
Дата загрузки	07 Ноябрь 2026
Расширение	pptx
Раздел	Презентации
Предмет	Педагогика

Burhoniddin Marg‘inoniy

Купить

Burhoniddin M argʻinoniy
•
BURHONIDDIN MARGʻINONIY (toʻliq ismi Abulhasan Ali
ibn Abubakr ibn Abduljalil al-Fargʻoniy al-Rishtoniy al-
Margʻinoniy) (1123.23.9, Rishton tumani, Dahbet
qishlogʻi — 1197.29.10, Samarqand)— buyuk faqih,
imoMargʻinoniyDastavval otasi Abubakr ibn Abduljalil,
soʻng Simom Bahouddin Ali ibn Muhammad Asbijobiy
qoʻlida tahsil koʻrdi. Rishton, Margʻilon, Buxoro,
Samarqand va Movarounnaxrning boshqa shaharlarida
islomiy taʼlim olib, hanafiya mazhabining buyuk faqihi
sifatida nom qozondi. Shayxulislom boʻlib yetishdi. 1149
y. haj safariga bordi. BurhoniddinMargʻinoniySamarqand
sh.dagi Chokardiza kabristonga dafn etilgan.

•
Burhoniddin Margʻinoniy fiqh boʻyicha asosiy asari "Bidoyat ul-
mubtadiʼ" ("Boshlovchilar uchun qoʻllanma")ni hanafiya
nazariyotchisi, shariat asoschilaridan Abul Hasan al-Quduriy (1029 y.
v.e.) va Muhammad ash-Shayboniy (884 y. v.e.) asarlariga tayanib
yozgan. BurhoniddinM.ning ushbu kitobi nazariy asar edi, undan
amaliy jihatdan foydalanish qiyin boʻlgan. Shu sababli
BurhoniddinM.ning oʻzi 8 jildli sharh — "Kifoyat ul-Muntahiy"
("Yakunlovchilar uchun tugal taʼlimot")ni yozishga karor qilgan.

•
Keyinchalik bu kitobi asosida "Kitob al-Hidoya" (qisqacha nomi "Hidoya" —
"Toʻgʻri yoʻl")ni yaratadi (1178). BurhoniddinMargʻinoniybu kitobda oʻsha
zamonlarda moʻminmusulmonlar duch keladigan dolzarb hayotiy masalalar,
jumladan oilaviy va ijtimoiy munosabatlar, mulkchilik, savdo-sotiq, jinoyat
va jazo, insonning burch va masʼuliyatlariga taalluqli juda koʻp murakkab
muammolarni islomiy huquq nuqtai nazaridan hal etib berdi. Mazkur kitob
nafaqat Movarounnahrda, balki butun islom sharqida bir necha tillarga
tarjima etilib maʼlum va mashhur boʻlib ketdi. Bu kitob fiqh ilmi boʻyicha
eng aniq, izchil, mukammal asar boʻlgan. Undan asrlar davomida islom
huquqshunosligi boʻyicha nufuzli huquqiy manba — asosiy qoʻllanma
sifatida foydalanilgan (q. Hidoya). Shu sababli alloma nafaqat ulamolar,
balki oddiy xalq orasida ham "hidoyat yoʻlining sarboni" deya katta hurmat-
eʼtibor topdi. Burhoniddin valmilla (islom dinining dalili, isboti) degan
sharafli nomga sazovor boʻldi.

•
Burhoniddin Margʻinoniyyana bir qancha asarlar yozgan:
"Nashr al-mazhab" ("Mazhabning tarqalishi"), "Kitob at-
tajnis val-maziyd" ("Fuqarolik huquqini taqdim etish"),
"Kitob ul-faroiz" ("Majburiyatlar haqida kitob"), "Maziyd fi
furu ulhanafiy ("Hanafiya mazhabiga qoʻshimchalar") va
BurhoniddinU oʻz asarlarida ijtimoiy-iqtisodiy
munosabatlar, mulkchilikning turli shakllari (davlat va
xususiy mulkchilik), moliyaviy faoliyat, jinoyat va jazoning
huquqiy asoslarini, fuqarolik huquqi nazariyasi va
amaliyoti, qozilik muassasalari tarkibi, tartibi va jinoiy
ishni koʻrish masalalarini batafsil yoritib berdi.

•
Bu asarlarda adolat tuygusi, oʻz davrining huquqiy
mszonlari asosida yashash, oʻzganing mol-mulkiga koʻz
olaytirmaslik, haromdan hazar qilish, insof va diyonat,
mehroqibat kabi ezgu tushunchalarning mohiyati ochib
berilgan.
•
BurhoniddinM.ning oʻzi hayoti davomida ana shunday
insoniy fazilatlarga amal qilib yashadi. Ilmu urfon yoʻlidagi
fidoyiligi, kamtarligi oʻz asarlarida bir"on marta ham
"men" degan soʻzni ishlatmay, "bu zaif banda aytadi",
deya hokisorlik bilan izoh berishida ham koʻrinib turadi

•
Burhoniddinning ilmiy merosi oʻz ahamiyatinn
yoʻqotmagan. Jahondagi koʻp oliy oʻquv
yurtlarida musulmon huquqshunosligi fanlari
Burhoniddin Marg’noniyning fiqh taʼlimoti
asosida oʻrganiladi. Oʻzbekiston mustaqillikka
erishgandan soʻng uning ilmiy merosini har
tomonlama chuqur oʻrganish, asarlarini chop
etish ishlariga katta eʼtibor berila boshlandi.

•
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.
Karimov tashabbusi bilan Burhoniddin
Margʻinoniy vafotining 800 yilligi (1997),
tavalludining 910 yilligi (hijriy sana boʻyicha)
(2000) keng nishonlandi. Shu munosabat bilan
Margʻilon sh. markazida
BurhoniddinMargʻinoniyyodgorlik majmui
bunyod etilib, shu yerda uning ramziy
maqbarasi oʻrnatildi.

Manbalar
•
Xidaya. Kommentariy musulmanskogo prava
(per. s angl. pod. red. N.I. Grodekova), t. ], T.,
1994; Hidoya |1 j.], T., 2000.
•
Ad. Saidov A. X., Burhoniddin Margʻinoniy —
buyuk huquqshunos, T., 1997; Hasaniy Mahmud,
Al-Margʻinoniyning "Hidoya" asari va unga
yozilgan sharhlar, T., 2000; Qoriyev O., Al-
Margʻinoniy— mashhur fiqhshunos, T., 2000.
•
Abdulhakim Sharʼiy Juzjoniy.

Burhoniddin Marg‘inoniy

Купить