C++ da ixtiyoriy uchburchakni yuzasini, ichki va tashqi chizilgan aylana yuzasini toppishda yuzaga keladigan istisnolarni generatsiya qilish modulini yaratish
![K irish
“Dasturlash asoslari” fanining bosh maqsadi talabalarga qo‘yilgan tatbiqiy masalani
anglash, echish algoritmini ishlab chiqish va dasturiy ta’minotini yaratish asoslarini
o‘rgatishdir [1]. Shu maqsadda mazkur o‘quv qo‘llanmada masala echish matematik
modellari, usullari va algoritmlar yaratish asoslari hamda kompyuterda masalalar ni
echish uchun C++ dasturlash tilining tayanch tushunchalari keltirilgan. O‘quv
qo‘llanmada kompyuter vositasida dasturlashga kirishning nazariy asosi bo‘lgan
“algoritm” tushunchasiga alohida e’tibor qaratilgan. Mazkur qo’llfnmada
algoritmlarni tavsiflash va keyinchalik kompyuter vositasida bajarish uchun zarur
bo‘lgan bir qator matematik tushunchalar – chiziqli, tarmoqlanuvchi va
takrorlanuvchi jarayonlar, yordamchi algoritm, massiv, indeks, rekursiya, funksiya
va parametr kiritilgan bo‘lib, turli sohalar ga oid masalalarni echish algoritmlari va
dasturlariga oid mavzular yoritilgan.
Dasturlash tili – tadqiq qilinadigan jarayonga mos keladigan matematik
modeldagi munosabatni yechish usuli uchun tuzilgan algoritmni kompyuterda
amalga oshirish vositasidir. Shu sababli o‘quv qo‘llanmada tatbiqiy masalalar
yyechishning algoritmik asoslari ni o‘rganish, kompyuterda berilganlar va
buyruqlarni tasvirlash, shuningdek C++ tilida dasturlash asoslariga alohida e’tibor
berilgan. Shu bilimlarga tayangan holda talaba kompyuter vositasida tatbiqiy
masalalarning dasturiy ta’minotini yaratishda zarur bo ‘lgan bilimlarga ega bo‘ladi.
Mazkur o‘quv qo‘llanma asosida ko‘plab matematik masalalarni kompyuter
vositasida yechish algoritmlari, dasturlash usullari va tahlil qilish natijasida har bir
bakalavr olgan bilim va ko‘nikmalarini ishlab chiqarishda, ilmiy -tadqiqot
faoliyatida, shuningdek, talim tizimida samarali foydalanish imkoniyatiga ega
boladi .](https://docx.uz/documents/8b70fb71-c4af-4951-ba0f-9c43161e65b8/page_2.png?v=1)
![Istisnoli holatlar va ularni qayta ishlash. Istisnoli holatlar
asoslari.
Biz avvalroq C++ xatolarni boshqarish mexanizmlari haqida gapirgan edik,
masalan, cerr(), exit() va assert(). Biroq, biz yana bir juda muhim mavzu - "C++
tilidagi istisnolar" haqida gapirishga ulgurmadik. Biz buni hozir tuzatamiz. Qaytish
kodlari ishlamasa Qayta foydalanish mumkin bo'lgan kodni yozishda xatolarni qayta
ishlashga ehtiyoj bor. Mumkin bo'lgan xatolarni hal qilishning eng keng tarqalgan
usullaridan biri bu return operatori qaytaradigan qaytarish kodlaridan (yoki "chiqish
kodlari") foydalanishdir.
Masalan:
int findFirstChar(const char* string, char ch)
{
// Satrdagi har bir belgini ko'rib chiqish
for (int index=0; index < strlen(string); ++index)
// Agar joriy belgi ch o'zgaruvchining qiymatiga
//mos kelsa, u holda ushbu belgi indeksini qaytaring
if (string[index] == ch)
return index;
// Agar mos keladigan topilmasa, -1 ni qaytaring
return -1;
}
Bu funksiya uzatilayotgan satrning ch o‘zgaruvchisi qiymatiga mos keladigan
birinchi belgisi indeksini qaytaradi. Agar belgi topilmasa, funktsiya xato ko'rsatkichi
sifatida -1 ni qaytaradi. Ushbu yondashuvning asosiy afzalligi uning soddaligi.
Biroq, ahamiyatsiz bo'lmagan holatlarda tezda o'zini namoyon qiladigan bir qator
kamchiliklar mavjud. Birinchidan, qaytarish qiymatlari har doim ham aniq emas.
Agar funktsiya -1 ni qaytarsa, bu muayyan xatoni bildiradimi yoki bu haqiqiy
qaytarish qiymatimi?
Ko'pincha ko'z oldingizda funktsiyaning kodini ko'rmasdan tushunish qiyin.
Ikkinchidan, funksiyalar faqat bitta qiymatni qaytarishi mumkin. Ammo biz](https://docx.uz/documents/8b70fb71-c4af-4951-ba0f-9c43161e65b8/page_3.png?v=1)
{
return m_data[index];
}
Garchi bu funksiya yaxshi ishlayotgan bo'lsa -da, u faqat o'zgaruvchi indeks qiymati
to'g'ri massiv indeksi bo'lsagina ishlaydi. Bu yerda xatolarni qayta ishlash
mexanizmining yetishmasligi aniq. Indeksni tasdiqlash uchun assert bayonotini
qo'shamiz:
int& ArrayInt::operator[](const int index)
{](https://docx.uz/documents/8b70fb71-c4af-4951-ba0f-9c43161e65b8/page_16.png?v=1)
![assert (index >= 0 && index < getLength());
return m_data[index];
}
Endi, agar foydalanuvchi noto'g'ri indexga o'tsa, dastur xatoga yo'l qo'yadi.
Garchi bu foydalanuvchiga nimadir noto'g'ri ketganligi haqida xabar bersa ham, eng
yaxshi variant caller ga nimadir noto'g'ri bo'lganligi haqida “jimgina” xabar berish
.Afsuski, operatorning qayta yuklanishi qabul qilishi va qaytarishi mumkin bo'lgan
parametrlar soni va turiga maxsus talablarga ega bo'lganligi sababli, murojaat
qiluvchiga xato kodlari yoki mantiqiy ma'lumotlarni uzatish uchun
moslashuvchanlik yo'q. Biroq, biz funksiya signaturasi o'zgartirmaydigan
istisnolardan foydalanishimiz mumkin, masalan:
int& ArrayInt::operator[](const int index)
{
if (index < 0 || index >= getLength())
throw index;
return m_data[index];
}
Endi, agar foydalanuvchi noto'g'ri index ni kiritsa, [] operatori int istisnosini
chiqaradi. Konstruktorlar muvaffaqiyatsizlikka uchraganda. Konstruktorlar - bu
istisnolar juda foydali bo'lishi mumkin bo'lgan sinflarning yana bir qismi. Agar
konstruktor ishlamagan bo'lsa, obyektni yaratish mumkin emasligini ko'rsatadigan
istisnoni tashlang. Obyekt yaratish to'xtatiladi va destruktor hech
qachon bajarilmaydi (esda tuting, bu sizning konstruktoringiz istisno qilishdan oldin
xotirani o'zi tozalashi kerakligini anglatadi). Istisno sinflar. Asosiy ma'lumotlar
turlaridan (masalan, int) istisno turlari sifatida foydalanishning asosiy
muammolaridan biri ularning tabiatan aniqlanmaganligidir. try blokida bir nechta
iboralar yoki funksiya chaqiruvlari mavjud bo'lganda istisno nimani anglatishining
noaniqligi yanada jiddiyroq muammodir:
//ArrayInt uchun [] qayta yuklanish operatoridan foydalanish
try
{
int *value = new int(array[index1] + array[index2]);
}
catch (int value)
{
// Biz bu yerda qanday istisnolarni ushlaymiz?
}
Ushbu misolda, agar biz int tipidagi istisnoni qo'lga kiritsak, u bizga nimani
aytadi? Indeks bekor qilinganmi? + operatori butun sonning to'lib ketishiga sabab
bo'ldimi yoki xotira yetishmasligi tufayli yangi operator ishlamay qoldimi?
Muvaffaqiyatsizlik SABABini ko'rsatadigan const char * istisnolarini qo'yishimiz
mumkin bo'lsa -da, bu har xil manbalardagi istisnolarni boshqacha
ko'rib chiqishimizga xalaqit beradi. Ushbu muammoni hal qilishning bir usuli istisno
sinflaridan foydalanishdir. Istisno sinf istisno sifatida chiqarilgan oddiy sinfdir.
Keling, ArrayInt bilan foydalanish uchun oddiy istisno sinfini yarataylik:](https://docx.uz/documents/8b70fb71-c4af-4951-ba0f-9c43161e65b8/page_17.png?v=1)
![#include <string>
using namespace std;
class ArrayException
{
private:
string m_error;public:
ArrayException(string error)
{
m_error = error;
}
const char* getError() { return m_error.c_str(); }
};
Mana to’liq dastur:
#include <iostream>
#include <string>
using namespace std;
class ArrayException
{
private:
string m_error;
public:
ArrayException(string error)
: m_error(error)
{
m_error = error;
}
const char* getError() { return m_error.c_str(); }
};
class ArrayInt
{
private:
int m_data[4]; // misolning soddaligi uchun massiv uzunligi sifatida 4
qiymatini belgilaymiz
public:
ArrayInt() {}
int getLength() { return 4; }
int& operator[](const int index)
{
if (index < 0 || index >= getLength())throw ArrayException("Noto'g'ri indeks");
return m_data[index];
}
};
int main()
{
ArrayInt array;](https://docx.uz/documents/8b70fb71-c4af-4951-ba0f-9c43161e65b8/page_18.png?v=1)
![try
{
int value = array[7];
}
catch (ArrayException &exception)
{
cerr << "Massivda istisno yuz berdi (" << exception.getError() << ") \n";
}
}
Bunday sinfdan foydalanib, biz yuzaga kelgan muammoning tavsifini
qaytaradigan istisnoni tashlashimiz mumkin, bu bizga aynan nima noto'g'ri
bo'lganini ko'rsatadi. Va, ArrayException noyob turdagi bo'lgani uchun, biz uni mos
ravishda boshqarishimiz mumkin (boshqa istisnolar kabi emas). Esda tutingki,
istisno ishlovchilarida istisno sinfi obyektlari qiymat bo'yicha emas, balki mos
yozuvlar bo'yicha olinishi kerak. Bu kompilyatorga qimmat operatsiya bo'lgan
istisno nusxasini yaratishga yo'l qo'ymaydi (ayniqsa, istisno sinf obyekti bo'lsa) va
avlod istisno sinflari bilan ishlashda obyektlarni kesishning oldini oladi. Agar jiddiy
sabab bo'lmasa, manzilga o'tkazishdan foydalanmaslik yaxshiroqdir. Istisnolar va
merosxo’rlik. Biz sinf obyektlarini istisno sifatida tashlashimiz va sinflar boshqa
sinflardan olinishi mumkinligi sababli, meros qilib olingan sinflardan istisno sifatida
foydalansak nima bo'lishini ko'rib chiqishimiz kerak. Ma'lum bo'lishicha, ishlov
beruvchilar nafaqat ma'lum bir sinfning istisnolarini, balki uning avlod sinflarining
istisnolarini ham hal qila oladi.
Quyidagi misolni ko'rib chiqaylik:
#include <iostream>
#include <cassert>
using namespace std;
class Parent{
public:
Parent() {}
};
class Child: public Parent
{
public:
Child() {}
};
int main()
{
try
{
throw Child();
}
catch (Parent &parent)
{
cerr << "Parentni ushladi";](https://docx.uz/documents/8b70fb71-c4af-4951-ba0f-9c43161e65b8/page_19.png?v=1)
C++ da ixtiyoriy uchburchakni yuzasini, ichki va tashqi chizilgan aylana yuzasini toppishda yuzaga keladigan istisnolarni generatsiya qilish modulini yaratish