C++ dastrulash tili elektron o‘quv qo‘llanma ilovasi

Информация о документе

Цена	10000UZS
Размер	1.8MB
Покупки	0
Дата загрузки	06 Ноябрь 2026
Расширение	docx
Раздел	Курсовые работы
Предмет	Информатика и ИТ

C++ dastrulash tili elektron o‘quv qo‘llanma ilovasi

Купить

K IRISH
Bugungi kunda axborot-kommunikatsiya sohasini rivojlantirish-ning asosi
hisoblangan dasturiy mahsulotlarni ishlab chiqarish milliy iqtisodiyot
rivojlanishining muhim sharti sifatida alohida ahamiyat kasb etmoqda.
Hayotimizning har jabhasida faol qo‘llanilayotgan axborot almashinuv
texnologiyalaridan samarali foydalanish ulardagi dasturiy ta’minotlarning o‘ziga
xosligi, ommabopligi va innovatsion yangiligiga bog‘liq. “Axborotlashtirish
to‘g‘risida”gi, “Telekommuni-katsiyalar to‘g‘risida”gi, “EHM dasturlari va
ma’lumotlar bazasini himoya qilish to‘g‘risida”gi qonunlar soha rivojida muhim
ahamiyat kasb etmoqda. Bugun yurtimizda axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari kirib bormagan sohaning o‘zi yo‘q. Bu esa, o‘z navbatida, softver
sanoatining izchil rivojlanishiga keng yo‘l ochmoqda. Xususan, hozirgi kunda
mamlakatimizda dasturiy mahsulotlarni yaratish, ishlab chiqarish va joriy qilish
bilan shug‘ullanuvchi 260 dan ziyod tadbirkorlik sub’ektlari faoliyat yuritmoqda.
Mamlakatimizda dasturiy ta’minot sanoatini shakllantirish va rivojlantirish uchun
zarur shart-sharoitlar, sohaga daxldor mustahkam qonunchilik bazasini yaratishga
e’tibor qaratilmoqda. Hozirgacha 10 dan ziyod qonun, Prezident va Vazirlar
Mahka-masining qator farmon hamda qarorlari qabul qilindi.
Dasturchilarni qo‘llab-quvvatlash borasida muntazam chora-tadbirlar amalga
oshirilayotir.Prezidentimiz tomonidan joriy yilning 20 sentyabrida imzolangan
“Mamlakatimizning dasturiy ta’minot vositalari ishlab chiquvchilarini
rag‘batlantirishni yanada kuchaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori bu
yo‘ldagi navbatdagi muhim qadam bo‘ldi.
Hozirda davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari dasturiy mahsulotlarning
faol iste’molchisi hisoblanadi. Keyingi vaqtda mamlakatimizda vazirlik va
idoralar, xo‘jalik birlashmalari, yirik korxonalarning xarajat smetasi va biznes
rejalarida ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish, axborot tizimlari va
resurslarini yaratish, dasturiy mahsulotlar hamda interfaol davlat xizmatlarini joriy
2

etishga qaratilgan xarajatlarni nazarda tutish yuzasidan tegishli ishlar olib
borilmoqda. Joriy yildan e’tiboran davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining
idoralararo integratsiyalashgan axborot tizimlarini joriy etish, idoralararo
ma’lumotlar uzatish tarmoqlarini yaratish, “Elektron hukumat” tizimini hamda
internet tarmog‘ining milliy segmentini shakllantirish bo‘yicha loyihalarni
ro‘yobga chiqarish uchun davlat buyurtmasini shakllantirish va moliyalashtirish
borasidagi ishlar boshlab yuborilgan. Mazkur hujjat dasturiy ta’minot sanoatini
rivojlantirish, davlat organlarida ixtisoslashtirilgan dasturiy mahsulotlardan
foydalanishni tartibga soluvchi me’yoriy-huquqiy bazani yanada takomillashtirish,
“Elektron hukumat” loyihasini amalga oshirishda mahalliy kompaniyalarning faol
ishtirokini rag‘batlantiradi.
2006 yildan buyon “Best Soft Uzbekistan” dasturiy mahsulotlar ko‘rgazmasi
tashkil etib kelinmoqda. Milliy dasturiy mahsulotlar ko‘rgazmasida sohada
erishilgan muvaffaqiyatlar namoyish etilib, mahorat darslari, taqdimotlar va ta’lim
seminarlarida respublikadagi soft industriyaning dolzarb loyihalari va istiqbollari
sohasining yetakchi mutaxassislari ishtirokida muhokama qilinadi. Ko‘rgazmada
xalqaro va mahalliy kompaniya — dasturiy mahsulotlarni ishlab chiqaruvchilar
hamda integratorlar, kontent-ishlab chiqaruvchilar, provayderlar, ilmiy va ta’lim
muassasalari, vazirliklar, idoralar vakillari ham ishtirok etishadi.
Bu kurs ishimiz maqsadi, dastrulash tilini o’rganuvchilar uchun c++
dastrulash tili haqida tushunchaga va asosiy funksiyalari va qo’llanish usullari
haqida ma’lumot beruvchi ilova yaratish hisoblanadi . Bu ilovamiz c++ dasturlash
tili haqida fundamental bilimlarni olishga yordam beradi
3

Nazariy qism
1.1. Vizual dasturlash haqida asosiy tushunchalar.
Microsoft Visual Studio – Microsoft mahsuloti bo’lib, dasturiy ta’minot
yaratish uchun integrallashgan muhitni va boshqa instrumentlar qatorini taqdim
etadi. Ushbu mahsulot konsolli ilovalar, grafik intefeys bilan ishlovchi ilovalar
yaratish imkoniyatini beradi, Windows Forms texnologiyasi qo’llagan holda web-
saytlar, web-ilovalar, web-xizmatlar, turli xil platformalar kodlarini boshqaruvchi
Windows, Windows Mobile, Windows CE, .NET Framework, Xbox, Windows
Phone, .NET Compact Framework va Silverlightlarni qo’llaydi.
Komponentlari. Visual Studio quyidagi bitta yoki bir qancha komponentlarni
qo’llaydi:
 Visual Basic .NET – u Visual Basic asosida paydo bo’lgan
 Visual C++
 Visual C#
 Visual F# (Bu Visual Studio 2010 dan boshlab ishlatiladi)
BIRINCHI LOYIHANI YARATISH
Visual Studio 2013 muhitida C++ tili yordamida Windows formalarni
yaratish haqida suhbatlashamiz. Avvalo shuni aytishimiz kerakki, VS 2012
muhitida mavjud bo’lgan Windows Forms ilovasi yangi muhitdan olib tashlangan.
Yangi muhitda bu ilova C# tili tarkibiga kiritilgan, lekin biz bu ishni C++ bilan
bajarishimiz kerak. Ro’yxatda Windows Forms yo’q bo’lsada, biz buni qanday
yaratishni o’rganamiz.
4

Birinchi loyihani ishga tushirish:
Файл → Создать → Проект
Пустой проект CLR punkti
5

Имя – qismiga loyiha nomi yoziladi (masalan „Loyiha_nomi“);
Расположение – qismiga loyihamiz saqlanadigan manzil ko’rsatiladi. (Обзор
tugmasi yordamida) Решение – qismiga, agar yangi loyiha yaratmoqchi
bo’lsangiz Создать новое решение, agar eski loyihangizga loyiha qo’shmoqchi
bo’lsangiz Добавить в решение, agar oldin yaratilgan loyihaning xossalarini
saqlagan holda undan nusxa olmoqchi bo’lsangiz Создать в новом экземпляре
punktlaridan birini tanlashingiz kerak bo’ladi. (Biz Создать новое решение ni
tanlaymiz.) Имя решение –qismiga esa loyihangizning barcha fayllari
saqlanadigana asosiy katalog nomini kiritiladi (Biz Asosiy katalog deb nom
beraylik.) OK tugmasini bosamiz.
1.2. Vizual muhit komponentlari
Ushbu komponenta komponentalarning Стандартные элементы управления
bo’limida joylashgan. Bu komponentada formada sichqoncha tugmasi yordamida
bosiladigan “tugma” vazifasini bajaradi. Button komponentasi bir qancha
xossalarga ega.
Ma’lumotlarga ishlov berish komponentasi. button komponentasi .
Bu yerdagi ko’plab xossalar bilan biz “Formaning xossalari” mavzusida
allaqachon tanishib ulgurdik.
Bizga tanish bo’lmagan xossalardan ba’zilarini ko’rib chiqamiz:
Anchor – komponentaning pozitsiyani mustahkamlashni aniqlaydi. Agar siz
formada shu ko’rinishida shakllantirgan bo’lsangiz, ilovadan foydalanish rejimida
foydalanuvchi formaning o’lchamlarini o’zgartirganda, komponenta ham sizning
formangizda o’z pozitsiyasini o’zgartirgan holda paydo bo’ladi. Anchor xossasi
o’zaro AutoSize ta’sirida yuzaga keladi.
6

AutoEllipsis – komponentaning o’lchami kichik bo’lib, unga yozilgan matn
esa uzun bo’lsa, u oxirida ko’p nuqta shaklida komponenta ustida paydo bo’ladi.
Mana shu holatlarda (ilovadan foydalanish rejimida) komponenta nomining to’liq
ko’rinishi haqidagi ma’lumotni foydalanuvchi yetkazish uchun ushbu xossa
qo’llaniladi. Agar uning true va AutoSize xossasining qiymati false bo’lsa, bu
haqida xabar yetkazish mumkin. Buni quyidagi rasmda to’liqroq ko’rish mumkin.
DialogResult – modal rejimida ochilgan formani yopishni ta’minlash uchun
xizmat qiladi. Uning qiymatlari berilgan ro’yxatdan tanlanadi (q. 1-bo’lim,
“Formaning metodlari”)
Dock – komponentani formaning turli tomonlari bo’yicha, yoki butun sathi
bo’yicha burchak yoki markaz tarafiga joylashtirish. Agar bunda boshqa
komponentalar ham mavjud bo’lsa, u holda bu komponentalar uning ustiga
joylashib qoladi. Bu xossaning qiymatini tanlash uchun, komponenta belgilanib,
ro’yxatdagi to’g’ri to’rtburchaklardan biri tanlanadi. Agar (none) qiymati tanlansa,
komponenta qanday joylashtirilgan bo’lsa, shu holatda qoladi. Uning qiymatlari
natijalarini ko’rishimiz mumkin.
FlatAppearance – bu xossadan foydalanish uchun, FlatStyle xossasining
qiymatini Flat deb belgilash kerak. Bu xossa o’zining bir qancha ichki xossalar ega
bo’lib, ularning barchasini tugmani bezash uchun ranglar bilan ishlashni anglatadi.
Ular quyidagilar:
BorderColor – komponentaning chegara rangini aniqlaydi
BorderSize – komponentaning chegarasi qalinligini aniqlaydi
MouseDownBackColor - komponentaning sichqoncha kursori bosilmagan
holati
MouseOverBackColor – komponentaning sichqoncha kursori bosilgan holati
ImageAlign – joylashtirilgan rasmning tugmachaning qaysi tarafida
joylashishi aniqlash uchun ishlatiladi. Keltirilgan qiymatlar ro’yxatida bir qancha
to’g’ri to’rtburchak shakllari bo’lib, ular birini tanlash orqali rasmning o’rnini
aniqlash mumkin.
7

Ma’lumotlarga ishlov berish komponentasi. button komponentasi
Ulardan ko’pchiligi forma hodisalari bilan analogik hisoblanadi. Ulardan
ba’zilarini ko’rib chiqamiz:
Click – Sichqoncha tugmasining bosilish hodisasi
Enter – tugmaning kiritish fokusini olish, ya’ni uni aktivlashtirish (uni
bosish
mumkin)
MouseHover – Tugmacha ustida joylashgan sichqoncha kursori holati.
Shuning uchun bu hodisa tugma xossalarini o’zgartiradi. (Ushbu tugmaning
ustiga sichqoncha kursori turganligini bildiradi).
MouseLeave – sichqoncha kursori olinganda yuz beradi.
Ma’lumotlarni formada tasvirlash va kiritish komponentalari. LABEL
KOMPONENTASI
Label (Nishon) komponentasi ham Стандартные элементы управления
bo’limida joylashgan. Bu komponenta o’zining maydonida matnlar va tasvirlar
joylashtirish imkoniyatini beradi, bu matnni ilovadan foydalanish rejimida
o’zgartirib bo’lmaydi.
8

TEXTBOX XOSSALARI
Ulardan ba’zilarini ko’rib chiqaylik:
AcceptsReturn – <Enter> tugmasini bosilishi natijasida kopsatrli rejimda
komponentada yangi satrli qator hosil qilish (true qiymatini qabul qilgan holda)
yoki formada jimlik bo’yicha tugmani aktivlashtirish (false) vazifasini bajaradi.
Agar ushbu xossa false (jimlik bo’yicha) qiymatini qabul qilsa, ko’psatrli
rejimda kiritishni tashkil qilish uchun <Ctrl>+<Enter> klavishlar kombinatsiyadan
foydalanishi kerak.
Agar forma uchun tugmacha ahamiyatsiz bo’lsa, AcceptsReturn
xossasining qiymatidan qat’i nazar, <Enter> klavishasi bosilishi har doim yangi
satrli qator qo’shishni bildiradi.
Tugmachada jimlik bo’yicha Свойства oynasida ko’rsatilmagan
AcceptButton xossasi o’rnatilgan bo’ladi. Bu xossa tugmacha avtomatik ravishda
<Enter> tugmasining ishlashini ta’minlaydi. Jimlik bo’yicha bu xossa mavjud
bo’ladi. Agar bu xossa aniqlanmasa, yuqoridagi qoida amal qiladi: AcceptsReturn
xossasining qiymatidan qat’I nazar, <Enter> klavishasi bosilishi har doim yangi
satrli qator qo’shishni bildiradi.
AcceptsTab – Yuqoridagi mavzularda keltirib o’tilgan TabIndex xossasini
eslang. Bunda biz tugmasini bosganimizda birin-ketin komponentalar navbati bilan
9

faollashardi. Agar komponentaning ushbu xossasiga False qiymatini bersak,
tugmasi bosilganda ushbu jarayon bajariladi. Aks holda true qiymatini qabul
qilganda ushbu tugma bosilganda, xuddi matn muharrirlarida bo’lgani kabi bir
nechta belgili joy tashlaydi (tabulyatsiya vazifasini bajaradi).
AutoCompleteCustomSource – ushbu komponentaning vazifasiga
to’xtalishdan avval bir misolni keltiraylik. Aytaylik, siz Brouzerlardan birining
manzil qatorida biror saytning manzilini yozmoqchisiz, masalan, ziyonet.uz. Agar
siz ushbu saytga oldin ham tashrif buyurgan bo’lsangiz ‘z’ harfini yozishingiz
bilanoq pastda ziyonet.uz va boshqa ‘z’ harfi bilan boshlanuvchi saytlar ketma-
ketligi hosil bo’ladi. Xo’sh, bu qanday sodir bo’ladi? Aynan mana shu xossa, shu
savolga javob beradi Bu xossaga qiymatlar berishdan avval, AutoCompleteMode
va AutoCompleteSource xossalariga qiymat berish lozim. Ulardan birinchisi taklif
turini aniqlasa, ikkinchisi qiymat turini aniqlaydi. Qiymat turlari: URL adreslari,
fayl nomlari, komandalar, kompyuterdagi manzillar. Shuni aytib o’tish kerakki, bu
faqat bir qatorli ma’lumotlar uchun o’rinlidir.
AutoCompleteCustomSource xossasining ishlashi
10

Asosiy qism
2.1. Visual studioda forma yaratish va visual ko’rinishni xosil qilish
Birinchi navbatda windows form yaratib olamiz:
2- qadam:
11

Endi loyiha uchun form yaratish va uni ishga tushirishni ko’rib o’tamiz:
13

2.2. Ilovaning Frontet qismini yaratish
Bunda Picturebox, label, textbox, button kompanentalaridan foydalandim.
Dastlab formda c++ asoslariga oid bo’limlarni button kampanentasi orqali hisil
qildim :
Bu yerda har bir bo’lim o’z nomiga ega .
Keyingi qadam har bir button kampanentasining ichiga kerakli bo’lgan kodlarni
yozib chiqdim .
14

2.3. C++ asoslarni o’rgatuvchi bo’limlar ichiga ma’lumot joylash
Har bir bo’limga bittadan form oynasi ochib oldim .
11 ta bo’limga 11 ta form oynasi ochdik .
Keyingi qadamda har bir form oynasiga kerkli ma’lumotlarni joyladik listbox
kompanentasi orqali ba’zi bir xatoliklar bo’lganligi sababli PictureBox
kompanentasidan foydalandik .
15

$Tashqi ko’rinishini qilib bo’ldik endi backendga o’tamiz: Har bir bo’limimizning button kampanentasiga tegishli form oynalarini bog’lab chiqdik . Buning uchun : Kerakli bo’lgan bo’lim ustiga ikki marotaba bosib quyidagi kodni kiritib chiqdik : private : System:: Void button2_Click(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { this ->Hide(); MyForm2 ^ obj1 = gcnew MyForm2 (); obj1->ShowDialog(); } Kodning yuqorisida Form oynasini chaqirgan edik : #include “MyForm2” singari 16$ $Kodning umumiy ko’rinishi : #pragma endregion private : System:: Void label1_Click(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { } private : System:: Void MyForm_Load(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { } private : System:: Void button1_Click(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { this ->Hide(); MyForm1 ^ obj1 = gcnew MyForm1 (); obj1->ShowDialog(); } private : System:: Void button2_Click(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { this ->Hide(); MyForm2 ^ obj1 = gcnew MyForm2 (); obj1->ShowDialog(); } private : System:: Void button3_Click(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { this ->Hide(); 17$ $MyForm3 ^ obj1 = gcnew MyForm3 (); obj1->ShowDialog(); } private : System:: Void button4_Click(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { this ->Hide(); MyForm4 ^ obj1 = gcnew MyForm4 (); obj1->ShowDialog(); } private : System:: Void button5_Click(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { this ->Hide(); MyForm5 ^ obj1 = gcnew MyForm5 (); obj1->ShowDialog(); } private : System:: Void button6_Click(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { this ->Hide(); MyForm6 ^ obj1 = gcnew MyForm6 (); obj1->ShowDialog(); } private : System:: Void button7_Click(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { this ->Hide(); MyForm7 ^ obj1 = gcnew MyForm7 (); obj1->ShowDialog(); } private : System:: Void button8_Click(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { this ->Hide(); 18$ $MyForm8 ^ obj1 = gcnew MyForm8 (); obj1->ShowDialog(); } private : System:: Void button9_Click(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { this ->Hide(); MyForm9 ^ obj1 = gcnew MyForm9 (); obj1->ShowDialog(); } private : System:: Void button10_Click(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { this ->Hide(); MyForm10 ^ obj1 = gcnew MyForm10 (); obj1->ShowDialog(); } private : System:: Void button11_Click(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { this ->Hide(); MyForm11 ^ obj1 = gcnew MyForm11 (); obj1->ShowDialog(); } private : System:: Void label2_Click(System:: Object ^ sender , System:: EventArgs ^ e ) { } };} Dasturning to’qi ko’rinishi : 19$

Xulosa
Yuqoridagi dastur “c++ dastrulash tili “ haqida oddiy foydalanuvchilarga oz
bo’lsada asosiy bo’limlarini o’rganish imkoniyatini beradi . Bu ilovadan
foydalanadigan foydalanuvchi o’ziga kerakli bo’lgan bo’lim ustidan bir marotaba
bosadi va chiqgan ma’lumotlarni bemalol o’rganaveradi . Kelajakda albatta bu
ilovani takomillashtiramiz .
Dasturni tayyorlash jarayonida shu narsaga amin bo’linadi-ki, har bir
dasturchi, o’z dasturini tuzar ekan, avvalambor uning foydalanuvchiga tushunarli,
boshqarishga oson, hamma qismlari puxta hisob-kitob qilingan, dasturda yuz
berishi mumkin bo’lgan xatoliklarni oldi olingan, dasturning yashash sikli hisbga
olingan bo’lishi lozimliki o’rganiladi. Shundagina yaratilgan dastur
foydalanuvchiga uzoq muddat, samarali xizmat qilishi mumkin. Bu ilovaning
hozirgi versiyasidagi asosiy vazifasi dasturlashni o’rganuvchilarga c++ dasturlash
tili haqida boshlang’ich ma’lumotlarni berish .
22

Foydalanilgan adabiyotlar :
1. “C++ dasturlash tili” – Bjarne Stroustrup, 1985-y.
2. “Effektiv C++” – Skott Meyers, 1992-y;
3. “C va C++ tili” – Sh. A. Nazarov, 2017-y;
4. “Algoritmlash va dasturlash asoslari” – B.J. Bolytayev, A.R. Azamatov, A.D.
Rahimov, B.A. Azamatov, D.T. Asrayeva, Sh.Z. Qambaraliyev;
1. “Dasturlash Asoslari” – R.A Ro’ziyev;
23

C++ dastrulash tili elektron o‘quv qo‘llanma ilovasi

Купить

Похожие документы
3d-max dasturida obektlarni yaratish
Algoritm va ma’lumotlar strukturasi
3D-MAX dasturi haqida
3D Studio MAX dasturiga kirish. 3D Studio MAX dasturi haqida tushuncha
Adobe photoshop dasturida tasvirlarda ishlov berish,taqdimot yaratish

Информация о документе

Продавец

C++ dastrulash tili elektron o‘quv qo‘llanma ilovasi

Похожие документы