Информация о документе

Цена 10000UZS
Размер 461.4KB
Покупки 0
Дата загрузки 06 Ноябрь 2026
Расширение pdf
Раздел Курсовые работы
Предмет Информатика и ИТ

Продавец

Bohodir Jalolov

C++ asosida dasturni yaratish bosqichlari sxemasi, funksiyalarni loyihalash va qo‘llash tamoyillari

Купить
O‘ ZBEKISTON RESBUPLIKASI OLIY TA'LIM FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI SHAROF RASHIDOV NOMIDAGI SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI INTELLEKTUAL TIZIMLAR VA KOMPYUTER TEXNOLOGIYALARI FAKULTETI SUN’IY INTELLEKT yo‘ nalishi __________________________ fanidan KU RS ISHI MAVZU: C++ asosida dasturni yaratish bosqichlari sxemasi, funksiyalarni loyihalash va qo‘ llash tamoyillari. Bajardi: I -bosqich talabasi: ___________________ ___________ Rahbar: _____________________________________ __ (F. I. O. ) Samarqa nd 2024 2 MUNDARIJA I. KIRISH ................................ ................................ ................................ .................. 3 II. ASOSIY QISM ................................ ................................ ................................ .... 5 1. C++ sintaksisi ................................ ................................ ................................ ..... 5 2. Dastur tuzilmasi ................................ ................................ ................................ . 8 3. C++ tilida oddiy dasturni yaratish bosqichlari ................................ ................. 10 4. C++ asosida funksiyalarni loyihalash ................................ .............................. 15 III. XULOSA ................................ ................................ ................................ ........... 19 IV. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ................................ .......................... 20 3 I. KIRISH C++ - Bjarne Stroustrup tomonidan 1980 -til boshlarida ishlab chiqilgan eng ko‘ p ishlatiladigan va eng mashhur dasturlash tili. C++ - bu yuqori darajadagi va ob'ektga y o‘ naltirilgan dasturlash tili. Ushbu til ishlab chiquvchilarga katt a ilovalar va dasturiy ta'minotni ishlab chiqish, o‘ yinlarni ishlab chiqish va operatsion tizimni dasturlash uchun toza va samarali kod yozish imkonini beradi. Bu C dasturlash tilining ob'ektga y o‘ naltir ilgan dasturlashni (OOP) o‘ z ichiga olgan kengaytiril ishi b o‘ lib, kompyuterlar uchun dasturlarni ishlab chiqish uchun ishlatiladi. Ushbu C++ qoʻllanmasi C++ asoslari, C++ funktsiyalari, C++ sinflari, OOP va STL tushunchalari kabi C++ tilining barcha asosiy va ilgʻor mavzularini qamrab oladi. C++ eng mashhur platform alararo dasturlash tili boʻlib, u OS, oʻyinlar, elektron tijorat dasturlari va boshqalar kabi yuqori unumli ilovalar va dasturiy taʼminotlarni yaratish uchun ishlatiladi. U Bjarne Stroustrup tomo nidan C tilining kengaytmasi sifatida ishlab chiqilgan. C++ t izim resurslari va xotira ustidan yuqori darajadagi nazoratni beradi. C++ - bu yuqori unumli ilovalar yaratish uchun ishlatilishi mumkin bo‘ lgan o‘ zaro faoliyat platformalar tili. C++ Bjarne Stroustrup t omonidan C tilining kengaytmasi sifatida ishlab chiqilgan . C++ dasturchilarga tizim resurslari va xotira ustidan yuqori darajadagi nazoratni beradi. Til 2011, 2014, 2017 va 2020 yillarda C++11, C++14, C++17, C++20 ga 4 ta katta marta yangilandi. C++ dun yodagi eng mashhur dasturlash tillaridan biridir. C++ tilini hozirgi operatsion tizimlarda, foydalanuvchi grafik interfeyslarida va o‘ rnatilgan tizimlarda topish mumkin. C++ - bu ob'ektga y o‘ nalt irilgan dasturlash tili b o‘ lib, u dasturlarga aniq tuzilma be radi va kodni qayta ishlatishga imkon beradi va ishlab chiqish xarajatlarini kamaytiradi. C++ portativ hisoblanadi va bir nechta platformalarga moslasha oladigan ilovalarni ishlab chiqish uchun i shlatilishi mumkin. C++ - bu qiziqarli va o‘ rganish oson! C++ tili C , C# va Java tillariga yaqin boʻlgani uchun dasturchilar uchun C++ tiliga yoki aksincha oʻtishni osonlashtiradi. C++ - bu samaradorlik va tezlik muhim 4 bo‘ lgan o‘ yinlarni ishlab chiqish, virtual haqiqat, real vaqtda simulyatsiya va yuqori chastotali savdoda q o‘ llaniladigan etakchi dasturlash tili. C++ ning bu qadar samarali b o‘ lishini ng sabablaridan biri uning apparat bilan juda yaqindan ishlash qobiliyatidir. Bundan tashqari, ob'ektga y o‘ naltirilgan dasturlas h tili sifatida u rivojlanishda moslashuvchanlikni taklif qiladi. Bu tezlik va unumdorlikni muhokama qilib b o‘ lmaydigan hollarda uni eng yaxshi tilga aylantiradi. 5 II. ASOSIY QISM 1. C++ sintaksisi Sintaksis nima? Sintaksis deganda dasturlash tilida bayonotlar yozish qoidalari va qoidalari tushuniladi. Ularni dasturlash tilining tuzilishini belgilovchi grammatik qoidalar sifat ida ham ko‘ rish mumkin. C++ tili ham taqdim etuvchi funksiyalar uchun o‘ z sintaksisiga ega. Turli xil iboralar ularning ishlatilishini ko‘ rsatadigan turli xil sintaksisga ega, ammo C++ dasturlarida barcha dasturlarda amal qilinadigan asosiy sintaksis qoid alari ham mavjud. C++ dasturining asosiy sintaksisi. Biz quyidagi dastur yordamida asosiy C++ sintaksisi bilan tanishishimiz mumkin. 1. Sarlavha fayli: Sarlavha fayllari bizning dasturimizda foydalanadigan funktsiyalar va makroslarning ta'rifini o‘ z ichiga oladi. Ular C++ dasturining yuqori qismida aniqlanadi. 1-qatorda biz #include <iostream> iborasidan foydalanib, kompilyatorga iostream sarlavhalari fayllari kutubxonasini q o‘ shishni aytdik, unda biz kiritish va chiqarish uchun foydalangan cin va cout stan dart kiritish/chiqish oqimlarining ta'rifini saqlaydi. #include preprotsessor direktivasi b o‘ lib, biz sarlavha fayllarini import qilamiz. Sintaksis: #include < kutubxona_nomi > 2. Ismlar may doni : C++ tilidagi nomlar maydoni biz identifikatorlarni aniqlayd igan soha yoki hududni ta'minlash uchun ishlatiladi. U ikkita identifikator o‘ rtasidagi nom ziddiyatlarini oldini olish uchun ishlatiladi, chunki identifikator sifatida faqat noyob nomlardan foydalanish mumkin. 2-qatorda biz barcha standart kutubxona funkt siyalari aniqlangan standart nom maydoni b o‘ lishini k o‘ rsatish uchun std namespace iborasidan foydalandik . 6 Sintaksis: using namespace std; C++ tilidagi nomlar b o‘ shliqlari haqida k o‘ proq ma’l umot olish uchun C++ tilidagi nomlar b o‘ shliqlari maqolasiga qara ng . 3. Asosiy funksiya : Funktsiyalar C++ dasturining asosiy qurilish bloklari b o‘ lib, u qandaydir muayyan vazifani bajarish uchun k o‘ rsatmalarni o‘ z ichiga oladi. Funktsiya ta'rifi uning tanasida mavjud b o‘ lgan k o‘ rsatmalardan tashqari, uning qaytish turi va parametrlari haqida ma'lumotni ham o‘ z ichiga oladi. C++ funksiyalari haqida ko‘ proq bilish uchun C++ tilidagi funksiyalar maqolasiga qarang . №3 qatorda biz asosiy funktsiyani int main() sifatida aniqladik. Asosiy funksiya har qanday C++ dasturining eng muhim qismidir. Dasturning bajarilishi har doim asosiy funktsiyadan boshlanadi. Boshqa barcha funksiyalar asosiy funksiyadan chaqiriladi. C++ da asosiy funksiya bajarilish holatin i k o‘ rsatuvchi ba'zi qiymatlarni qaytarish uchun talab qilinadi. Sintaksis: int main() { ... kod .... return 0; } 4. Bloklar: Bloklar - bu { } qavs ichiga olingan iboralar guruhi . Ular identifikatorlar doirasi ni belgilaydi va odatda funksiyalar va boshqaruv bayonotlari tanasini qamrab olish uchun ishlatiladi. Asosiy funktsiyaning tanasi №4 qatordan 9 -qatorgacha { } ichida joylashgan . Sintaksis: { // Funktsiyaning asosiy qismi return 0; } 7 5. Nuqtali vergul: Siz allaqachon sezgan b o‘ lsangiz, yuqoridagi koddagi har bir bayonotdan keyin ( ; ) nuqtali vergul b elgisi q o‘ yiladi. U dastur bayonotining har bir satrini tugatish uchun ishlatiladi. Kompilyator bu nuqta -vergulni k o‘ rganda, u o‘ sha qatorning ishlashini tugata di va keyingi qatorga o‘ tadi. Sintaksis: kodlar ; 6. Identifikatorlar : Biz identifikatorlardan o‘ zgaruvchilar, funktsiyalar va boshqa foydalanuvchi tomonidan belgilangan ma'lumotlar turlarini nomlash uchun foydalanamiz. Identifikator katta va kichik alifbo belgilaridan, pastki chiziqdan va raqamlardan iborat b o‘ lishi mumkin. Birinchi harf pastki chizi q yoki alifbo b o‘ lishi kerak. Misol: int soni1 = 24; int soni2 = 34; num1 va num2 identifikatorlar, int esa ma'lumotlar turidir. 7. Kalit s o‘ zlar : C++ dasturlash tilida C++ dasturida ba'zi maxsus ma'nolar uchun ishlatiladigan ba'zi zahiralangan s o‘ zlar ma vjud. Uni identifikatorlar uchun ishlatib bo‘ lmaydi. Masalan, int, return va using s o‘ zlari dasturimizda ishlatiladigan kalit so‘ zlardir. Bularning barc hasi C++ tilida oldindan belgilangan ma'noga ega. C++ tilida jami 95 ta kalit s o‘ z mavjud. Bu ba'zi kali t s o‘ zlar. int void if while auto bool uchun bu statik yangi haqiqiy false case char sinfini buzadi . 8. Asosiy Chiqish soni : 7-qatorda biz standar t chiqish oqimida (stdout) ikkita sonning yi g‘ indisini chiqarish uchun C++ da asosiy chiqish usuli b o‘ lg an cout usulidan foydalandik . Sintaksis: cout << natija << endl; 8 2. Dastur tuzilmasi C++ dasturlash tilida dastur quyidagi tarkibda tashkil topadi: Direktivalar – funksiyalar kutubxonasini chaqirish. Ular maxsus includ e katalogida joylashgan va .h kenga ytmali fayllar b o‘ ladi. С++ tilida masalaning q o‘ yilishiga qarab kerakli kutubxonalar chaqiriladi. Bu esa dasturning xotirada egallaydigan joyini minimallashtiradi. Masalan, ma’lumotlarni kiritish -chiqarish proseduralari uchun: • #include tizimdan chaqiris h • #include “stdio.h” joriy katalogdan chaqirish. C++ dasturlash tili bilan ishlovchi eng sodda dasturlar Dev C++ va CodeBlocks dasturlaridir. Ularning tarkibida 300 dan ortiq kutubxonalar mavjud. Eng k o‘ p ishlatiladigan ku tubxonalar quyidagilar: #includ e, 7 #include #include #include #include va boshqalar Makrolar (#define) – dastur bajarilishi davomida o‘ zgaruvchi k o‘ rsatilgan qiymatni qabul qilishi uchun (const). Unda makroning nomi va qiymati k o‘ rsatiladi. Masalan : #defi ne pi 3.1415 #define x 556 #d efine s[100] #define M x*x*x main () funksiyasi – asosiy degan ma’noni anglatadi. Bu funksiya “{“ belgisidan boshlanadi va dasturning asosini tashkil etuvchi o‘ zgaruvchilarning toifalari k o‘ rsatiladi. Dastur “}” belgisi bilan ya kunlanishi shart. Agar das turda qism dasturlardan foydalanilayotgan b o‘ lsa, ularning nomlari va haqiqiqy parametrlari keltiriladi. S o‘ ngra dasturning asosiy buyruqlari yoziladi. Agar buyruqlar murakkab bo‘ lsas, ular alohida “{ }” belgilari orasiga olingan bo‘ lishi kerak. С++ tilid a dasturning asosi b o‘ lmish buyruqlar kichik harflar bilan yoziladi. Buyruqlar nuqta -verguk bilan (;) yakunlanadi. Buyruqlar bir qator qilib yozilishi ham mumkin. 9 C++ dasturlash tilida dastur funksiya va funksiyalardan tashkil topa di. Agar dastur bir nechta funksiyalardan tashkil topgan b o‘ lsa, bir funksiyaning nomi main deb nomlanishi shart. Dastur aynan main funksiyasining birinchi operatoridan boshlab bajariladi. C++ tilidagi dastur k o‘ rinishini quyidagi misol yordamida keltirib o‘ tamiz. Dasturning 1 -satrida #include direktivasi b o‘ lib, dastur kodiga oqimli o‘ qish/yozish funksiyalari va uning o‘ zgaruvchilari e’loni joylashgan iostream.h sarlavha faylini q o‘ shadi. Keyingi qatorlarda dasturning yagona, asosiy funksiyasi main() funksiyasi tav sifi keltirilgan. Shuni qayd etish kerakki, C++ dasturida albatta main() funksiyasi b o‘ lishi shart va dastur shu funksiyani bajarish bilan o‘ z ishini boshlaydi. Dastur tanasida konsol rejimi (Consol – rejimi bu MS DOS oynasi ko‘ rinishiga o‘ xshash oyna b o‘ lib, unda foydalanuvchi dastur tuzuishda faqat dastur kodlari bilan ishlaydi. Graphic interface – rejimida esa faqat tilning kodlari bilangina emas muhitning menyulari, komponentalari bilan ham ishlashi mumkin bo‘ ladi) da belgilar ketma -ketligini oqimga ch iqarish amali q o‘ llanilgan. Ma’lumotlarni standart oqimga (ekranga) chiqarish uchun quyidagi format ishlatilgan: cout << < ifoda >; Bu yerda sifatida o‘ zgaruvchi yoki sintsksisi t o‘ g‘ ri yozilgan va qandaydir qiymat qab ul qiluvchi til ifodasi kelishi mu mkin (keyinchalik, burchak qavs ichiga 10 olingan o‘ zbekcha satr ostini til tarkibiga kirmaydigan tushuncha deb qabul qilish kerak). cin << a; Ma’lumotlarni klaviatura yordamida kiritish buyru g‘ i b o‘ lib, u ham iostream.h kutu bxonasi tarkibidagi funksiya his oblanadi. 3. C++ tilida oddiy dasturni yaratish bosqichlari C++ dastur ni ishlab chiqish uchun birinchi qadam IDE (Integrated Developing Environment) ni yuklab olish b o‘ ladi. IDE k o‘ pincha kompilyator, matn muharriri va k o‘ pincha tuzatuvchini o‘ z ichiga ol adi. IDE lardan foydalanish dasturlashni soddalashtiradi . 2-qadam: sharhlash 1-rasm. Garchi dasturlashdagi sharhlar kodning qanday ishlashini o‘ zgartirmasa ham, bu dastur kelajak dagi ishlab chiquvchilarga nima qilishini etkazishda muhim ahamiyatga ega. I zoh kattaroq dasturlarda muhimroq, lekin yaxshi odatlarni rivojlantirish uchun kichikroq dasturlarda ham foydalanish yaxshidir. Fikr bildirishning ikkita asosiy usuli mavjud. Birin chisi, qator izohidir. \\ bilan boshlangan har qanday qator izohdir. Bundan tashqari, /* va */ orasidagi har qanday kod izohdir. Bu ushbu bosqichga mos keladigan rasmda k o‘ rsatilgan . 11 3-qadam: #include Direktivalar . 2-ra sm. Izohlardan keyin #include iboralari yoziladi. Bu qatorlar bizga kutubxonalarni belgilash yoki boshqa fayll arda yozgan koddan foydalanish imkonini beradi. Misol dasturida biz C++ kirish va chiqish oqimlaridan foydalanish uchun kutubxona, satrlardan foydalanish imkoniyati uchun kutubxona, c standart kutubxonasi va vaqt kutubxonasini o‘ z ichiga olamiz. Ushbu kutu bxonalar bizga dasturda q o‘ shimcha oper atsiyalardan foydalanish imkonini beradi . 4-qadam: Asosiy funktsiya 3-rasm. Asosiy funktsiya qatori siz yozadigan deyarli har qanday dasturda b o‘ ladi. Bu erda dastur ishlay boshlaydi. Asosiy funktsiya k o‘ pincha int main((int argc, char **argv)) shaklida yoziladi. Bu bizga argumentlarni asosiy funktsiyamizga o‘ tkazish imkonini bera di, ammo bu dastur uchun e'tiborsiz qoldirilishi mumkin . 12 5-qadam: O‘ zgaruvchilar va o‘ zgaruvchilar turlari 4-rasm. C++ da, qaysi turdag i ma'lumotlar bilan ishlashga qarab, turli xil ma'lumotlar turlari kerak b o‘ lishi mumkin. Ushbu sahifadagi rasmda ishlatiladigan ma'lumotlar turi ikkita o‘ zgaruvchini k o‘ rsatadi, taxmin va soni_tahminlar, ikkalasi ham int tipidagi. Ular nomi k o‘ rsatganidek har qanday butun son qiymatini ushlab turishi mumkin. Turli xil boshqa turdagi o‘ zgaruvchilar mavjud. Boshqa asosiy turdagi o‘ zgaruvchilarga float, double va char kiradi. Belgida bitta belgi, float va double o‘ nlik qiymatlarni saqlashi mumkin. Belgiga mis ol sifatida "c" belgisi b o‘ lishi mumkin. Float yoki double saqlashi mumkin b o‘ lgan qiymat 1,5 qiymati b o‘ lishi mumkin. Ushbu o‘ quv q o‘ llanma uchun misol dasturi int dan foydalanishdan tashqari, Std::string turidan foydalanadi. Ushbu tur dagi belgilar ketma -ketligini saqlashi mumkin . Misolda -1 qiymati guess da saqlanadi va 0 qiymati number _of_guesses ichida saqlanadi. 6-qadam: Konsolga chop etish 5-rasm. 13 C++ da matnni std::cout ga ma’lumotlarni yuborish orqali konsolga chop etish mumkin. Bu asosiy ma'lumot lar turlarini o‘ z ichiga olishi mumkin. std::endl chiqishga yangi qator q o‘ shadi. Bu buni amalga osh irishning C++ usuli. C++ C dan ko‘ p funksiyalarni q o‘ llab -quvvatlaydi. Bunga printf funksiyasi kiradi. Quyidagi kod o‘ rniga u quyidagi ch ayozilishi mumkin : printf("Raqam: %d \n", tasodifiy_raqam) ; printf("Taxminlar soni: %d \n",taxminlar_soni) ; printf("Ta briklaymiz, siz raqamni topdingiz! \n") ; Printf funksiyasida tirnoq orasiga kiritilgan matn k o‘ rsatilgan matn hisoblanadi. Q o‘ shtirnoq va verguldan keyin ch op etilgan o‘ zgaruvchilar r o‘ yxatga olinadi. Ular tartibda chop etiladi va foiz belgisi bilan boshl angan %d, %c yoki boshqa ketma -ketlikka mos kelishi kerak. \n belgisi yangi qatorni k o‘ rsatadi. 7-qadam: Konsoldan o‘ qish 6-ras m. C++ da matnni konsoldan std::cin dan ma ’lumotlarni yuborish va o‘ zgaruvchida saqlash orqali o‘ qish mumkin. std::cin funksiyasi chaqirilganda konsol foydalanuvchi kiritishini kutadi. Foydalanuvchi biror narsani kiritgandan so‘ ng, dastur uni taxmin qilishda saqlashga harakat qilad i. Ushbu misolda xato tekshiruvi amalga oshirilmaydi, shuning uchun agar butun sondan boshqa narsa kiritilsa, dastur ishdan chiqishi mumkin . 14 8-qadam: Arifmetik amallar va tayinlash operatori 7-ras m. Belgilash operatori (= belgisi) tengning o‘ ng tomonid agi qiymatni tengning chap tomonidagi o‘ zgaruvchiga belgilaydi. Buning t o‘ g‘ ri ishlashi uchun chap tomon o‘ zgaruvchan bo‘ lishi kerak . Arifmeti k amallar raqamlar ustida matematik amallarni bajarishga imkon beradi. Raqamlar bilan ishlash uchun ishlatilishi m umkin b o‘ lgan k o‘ plab operatorlar mavjud. Ularga q o‘ shish (+ belgisi), ayirish ( - belgisi), k o‘ paytirish (x belgisi) kiradi. Kod qatorida taxm inlar_soniga oldingi qiymat va 1 q o‘ shiladi. 9-qadam: Shartli (agar) bayonotlar 8-rasm. Shartli iboralar (if s o‘zlari) if iborasi yonidagi qavs ichida nima borligiga qarab keyingi qaysi kod ishlashini o‘ zgartiradi. Avval qavsning ichki qismi baholanadi. Bunday holda, agar respond.compare (string kutubxonasidan funksiya) 0 ni qaytarsa, undan k eyingi kod bajariladi. Taqqoslash funksiyasi uni chaqiruvchi satr (bu misolda javob) ekvivalent b o‘ lganda 0 ni qaytaradi. Satrlar va asosiy turlar 15 turli xil taqqoslashlardan foydalanishiga e'tibor bering. Agar javob "ha"dan boshqa narsa b o‘ lsa, "Siz qiziq emassiz!" konsolga chop etiladi. 10 -qadam: Tarkrorlanishlar 9-rasm. Looplar deyarli har doim if iboralari bilan ishlatiladi va ma'lum bir shart bajarilgunga qadar ishlaydi. while tsikli yonidagi qavs ichida mohiya tan if ifodasi mavjud. Agar bayonot rost b o‘ lsa, dastur while siklining yopilish qavsigacha ishlaydi va shart yana baholanadi va agar bu rost b o‘ lsa, dastur while siklining yopilish qavsigacha ishlaydi. Bu tsikl shart ( guess != random _number ) t o‘ g‘ ri bo‘ lmaguncha davom etadi. Bu tsikl, taxmin tasodifiy_raqam o‘ zgaru vchisiga teng bo‘ lmaguncha ishlaydi . 4. C++ asosida funksiyalarni loyihalash Funktsiya - bu qandaydir operatsiyala rni bajaradigan kod blokidir. Funktsiya ixtiyoriy ravishda q o‘ ng‘ iroq qiluvchilarga argumentlarni funktsiyaga o‘ tkazish imkonini beruvchi ki ritish parametrlarini belgilashi mumkin. Funktsiya ixtiyoriy ravishda qiymatni chiqish sifatida qaytarishi mumkin. F unktsiyalar umumiy operatsiyalarni qayta foydalanish mumkin b o‘ lgan yagona blokga joylashtirish uchun foydalidir, bu funksiya nima qilishini aniq tasvirlaydigan nom bilan. Quyidagi funksiya q o‘ ng‘ iroq qiluvchidan ikkita butun sonni qabul qiladi va ularning yi g‘ indisini qaytaradi; a va b int turdagi parametrlar : 16 10 -rasm. Funktsiyani dasturning istalgan sonidan chaqirish yoki chaqiris h mumkin. Funktsiyaga uzatiladigan qiymatlar argumentlar b o‘ lib , ularning turlari funksiya ta'rifidagi parametr turlariga mos kelishi kerak. 11 -rasm. Funktsiya uzunligi uchun amaliy chegara y o‘ q, lekin yaxshi dizayn bitta aniq belgilangan vazifani bajaradigan fu nktsiyalarga qaratilgan. Murakkab algoritmlarni iloji boricha tushunarli sodda funktsiyalarga b o‘ lish kerak. Sinf doirasida aniqlangan funksiyal ar a'zo funksiyalar deyiladi. C++ da, boshqa tillardan farqli o‘ laroq, funktsiya nomlar maydoni doirasida ham a niqlanishi mumkin (shu jumladan yashirin global nomlar maydoni). Bunday funktsiyalar erkin funktsiyalar yoki a'zo b o‘ lmagan funktsiyalar deb atal adi ; Ular standart kutubxonada keng q o‘ llaniladi. 17 Funksiya parametrlari va argumentlari Funktsiya nol yoki un dan k o‘ p turdagi vergul bilan ajratilgan parametrlar ro‘ yxatiga ega, ularning har biri funktsiya tanasi ichida kirish mumkin b o‘ lgan nomga ega. F unktsiya shabloni k o‘ proq turdagi yoki qiymat parametrlarini belgilashi mumkin. Q o‘ ng‘ iroq qiluvchi argumentlar ni uzatadi, ular turlari parametrlar r o‘ yxatiga mos keladigan aniq qiymatlardir . Odatiy b o‘ lib, argumentlar funktsiyaga qiymat b o‘ yicha uzatiladi , ya'ni funksiya uzatilayotgan ob'ektning nusxasini oladi. Katta ob'ektlar uchun nusxa ko‘ chirish qimmat b o‘ lis hi mumkin va har doim ham kerak emas. 12 -rasm. Funktsiyaning mahalliy o‘ zgaruvchilari Funktsiya tanasi ichida e'lon qilingan o‘ zgaruvchiga mahalliy o‘ zg aruvch i yoki oddiygina mahalli y deyiladi . Statik b o‘ lmagan mahalliylar faqat funktsiya tanasi ichida ko‘ rinadi va agar ular stekda e'lon qilingan b o‘ lsa, funktsiya tugagandan s o‘ ng doiradan chiqib ketadi. Mahalliy o‘ zgaruvchini yaratganingizda va uni qiym at b o‘ yicha qaytarganingizda, kompilyator odatda keraksiz nusxa ko‘ chirish operatsiyalarini oldini oli sh uchun nomli qaytish qiymatini optimallashtirishn i amalg a oshirishi mumkin. Agar siz mahalliy o‘ zgaruvchini mos yozuvlar b o‘ yicha qaytarsangiz, kompilya tor ogohlantirish beradi, chunki q o‘ ng‘ iroq qiluvchining ushbu havoladan foydalanishga urinishi mahalli y y o‘ q qilinganidan keyin sodir b o‘ ladi. C++ da mahalliy o‘ zgaruvchi statik deb e'lon qilinishi mumkin. O‘ zgaruvchi faqat funktsiya tanasi ichida k o‘ rina di, lekin o‘ zgaruvchining bitta nusxasi 18 funksiyaning barcha misollari uchun mavjud. tomonidan belgilang an tugatish vaqtida mahalliy statik ob'ektlar y o‘ q qilinadi atexi t. Agar statik ob'ekt tuzilmagan bo‘ lsa, chunki dasturning boshqaruv oqimi uning deklara tsiyasini chetlab o‘ tgan bo‘ lsa, bu ob'ektni y o‘ q qilishga urinishlar amalga oshirilmaydi. Funktsiyada n bir nechta qiymatlarni qaytarish Funktsiyadan bir nechta qiymatlarni qaytarishning turli usullari mavjud: 1. Nomlangan sinf yoki struktura ob'ektidagi qiy matlarni inkapsulyatsiya qiling. Sinf yoki struktura ta'rifi q o‘ ng‘ iroq qiluvchiga k o‘ rinadigan b o‘ lishini talab qiladi: 13 -ras m. 19 III. XULOSA Ushbu kurs ishimni qilish mobaynida men C++ tili va uning imkoniyatlari haqida batafsil ma’lumotlarga ega b o‘ ldim. C++ tili da oddiy dasturni tuzish jarayonlarini, dastur tuzilmasini, bosqichlarini bilib oldi m va bu amaliy q o‘ llay oldim. C++ funksiya va obyektlarning juda boy kutubhonasiga ega. Yani C++ dasturlash tilida dasturlashni o‘ rganish ikki qismga b o‘ linadi. Birinchisi bu C++ tilini o‘ zini o‘ rganish, ikkinchisi esa C++ ning standart kutubhonasidagi tay yor obyekt va funksiyalarni q o‘ llashni o‘ rganishdir. 6 C++ tiliga k o‘ plab yangiliklar kiritilgan b o‘ lib, tilning imkoniyati yanada kengaytirilgan. C++ dasturlash tili ham boshqa dasturlash tillari kabi o‘ z alfavitiga va belgilariga ega. C++ tilida funksi ya haqida, uning ishlatilish usullarini, bilib oldim. C++ dasturlash tilida funksiyalar, belgilangan vazifalarni bajaruvchi kod b o‘ lib, ular dasturda qayta -qayta ishlatiladigan qismlardir. Fu n ks iy a f a q a t c h a qi r i lg a n v a q td a i s h l ay d ig a n k o d b lo g i hi s ob l a na d i . Fu n k s iy a g a p ar a me t r l a r s i f a t i da ma 'l u mo tl a r n i u z ati s h mu mk i n . Fu nk si y a l a r mu a yy a n bi r v a z i f a n i b a j a ri s h u c h un i s hl a t il a d i . K o d y o z is h j a r a yo ni d a y a r a t g an f u nk s iy a d a n bi r y ok i b ir n e c h t a ma r t a i s hl a ti s h y ok i u mu ma n is h l a t mas l ik i mk on iy a t i g a e g a mi z . 20 IV. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1. Sh.A.Sadullayeva, A.Z.Maxmudov . C++ DA DASTURLASH fanidan o‘ quv qo‘ llanma , Toshkent 2017 ; 2. A.X.Nishanov, U.U.Turapov. “C++ tilida dasturlash asoslari fani b o‘ yicha o‘ quv -uslubiy majmua”. Toshkent -2016; 3. J.Axmadaliyev, R.Holdarboyev . “ C++ tilini o‘ rganish b o‘ yicha o‘ quv - uslubiy majmua”. Andijon -2015; INTERNET RESUSRLARI 1. https://www.instructables.com/How -to -Write -a-Simple -C-Program/ 2. https://www.geeksforgeeks.org/ functions 3. https://learn.microsoft.com/en -us/cpp/cpp/functi ons -cpp?view=msvc -170

C++ asosida dasturni yaratish bosqichlari sxemasi, funksiyalarni loyihalash va qo‘llash tamoyillari

Купить