Информация о документе

Цена 40000UZS
Размер 377.7KB
Покупки 0
Дата загрузки 31 Октябрь 2026
Расширение docx
Раздел Курсовые работы
Предмет Информатика и ИТ

Продавец

DocX Seller

Дата регистрации 31 Октябрь 2026

0 Продаж

C# dasturlash tilida katta sonlar ustida amallar bajarish

Купить
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI MIRZO ULUG’BEK NOMIDAGI O’ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI AMALIY MATEMATIKA VA INTELLEKTUAL TEXNOLOGIYALAR FAKULTETI AMALIY MATEMATIKA YO’NALISHI 24-01 GURUH TALABASINING ALGORITMIK TILLAR VA DASTURLASH FANIDAN KURS ISHI MAVZU: C# dasturlash tilida katta sonlar ustida amallar bajarish TOSHKENT-2026 KURS ISHI REJASI KIRISH I BOB. NAZARIY ASOSLAR 1.1 Katta sonlar tushunchasi va ahamiyati 1.2 Katta sonlar bilan ishlash usullari 1.3 BigInteger sinfi va uning imkoniyatlari II BOB. MODELLASH VA LOYIHALASH 2.1 Katta sonlar ustida asosiy amallar 2.2 BigInteger yordamida amallar bajarish 2.3 int va BigInteger taqqoslash III BOB. DASTURIY AMALGA OSHIRISH 3.1 Dastur kodi (C#) 3.2 Dastur interfeysi tavsifi 3.3 Natijalar va tahlil XULOSA FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ILOVA KIRISH Zamonaviy axborot texnologiyalari rivojlanib borayotgan davrda katta hajmdagi ma’lumotlar bilan ishlash masalasi muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ayniqsa, dasturlash jarayonida oddiy son turlari (int, long va boshqalar) orqali ifodalab bo‘lmaydigan juda katta qiymatlar bilan ishlash zarurati tez-tez uchrab turadi. Bunday holatlarda katta sonlar ustida amallar bajarish masalasi dolzarb hisoblanadi. Katta sonlar ustida amallar bajarish kriptografiya, ilmiy hisoblashlar, moliyaviy tizimlar hamda turli matematik modellashtirish jarayonlarida keng qo‘llaniladi. Oddiy ma’lumot turlari cheklangan xotira hajmiga ega bo‘lgani sababli juda katta sonlarni qayta ishlashda maxsus yondashuv va vositalardan foydalanish talab etiladi. C# dasturlash tilida katta sonlar bilan ishlash uchun maxsus BigInteger sinfi mavjud bo‘lib, u istalgan kattalikdagi butun sonlar ustida amallar bajarish imkonini beradi. Ushbu sinf yordamida qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish va boshqa matematik amallarni bajarish ancha osonlashadi. Mazkur kurs ishining maqsadi — C# dasturlash tilida katta sonlar ustida amallar bajarish usullarini o‘rganish, BigInteger sinfining imkoniyatlarini tahlil qilish hamda amaliy dastur orqali ushbu amallarni bajarishni ko‘rsatib berishdan iborat. Kurs ishining vazifalari quyidagilardan iborat:  katta sonlar tushunchasi va ularning ahamiyatini o‘rganish;  katta sonlar bilan ishlash usullarini tahlil qilish;  BigInteger sinfining imkoniyatlarini ko‘rib chiqish;  katta sonlar ustida asosiy amallarni bajarishni o‘rganish;  C# dasturlash tilida amaliy dastur yaratish va natijalarni tahlil qilish. Ushbu kurs ishi kirish, uchta bob, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar va ilovadan iborat bo‘lib, unda katta sonlar ustida amallar bajarishning nazariy va amaliy jihatlari yoritilgan. I BOB. NAZARIY ASOSLAR 1.1Katta sonlar tushunchasi va ahamiyati Katta sonlar — bu oddiy ma’lumot turlari (masalan, int yoki long) orqali ifodalab bo‘lmaydigan yoki ularning chegarasidan oshib ketadigan sonlardir. Dasturlashda har bir ma’lumot turi ma’lum bir diapazonga ega bo‘ladi. Masalan, int turi taxminan −2 milliarddan +2 milliardgacha bo‘lgan sonlarni saqlay oladi. Bundan katta qiymatlar uchun esa boshqa yondashuv zarur bo‘ladi. Katta sonlar bilan ishlash zarurati ko‘plab sohalarda uchraydi. Jumladan:  kriptografiyada juda katta sonlar bilan hisoblashlar amalga oshiriladi;  ilmiy hisoblashlarda yuqori aniqlik talab qilinadi;  moliyaviy tizimlarda katta miqdordagi qiymatlar bilan ishlashga to‘g‘ri keladi;  matematik modellashtirishda murakkab hisoblashlar bajariladi. Oddiy ma’lumot turlarining cheklanganligi sababli, katta sonlar bilan ishlashda maxsus usullar yoki kutubxonalar qo‘llaniladi. C# dasturlash tilida bu muammoni hal qilish uchun BigInteger sinfi mavjud bo‘lib, u juda katta butun sonlarni saqlash va ular ustida amallar bajarish imkonini beradi. Katta sonlar ustida amallar bajarish jarayoni oddiy sonlarga nisbatan murakkabroq bo‘lishi mumkin, chunki bu yerda xotira sarfi va hisoblash tezligi muhim rol o‘ynaydi. Shu sababli samarali algoritmlar va optimallashtirilgan usullardan foydalanish talab etiladi. Umuman olganda, katta sonlar tushunchasi zamonaviy dasturlashning muhim yo‘nalishlaridan biri bo‘lib, u murakkab hisoblashlarni amalga oshirishda keng qo‘llaniladi va amaliy ahamiyatga ega. 1.2 Katta sonlar bilan ishlash usullari Katta sonlar bilan ishlashda turli usullardan foydalaniladi. Oddiy ma’lumot turlari chegaralangan bo‘lgani sababli, katta sonlarni qayta ishlash uchun maxsus yondashuvlar qo‘llaniladi. Ushbu usullar dastur samaradorligi va aniqligini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Katta sonlar bilan ishlashning asosiy usullaridan biri — sonlarni satr (string) ko‘rinishida saqlashdir. Bu usulda sonlar alohida belgilar sifatida qaraladi va amallar bosqichma-bosqich bajariladi. Masalan, qo‘shish yoki ko‘paytirish amallari maktabdagi usulga o‘xshash tarzda amalga oshiriladi. Bu yondashuv oddiy va tushunarli bo‘lsa-da, dastur yozish jarayoni biroz murakkablashadi. Yana bir usul — katta sonlarni massiv (array) yordamida ifodalashdir. Bunda sonning har bir raqami alohida element sifatida saqlanadi. Ushbu usul yordamida arifmetik amallarni aniq va nazorat ostida bajarish mumkin. Ammo bu usul ham ko‘proq kod yozishni talab qiladi va samaradorlik masalalarini hisobga olish zarur. Zamonaviy dasturlash tillarida katta sonlar bilan ishlashni osonlashtiruvchi maxsus kutubxonalar mavjud. C# dasturlash tilida bu vazifani BigInteger sinfi bajaradi. Ushbu sinf yordamida katta sonlar ustida qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish va bo‘lish kabi amallarni oddiy sonlar kabi bajarish mumkin. BigInteger sinfi dasturchiga qo‘shimcha murakkabliklarsiz katta sonlar bilan ishlash imkonini beradi. Bu esa dastur yozish jarayonini ancha soddalashtiradi va xatolik ehtimolini kamaytiradi. Shuningdek, katta sonlar bilan ishlashda algoritm tanlash ham muhim ahamiyatga ega. Samarali algoritmlar yordamida hisoblash tezligini oshirish va xotira sarfini kamaytirish mumkin. Shu sababli katta sonlar ustida ishlashda nafaqat vositalar, balki to‘g‘ri yondashuv ham muhim hisoblanadi. 1.3 BigInteger sinfi va uning imkoniyatlari C# dasturlash tilida katta sonlar bilan ishlash uchun BigInteger sinfi qo‘llaniladi. Ushbu sinf System.Numerics nomlar fazosiga tegishli bo‘lib, istalgan kattalikdagi butun sonlar ustida amallar bajarish imkonini beradi. Oddiy ma’lumot turlaridan farqli ravishda, BigInteger xotira chegarasi bilan deyarli cheklanmaydi va juda katta sonlarni ham saqlay oladi. BigInteger yordamida quyidagi amallarni bajarish mumkin:  qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish, bo‘lish;  darajaga oshirish;  qoldiq olish;  katta sonlarni taqqoslash. 1.1-jadval – Oddiy turlar va BigInteger taqqoslanishi Ma’lumot turi Maksimal qiymat (taxminan) Xususiyati int ±2 milliard Tez, lekin cheklangan long ±9 kvintillion Kattaroq, lekin limit bor BigInteger Cheklanmagan Juda katta sonlar bilan ishlaydi(Jadval 1.1) Oddiy misol Quyidagi katta sonlar berilgan: A = 999999999999999999999999999 B = 888888888888888888888888888 Ko‘paytirish amalini bajaramiz: A × B = 888888888888888888888888887111111111111111111111111112 Bunday katta sonlarni oddiy int yoki long orqali hisoblashning imkoni yo‘q, chunki ular bu qiymatni sig‘dira olmaydi. Ammo BigInteger yordamida bu kabi hisoblashlar oson va aniq bajariladi. Izoh  BigInteger juda katta sonlar bilan ishlash imkonini beradi  Hisoblash aniqligi yuqori bo‘ladi  Moliyaviy, ilmiy va kriptografik hisoblashlarda keng qo‘llaniladi Umuman olganda, BigInteger sinfi katta sonlar bilan ishlashda eng qulay vositalardan biri bo‘lib, dasturchiga murakkab hisoblashlarni sodda va aniq bajarish imkonini beradi. II BOB. MODELLASH VA LOYIHALASH 2.1 Katta sonlar ustida asosiy amallar Katta sonlar ustida asosiy arifmetik amallar — qo‘shish, ayirish va ko‘paytirish hisoblanadi. Ushbu amallar oddiy sonlarda qanday bajarilsa, katta sonlarda ham xuddi shunday bajariladi, faqat sonlarning hajmi katta bo‘lgani sababli maxsus yondashuv talab etiladi. Katta sonlarni qo‘shishda raqamlar o‘ngdan chapga qarab qo‘shiladi va zarur hollarda keyingi razryadga o‘tish (carry) amalga oshiriladi. Ayirish amalida esa qarz olish (borrow) jarayoni yuz beradi. Ko‘paytirish amalida esa har bir raqam alohida ko‘paytirilib, natijalar yig‘indisi olinadi. Misollar Qo‘shish: A = 555555555555555555 B = 444444444444444444 A + B = 999999999999999999 Ayirish: A = 1000000000000000000 B = 111111111111111111 A − B = 888888888888888889 Ko‘paytirish: A = 111111111111111111 B = 3 A × B = 333333333333333333 2.1-jadval – Asosiy amallar xususiyatlari Amal Tavsif Qiyinchilik darajasi Qo‘shish Raqamlar yig‘indisi Oson Ayirish Qarz olish mumkin O‘rtacha Ko‘paytirish Ko‘p bosqichli hisoblash Murakkab(Jadval 2.1) Katta sonlar ustida amallar bajarishda asosiy qiyinchilik — ularning hajmi bilan bog‘liq. Shu sababli bunday hisoblashlarda samarali algoritmlar yoki maxsus kutubxonalar (masalan, BigInteger) dan foydalanish maqsadga muvofiq hisoblanadi. 2.2 BigInteger yordamida amallar bajarish C# dasturlash tilida katta sonlar ustida amallar bajarish uchun BigInteger sinfi eng qulay vositalardan biri hisoblanadi. Ushbu sinf yordamida juda katta sonlarni saqlash va ular ustida matematik amallarni oddiy sonlar kabi bajarish mumkin. BigInteger yordamida qo‘shish, ayirish va ko‘paytirish amallari hech qanday qo‘shimcha murakkabliksiz amalga oshiriladi. Dasturchi faqat sonlarni kiritadi va kerakli amalni bajaradi, qolgan hisoblashlar avtomatik tarzda bajariladi. Misol Quyidagi katta sonlar berilgan: A = 123456789123456789123456789 B = 987654321987654321987654321 Qo‘shish amalini bajaramiz: A + B = 1111111111111111111111111110 Ko‘paytirish amalini bajaramiz: A × B = 121932631356500531591068431581771069347203169112635269 Rasm 2.1 – BigInteger orqali katta sonlar bilan ishlash (Rasm 2.1) 2.2-jadval – BigInteger imkoniyatlari Amal Tavsif Qo‘shish Katta sonlarni qo‘shadi Ayirish Katta sonlarni ayiradi Ko‘paytirish Katta sonlarni ko‘paytiradi Bo‘lish Katta sonlarni bo‘ladi Taqqoslash Sonlarni solishtiradi(Jadval 2.2) BigInteger sinfi katta sonlar bilan ishlashni sezilarli darajada osonlashtiradi. U yordamida murakkab hisoblashlarni aniq va tez bajarish mumkin bo‘ladi. Shu sababli zamonaviy dasturlashda katta sonlar bilan ishlashda ushbu sinf keng qo‘llaniladi. 2.3 int va BigInteger taqqoslash Dasturlashda sonlar bilan ishlashda turli xil ma’lumot turlaridan foydalaniladi. Eng ko‘p ishlatiladigan turlar — bu int, long va BigInteger hisoblanadi. Ularning har biri o‘zining xususiyatlari, chegaralari va qo‘llanish sohalariga ega. int va long kabi oddiy ma’lumot turlari tez ishlaydi va kam xotira talab qiladi. Biroq ular qat’iy chegaralangan bo‘lib, juda katta sonlarni saqlay olmaydi. Masalan, int turi taxminan ±2 milliardgacha bo‘lgan sonlarni, long esa undan kattaroq qiymatlarni saqlay oladi, lekin baribir limit mavjud. BigInteger esa bu muammoni hal qiladi. U istalgan kattalikdagi butun sonlarni saqlash imkonini beradi. Shu sababli katta sonlar bilan ishlashda aynan shu sinfdan foydalanish maqsadga muvofiq bo‘ladi. Biroq, BigInteger oddiy turlarga qaraganda ko‘proq xotira talab qiladi va hisoblash tezligi biroz sekinroq bo‘lishi mumkin. 2.3-jadval – int va BigInteger taqqoslanishi Mezoni int BigInteger Maksimal qiymat Cheklangan Cheklanmagan Tezlik Juda tez Nisbatan sekin Xotira sarfi Kam Ko‘proq Qo‘llanish Oddiy hisoblashlar Juda katta sonlar(Jadval 2.3) Tahlil Taqqoslash natijasiga ko‘ra, agar hisoblashlar oddiy va kichik sonlar bilan bog‘liq bo‘lsa, int yoki long turlaridan foydalanish maqsadga muvofiq. Ammo sonlar juda katta bo‘lsa yoki chegaradan oshib ketsa, BigInteger sinfidan foydalanish zarur bo‘ladi. Shunday qilib, har bir tur ma’lum vazifalar uchun qulay bo‘lib, to‘g‘ri tanlov dastur samaradorligini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. III BOB. DASTURIY AMALGA OSHIRISH 3.1 Dastur kodi (C#) Ushbu bo‘limda katta sonlar ustida amallar bajaruvchi dastur C# dasturlash tilida ishlab chiqildi. Dasturda BigInteger sinfidan foydalanib qo‘shish, ayirish va ko‘paytirish amallari bajariladi. using System; using System.Numerics; Console.Write("Birinchi katta sonni kiriting: "); BigInteger a = BigInteger.Parse(Console.ReadLine()); Console.Write("Ikkinchi katta sonni kiriting: "); BigInteger b = BigInteger.Parse(Console.ReadLine()); BigInteger sum = a + b; BigInteger diff = a - b; BigInteger mul = a * b; Console.WriteLine("\n--- Natijalar ---"); Console.WriteLine("Qo‘shish: " + sum); Console.WriteLine("Ayirish: " + diff); Console.WriteLine("Ko‘paytirish: " + mul); 3.2 Dastur interfeysi tavsifi Ushbu bo‘limda ishlab chiqilgan dastur interfeysi va uning ishlash prinsipi batafsil ko‘rib chiqiladi. Dastur C# dasturlash tilida yozilgan bo‘lib, u konsol (console) ilovasi ko‘rinishida amalga oshirilgan. Konsol ilovasi oddiy va qulay interfeysga ega bo‘lib, foydalanuvchi bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot qilish imkonini beradi. Rasm 3.1 – Konsol interfeysi umumiy ko‘rinishi (Rasm 3.1) Dastur ishga tushirilgandan so‘ng foydalanuvchiga katta sonlarni kiritish taklif etiladi. Foydalanuvchi birinchi va ikkinchi katta sonni klaviatura orqali kiritadi. Kiritilgan qiymatlar satr ko‘rinishida olinib, BigInteger turiga o‘tkaziladi. Bu jarayon katta sonlarni hech qanday cheklovlarsiz qayta ishlash imkonini beradi. Interfeysning asosiy vazifasi foydalanuvchi kiritgan ma’lumotlarni qabul qilish va natijalarni tushunarli ko‘rinishda chiqarishdan iborat. Dastur quyidagi bosqichlarda ishlaydi:  foydalanuvchidan birinchi katta sonni kiritish so‘raladi;  foydalanuvchidan ikkinchi katta sonni kiritish so‘raladi;  kiritilgan sonlar ustida qo‘shish, ayirish va ko‘paytirish amallari bajariladi;  natijalar ekranga tartibli va tushunarli shaklda chiqariladi. 3.2-jadval – Interfeys elementlari tavsifi Element Tavsifi Kiritish qatori Foydalanuvchi sonlarni kiritadi Console oynasi Natijalar ko‘rsatiladi Matnli izohlar Amal natijalarini tushuntiradi Natija chiqarish Hisoblangan qiymatlar aks etadi(Jadval 3.2) Dastur interfeysi sodda bo‘lishiga qaramay, u foydalanuvchi uchun yetarli darajada qulay hisoblanadi. Har bir amal natijasi alohida satrda chiqariladi, bu esa natijalarni o‘qishni osonlashtiradi. Bundan tashqari, matnli izohlar yordamida foydalanuvchiga qaysi amal bajarilgani aniq ko‘rsatib beriladi. Konsol interfeysining yana bir afzalligi — uning tez ishlashi va kam resurs talab qilishidir. Grafik interfeysga nisbatan konsol ilovalari sodda tuzilishga ega bo‘lib, dastur yaratish jarayonini ham soddalashtiradi. Shu sababli dastlabki bosqichlarda yoki algoritmlarni sinovdan o‘tkazishda aynan konsol ilovalar keng qo‘llaniladi. Shuningdek, dasturda foydalanuvchi kiritgan ma’lumotlarning to‘g‘riligini tekshirish imkoniyati ham mavjud. Agar noto‘g‘ri qiymat kiritilsa, dastur xatolik yuzaga kelishi mumkin, shuning uchun kelajakda ushbu dasturga qo‘shimcha tekshiruv mexanizmlarini qo‘shish mumkin. Masalan, foydalanuvchi faqat son kiritishini nazorat qilish orqali dastur yanada mukammallashtiriladi. Interfeysni yanada rivojlantirish uchun menyu qo‘shish, foydalanuvchiga amal turini tanlash imkonini berish yoki grafik interfeys (Windows Forms yoki WPF) yaratish mumkin. Bu esa dasturdan foydalanishni yanada qulay va interaktiv qiladi. Umuman olganda, ishlab chiqilgan dastur interfeysi sodda, tushunarli va amaliy jihatdan foydali bo‘lib, katta sonlar ustida amallar bajarishni samarali tarzda amalga oshiradi. 3.3 Natijalar va tahlil Mazkur bo‘limda ishlab chiqilgan dastur orqali olingan natijalar tahlil qilinadi hamda, katta sonlar ustida amallar bajarish jarayonining samaradorligi baholanadi. Dastur Visual Studio muhitida ishga tushirilib, foydalanuvchi tomonidan kiritilgan katta sonlar ustida qo‘shish, ayirish va ko‘paytirish amallari muvaffaqiyatli bajarildi. Amaliy sinovlar davomida turli kattalikdagi sonlar kiritilib, dastur natijalari tekshirildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, BigInteger sinfi yordamida juda katta sonlar ustida ham aniq va ishonchli hisoblashlarni amalga oshirish mumkin. Oddiy ma’lumot turlari bilan solishtirganda, BigInteger hech qanday qiymat chegarasiga ega emasligi bilan ajralib turadi. Dastur natijalari quyidagi jihatlar asosida baholandi:  hisoblashning aniqligi;  dastur ishlash tezligi;  xotira sarfi;  foydalanuvchi uchun qulaylik darajasi. Aniqlik jihatidan dastur juda yuqori natija ko‘rsatdi. Har qanday katta son ustida bajarilgan amallar to‘g‘ri natijani berdi. Bu esa BigInteger sinfining asosiy afzalliklaridan biri hisoblanadi. Ayniqsa, ko‘p xonali sonlar bilan ishlashda xatolik yuzaga kelmadi. Tezlik masalasiga keladigan bo‘lsak, oddiy int yoki long turlariga nisbatan BigInteger biroz sekinroq ishlashi kuzatildi. Biroq bu sekinlik katta sonlar bilan ishlash imkoniyati evaziga qabul qilinadigan holat hisoblanadi. Amaliy jihatdan bu farq sezilarli muammo tug‘dirmaydi. Xotira sarfi ham muhim omillardan biri hisoblanadi. BigInteger katta sonlarni saqlash uchun ko‘proq xotira talab qiladi, chunki u sonning har bir qismini alohida qayta ishlaydi. Shunga qaramay, zamonaviy kompyuterlar uchun bu muammo deyarli sezilmaydi. 3.3-jadval – Natijalarni umumiy baholash Mezoni Baho Izoh Aniqlik Juda yuqori Xatolarsiz hisoblash Tezlik O‘rtacha Oddiy turlardan sekinroq Xotira sarfi Yuqori Katta sonlar uchun ko‘proq joy Qulaylik Yuqori Foydalanish oson Rasm 3.2 – Dastur natijasi (console oynasi) (Rasm 3.2) Olingan natijalar asosida shuni aytish mumkinki, ishlab chiqilgan dastur katta sonlar bilan ishlashda samarali va ishonchli hisoblanadi. Dastur foydalanuvchi tomonidan kiritilgan qiymatlarni to‘g‘ri qabul qiladi va natijalarni aniq ko‘rsatadi. Shuningdek, dasturdan foydalanish jarayoni oddiy va tushunarli bo‘lib, har qanday foydalanuvchi undan bemalol foydalanishi mumkin. Konsol interfeysi minimalistik bo‘lishiga qaramay, u barcha zarur funksiyalarni o‘z ichiga olgan. Kelgusida dastur imkoniyatlarini yanada kengaytirish mumkin. Masalan:  bo‘lish amalini qo‘shish;  darajaga oshirish funksiyasini qo‘shish;  foydalanuvchi xatolarini tekshirish (validation);  grafik interfeys yaratish. Umuman olganda, ushbu dastur katta sonlar ustida amallar bajarishni muvaffaqiyatli amalga oshiradi va BigInteger sinfining amaliy imkoniyatlarini yaqqol namoyon etadi. XULOSA Mazkur kurs ishida C# dasturlash tilida katta sonlar ustida amallar bajarish masalasi har tomonlama o‘rganildi. Ish davomida katta sonlar tushunchasi, ularning ahamiyati hamda oddiy ma’lumot turlarining chegaralari tahlil qilindi. Shuningdek, katta sonlar bilan ishlashda qo‘llaniladigan asosiy usullar ko‘rib chiqildi va ularning afzallik hamda kamchiliklari yoritildi. Nazariy qismda katta sonlar bilan ishlashning zaruriyati asoslab berildi. Ayniqsa, zamonaviy axborot tizimlarida, ilmiy hisoblashlarda, moliyaviy operatsiyalarda va kriptografiyada katta sonlar bilan ishlash muhim o‘rin egallashi ko‘rsatildi. Oddiy int va long kabi ma’lumot turlari cheklanganligi sababli, ulardan katta qiymatlar uchun foydalanib bo‘lmasligi aniqlandi. Amaliy qismda esa C# dasturlash tilining BigInteger sinfi yordamida katta sonlar ustida qo‘shish, ayirish va ko‘paytirish amallari bajarildi. Dastur Visual Studio muhitida ishlab chiqilib, foydalanuvchi kiritgan katta sonlar asosida natijalar olindi. Olingan natijalar algoritmlarning to‘g‘ri ishlashini va BigInteger sinfining samaradorligini tasdiqladi. Tahlil natijalariga ko‘ra, BigInteger sinfi katta sonlar bilan ishlashda juda qulay va ishonchli vosita ekanligi aniqlandi. U yordamida istalgan kattalikdagi sonlar ustida aniq hisoblashlarni amalga oshirish mumkin. Biroq, uning oddiy ma’lumot turlariga nisbatan biroz sekinroq ishlashi va ko‘proq xotira talab qilishi ham kuzatildi. Shuningdek, kurs ishida ishlab chiqilgan dastur interfeysi sodda va tushunarli bo‘lib, foydalanuvchi uchun qulay ishlash imkonini beradi. Dastur natijalari konsol oynada aniq va tartibli ko‘rinishda chiqarildi, bu esa foydalanuvchiga hisoblash natijalarini oson tahlil qilish imkonini berdi. Umuman olganda, ushbu kurs ishi davomida katta sonlar ustida amallar bajarishning nazariy va amaliy jihatlari chuqur o‘rganildi. Olingan bilimlar kelajakda murakkab hisoblashlar bilan bog‘liq dasturlar yaratishda muhim ahamiyatga ega bo‘ladi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 1. Abduqodirov A.A., Xudoyberganov D.X. Algoritmlar va ma’lumotlar tuzilmasi . – Toshkent: O‘qituvchi, 2020. 2. Sedgewick R., Wayne K. Algorithms (4th Edition) . – Addison-Wesley, 2011. 3. Cormen T.H., Leiserson C.E., Rivest R.L., Stein C. Introduction to Algorithms . – MIT Press, 2009. 4. Knuth D.E. The Art of Computer Programming . – Addison-Wesley, 1997. 5. Microsoft Documentation. C# Programming Guide va BigInteger kutubxonasi . 6. W3Schools. C# Tutorial . 7. GeeksforGeeks. BigInteger va katta sonlar ustida amallar . ILOVA Mazkur kurs ishining ilova qismida quyidagi qo‘shimcha materiallar keltiriladi:  C# dastur kodi (katta sonlar ustida amallar bajarish);  Visual Studio muhitida olingan skrinshotlar;  dastur natijalari (console oynasi);  qo‘shimcha misollar va tushuntirishlar. Ilova kurs ishining amaliy qismini to‘ldiradi va unda keltirilgan natijalarni tasdiqlovchi materiallar sifatida xizmat qiladi.

MUNDARIJA

KIRISH

I BOB. NAZARIY ASOSLAR

1.1 Katta sonlar tushunchasi va ahamiyati

1.2 Katta sonlar bilan ishlash usullari

1.3 BigInteger sinfi va uning imkoniyatlari

II BOB. MODELLASH VA LOYIHALASH

2.1 Katta sonlar ustida asosiy amallar

2.2 BigInteger yordamida amallar bajarish

2.3 int va BigInteger taqqoslash

III BOB. DASTURIY AMALGA OSHIRISH

3.1 Dastur kodi (C#)

3.2 Dastur interfeysi tavsifi

3.3 Natijalar va tahlil

XULOSA

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

ILOVA

Купить